BỘ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHÓ HÒ CHÍ MINH QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIÊN DUONG LOI CACH MANG XHCN CUA DANG TA (Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở) Mã số: CS 2002. 24 Người thực hiện: TS. Lương văn Tắm Năm 2003 BỘ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHÓ HÒ CHÍ MINH QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIÊN DUONG LOI CACH MANG XHCN CUA DANG TA (Đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở) Mã số: CS 2002. 24 Người thực hiện: TS.
Lương văn Tắm Năm 2003 MUC LUC CHUONG 1: QUAN DIEM CUA C. LENIN VA HO CHi \iI:0 142808590075.1 Quan điểm của C. Quan diém ctta H6 Chi Minh.ccecccccesseessessesssessesssessessesssessessesssessesssesseeseesseess 9 CHUONG 2: QUAN NIEM VE CHXH VA CON DUONG DI LEN CNXH CUA 00c 0. ốốốẽốốẽốốố ốố ốố.
Sự ra đời của Đảng CSVN và Cương lĩnh chính trị thứ nhất của Đảng:. ch TT HT ng ưệt 19 2. Giai đoạn từ sau năm 1954 đến nay.---2¿22¿©2S22xc2EEEEEEEEEEEExrrrrrrrrrree 20 CHƯƠNG 3: CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CNXH BỎ QUA CHÉ ĐỘ TBCH Ở NƯỚC 3. Sự lựa chọn con đường tiến lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN ở Việt Nam.
Những điều kiện chủ yếu của sự phát triển rút ngăn đi lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN ở Việt Nam. - 2-22 222222+CE2SEE2EE11271127112711271127121121121111111111. 61 KET LUAN i ocecccccsesscsessesscsecscsucsesucsesecsucsssussusussucsssussusarsucassucsucassucaesassucarsucaesucancarsncavene 77 PHAN MO DAU 1. Tính cấp thiết của đề tài.
Chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta là vấn đề lý luận và thực tiễn rất cơ bản, trọng yếu, liên quan trực tiếp đến đường lối cách mạng của Đảng, phương hướng phát triển của đất nước. Tuy nhiên, vấn đề này rất rộng lớn và phức tạp với nhiều cách tiếp cận khác nhau và hiện nay còn không ít những vấn đề thuộc về lý luận cần được làm sáng tỏ. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII đã chỉ rõ: với trí tuệ đóng góp của toàn Đảng, toàn dân, quan niệm về CNXH và con đường đi lên CNXH ở nước ta đã có thê hình thành trên những đường nét chủ yếu. Vấn đề được đặt ra là, quan niệm về CNXH và con đường đi lên CNXH ở nước ta trên những nét chủ yếu được xác định như thế nào trong quá trình cách mạng nước ta? Và từ Đại hội VII đến nay, Nghị quyết của Đại hội đã được cụ thể hoá và phát triển ở những điểm nào ? Đây là van đề lớn đòi hỏi sự nghiên cứu một cách khoa học.
Vì lý do trên, tác giả xin đi vào nghiên cứu đề tài "Quá trình hình thành và phát triển đường lối cách mạng XHCN của Đảng ta", nhằm góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề về CNXH và con đường đi lên CNXH ở nước ta hiện nay. Tình hình nghiên cứu đề tài. Hiện nay có nhiều công trình nghiên cứu về CNXH ở Việt Nam của các tác giả như: - Đào Duy Tùng: Quá trình hình thành con đường đi lên CNXH ở Việt Nam, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1994. - Nguyễn Trọng Chuẩn, Phạm Văn Đức, Hồ Sĩ Quí: Những quan điểm cơ bản của C.
Lênin về CNXH và thời kỳ quá độ, NXB Chính trị quốc gia Hà Nội, 1997. - Nguyễn Đức Bách, Lê Văn Yên, Nhị Lê: Một số vấn đề định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam, NXB Lao động, Hà Nội, 2001. Trên cơ sở nghiên cứu, kế thừa những thành quả khoa học trên của các nhà nghiên cứu, và trên cơ sở Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ IX vừa qua, tác giả công trình đã đi sâu nghiên cứu một cách có hệ thống quá trình hình thành và phát triển lý luận đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa của Đảng ta nhằm phục vụ cho quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước trong giai đoạn hiện nay, mà trước mắt là làm giáo trình giảng dạy cho sinh viên chuyên ngành Giáo dục chính trị. Muc tiéu dé tai.
Làm sáng tỏ những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH, từ đó khẳng định tính chất cách mạng, khoa học của những quan điểm trên và hiện nay vẫn đúng, vẫn giữ nguyên giá trị, vẫn đóng vai trò nền tảng, hướng dẫn con đường xây dựng CNXH ở nước ta hiện nay. Hệ thống và lý giải một cách khoa học quá trình hình thành, phát triển đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa của Đảng ta từ Cương lĩnh chính trị đầu tiên cho đến nay. Đặc biệt đề tài tập trung giải quyết vấn đề về con đường quá độ lên CNXH bỏ qua giai đoạn phát triển TBCN. Một số vấn đề đòi hỏi phải nghiên cứu một cách đầy đủ cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn.
Phương pháp nghiên cứu. Vận dụng quan điểm lịch sử cụ thể, quan điểm hệ thống, quan điểm thực tiễn và quan điểm biện chứng trong nghiên cứu, tác giả đã phân tích những quan điểm cơ bản về CNXH của các nhà kinh điển Mác - Lênin - tư tưởng Hồ Chí Minh, phân tích thực tiễn cách mạng Việt Nam, và kinh nghiệm quốc tế đề từ đó làm sáng tỏ việc hình thành và phát triển đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa của Đảng ta. Ngoài ra, tác giả còn sử dụng nhiều phương pháp khác như phương pháp lịch sử, phương pháp lôgic, phương pháp nghiên cứu cơ bản, phân tích tư liệu. dé thực hiện công trình nghiên cứu.
Ý nghĩa của công trình. Bằng những luận cứ khoa học xác đáng, tác giả khăng định lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng cho lý luận đúng đắn của đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa của Đảng ta. Và chỉ có thể tập trung phát triển một cách sáng tạo chủ nghĩa Mac - Lên - tư tưởng Hồ Chí Minh, chúng ta mới có thể xác định được một mô hình xã hội chủ nghĩa và con đường đi lên CNXH phù hợp với điều kiện, đặc điểm của đất nước ta. Công trình hoàn thành có thể được sử dụng làm tài liệu giảng dạy nhằm giáo dục nhận thức chủ nghĩa Mác-Lênin - Tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối chủ trương của Đảng cho sinh viên; qua đó giúp họ tin tưởng vào sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của đảng ta.
CHUONG 1: QUAN DIEM CUA C. LENIN VA HO CHI MINH VE CNXH 1.1 Quan điểm của C. Về sự phát triển của lực lượng sản xuất trong CNXH. Theo các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin, mỗi chế độ xã hội đều có một cơ sở vật chất - kỹ thuật tương ứng, phản ánh trình độ phát triển kinh tế - kỹ thuật của nó.
Đó là lực lượng sản xuất bao gồm tư liệu sản xuất và sức lao động của con người. Theo đó, cơ sở vật chất của một chế độ xã hội được hình thành từ sự phát triển khoa học - kỹ thuật và công nghệ cùng với sự phát triển con người trong những điều kiện lịch sử nhất định. Nếu công cụ thủ công là đặc trưng cho cơ sở vật chất - kỹ thuật của các xã hội tiền tư bản chủ nghĩa thì nền đại công nghiệp cơ khí là cơ sở vật chất của chủ nghĩa tư bản. Cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật mà giai cấp tư sản thực hiện ở thế kỷ XVIII đã chuyền nền sản xuất xã hội từ trình độ thủ công lên trình độ cơ khí, đánh dau một bước nhảy vọt lớn của sản xuất xã hội, tạo ra cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa tư bản.
Trên nền tảng của cái logic trên thì theo các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin, chủ nghĩa xã hội là xã hội phát triển cao hơn chủ nghĩa tư bản, và như vậy, cơ sở vật chất - kỹ thuật của nó, tất nhiên, phải là nền đại công nghiệp cơ khí phát triển, hoàn thiện ở một trình độ cao hơn (CNTB). Vào các thế kỷ XVIII-XIX, chủ nghĩa tư bản chiếm địa vị thống tri va chi phối ở nhiều nước, nó thâu tóm cả nền tiểu sản xuất, làm phá sản nhiều tầng lớp dân cư, do đó quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa dựa trên sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa đã trở thành cái hình thức chật hẹp và trở thành xiềng xích đối với sự phát triển của lực lượng sản xuất đã xã hội hóa rộng lớn. Vì thế, xóa bỏ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa, xác lập sở hữu xã hội chủ nghĩa để giải phóng và phát triển lực lượng sản xuất của xã hội trở thành một yêu cầu khách quan. Tính tất yếu lịch sử của chủ nghĩa xã hội và sự xuất hiện chế độ xã hội chủ nghĩa bắt nguồn từ căn nguyên sâu xa đó của sự phát triển lực lượng sản xuất.
Thời kì sau Cách mạng tháng Mười Nga, do ý thức rất rõ vai trò cơ sở vật chất - kỹ thuật đối với sự phát triển xã hội, Lênin đã sớm nhận thức chức năng nền tảng của nền đại công nghiệp cơ khí đối với chủ nghĩa xã hội. Ông đánh giá rất cao những thành tựu của chủ nghĩa tư bản trong lĩnh vực công nghiệp, đặc biệt những thành tựu công nghiệp của Đức và Mỹ. Chính vì vậy, Người đã đưa ra một luận điểm nỗi tiếng: "Chủ nghĩa cộng sản là Chính quyên Xô việt cộng với điện khí hóa toàn quốc"), Và đề làm sáng tỏ vấn đề ông diễn giải: "Cơ sở vật chất duy nhất của chủ nghĩa xã hội chỉ có thể là nền đại công nghiệp. một nền đại công nghiệp ở vào trình độ kỹ thuật hiện đại và có khả năng cải tạo nông nghiệp”).
Tư tưỏng nêu trên của các nhà kinh điển về cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội vẫn tiếp tục soi sáng cho chúng ta đi tới quan niệm đúng đắn rằng, chủ nghĩa xã hôi nhất định phải là một xã hội phát triển hiên đại với khoa học, kỹ thuật và công nghệ tiên tiến. Chỉ có cơ sở vật chất như thế, chủ nghĩa xã hội mới có thể phát triển mạnh mẽ về nền kinh tế và văn hóa, mới thê hiện được bản chất ưu việt của mình. Nước ta đang bước vào một thời kỳ phát triển mới, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa, từng bước đưa nước ta trở thành một nước công nghiệp hiện đại. Hướng phát triển đó chăng những phù hợp với yêu cầu khách quan của sự phát triển như vũ bão trong thế giới ngày nay mà còn nhằm thực hiện đặc trưng rất quan trọng nêu trên của chủ nghĩa xã hội mà các nhà kinh điển đã chỉ ra.
Không có cơ sở vật chất - kỹ thuật hiện đại không thê đưa đất nước ta ra khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu, chậm phát triển và cũng không thể có chủ nghĩa xã hội.