Luận văn: Phân tích các phương tiện ngôn ngữ tạo sự dí dỏm trong truyện hài Anh-Việt

Tải luận văn phân tích các phương tiện ngôn ngữ tạo sự dí dỏm trong truyện hài Anh-Việt. Tài liệu hữu ích cho sinh viên ngành ngôn ngữ học.

• Tác giả: Hoàng Thị Xuân Quỳ
• Người hướng dẫn: Ngô Huỳnh Hoàng, Ph.D
• Trường học: University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: Linguistics
• Đề tài: Phương tiện ngôn ngữ tạo nên sự dí dỏm trong truyện hài Anh-Việt: Nghiên cứu đối chiếu phân tích diễn ngôn
• Loại tài liệu: M.A Thesis
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Tây Ninh

Tóm tắt

I. Định nghĩa và khái niệm về phương tiện ngôn ngữ tạo dí dỏm

Phương tiện ngôn ngữ là các công cụ và kỹ thuật mà tác giả sử dụng để tạo nên sự dí dỏm trong truyện hài. Trong truyện hài Anh-Việt, những phương tiện này đóng vai trò quan trọng trong việc khơi gợi tiếng cười và tạo hiệu ứng hài hước. Dí dỏm không chỉ là một hình thức giải trí đơn thuần mà còn là công cụ xã hội để chỉ trích những thái độ lạc hậu và các phân biệt trong xã hội. Các nghiên cứu về discourse analysis (phân tích diễn ngôn) đã chứng minh rằng sự dí dỏm xuất phát từ sự xung đột giữa các script khác nhau, tạo nên bất ngờ và tư duy phản châm cho người đọc.

1.1. Khái niệm dí dỏm trong ngôn ngữ học

Dí dỏm là sự kết hợp của trí tuệ và ngôn ngữ để tạo ra những phát biểu có ý nghĩa gấp đôi. Trong truyện hài, dí dỏm thường được thể hiện qua những câu nói tinh tế, có độ sâu sắc về ý tưởng. Nó khác với những hình thức hài hước khác ở chỗ nó đòi hỏi người đọc phải có kiến thức nền và khả năng suy luận cao.

1.2. Vai trò của phương tiện ngôn ngữ

Các phương tiện ngôn ngữ như từ chơi chữ, phép ẩn dụ, phép hoán dụ tạo nên nền tảng cho sự dí dỏm. Chúng giúp tác giả thể hiện những ý tưởng phức tạp một cách gọn gàng và đầy tính sáng tạo, từ đó làm tăng giá trị hài hước của tác phẩm.

II. Các loại phương tiện ngôn ngữ chính trong truyện hài

Trong truyện hài Anh-Việt, có nhiều phương tiện ngôn ngữ khác nhau được sử dụng để tạo nên sự dí dỏm. Phép từ chơi chữ (pun) là một trong những kỹ thuật phổ biến nhất, dựa vào sự đồng âm hoặc đa nghĩa của từ để tạo ra hiệu ứng hài hước. Phép ẩn dụ (metaphor) và phép hoán dụ (metonymy) cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên những so sánh bất ngờ và những mô tả sống động. Phép mỉa mai (irony) là công cụ mạnh mẽ để chỉ trích xã hội thông qua những phát biểu ngược chiều với ý muốn thực tế.

2.1. Phép từ chơi chữ và từ pun

Từ chơi chữ dựa trên sự lạm dụng đa nghĩa hoặc âm thanh giống nhau của các từ để tạo ra bất ngờ. Ví dụ, một truyện hài Việt có thể sử dụng những từ đồng âm để tạo nên những câu nói vừa hài hước vừa có ý chỉ trích. Pun trong truyện hài Anh thường phụ thuộc nhiều vào sự khác biệt văn hóa và ngôn ngữ.

2.2. Phép ẩn dụ hoán dụ và mỉa mai

Phép ẩn dụ giúp tạo nên những hình ảnh sáng tạo, khi đó sự dí dỏm xuất hiện qua sự kết hợp bất thường. Phép hoán dụ thay thế một khái niệm bằng khái niệm khác có liên quan, tạo ra những hiểu lầm hài hước. Phép mỉa mai là công cụ để thể hiện ý tưởng đối lập, từ đó gây ra sự dí dỏm sắc sảo.

III. Lý thuyết phân tích dí dỏm SSTH và GTVH

Để hiểu rõ về phương tiện ngôn ngữ tạo dí dỏm, các nhà ngôn ngữ học đã phát triển hai lý thuyết chính: Script-Based Semantic Theory of Humour (SSTH) của Attardo và Raskin, cùng General Theory of Verbal Humour (GTVH). Theo SSTH, một truyện hài được xem là dí dỏm khi nó tương thích với hai script khác nhau và hai script này xung đột với nhau. GTVH mở rộng lý thuyết này bằng cách xem xét sáu yếu tố: Ngôn ngữ, Chiến lược tường thuật, Đối tượng, Tình huống, Cơ chế logic, và Xung đột script.

3.1. Lý thuyết SSTH Script Based Semantic Theory

SSTH cho rằng dí dỏm sinh ra từ sự chồng lấp của hai script khác nhau. Khi người đọc nhận ra sự xung đột này, sự dí dỏm xuất hiện. Lý thuyết này có ứng dụng cao trong phân tích truyện hài Anh-Việt, vì nó giải thích cách mà phương tiện ngôn ngữ tạo nên bất ngờ và bội phục cho người đọc.

3.2. Lý thuyết GTVH General Theory of Verbal Humour

GTVH là sự mở rộng của SSTH với cấu trúc phân tầng. Nó giúp phân tích diễn ngôn chi tiết hơn bằng cách xem xét từng yếu tố trong truyện hài. Phương tiện ngôn ngữ được xem là những công cụ để kích hoạt các yếu tố này, từ đó tạo nên sự dí dỏm đa chiều và phong phú hơn.

IV. Sự khác biệt và so sánh trong truyện hài Anh Việt

Sự khác biệt giữa truyện hài Anh và truyện hài Việt nằm ở cách sử dụng phương tiện ngôn ngữ để tạo dí dỏm. Truyện hài Anh thường dựa vào sự chơi chữ phức tạp và những tham chiếu văn hóa tinh tế. Truyện hài Việt từ thời Trạng Quỳnh đến hiện đại, lại kết hợp những yếu tố dân gian với sự chỉ trích xã hội. Các tác giả như Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Công Hoàn đã sử dụng phương tiện ngôn ngữ để chỉ trích các vấn đề xã hội của thời kỳ. Phân tích đối chiếu giữa hai nền văn hóa này cho thấy rằng sự dí dỏm là phổ quát nhưng cách thể hiện lại vô cùng đa dạng.

4.1. Đặc điểm truyện hài Anh

Truyện hài Anh nhấn mạnh vào phương tiện ngôn ngữ như wordplay và double meaning. Dí dỏm trong truyện hài Anh thường đòi hỏi kiến thức sâu về ngôn ngữ và văn hóa. Những tham chiếu lịch sử, văn học cũng được sử dụng để tạo nên các lớp sự dí dỏm khác nhau.

4.2. Đặc điểm truyện hài Việt và sự chỉ trích xã hội

Truyện hài Việt kết hợp truyền thống dân gian với mục đích xã hội, sử dụng phương tiện ngôn ngữ để chỉ trích những hiện tượng xã hội không công bằng. Từ Trạng Quỳnh nhắm vào các quan chức và thần linh, đến các tác giả hiện đại, dí dỏm luôn mang theo sứ mệnh xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL 51 UDIES FACULTY OF POST GRADUATE STUDIES. HOANG THI XUAN QUY THE LINGUISTIC DEVICES MAKING WITTINESS IN ENGLISH AND VIETNAMESE HUMOUROUS STORIES: A STUDY OF CONTRASTIVE DISCOURSE ANALYSIS (Cac phuong tign ngén ngi tao nén sw di dém trong truyện hài Anh-Viét: Nghién ctu đối chiêu phân tích diễn ngôn) M.A Thesis — Program 1 Field: Linguistics Code: 602215 TIẢ NỘI-2012 UNIVERSTTY OF LANGIJAGES AND INTERNATTONAI. STUDIES KACULEY OE POSL-GIADUATE 8T UDLES HOÀNG THỊ XUÂN QUÝ THE LINGUISTIC DEVICES MAKING WITTINESS IN ENGLISH AND VIETNAMESE HUMOUROUS STORIES: A STUDY OF CONTRASTIVE DISCOURSE ANALYSIS (Các phương tiện ngôn ngữ tạo nên sự di dém trong truyện hai Anh-Việt: Nghiên cứu đối chiều phân tích diễn ngôn) M.A Thesis — Program 1 Field: Linguistics Code: 602215 SUPERVISOR: NGO HU HOANG, Ph.D TABLE OF CONTEN DECLARATION ACKNOWLUDGUMLN'1 LIST OF FIGURES, TABLES AND ABBREVIATIONS. TABLE OF CONTENTS ABSTRACT cscs ke ke INTRODLUCTION.Aims of the suudy 3.8cope of the study.Method of the stuáy aaa 5.

Organization of the sturly DEVELOPMENT. ¬— ¬— CHAPTER 1: THE THEORETICAL BACKGROUND LA. Definition of Diseourse. Types of Discourse 1.

Humour and Its Categories. Overview of Humourous Stories 1. The Incongruity Theory in Tumour 14 1. Figure of Speech as Linguistic Devices in Humoureus Stories.

Metonymy 18 CHAPTER 2: THE STUDY 2. Data Collection Attardo and Victor Raskin with Seript-Based Semantic Theory Of IIumour (SSTH) and The General Theory Of Verbal Humour (GTVH) respectively. The main hypothesis is quoted by Avro Krikman (2006.31, internet 7) as follows SSTH is the theory refers to a text which can be characterized as a singlejoke- carrying text if both of the conditions are satisfied. The text is compatible, fully or in part, with tvo different scripts.

The two scripts with the text 1s compatible are opposite in a special sense defined in section 4. The iwo scripts with which ihe iext is compatible are said to overlap fully or in part on this fext. GTVH is presented as a theory that allows us to relate perceived differences between jokes to six hierarchically ordered Knowledge Resources (parameters), namely knowledge concerning Language; Narrative Strategies; Target(s): Situation; Logical Mechanism(s); Script Opposition{s). The investigation of the linguistic devi ss making the wiltmess by discourse analysis is a large ficld that was implemented by the linguistics in the world.

Generally, this matter is investigated and explored long before by many people in the ficld of language. However, everything scems to be different. in Vieluamn because the study of humour is less and the study by discourse analysis, especially the professional and contrastive one of Inglish humourous stories and Vietnamese humourous stories (hereafter called EHS and VHS respectively). Let's begin with Vũ Ngọc Khanh whe presented us the book named Hanh Trinh Vào Xứ Sở Cười (translation: The Journey to the Land of Laughier) in 1996.

Ile gave us the overview of VHS, including the folklores and the scholar-styled literatures on the aspects of time and space. During the history, Vai Ngoc Khanh (1996:7) claimed that from the 17" century, VHS has developed with the appearance of Trang Quynh collection whose the objects lo be laughed al. were the king, officials, Gods and Budda, monks, traders, ete. Also from this century, we have had other scholar-styled authors like Nguyễn Bá Lân er Nguyễn Cư Trinh, and in the modem time there are Tủ Mỡ, Tú Xương, Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Công Hoan, Bút Tre, cle.

About the aspeet. of space, he stated that the humour is created by people in the specific lands like Vinh Hoang village, Đông Anh villages, Hoa Lang villages (Vii Ngoc Khanh, 1996, p. One more point in his book is that he untroduecd us the linguistic uses for making laughter, including puns, slang and bad language. We can find the words NTRODUCTION 1, Rationale It cannot be denied that humour plays an important role in the human life and the whole society because it is not only the means of entertainment but also the weapon to criticize the groups of people with the purpose of clearing away the negative attitudes, the out-date thoughts, the discrimination existing in the society.

Besides, humour is the special means of reaching the better things which satisfy the progressive thoughts and the lower-class’s dream of equality. ‘he laughter at the specific objects with the deeply social meanings always carries the humour and exists long im the spiritual products of human beings. In the relation with the humour, the laughter is indispensable, but the humour may also include wittiness, joke, criticism, ete. About these categories, the researcher is going to mention in the ext part ol the study so thal there is a [ull overview of what 1s investigated into.

Tt is said that Aristot is one of the first author that investigated the nature of hamour when he stated that the humour is acsihelic. However, il is necessary le note thal the humour is aesthetic only when it is aimed at the specific object with the deeply social meanings. The humour was born out of hostility. If there had been no hostility in man, there had been no laughter (and, incidentally, no need for laughter).

All the current humour and wittiness retain evidence of this hostile origin types. Furthermore, humour is the product of the society when people, by different means, make the laughter in the spiritual works like the IIS, the play, the cartoons, the Ñmmy pictures and movies, elc. Among those types of literature, the short humourous storics (hereafter called HS) are rcally important in amusement by just some short sentences, and it is easy for the readers to provoke the laughter at ease to onlertain or salire the negative sides of human beings or the whole society. Being different from the other types of art like cartoon, funny pictures and play; the humorous stories use the only means of language to express the laughter like the following slory Attardo and Victor Raskin with Seript-Based Semantic Theory Of IIumour (SSTH) and The General Theory Of Verbal Humour (GTVH) respectively.

The main hypothesis is quoted by Avro Krikman (2006.31, internet 7) as follows SSTH is the theory refers to a text which can be characterized as a singlejoke- carrying text if both of the conditions are satisfied. The text is compatible, fully or in part, with tvo different scripts. The two scripts with the text 1s compatible are opposite in a special sense defined in section 4. The iwo scripts with which ihe iext is compatible are said to overlap fully or in part on this fext.

GTVH is presented as a theory that allows us to relate perceived differences between jokes to six hierarchically ordered Knowledge Resources (parameters), namely knowledge concerning Language; Narrative Strategies; Target(s): Situation; Logical Mechanism(s); Script Opposition{s). The investigation of the linguistic devi ss making the wiltmess by discourse analysis is a large ficld that was implemented by the linguistics in the world. Generally, this matter is investigated and explored long before by many people in the ficld of language. However, everything scems to be different.

in Vieluamn because the study of humour is less and the study by discourse analysis, especially the professional and contrastive one of Inglish humourous stories and Vietnamese humourous stories (hereafter called EHS and VHS respectively). Let's begin with Vũ Ngọc Khanh whe presented us the book named Hanh Trinh Vào Xứ Sở Cười (translation: The Journey to the Land of Laughier) in 1996. Ile gave us the overview of VHS, including the folklores and the scholar-styled literatures on the aspects of time and space. During the history, Vai Ngoc Khanh (1996:7) claimed that from the 17" century, VHS has developed with the appearance of Trang Quynh collection whose the objects lo be laughed al.

were the king, officials, Gods and Budda, monks, traders, ete. Also from this century, we have had other scholar-styled authors like Nguyễn Bá Lân er Nguyễn Cư Trinh, and in the modem time there are Tủ Mỡ, Tú Xương, Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Công Hoan, Bút Tre, cle. About the aspeet. of space, he stated that the humour is created by people in the specific lands like Vinh Hoang village, Đông Anh villages, Hoa Lang villages (Vii Ngoc Khanh, 1996, p.

One more point in his book is that he untroduecd us the linguistic uses for making laughter, including puns, slang and bad language. We can find the words Phái triển không đồng đều Buổi tối, anh thợ làm bánh mì thường dẫn người vêu ra ghế đã công viên, Có lần anh hải: ~_ Em yêu, lại sao cứ na buổi hẹn hò là em đối chỗ bên này qua bon kia vậy? C6 gai hén lén: - Tai vi néu em củ ngôi mỗi một bên như uập thì cơ thể em sẽ phat trién không đồng đều. Translated version: Develop unequally In the evening the baker often takes his girl friend to the park bench. Once he asked her: - My dear, why do you change your side after the half-date? She answered sofily: - Because if | remain one side, my body would develop unequally.

In the past, there were a lot of studies about the humour of scholars, humorists, philosophers and psychologists, dating back as far as Plato, Socrates and Aristotle, to Darwin and Freud, Eastman and Pittington, through to Koestler and Midess; plus more than 100 theories of humour and laughter, some of them brilliant investigations into the social and behavioral nature of humour and laughter. According to the standard analysis of Fnierned Encyclopedia of Philosophy (nlernet 23), humor theories can be classified into three neatly identifiable groups: the incongruity, superiority, and relief theories. Incongruity theory is the leading approach and includes hislorical figures such as Immanuel Kant, Soren Kierkegaard, and perhaps has its origins in comments made by Aristotle in the Rhetoric. The paradigmatic superiority theorist is Thomas Hobbes (1958 c8, imiemet 5), who said that humor arises from a “sudden glory” fell when we recognize our supremacy over others.

Plato and Aristotle are generally considered superiorty theorisis, who emphasized the aggressive feelings thal. The third group, relief theory, is typically associated with Sigmund Freud and Herbert Spencer, who saw humor as fundamentally a way to release or save energy generated by repression. Today, there are two well-known linguistics as Salvatore having the co-equal meanings as follows: ‘Lén phd Mia gdp cô hàng một, cẩm tay kéo lại, hội thầm đường" (Translaled version: Dewnlown lo Sugarcane sireel, see Miss. Treacle, ask her the direction).

Another author should be mentioned is Nguyễn Hoàng Yén when he discovered the pragmatic mechanism through the disseralion ° Truyện Cười Dân Gian Việt Nam Dưới Góc Độ Dụng Học" (The Vietnamese Foiklores: A Study of Pragmatics). Based on the cooperation principles of Grice Maxim, politeness principles, reference and implicature, Nguyén Hoang (2011: 116) found out that implicatures in conversalion appeared al the closings of the stories and played the substantial role in making laughter. ‘The implicatures of the opening and the body is the only cause and condition for the closings and the lessons of morality would be from such unplicatures. Nguyén Thi llổng Nhưng is the author of the master thesis: ‘émplicatie in English and Vietnamese funny stories’.

In this study, she discovered both languages have the same implicature mechanism based on flouting or violating the maxims that are important for the writers in order to evoke feelings and reactions in their readers (Nguyén Thi Héng Nhung, 2010, p. It can be seen that there have not been any study of IIS under discourse analysis and contraslive belween English and Vielnamese implemented before by any researchers in Vietnam, so the author of this study believes that this would be the first time this subject is carried out and hopes that it would be new approach to the humour under discourse analysis m Vietnam as well as to the literalure of which HS are the object of the study.