Chương 1: Cơ sở lí luận về vấn đề nghiên cứu Chương 2: Thực trạng quản lý công tác bồi dưỡng công nghệ mới cho cán bộ ngành điện ở trường Đại học Điện lực và kinh nghiệm quốc tế Chương 3 : Một số biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng công nghệ mới cho cán bộ ngành điện ở trường Đại học Điện lực 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Quản lý Theo Mác, QL là chức năng đặc biệt được sản sinh ra từ tính chất xã hội hoá lao động. Một số cách tiếp cận thuật ngữ QL trong từ điển Tiếng Pháp, được hiểu là “toàn bộ các kỹ thuật về tiêu chí và quản trị một doanh nghiệp” hay “QL là hoạt động của việc lập kế hoạch, tổ chức và lãnh đạo các nguồn lực nhằm đạt được kết quả mong muốn”, hay “QL là hoạt động của việc lập kế hoạch, tổ chức lãnh đạo và kiểm tra các hoạt động của các thành viên của một tổ chức để thực hiện các mục tiêu của tổ chức đó (20.
Như vậy có rất nhiều quan điểm khác nhau về QL tuỳ thuộc vào những hoàn cảnh nhất định của môi trường kinh tế, chính trị, xã hội với các ràng buộc hoặc góc độ nghiên cứu khác nhau mà có những cách tiếp cận QL khác nhau. Có thể thấy QL là tác động liên tục có hệ thống vào các yếu tố của một cơ cấu tổ chức một cách có mục đích, có khoa học nhằm làm cho toàn bộ tổ chức hướng vào một mục tiêu, đạt đến một hiệu quả mong muốn. Trong một cơ cấu tổ chức bao giờ cũng gồm hai đối tượng chính, đối tượng gây ra tác động định hướng, gọi là chủ thể QL và đối tượng nhận tác động, gọi là khách thể QL. Phân biệt trong một cơ cấu tổ chức, trong hệ thống giáo dục, đào tạo càng rõ hơn, nó là mối quan hệ giữa con người thuộc chủ thể và khách thể QL.
Đối tượng QL, con người trong QL đều có quy luật biến đổi khách quan riêng. Phải nhận biết đúng các quy luật đó, các đặc điểm từng cá thể, con người theo nhận thức tư duy, đặc trưng tâm lý khác nhau của họ thì tác động mới có được kết quả. Trong hoạt động QL CL đào tạo chính là hoạt động của các nhà QLGD, các nhà sư phạm bao gồm: ban giám hiệu nhà trường, đội ngũ CBQL, giáo dục… thông qua các hoạt động QL cụ thể 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com của mình như: lên kế hoạch CL, chỉ đạo, tổ chức, phối hợp, kiểm tra…quản trị đào tạo. Các hoạt động chuyên môn của GV, hướng chúng phát triển phù hợp với mục tiêu đào tạo theo kế hoạch CL đã định với hiệu quả cao nhất.
Tuy nhiên QL vừa là khoa học vừa là nghệ thuật, do đó người làm QL không chỉ nắm vững những nguyên lý như phương pháp công cụ để QL mà còn phải tích luỹ kinh nghiệm. Công nghệ Một số khái niệm cơ bản Khoa học: Khái niệm khoa học được giải nghĩa là: “Lĩnh vực hoạt động nghiên cứu nhằm sản xuất ra những tri thức mới về tự nhiên, về xã hội, tư duy và bao gồm tất cả những điều kiện, những yếu tố của sự sản xuất này: nhà khoa học cơ quan khoa học, phương pháp, thông tin; Là hệ thống tri thức về các hiện tượng, sự vật, quy luật của tự nhiên, xã hội và tư duy(2) (Điều 2 Luật khoa học – Công nghệ năm 2000). Công nghệ : Công nghệ theo gốc La tin được ghép từ technic (kỹ thuật hay công cụ, vật liệu ) và từ logic (trình tự, các cách tiếp cận khác nhau để giải quyết vấn đề). Khái niệm công nghệ được hiểu là: “Là môn khoa học ứng dụng nhằm vận dụng các qui luật tự nhiên và các nguyên lý khoa học, đáp ứng các nhu cầu vật chất và tinh thần của con người”(3) (Từ điển Bách khoa tiếng Việt – Hà nội 1995, trang 583).
Khái niệm công nghệ còn được hiểu: “Là tập hợp các phương pháp, qui trình, kỹ năng, bí quyết, công cụ, phương tiện dùng để biến đổi các nguồn lực thành sản phẩm”( 4) (Luật lệ khoa học công nghệ năm 2000). Theo quan niệm của tổ chức quốc tế về công nghệ - công nghiệp thì dù ở các trình độ nào, các công nghệ đều có thành phần cơ bản sau: 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Phần thiết bị: bao gồm máy móc, dụng cụ, kết cấu xây dựng, nhà xưởng. Đây là “phần cứng của công nghệ, giúp tăng năng lực cơ bắp (nhờ máy cơ - điện) hoặc tăng trí lực của con người (nhờ máy tính điện tử). Thiếu thiết bị thì không có công nghệ, nhưng cũng sẽ rất lầm lẫn khi đồng nhất công nghệ với thiết bị.
Phần con người: bao gồm đội ngũ nhân lực để vận hành, điều khiển và QL dây chuyền thiết bị. Phần này phụ thuộc rất nhiều vào trình độ học vấn chuyên môn, tay nghề của đội ngũ, kể cả kỹ năng, kỹ xảo và kinh nghiệm. Ở đây bao gồm cả những khía cạnh thành thạo, khéo léo, gia truyền, cần cù, trực cảm, tài nghệ, sáng tạo… Phần thông tin: bao gồm tư liệu, dữ kiện, bản thuyết minh, mô tả sáng chế, bí quyết, catalo, tài liệu chỉ dẫn, đặc tính kỹ thuật…. Phần này có thể được trao đổi một cách công khai, đơn giản trong dạng mô tả kỹ thuật hoặc được cung cấp có điều kiện trong dạng bí quyết (know how) theo luật của bản quyền sở hữu công nghiệp.
Phần QL – tổ chức: bao gồm các hoạt động, các liên hệ về phân bổ nguồn lực, tạo lập mạng lưới sản xuất, tuyển dụng nhân lực, trả lương, chế độ phúc lợi, chính sách khích lệ, kiểm tra……Với phần này công nghệ được hiện thân trong thể chế và khoa học QL để trở thành nguồn lực. Bồi dƣỡng Theo đại từ điển tiếng Việt “Đào tạo là làm cho trở thành người có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định”. “Đào tạo là quá trình hoạt động có mục đích, có tổ chức, nhằm hình thành và phát triển hệ thống các kỹ năng, kỹ xảo, thái độ…… để hình thành và hoàn thiện nhân cách cho mọi cá nhân, tạo điều kiện cho họ có thể vào đời hành nghề một cách có năng suất và hiệu quả (32, tr 11). Đào tạo được quy định về phạm vi, cấp độ, cấu trúc, quy trình một cách chặt chẽ với những hạn định cụ thể về mục tiêu, nội dung chương 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trình và có hệ thống cho mỗi khoá học với những thời gian, trình độ và tính chất cụ thể.
Quá trình này được tiến hành trong các cơ sở đào tạo. Về tính chất, đào tạo là một thuộc tính cơ bản của quá trình giáo dục. Bồi dưỡng: theo Đại từ điển tiếng Việt: “BD là làm tăng thêm năng lực hoặc phẩm chất của con người”. BD là quá trình tiếp nối đào tạo nhằm nâng cao năng lực và phẩm chất chuyên môn cho người lao động, là quá trình “cập nhật hoá kiến thức còn thiếu hoặc đã lạc hậu, bổ túc nghề nghiệp, đào tạo thêm hoặc củng cố các kỹ năng nghề nghiệp theo các chuyên đề” (32.
BD thực chất là nhằm làm giàu thêm vốn kiến thức, nâng cao hiệu quả lao động từ việc BD những thiếu hụt về tri thức, cập nhật cái “mới” trên cơ sở “nuôi dưỡng”, “giữ gìn” cái cũ còn phù hợp để mở mang có hệ thống những tri thức, kỹ năng, nghiệp vụ. Đào tạo lại: là quá trình hoạt động nhằm tạo cho người lao động có cơ hội học thêm một chuyên môn mới để thay đổi nghề hoặc tiếp tục nghề với công nghệ mới. Với phương châm giáo dục thường xuyên, giáo dục suốt đời thì đào tạo, BD và đào tạo lại là quá trình thống nhất và BD - đào tạo lại là sự tiếp nối của quá trình đào tạo. Cũng có khi BD và đào tạo lại là tiền đề về tiêu chuẩn cho quá trình đào tạo chính quy ở bậc cao hơn về trình độ chuyên môn trong lĩnh vực cụ thể (ví dụ BD để chuẩn hoá chức danh tại NM, BD để nâng bậc thợ).
BD CB có thể coi là việc đào tạo lại, đổi mới, cập nhật kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp hoặc nâng cao trình độ theo yêu cầu của ngành. Thông qua BD, hoạt động giáo dục này đã góp phần giúp CB có một phương pháp, thói quen và nhu cầu tự học, tự nghiên cứu, tự thực hành và vận dụng vào thực tế công việc. Dưới góc độ QL và QL nguồn nhân lực thì công tác BD CB chính là bước “huấn luyện và phát triển đội ngũ”. Công tác này diễn ra thường 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com xuyên, liên tục theo từng thời kỳ đối với toàn thể đội ngũ CB, với các cá nhân thì có thể là BD để đạt chuẩn, nâng bậc.
Công việc này nhằm nâng cao năng lực, khả năng cống hiến của mỗi thành viên cho kết quả hoạt động của tổ chức. BD với mục đích là bổ sung, cập nhật các kiến thức mới có nhằm bổ trợ cho việc thực thi công việc, tiếp thu các chủ trương, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước đối với mỗi ngành, mỗi lĩnh vực. Trong hoạt động QL hành chính nhà nước, QL tài chính…), về lý luận chính trị, ngoại ngữ, tin học… nhằm khắc phục những thiếu hụt về trình độ chuyên môn, những hạn chế về năng lực QL, khả năng làm việc. Do vậy thời gian BD ngắn hơn so với đào tạo (1- 2 tuần; 1- 3 tháng) Như trên đã đề cập, công tác BD là quá trình liên tục nhưng ở mỗi giai đoạn phát triển kinh tế xã hội có những mục tiêu, mục đích cụ thể từ đó xác định được nhiệm vụ quan trọng trong CL BD quy mô cụ thể với từng đối tượng để đáp ứng nhiệm vụ QL.
Đào tạo, BD cần được kế hoạch hoá, chi tiết về thời gian, số lượng, khối lượng công việc để có thể thực hiện đúng kế hoạch. Chất lượng Chất lượng là “Tổng thể những tính chất, thuộc tính cơ bản của sự vật (sự việc) làm cho sự vật (sự việc này) phân biệt với sự vật (sự việc) khác (Từ điển tiếng Việt phổ thông, NXB Khoa học và xã hội, H. CL là “cái làm nên phẩm chất, giá trị của sự vật”, hoặc là cái tạo nên bản chất sự vật, là cho sự vật này khác với sự vật kia” (từ điển tiếng Việt thông dụng, NXB Giáo dục, H. Theo định nghĩa của ISO 9000-2000 “CL là mức độ đáp ứng các yêu cầu của một tập hợp các đặc tính vốn có”, trong đó có yêu cầu được hiểu là các nhu cầu hay mong đợi đã được công bố, ngầm hiểu hay bắt buộc.