Quan hệ Mỹ-Ấn Độ từ năm 1991 đến nay

Khám phá luận văn thạc sĩ về quan hệ Mỹ - Ấn Độ từ năm 1991 đến nay, phân tích các yếu tố chính và xu hướng phát triển trong quan hệ quốc tế.

• Tác giả: Nguyễn Mai Trâm
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Thanh Thủy
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quan hệ Quốc tế
• Đề tài: Quan hệ Mỹ - Ấn Độ từ năm 1991 đến nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan Quan hệ Mỹ Ấn Độ 1991 Nay Khởi đầu mới

Quan hệ Mỹ-Ấn Độ trước năm 1991 chịu nhiều ảnh hưởng từ Chiến tranh Lạnh, với những khác biệt trong chính sách đối ngoại. Mỹ tập trung vào chính sách ngăn chặn chủ nghĩa cộng sản, liên minh với Pakistan. Ấn Độ theo đuổi chính sách không liên kết, xích lại gần Liên Xô. Điều này tạo ra sự xa cách giữa Mỹ và Ấn Độ. Tuy nhiên, sau năm 1991, cục diện thế giới thay đổi. Sự sụp đổ của Liên Xô, cải cách kinh tế của Ấn Độ, và sự trỗi dậy của Trung Quốc đã tạo tiền đề cho một chương mới trong lịch sử quan hệ Mỹ-Ấn. Sự điều chỉnh chính sách đối ngoại của Mỹ đối với Ấn Độ trở nên cần thiết.

1.1. Di sản Chiến tranh Lạnh Ảnh hưởng tới quan hệ Mỹ Ấn

Trong suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh, quan hệ Mỹ-Ấn rất lạnh nhạt do khác biệt về đường lối chính sách đối ngoại. Mỹ tập trung vào ngăn chặn chủ nghĩa cộng sản và liên minh với Pakistan. Ấn Độ theo đuổi chính sách không liên kết và có quan hệ gần gũi với Liên Xô. Điều này tạo ra rào cản lớn cho sự phát triển quan hệ song phương. Theo tài liệu gốc, "Sự dính líu về chính trị của Mỹ tại khu vực Nam Á chính thức bắt đầu từ sau Chiến tranh thế giới thứ II (CTTGII)".

1.2. Cải cách kinh tế Ấn Độ 1991 Bước ngoặt quan trọng

Cải cách kinh tế năm 1991 đã mở ra một kỷ nguyên mới cho Ấn Độ. Nền kinh tế Ấn Độ bắt đầu tăng trưởng mạnh mẽ, thu hút sự chú ý của thế giới. Ấn Độ trở thành một thị trường tiềm năng và một đối tác quan trọng trong khu vực. Cải cách này cũng tạo điều kiện cho Mỹ-Ấn Độ hợp tác trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là kinh tế và thương mại. Ấn Độ được đánh giá như một thế lực nhằm cân bằng thế lực của Trung Quốc tại Châu Á.

II. Thách thức Cơ hội Phân tích Quan hệ Mỹ Ấn từ 1991

Sự thay đổi cục diện thế giới sau Chiến tranh Lạnh mang đến cả thách thức và cơ hội cho quan hệ Mỹ-Ấn Độ. Thách thức đến từ những khác biệt về lợi ích và quan điểm, đặc biệt trong lĩnh vực hạt nhân và quan hệ với các nước khác. Tuy nhiên, cơ hội đến từ sự hội tụ về lợi ích trong việc đối phó với chủ nghĩa khủng bố, đảm bảo an ninh hàng hải, và thúc đẩy thương mại và đầu tư. Đối tác chiến lược Mỹ-Ấn dần hình thành.

2.1. Bất đồng về chính sách hạt nhân Rào cản hợp tác

Chương trình hạt nhân của Ấn Độ luôn là một vấn đề nhạy cảm trong quan hệ Mỹ-Ấn. Mỹ lo ngại về việc phổ biến vũ khí hạt nhân và áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Ấn Độ sau các vụ thử hạt nhân. Tuy nhiên, sau nhiều năm đàm phán, hai nước đã đạt được Thỏa thuận Hợp tác Hạt nhân Dân sự Mỹ-Ấn Độ, mở ra một chương mới trong quan hệ song phương. Vụ nổ hạt nhân ở Ấn Độ vào tháng 5/1974 và kế hoạch hạt nhân của Pakistan buộc Mỹ phải can thiệp nhằm ngăn chặn sự bùng nổ vũ khí hạt nhân trong khu vực.

2.2. Sự trỗi dậy của Trung Quốc Chất xúc tác quan trọng

Sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc đã trở thành một nhân tố quan trọng thúc đẩy quan hệ Mỹ-Ấn. Cả Mỹ và Ấn Độ đều lo ngại về ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc trong khu vực và trên thế giới. Điều này đã tạo ra sự hội tụ về lợi ích và thúc đẩy hai nước tăng cường hợp tác trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là an ninh và quốc phòng.Ấn Độ được đánh giá như một thế lực nhằm cân bằng thế lực của Trung Quốc tại Châu Á.

III. Phương pháp tiếp cận Hợp tác An ninh Mỹ Ấn từ 1991

Hợp tác an ninh Mỹ-Ấn đã phát triển mạnh mẽ từ năm 1991, đặc biệt sau sự kiện 11/9. Hai nước đã tăng cường hợp tác trong cuộc chiến chống khủng bố, chia sẻ thông tin tình báo, và tiến hành các cuộc tập trận quân sự chung. Quốc phòng Mỹ-Ấn ngày càng được củng cố. Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương trở thành trọng tâm trong chiến lược an ninh của cả hai nước. QUAD (Bộ Tứ Kim Cương) là một ví dụ điển hình cho sự hợp tác này.

3.1. Chống khủng bố Điểm chung quan trọng trong hợp tác

Chống khủng bố là một trong những lĩnh vực hợp tác quan trọng nhất giữa Mỹ và Ấn Độ. Cả hai nước đều là nạn nhân của chủ nghĩa khủng bố và nhận thức được mối đe dọa chung này. Hợp tác trong lĩnh vực này bao gồm chia sẻ thông tin tình báo, phối hợp hành động, và hỗ trợ kỹ thuật. Cả hai hứa hẹn sẽ hỗ trợ cho nhau nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu đe dọa quân sự nào.

3.2. An ninh hàng hải Bảo vệ Ấn Độ Dương Thái Bình Dương

An ninh hàng hải là một lĩnh vực hợp tác ngày càng quan trọng giữa Mỹ và Ấn Độ. Hai nước chia sẻ lợi ích trong việc bảo vệ tự do hàng hải, chống cướp biển, và duy trì ổn định trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Các cuộc tập trận quân sự chung và chia sẻ thông tin tình báo là những hoạt động quan trọng trong hợp tác này. Chính sách Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ được củng cố.

IV. Kinh tế Thương mại Bí quyết tăng trưởng Quan hệ Mỹ Ấn

Thương mại Mỹ-Ấn đã tăng trưởng đáng kể từ năm 1991, trở thành một động lực quan trọng cho quan hệ song phương. Đầu tư từ Mỹ vào Ấn Độ và ngược lại cũng tăng lên. Hai nước đã ký kết nhiều hiệp định thương mại và đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp. Đầu tư Mỹ-Ấn vào các lĩnh vực công nghệ, năng lượng tái tạo, và y tế là những điểm sáng trong quan hệ kinh tế song phương.

4.1. Tăng trưởng thương mại song phương Động lực phát triển

Thương mại song phương giữa Mỹ và Ấn Độ đã tăng trưởng vượt bậc trong những năm gần đây. Kim ngạch thương mại đạt mức kỷ lục, cho thấy tiềm năng to lớn của quan hệ kinh tế song phương. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Ấn Độ sang Mỹ bao gồm hàng dệt may, phần mềm, và dược phẩm. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Mỹ sang Ấn Độ bao gồm máy móc, thiết bị, và hóa chất. Mỹ hỗ trợ cho Pakistan về quân sự và kinh tế.

4.2. Đầu tư trực tiếp nước ngoài Tiềm năng hợp tác lớn

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) từ Mỹ vào Ấn Độ và ngược lại cũng tăng lên đáng kể. Mỹ là một trong những nhà đầu tư lớn nhất vào Ấn Độ, tập trung vào các lĩnh vực như công nghệ, năng lượng, và dịch vụ. Ấn Độ cũng đang trở thành một nhà đầu tư ngày càng quan trọng vào Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Mỹ cũng đã ban hành các cơ quan chính phủ chỉ định trực tiếp để tìm kiếm mối quan hệ cải thiện với Ấn Độ và xem xét lời đề nghị của nó về sử dụng kỹ thuật kép.

V. Ứng dụng Nghiên cứu Quan hệ Mỹ Ấn trong Biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu Mỹ-Ấn là một lĩnh vực hợp tác ngày càng quan trọng. Cả hai nước đều là những quốc gia phát thải lớn và chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu. Hợp tác trong lĩnh vực này bao gồm phát triển năng lượng tái tạo, giảm phát thải khí nhà kính, và thích ứng với biến đổi khí hậu. Công nghệ Mỹ-Ấn đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực này. Hai nước đang nỗ lực thực hiện các cam kết theo Thỏa thuận Paris.

5.1. Năng lượng tái tạo Hướng tới phát triển bền vững

Phát triển năng lượng tái tạo là một ưu tiên hàng đầu trong hợp tác giữa Mỹ và Ấn Độ. Hai nước đang hợp tác trong các dự án năng lượng mặt trời, năng lượng gió, và năng lượng sinh khối. Mục tiêu là tăng cường sử dụng năng lượng sạch và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Mỹ đã đồng ý hỗ trợ một số động cơ turbin cánh quạt F-404 và khoa học điện tử để áp dụng cho máy bay chiến đấu hạng nhẹ (LCA).

5.2. Thích ứng với biến đổi khí hậu Bảo vệ cộng đồng dễ bị tổn thương

Thích ứng với biến đổi khí hậu là một lĩnh vực hợp tác quan trọng khác giữa Mỹ và Ấn Độ. Hai nước đang hợp tác trong các dự án nhằm bảo vệ cộng đồng dễ bị tổn thương trước tác động của biến đổi khí hậu, như hạn hán, lũ lụt, và nước biển dâng. Các dự án này bao gồm xây dựng cơ sở hạ tầng chống chịu khí hậu, phát triển các giống cây trồng chịu hạn, và cải thiện hệ thống cảnh báo sớm. Qua đó, mối quan hệ kinh tế, thương mại giữa Mỹ và Ấn Độ cũng được cải thiện.

VI. Tương lai Quan hệ Mỹ Ấn Xu hướng Dự báo 2024

Tương lai của quan hệ Mỹ-Ấn được dự báo sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, dựa trên sự hội tụ về lợi ích và giá trị. Tuy nhiên, vẫn còn những thách thức cần vượt qua, như khác biệt về chính sách, quan hệ với các nước khác, và vấn đề thương mại. Điểm mạnh trong quan hệ Mỹ-Ấn là sự tin tưởng lẫn nhau và cam kết hợp tác lâu dài. Thách thức trong quan hệ Mỹ-Ấn là sự khác biệt về quan điểm và lợi ích trong một số vấn đề.

6.1. Ảnh hưởng của các chính quyền Mỹ Chính sách kế thừa

Mỗi chính quyền Mỹ có cách tiếp cận riêng đối với quan hệ với Ấn Độ. Tuy nhiên, xu hướng chung là tiếp tục củng cố và phát triển quan hệ đối tác chiến lược. Chính quyền Biden dự kiến sẽ tiếp tục chính sách tăng cường hợp tác với Ấn Độ, đặc biệt trong các lĩnh vực an ninh, kinh tế, và biến đổi khí hậu. Chính quyền Carter đã thể hiện một lập trường cứng rắn đối với việc phát triển vũ khí hạt nhân ở Pakistan. Ông đã cắt mọi viện trợ kinh tế và quân sự cho đất nước này.

6.2. Vai trò của cộng đồng người Ấn Độ ở Mỹ Cầu nối văn hóa

Cộng đồng người Ấn Độ ở Mỹ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quan hệ giữa hai nước. Họ là cầu nối văn hóa, kinh tế, và chính trị, giúp tăng cường sự hiểu biết và tin tưởng lẫn nhau. Sự thành công của cộng đồng người Ấn Độ ở Mỹ cũng là một nguồn cảm hứng cho người dân Ấn Độ và góp phần nâng cao vị thế của Ấn Độ trên thế giới. Trong mắt của Mỹ lúc bấy giờ, thế giới Hồi giáo dưới sự lãnh đạo của Pakistan có thể giúp Mỹ cân bằng lực lượng tại châu Á

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu là chuyến viếng thăm 5 ngày tại Ấn Độ của Tồng thống Bill Clinton. Cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2008 được coi là nghiêm trọng nhất kể từ Đại khủng hoảng (1929- 1933) lại khởi đầu từ Mỹ. Tính đến hết 10/2008, tổng nợ quốc gia đã vượt qua con số 10.000 tỷ đô la, trong đó là 25% nợ nước ngoài. Điều này dường như đang làm lung lay vai trò trung tâm của Mỹ.

Năm 2009, nước Mỹ đã có dấu hiệu hồi phục nhưng còn chậm. Tốc độ giảm của nền kinh tế lớn nhất thế giới này chỉ còn 1,5% quý này sau khi đã giảm 5,5% trong 3 tháng đầu tiên của năm 2009. Theo báo cáo của Bộ Thương mại Mỹ cho thấy, tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế lớn nhất thế giới này nhích từng bước “nặng nề” với chỉ số lần lượt của 3 quý đầu năm 2011 là 0,4%, 1,3% và 1,8%. Bước sang quý IV, GDP chưa đạt 3%.

Những con số đáng ngại đó đã khiến Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) liên tục phải hạ mức dự báo tăng trưởng của Mỹ và đến cuối năm định chế này quyết định để mức GDP của Mỹ ở mức 1,5% [11]. Kinh tế Mỹ đang đi xuống như một quy luật của tự nhiên. Một nền văn minh đã phát triển đến một đỉnh cao nào đó sẽ cũng có lúc lụi tàn. Mỹ cũng không thoát khỏi cái quy luật xã hội ấy.

Điều này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến mục tiêu chiến lược của Mỹ trong tương lai khi mà nền kinh tế bị suy thoái sẽ kéo sự đi xuống của một loạt vấn đề, trong đó chính là sự đe dọa vị trí bá chủ của Hoa Kỳ. Khi bắt đầu nắm giữ vị trí Tổng thống Mỹ, Chính quyền Obama phải đối mặt với nhiều thách thức khi phải giải quyết những khó khăn mà Hoa Kỳ hiện đang đối mặt. Đó là sự sa lầy trong cuộc chiến chống khủng bố ở Afganishtan, hay khủng hoảng tài chính ngân hàng năm 2009 đã làm suy (LUAN.nay 22 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] giảm sức mạnh kinh tế của Mỹ. Theo đó, chính quyền Obama sẽ phải thay đối chính sách đối ngoại cho phù hợp, hành động sẽ có phần hợp tác, hỗ trợ chứ không đứng ở vị trí lãnh đạo thế giới như các chính quyền Mỹ trước đây Tình hình khó khăn về tài chính trong nước, cộng với sự nổi lên của các quốc gia Châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ, cùng những mối đe dọa an ninh phi truyền thống từ bên ngoài, buộc chính quyền Obama từ bỏ cách tiếp cận đơn phương của chính quyền Bush, đề cao tính đa phương và ôn hòa, đồng thuận trong giải quyết các vấn đề quốc tế.

Tổng thống Obama cho rằng, mặc dù Mỹ tiếp tục là quốc gia giàu có và hùng mạnh nhất thế giới, nhưng Mỹ chỉ là một quốc gia và những gì mà nước Mỹ phải đối phó-cho dù là nạn ma túy, khủng bố hay biến đổi khí hậu- sẽ không thể giải quyết bởi một quốc gia. Theo xu hướng đó, Mỹ sẽ hành động không phải như một nhà lãnh đạo thế giới, mà chỉ như một người hỗ trợ, cộng tác toàn cầu; không phải như một người cứu giúp mà là một đối tác có trách nhiệm trong cộng động quốc tế. Xu thế ôn hòa trong chính sách của Mỹ thời Tổng thống Obama là một lợi thế cho Ấn Độ khi phát triển quan hệ với cường quốc Mỹ trong thời gian này. Có thể suy ra, Ấn Độ sẽ có những mối quan hệ hợp tác bình đẳng cùng có lợi cho hai bên.

Cũng như Ấn Độ cũng có quyền lên tiếng phản đối hay ủng hộ các hoạt động ngoại giao của Mỹ với các quốc gia khác mà không sợ bị trừng phạt hay cấm vận kinh tế như Mỹ đã làm trước đây với Ấn Độ vì vụ thử hạt nhân năm 1998. Cụ thể cho xu thế này là Tổng thống Obama đã ký hiệp định hợp tác và giúp đỡ hạt nhân dân sự cho Ấn Độ để thể hiện chỉ ngăn cấm sản xuất vũ khí hạt nhân chứ không ngăn cản mà còn khuyến khích việc sử dụng năng lượng hạt nhân vào các hoạt động và mục đích hòa bình.2 Tình hình Ấn Độ Trong gần hai thập kỉ qua, Ấn Độ đã có những thành tích đáng tự hào trong phát triển kinh tế. Sự phát triển nhanh chóng đã góp phần làm cho kinh (LUAN.nay 23 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tế Ấn Độ vươn lên đứng thứ 3 trên thế giới sau Mỹ và Trung Quốc. Nền kinh tế Ấn Độ trở thành điểm thu hút cho thị trường đầu tư và buôn bán của Mỹ.

Tại khu vực Nam Á, Mỹ muốn khai thác thị trường khổng lồ này, tranh thủ nguồn nhân tài trong lĩnh vực công nghệ thông tin của Ấn Độ, từ đó xây dựng quan hệ hợp tác chiến lược giữa hai nước. Tình hình an ninh và chiến lược mới của Mỹ sau Chiến tranh lạnh cũng buộc Mỹ đánh giá lại vai trò của Ấn Độ trên cơ sở thực tế hơn. Thị trường Ấn Độ với số dân đông thứ hai trên thế giới cùng với những bước tiến về kinh tế sau kế hoạch cải cách năm 1991 sẽ là một trong những cơ sở quan trọng cho quan hệ Mỹ-Ấn được cải thiện. Hơn nữa, Ấn Độ là một nước đông dân và có nhiều triển vọng sẽ vượt Trung Quốc trong thập kỷ tới.

Đồng thời, hệ thống chính trị của Ấn Độ có nhiều điểm tương đồng với Mỹ. Tổng sản phẩm quốc nội của Ấn Độ tăng lên không ngừng. Năm 1991 chỉ số tăng trưởng GDP chỉ đạt 1,2% đến năm 1999 đã lên tới 5,5%.1: Gdp - real growth rate (%) Country 1999 2000 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 India 5.4 Nguồn: CIA world factbook Chính sách nổi bật trong đường lối xây dựng kinh tế của Ấn Độ là đẩy mạnh phát triển nông nghiệp. Từ giữa những năm 1960, chính sách nông (LUAN.nay 24 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nghiệp của Ấn Độ đã chuyển từ phát triển chiều rộng sang phát triển chiều sâu.

Biện pháp nổi tiếng là tiến hành cuộc “cách mạng xanh”, áp dụng các thành tựu khoa học tiên tiến vào nông nghiệp. Sản lượng lương thực của Ấn Độ không ngừng được nâng lên, nhất là trong những năm thực hiện cải cách kinh tế từ năm 1991. Ngành chăn nuôi Ấn Độ cũng khá phát triển. Từ chỗ phải nhập khẩu sữa, Ấn Độ đã vươn lên trở thành quốc gia sản xuất sữa hàng đầu thế giới với sản lượng 91 triệu tấn (năm 2005).

Ấn Độ cũng trở thành nước xuất khẩu các sản phẩm chăn nuôi: đứng thứ 5 về sản xuất trứng, thứ 6 về sản xuất cá. Đầu tư n- ước ngoài vào ngành sản xuất và chế biến sữa trong 6 năm qua đã lên tới 80 triệu USD Ngành công nghiệp của Ấn Độ trước cải cách bị trói buộc nặng nề bởi chính sách công nghiệp mang nặng tính tập trung, quan liêu của nhà nước. Các ngành công nghiệp nặng thuộc độc quyền của nhà nước. Các ngành công nghiệp khác vừa là đối tượng bị hạn chế bởi hệ thống cấp phép công nghiệp vừa là đối tượng thuộc quy định của khu vực quy mô nhỏ.

Hiện nay, hai thách thức chủ yếu đối với an ninh của Ấn Độ là xung đột với Pakistan và quan hệ với Trung Quốc. Trong thời gian gần đây, giữa Ấn Độ và Trung Quốc đã cải thiện quan hệ. Tuy nhiên, giữa hai nước luôn tồn tại mối hiềm khích và nghi kỵ. Hơn nữa, Trung Quốc hiện là nước cung cấp vũ khí chủ yếu cho Pakitan.

Trong khi đó, vốn là đồng minh từ thời chiến tranh lạnh của Mỹ, Pakistan vẫn được Mỹ trợ giúp và bán cho các kỹ thuật quân sự tiên tiến. Môi trường an ninh vẫn còn nhiều bất ổn buộc Ấn Độ phải chú trọng tăng cường khả năng phòng vệ. Ngoài lực lượng thông thường, từ năm 1998, Ấn Độ đã trở thành một nước có vũ khí hạt nhân. Mặc dù theo đuổi chính sách giải trừ vũ khí hạt nhân từ những năm 1960, nhưng đứng trước sự lớn mạnh của Trung Quốc và khả (LUAN.nay 25 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] năng Pakistan phát triển vũ khí hạt nhân với sự trợ giúp của Trung Quốc, Ấn Độ đã quyết định giành cho mình khả năng răn đe hạt nhân tối thiểu.

Mặc dù so với Trung Quốc và các cường quốc quân sự khác, Ấn Độ còn nhiều hạn chế về kỹ thuật cũng như tài chính, nhưng rõ ràng tiềm lực quân sự của Ấn Độ đã được cải thiện và là nước có sức mạnh quân sự vượt hơn hẳn các nước khác trong khu vực Nam Á. Sự sụp đổ của Liên Xô đã khiến cho Ấn Độ mất đi một chỗ dựa vững chắc về mọi mặt. Chính thời điểm này buộc Ấn Độ phải xem xét lại vị thế ngoại giao của đất nước, hơn nữa thế giới hai cực trước đây không còn trong khi Trung Quốc lớn mạnh. Trật tự thế giới mới buộc Ấn Độ phải xích lại gần với Mỹ và bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc.

Đồng thời Ấn Độ phải giữ quan hệ tốt với Nga, nước vẫn là một nhà cung cấp vũ khí và công nghệ quan trọng, và tăng cường sự có mặt của mình trong cái được gọi là "khu vực láng giềng mở rộng", một không gian trải dài từ Trung Đông đến Đông Nam Á, từ Trung Á đến Ấn Độ Dương. Do không tìm thấy được điểm chung trong chính sách đối ngoại suốt thời kỳ Chiến tranh lạnh, mối quan hệ giữa hai quốc gia Mỹ-Ấn Độ đã bỏ lỡ nhiều cơ hội. Trong suốt thời kỳ này, do vai trò của Ấn Độ tại Nam Á bị xem nhẹ trong chính sách của Mỹ đã dẫn đến sự lạnh nhạt trong mối quan hệ giữa hai quốc gia. Mỹ tìm kiếm quan hệ với Pakistan để chống lại sự bành trướng của chủ nghĩa cộng sản.

Ngược lại, chính thái độ đó của Mỹ đã khiến Ấn Độ xích lại gần Liên Xô hơn. Song, thế giới luôn có những biến động bất ngờ. Và một trong những biến động lớn nhất là sự sụp đổ của Liên Xô vào tháng 12-1991. Mỹ đột nhiên không còn đối thủ cạnh trạnh và Ấn Độ cũng mất đi một đồng minh, đối tác lớn.

Bên cạnh đó, xu hướng toàn cầu hóa, khu vực hóa bắt đầu phát triển. Các quốc gia dần phát triển theo chiều hướng hợp tác, hòa dịu. Tiến bộ khoa học (LUAN.nay 26 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] kỹ thuật cũng thúc đẩy các nước phát triển và các cường quốc bắt đầu xuất hiện. Trật tự thế giới từ song cực chuyển thành đa cực.

Trong đó, nổi bật nhất là Trung Quốc với tốc độ phát triển về kinh tế lẫn quân sự đều rất nhanh. Cùng lúc đó, các vấn đề phi truyền thống cũng bắt đầu nổi lên.