Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp Chương 2: Thực trạng quản lý bồi dưỡng giáo viên mầm non thành phố Thái Nguyên theo chuẩn nghề nghiệp Chương 3: Một số biện pháp quản lý bồi dưỡng giáo viên mầm non thành phố Thái Nguyên theo chuẩn nghề nghiệp Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƢỠNG GIÁO VIÊN MẦM NON THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề quản lý bồi dƣỡng giáo viên mầm non Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá cao thành tích của giáo dục và vai trò của người thầy, người cô trong quá trình phát triển xã hội: “Không có giáo dục, không có cán bộ thì không nói gì đến kinh tế” và Bác chỉ thị “Giáo dục nhằm đào tạo những người kế tục sự nghiệp cách mạng to lớn của Đảng và nhân dân, do đó các ngành, các cấp Đảng, chính quyền địa phương phải thực sự quan tâm đến vấn đề này, phải chăm sóc nhà trường về mọi mặt, đẩy mạnh sự nghiệp giáo dục của ta lên những bước phát triển mới” (Thư Bác Hồ gửi cán bộ, cô giáo, thầy giáo, công nhân viên, học sinh, sinh viên nhân dịp bắt đầu năm học mới ngày 15/10/1968). Trong giáo dục, giáo viên luôn luôn đóng một vai trò chủ đạo, then chốt, là nhân tố quyết định đến chất lượng và hiệu quả của quá trình giáo dục. Để có đội ngũ giáo viên đủ mạnh, đáp ứng được nhu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, vấn đề bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp là hết sức quan trọng và cần thiết.
Nghị quyết Trung ương II (khoá VIII) Đại hội đại biểu Đảng cộng sản Việt Nam xác định “Cùng với khoa học và công nghệ giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu”. Bước vào thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước giáo dục và đào tạo trở thành một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định tới tốc độ và quy mô của sự phát triển. Đảng và nhà nước đã coi giáo dục là “quốc sách hàng đầu” toàn xã hội đều có ý thức chăm lo cho giáo dục, vì giáo dục đã tạo nên nguồn lực con người phục vụ cho sự phát triển kinh tế xã hội. Trong những năm gần đây, có một số luận văn thạc sỹ khoa học quản lý giáo dục đã nghiên cứu về vấn đề quản lý chuyên môn và quản lý đội ngũ giáo viên như: Biện pháp quản lý của Hiệu trưởng nhằm nâng cao năng lực sư phạm cho giáo viên mầm non Thành Phố Thái Nguyên (2009) của tác giả Lưu Thị Kim Phượng.
[25] Quản lý đối với việc chuẩn hóa đội ngũ giáo viên của Hiệu trưởng Trường Mầm non Quận Ninh Kiều - Thành Phố Cần Thơ (2012) của tác giả La Thị Ánh Nguyệt [24] Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ Biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn của Hiệu trưởng các trường Mầm non Quận Ninh Kiều Thành phố Cần Thơ (2012) của tác giả Nguyễn Thị Lệ Chi [9] Có thể thấy một cách khái quát, các luận văn trên đã nghiên cứu các khía cạnh khác nhau trong công tác quản lý, phát triển đội ngũ giáo viên mầm non, đáp ứng với tình hình phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương, tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu của thực tế hiện nay. Việc đề xuất các giải pháp để bồi dưỡng đội ngũ giáo viên mầm non theo chuẩn nghề nghiệp là hết sức cần thiết. Vấn đề bồi dưỡng nói chung, bồi dưỡng giáo viên mầm non (BDGVMN) nói riêng, từ trước đến nay được ngành Giáo dục & Đào tạo và nhiều nhà nghiên cứu quan tâm đến. Vấn đề bồi dưỡng nói chung, bồi dưỡng GVMN nói riêng, từ trước đến nay được ngành Giáo dục & Đào tạo và nhiều nhà nghiên cứu quan tâm đến.
Các công trình nghiên cứu đã đề cập và chỉ ra những vấn đề xoay quanh bồi dưỡng thường xuyên cho GVMN. Tuy nhiên, tại thành phố Thái Nguyên việc nghiên cứu về quản lý công tác bồi dưỡng GVMN còn ít công trình bàn đến. Do vậy, việc nghiên cứu đề tài này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên các trường mầm non thành phố Thái Nguyên. Một số khái niệm có liên quan 1.
Khái niệm quản lý Quản lý là một hoạt động bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động trong một tổ chức nhất định. Sự phân công, hợp tác lao động là nhằm đạt được hiệu quả và năng suất lao động cao hơn, do vậy cần có người đứng đầu chỉ huy để phối hợp, điều hành, kiểm tra, điều chỉnh. Chính vì vậy, Quản lý mang dấu ấn lịch sử, là hiện tượng của xã hội loài người và thường xuyên biến đổi. Thuật ngữ quản lý được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau trên cơ sở những cách tiếp cận khác nhau: - Theo quan điểm triết học, quản lý được xem như một quá trình liên kết thống nhất giữa cái chủ quan và cái khách để đạt mục tiêu nào đó.
- Theo quan điểm kinh tế, F. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ - Theo quan điểm chính trị xã hội: Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể (người quản lý, người tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tượng quản lý) về các mặt chính trị, văn hoá, xã hội, kinh tế… bằng một hệ thống luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng. - Các nhà nghiên cứu trong nước cũng đưa ra những giải thích khác nhau về Quản lý: Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý là tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, kết hợp sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất” [ 18, Tr 15]. Như vậy, thực chất của hoạt động quản lý “Là sự tác động có mục đích của người quản lý (chủ thể quản lý) đến người bị quản lý (khách thể quản lý) nhằm đạt mục tiêu chung”.
Điều đó được thể hiện ở sơ đồ sau: Sơ đồ 1.1: Mô hình hoạt động quản lý Chủ thể quản lý Đối tƣợng quản lý Mục tiêu quản lý Nội dung quản lý Công cụ, phƣơng pháp quản lý Trong đó: - Chủ thể quản lý có thể là một cá nhân, một nhóm hay một tổ chức. - Đối tượng quản lý là những con người cụ thể và sự hình thành các mối quan hệ giữa những nhóm người… - Nội dung quản lý: Các yếu tố cần quản lý của đối tượng quản lý. - Công cụ quản lý là phương tiện tác động của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý như: Mệnh lệnh, luật lệ, chính sách… - Phương pháp quản lý là cách thức tác động của chủ thể tới khách thể quản lý. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ - Mục tiêu QL của tổ chức được xác định theo nhiều cách khác nhau, có thể do chủ thể quản lý áp đặt hoặc do sự cam kết giữa chủ chủ thể và khách thể quản lý.
Quản lý có 4 chức năng cơ bản: Lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra. * Chức năng lập kế hoạch: Đây là giai đoạn đầu tiên và quan trọng nhất trong chu trình quản lý, có mục tiêu cụ thể, biện pháp rõ ràng, xác định các điều kiện, nguồn lực để thực hiện mục tiêu trong thời gian nhất định của hệ thống quản lý. * Chức năng tổ chức: Là quá trình sắp xếp và phân bổ công việc một cách khoa học, hợp lý cho các bộ phận, các thành viên để mọi người hoạt động một cách hào hứng nhằm thực hiện: Mục tiêu xây dựng, duy trì cơ cấu nhất định về vai trò, nhiệm vụ, vị trí công tác. Trong chu trình QL, tổ chức là giai đoạn đưa vào thực hiện những ý tưởng đã được kế hoạch hoá để thực hiện từng bước đưa nhà trường đến mục tiêu.
* Chức năng lãnh đạo, chỉ đạo, điều khiển: Là quá trình tác động đến các thành viên của tổ chức, là những hành động xác lập quyền chỉ huy, sự can thiệp của lãnh đạo trong toàn bộ quá trình QL, làm cho họ nhiệt tình tự giác, nỗ lực phấn đấu để nhanh chóng đưa nhà trường đạt được các mục tiêu nhất định. * Chức năng kiểm tra: Là chức năng cơ bản và quan trọng của QL. Kiểm tra là một quá trình thiết lập và thực hiện để đảm bảo được các mục tiêu của tổ chức. Kiểm tra, đánh giá: Là những hoạt động của chủ thể quản lý nhằm tìm ra mặt ưu điểm, mặt hạn chế, qua đó đánh giá, điều chỉnh và xử lý những kết quả của quá trình vận hành tổ chức, làm cho mục tiêu quản lý được hiện thực hoá một cách đúng hướng và có hiệu quả.
Nội dung chức năng kiểm tra là: + Xác định tiêu chí (tiêu chuẩn, định mức) + Sử dụng phương pháp phù hợp, thu thập thông tin. + Phân tích thông tin và đánh giá. + Sử dụng kết quả đánh giá sao cho có lợi Trong 4 chức năng trên thì lập kế hoạch là nền tảng của QL, chức năng tổ chức là công cụ, chức năng lãnh đạo là quá trình tác động điều hành phấn đấu đạt được các mục tiêu của tổ chức, chức năng kiểm tra là đánh giá kết quả của việc thực hiện các mục tiêu của tổ chức nhằm tìm ra những mặt ưu điểm, hạn chế để điều chỉnh việc lập kế hoạch tổ chức và lãnh đạo. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.2: Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý Lập kế hoạch Tổ chức Kiểm tra Lãnh đạo Chức năng quản lý là các dạng hoạt động xác định được chuyên môn hoá, nhờ đó chủ thể quản lý tác động vào đối tượng quản lý theo định hướng mục tiêu xác định.
Khái niệm quản lý giáo dục Quản lý giáo dục là một bộ phận của quản lý xã hội, mặc dù có những đặc điểm riêng biệt song cũng chịu sự chi phối của mục tiêu quản lý xã hội. Khái niệm quản lý có nhiều cách biểu đạt khác nhau tuỳ theo những phương diện nghiên cứu và tiếp cận của nhà nghiên cứu về quản lý giáo dục nhưng cơ bản đều thống nhất với nhau về nội dung và bản chất.
