Nghiên cứu phương pháp tiếp cận học tập của sinh viên khoa kinh tế quản trị kinh doanh trường đại học an giang

Nghiên cứu phương pháp tiếp cận học tập của sinh viên khoa kinh tế quản trị kinh doanh tại trường đại học An Giang, phân tích hiệu quả và xu hướng.

• Tác giả: Dương Văn Quang
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Hùng Vũ
• Trường học: Trường Đại Học An Giang
• Chuyên ngành: Kinh Tế - Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Phương Pháp Tiếp Cận Học Tập Của Sinh Viên Khoa Kinh Tế - Quản Trị Kinh Doanh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: An Giang

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• LỜI CAM KẾT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. CƠ SỞ HÌNH THÀNH ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. ĐÓNG GÓP CỦA NGHIÊN CỨU
• 1.7. KẾT CẤU CỦA BÀI NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Phương pháp tiếp cận học tập
• 2.2. Mô hình 3Ps
• 2.3. NHỮNG NGHIÊN CỨU TRƯỚC VỀ PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN HỌC TẬP
• 2.3.1. Nghiên cứu trong nước
• 2.3.2. Nghiên cứu ngoài nước
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. BỐI CẢNH NGHIÊN CỨU: KHOA KINH TẾ-QUẢN TRỊ KINH DOANH, TRƯỜNG ĐẠI HỌC AN GIANG
• 3.1.1. Chương trình đào tạo
• 3.1.2. Số lượng sinh viên
• 3.1.3. Giảng viên Khoa Kinh tế-Quản trị kinh doanh
• 3.2. KHUNG PHÂN TÍCH VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Phương pháp tiếp cận học tập và số năm học
• 3.2.2. Phương pháp tiếp cận học tập và giới tính
• 3.2.3. Phương pháp tiếp cận học tập và ngành học
• 3.2.4. Mối quan hệ giữa phương pháp tiếp cận học tập và kết quả học tập
• 3.3. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU VÀ QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.3.1. Nghiên cứu định tính
• 3.3.2. Nghiên cứu định lượng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH
• 4.1.1. Thống kê mẫu định tính
• 4.1.2. Kết quả nghiên cứu định tính
• 4.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG
• 4.2.1. Mẫu nghiên cứu định lượng
• 4.2.2. Đánh giá phương pháp tiếp cận học tập của sinh viên Khoa Kinh tế-QTKD, trường Đại học An Giang
• 4.2.3. Sự khác biệt trong phương pháp tiếp cận học tập giữa các nhóm sinh viên phân theo nhân khẩu học
• 4.2.4. Sự khác biệt trong phương pháp tiếp cận học tập của các nhóm sinh viên phân theo kết quả học tập
• 4.2.5. Sự khác biệt kết quả học tập với các nhóm của phương pháp tiếp cận học tập
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ
• 5.2. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phương pháp tiếp cận học tập của sinh viên Khoa Kinh tế Quản trị Kinh doanh

Phương pháp tiếp cận học tập là một yếu tố quan trọng trong quá trình giáo dục đại học. Nghiên cứu này tập trung vào sinh viên Khoa Kinh tế Quản trị Kinh doanh tại Trường Đại học An Giang. Mục tiêu là tìm hiểu cách mà sinh viên áp dụng các phương pháp học tập khác nhau để đạt được kết quả học tập tốt nhất. Việc hiểu rõ phương pháp học tập sẽ giúp cải thiện chất lượng giáo dục và nâng cao hiệu quả học tập của sinh viên.

1.1. Định nghĩa phương pháp tiếp cận học tập

Phương pháp tiếp cận học tập được hiểu là cách mà sinh viên tương tác với nội dung học tập. Nó bao gồm các chiến lược và kỹ năng mà sinh viên sử dụng để tiếp thu kiến thức. Việc áp dụng phương pháp học tập hiệu quả có thể giúp sinh viên đạt được kết quả học tập cao hơn.

1.2. Tầm quan trọng của phương pháp học tập

Phương pháp học tập không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập mà còn đến sự phát triển kỹ năng và thái độ của sinh viên. Việc lựa chọn phương pháp học tập phù hợp giúp sinh viên phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề.

II. Vấn đề và thách thức trong phương pháp tiếp cận học tập

Sinh viên Khoa Kinh tế Quản trị Kinh doanh đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc áp dụng phương pháp học tập hiệu quả. Những vấn đề này có thể bao gồm thiếu kỹ năng quản lý thời gian, động lực học tập không ổn định và áp lực từ môi trường học tập. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết để nâng cao chất lượng học tập.

2.1. Thiếu kỹ năng quản lý thời gian

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc quản lý thời gian học tập. Điều này dẫn đến việc không hoàn thành bài tập đúng hạn và ảnh hưởng đến kết quả học tập. Cần có các chương trình hỗ trợ để giúp sinh viên cải thiện kỹ năng này.

2.2. Động lực học tập không ổn định

Động lực học tập của sinh viên thường bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như áp lực học tập, môi trường sống và các vấn đề cá nhân. Việc duy trì động lực học tập là một thách thức lớn mà sinh viên cần vượt qua.

III. Phương pháp học tập hiệu quả cho sinh viên Khoa Kinh tế Quản trị Kinh doanh

Để nâng cao hiệu quả học tập, sinh viên cần áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả. Các phương pháp này bao gồm học tập chủ động, học tập theo nhóm và sử dụng công nghệ trong học tập. Việc áp dụng các phương pháp này sẽ giúp sinh viên tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả hơn.

3.1. Học tập chủ động

Học tập chủ động là phương pháp mà sinh viên chủ động tìm kiếm và tiếp thu kiến thức. Điều này bao gồm việc tham gia thảo luận, đặt câu hỏi và tìm kiếm thông tin bổ sung. Phương pháp này giúp sinh viên phát triển tư duy phản biện và khả năng tự học.

3.2. Học tập theo nhóm

Học tập theo nhóm giúp sinh viên trao đổi ý tưởng và kiến thức với nhau. Phương pháp này không chỉ giúp sinh viên hiểu sâu hơn về nội dung học mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm và giao tiếp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về phương pháp học tập

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng sinh viên Khoa Kinh tế Quản trị Kinh doanh thường sử dụng phương pháp tiếp cận sâu trong học tập. Kết quả học tập của sinh viên có sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm sinh viên dựa trên phương pháp học tập mà họ áp dụng. Việc hiểu rõ ứng dụng thực tiễn của các phương pháp học tập sẽ giúp cải thiện chất lượng giáo dục.

4.1. Kết quả nghiên cứu định tính

Nghiên cứu định tính cho thấy sinh viên nữ thường có xu hướng tiếp cận sâu hơn so với sinh viên nam. Điều này cho thấy sự khác biệt trong cách tiếp cận học tập giữa các giới tính và cần có các chiến lược phù hợp để hỗ trợ từng nhóm.

4.2. Kết quả nghiên cứu định lượng

Kết quả nghiên cứu định lượng cho thấy sinh viên có điểm tích lũy cao thường áp dụng phương pháp tiếp cận sâu nhiều hơn. Điều này cho thấy mối liên hệ giữa phương pháp học tập và kết quả học tập của sinh viên.

V. Kết luận và tương lai của phương pháp tiếp cận học tập

Nghiên cứu về phương pháp tiếp cận học tập của sinh viên Khoa Kinh tế Quản trị Kinh doanh đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả là rất cần thiết. Tương lai của phương pháp học tập sẽ phụ thuộc vào việc cải thiện kỹ năng và nhận thức của sinh viên về các phương pháp học tập. Cần có các chương trình hỗ trợ để giúp sinh viên phát triển kỹ năng học tập.

5.1. Đề xuất cải thiện phương pháp học tập

Cần có các chương trình đào tạo kỹ năng học tập cho sinh viên. Những chương trình này nên tập trung vào việc phát triển kỹ năng quản lý thời gian, kỹ năng làm việc nhóm và tư duy phản biện.

5.2. Tương lai của nghiên cứu phương pháp học tập

Nghiên cứu về phương pháp học tập cần tiếp tục được phát triển để đáp ứng nhu cầu của sinh viên trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Việc áp dụng công nghệ trong học tập cũng cần được chú trọng để nâng cao hiệu quả học tập.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Từ cuối thập niên 1960, các nghiên cứu tâm lý học giáo dục trên thế giới bắt đầu tập trung phân tích tương tác giữa người học và môi trường giáo dục nhằm xác định các yếu tố dự đoán kết quả học tập. Hướng tiếp cận nghiên cứu về phương pháp tiếp cận học tập của sinh viên (Students’ Approaches to Learning - SAL) được khởi xướng bởi Marton và Säljö (1976), phân định cách thức người học xử lý thông tin thành hai khuynh hướng cơ bản: tiếp cận sâu (tập trung thấu hiểu bản chất) và tiếp cận nông (tập trung ghi nhớ máy móc để đối phó thi cử). Tại Việt Nam, giáo dục đại học đối mặt với yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ thị trường lao động trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Tuy nhiên, các công trình trong nước chủ yếu tiếp cận vấn đề theo hướng tìm hiểu các yếu tố bên ngoài tác động đến kết quả học tập hoặc phân loại phong cách học tập (như mô hình VARK), thiếu vắng các nghiên cứu thực nghiệm đo lường trực tiếp xu hướng tiếp cận học tập sâu và nông của người học bằng các công cụ chuẩn hóa.

Nhằm bổ khuyết khoảng trống này, khóa luận tiến hành điều tra thực nghiệm tại Khoa Kinh tế - Quản trị Kinh doanh (Khoa KT-QTKD), Trường Đại học An Giang. Nghiên cứu xác định các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

1. Mô tả phương pháp tiếp cận học tập của sinh viên Khoa KT-QTKD, Trường Đại học An Giang.
2. Phân tích mối quan hệ giữa phương pháp tiếp cận học tập với kết quả học tập và một số biến nhân khẩu học (giới tính, ngành học, số năm học) của sinh viên.
3. Đề xuất các kiến nghị về phương pháp tiếp cận học tập nhằm hỗ trợ sinh viên nâng cao kết quả học tập.

Tương ứng với các mục tiêu trên, ba câu hỏi nghiên cứu được đặt ra:

1. Sinh viên Khoa KT-QTKD sử dụng các cách tiếp cận học tập như thế nào?
2. Phương pháp tiếp cận học tập có ảnh hưởng như thế nào đến kết quả học tập của sinh viên?
3. Cần thực hiện những giải pháp gì để giúp sinh viên lựa chọn phương pháp tiếp cận học tập phù hợp, nâng cao kết quả học tập?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn như sau:

• Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp tiếp cận học tập và kết quả học tập của sinh viên.
• Đối tượng khảo sát: Sinh viên chính quy các ngành thuộc Khoa KT-QTKD, Trường Đại học An Giang.
• Phạm vi không gian: Khoa KT-QTKD, Trường Đại học An Giang.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được triển khai thu thập dữ liệu và hoàn thành từ tháng 01/2022 đến tháng 05/2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết về phương pháp tiếp cận học tập và mô hình quá trình dạy - học trong giáo dục đại học:

• Khung lý thuyết tiếp cận học tập: Bắt nguồn từ lý thuyết của Marton và Säljö (1976), phát triển qua các công trình của Entwistle (1977, 2004) và Biggs (1987, 1993, 2001). Hai hướng tiếp cận chính gồm:
  • Tiếp cận sâu (Deep Approach - DA): Người học chủ động tìm kiếm ý nghĩa nội dung, liên hệ kiến thức mới với kinh nghiệm thực tế, kiểm tra chứng cứ và tư duy phản biện.
  • Tiếp cận nông (Surface Approach - SA): Người học xem việc học như một gánh nặng, tập trung vào học vẹt, ghi nhớ rời rạc các sự kiện nhằm đạt yêu cầu tối thiểu hoặc vượt qua bài kiểm tra mà không nắm vững bản chất.

Tiêu chí	Tiếp cận sâu (Deep Approach)	Tiếp cận nông (Surface Approach)
Bản chất chiến lược	Liên hệ ý tưởng với kiến thức và kinh nghiệm trước đây; tìm kiếm mẫu và nguyên tắc cơ bản.	Xem khóa học gồm các phần kiến thức rời rạc, không liên quan; ghi nhớ sự kiện thụ động.
Xử lý thông tin	Kiểm tra bằng chứng, đối chiếu kết luận, kiểm tra tính logic và lập luận một cách thận trọng.	Tập trung giới hạn vào yêu cầu giáo trình tối thiểu; học vẹt theo quy trình định sẵn.
Mục tiêu học tập	Thấu hiểu sâu sắc bản chất vấn đề và theo dõi sự tiến triển của hiểu biết cá nhân.	Hoàn thành nhiệm vụ thi cử, né tránh thất bại, ít thấy giá trị hay ý nghĩa của việc học.

• Mô hình 3Ps (Biggs, 1993, 2001): Mô tả hệ thống học tập qua ba thành phần:
  1. Presage (Định trước): Đặc điểm sinh viên (kinh nghiệm, động cơ ban đầu, năng lực) và bối cảnh giảng dạy (mục tiêu đào tạo, phương pháp giảng dạy, cách thức đánh giá).
  2. Process (Quá trình): Cách thức sinh viên thực hiện nhiệm vụ học tập thông qua tiếp cận sâu hoặc tiếp cận nông.
  3. Product (Sản phẩm): Kết quả học tập đạt được về số lượng, kỹ năng và chất lượng hiểu biết.
• Mô hình "củ hành" (Ak, 2008): Tích hợp cùng mô hình 3Ps nhằm giải thích mức độ tác động giữa đặc điểm cá nhân, bối cảnh học tập, phong cách nhận thức và chiến lược học tập đến kết quả đầu ra.

Nghiên cứu sử dụng thang đo rút gọn từ Bảng câu hỏi về quá trình học tập (Study Process Questionnaire - SPQ) của Biggs (1987, 2001). Cấu trúc thang đo gồm 2 khái niệm bậc 1 và 4 thành tố bậc 2 với 20 biến quan sát (thang đo Likert 5 mức độ từ 1 = "hoàn toàn không đúng/hiếm khi đúng" đến 5 = "luôn luôn đúng"):

• Tiếp cận sâu (DA) gồm: Động cơ tiếp cận sâu (Deep Motive - DM) và Chiến lược tiếp cận sâu (Deep Strategy - DS).
• Tiếp cận nông (SA) gồm: Động cơ tiếp cận nông (Surface Motive - SM) và Chiến lược tiếp cận nông (Surface Strategy - SS).

Phương pháp nghiên cứu kết hợp kỹ thuật định tính và định lượng:

• Nghiên cứu định tính: Thực hiện thông qua phỏng vấn sâu bán cấu trúc với cỡ mẫu $n = 15$ sinh viên nhằm khám phá nhận thức ban đầu, kiểm tra sự phù hợp của mô hình và hiệu chỉnh, Việt hóa bảng câu hỏi.
• Nghiên cứu định lượng: Thực hiện bằng bảng hỏi giấy và biểu mẫu Google Form với cỡ mẫu thu về hợp lệ $n = 374$ sinh viên theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện. Dữ liệu được xử lý trên phần mềm SPSS 20.0 thông qua thống kê mô tả, kiểm định độ đồng nhất phương sai Levene, phân tích phương sai One-Way ANOVA, kiểm định Welch (khi vi phạm phương sai đồng nhất) và kiểm định sâu Post Hoc Tests.
• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Báo cáo số liệu sinh viên và cấu trúc chương trình đào tạo từ Phòng Đào tạo, Trường Đại học An Giang.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan

Chương 1 thiết lập tính cấp thiết của việc nghiên cứu phương pháp tiếp cận học tập của sinh viên trong bối cảnh đổi mới giáo dục đại học. Chương này xác định rõ 3 mục tiêu nghiên cứu, 3 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng khảo sát là sinh viên Khoa KT-QTKD, Trường Đại học An Giang, phạm vi thời gian từ tháng 01/2022 đến tháng 05/2022. Tác giả cũng nêu khái quát quy trình nghiên cứu hỗn hợp và ý nghĩa đóng góp thực tiễn của đề tài trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu cho nhà trường và người học.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết

Chương 2 tổng quan có hệ thống các lý thuyết nền tảng về phương pháp tiếp cận học tập (SAL), làm rõ đặc tính của hai hình thức tiếp cận sâu và tiếp cận nông. Tác giả phân tích chi tiết mô hình 3Ps của Biggs (1993, 2001) và mô hình tích hợp của Ak (2008). Đồng thời, chương 2 tổng hợp các nghiên cứu thực nghiệm trong nước (Vũ Mộng Đóa, 2005; Lê Thị Thanh Thu và cộng sự, 2011; Nguyễn Thị Thu An và cộng sự, 2016) và quốc tế (Zeegers, 2001; Senemoglu, 2011; Balter và cộng sự, 2013; Trigwell và Han, 2012; Qureshi & Ullah, 2014; Zain và cộng sự, 2013; Dasari, 2009; Aharony, 2006). Qua đó, tác giả chỉ ra khoảng trống nghiên cứu thực nghiệm về thang đo SPQ đối với sinh viên khối ngành kinh tế tại Việt Nam.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 mô tả bối cảnh đào tạo của Khoa KT-QTKD tại thời điểm nghiên cứu với 5 ngành đào tạo: Quản trị Kinh doanh, Kế toán, Tài chính - Ngân hàng, Marketing và Kinh tế Quốc tế. Quy mô sinh viên toàn khoa gồm 2.906 sinh viên (từ khóa DH19 đến DH22), đội ngũ giảng viên gồm 49 cán bộ (3 Tiến sĩ, 46 Thạc sĩ). Tác giả xây dựng khung phân tích và phát biểu 4 giả thuyết:

• $H1a$: Sinh viên năm học càng cao càng có xu hướng sử dụng phương pháp tiếp cận sâu.
• $H1b$: Sinh viên nam có xu hướng tiếp cận sâu, sinh viên nữ có xu hướng tiếp cận nông.
• $H1c$: Sinh viên theo học các ngành khác nhau có phương pháp tiếp cận học tập khác nhau.
• $H2$: Sinh viên sử dụng phương pháp tiếp cận sâu có kết quả học tập tốt hơn.

Chương này cũng xác định quy trình nghiên cứu qua 2 pha: định tính ($n = 15$) và định lượng ($n = 374$), công bố chi tiết bảng 20 câu hỏi khảo sát và quy tắc tính điểm các thang đo DA, SA, DM, DS, SM, SS.

Khối kiến thức trong chương trình đào tạo	Kế toán (DH21-DH22)	Kinh tế Quốc tế (DH21-DH22)	Marketing (DH21-DH22)	Quản trị Kinh doanh (DH21-DH22)	Tài chính - Ngân hàng (DH21-DH22)
Giáo dục đại cương	27,48%	27,48%	27,70%	27,70%	29,01%
Cơ sở ngành	20,61%	31,30%	27,00%	27,00%	22,14%
Chuyên ngành	40,46%	29,77%	34,30%	34,30%	37,40%
Thực tập, khóa luận tốt nghiệp	11,45%	11,45%	11,00%	10,90%	11,45%

Ngành đào tạo	Sinh viên Năm 1	Sinh viên Năm 2	Sinh viên Năm 3	Sinh viên Năm 4	Tổng số sinh viên	Tỷ lệ cơ cấu
Kế toán	193	241	144	103	681	23%
Kinh tế Quốc tế	138	95	93	51	377	13%
Marketing	132	155	70	69	426	15%
Tài chính – Ngân hàng	199	157	131	122	609	21%
Quản trị Kinh doanh	207	314	158	134	813	28%
Tổng cộng toàn khoa	869	962	596	479	2.906	100%

Chương 4: Kết quả nghiên cứu

Chương 4 trình bày chi tiết kết quả từ hai bước nghiên cứu:

• Nghiên cứu định tính: Phỏng vấn 15 sinh viên (từ SV1 đến SV15, phân bổ đủ 5 ngành và 4 mức xếp loại GPA) cho thấy 11/15 sinh viên từng nghe qua khái niệm cách học, nhưng 15/15 sinh viên chưa từng nghe đến thuật ngữ học "sâu" hay "nông". Khi được giải thích, 12/15 sinh viên diễn đạt sát nghĩa bản chất của hai phương pháp. Toàn bộ 15/15 sinh viên khẳng định phương pháp học tập tác động trực tiếp đến kết quả học tập và tích lũy kỹ năng nghề nghiệp. Khảo sát định tính ghi nhận nhận định sơ bộ rằng sinh viên nữ thường có xu hướng tiếp cận sâu hơn nam giới.
• Nghiên cứu định lượng: Tổng hợp 374 phiếu khảo sát hợp lệ. Kết quả thống kê mô tả cho thấy sinh viên Khoa KT-QTKD sử dụng phương pháp tiếp cận sâu (DA) chiếm ưu thế rõ rệt, trong khi phương pháp tiếp cận nông (SA) chiếm tỷ trọng không đáng kể. Đáng chú ý, phân tích dữ liệu chỉ ra sinh viên đồng thời sử dụng kết hợp cả hai phương pháp tiếp cận tùy thuộc vào yêu cầu của từng môn học cụ thể.
• Kiểm định khác biệt One-Way ANOVA:
  • Giới tính: Phân tích định lượng chỉ ra nam giới có xu hướng sử dụng phương pháp tiếp cận nông cao hơn nữ giới (ngược với nhận định ban đầu của nghiên cứu định tính).
  • Ngành học: Tồn tại sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về động cơ tiếp cận nông (SM) giữa các ngành đào tạo.
  • Khóa học (năm học): Có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê đối với phương pháp tiếp cận sâu (DA) cùng hai thành tố động cơ (DM) và chiến lược tiếp cận sâu (DS) giữa các khóa sinh viên.
  • Kết quả học tập (GPA): Sinh viên có điểm GPA tích lũy ở mức cao có xu hướng sử dụng phương pháp, động cơ và chiến lược tiếp cận sâu (DA, DM, DS) cao hơn nhóm có GPA thấp; ngược lại, nhóm sinh viên có kết quả học tập thấp thể hiện động cơ và chiến lược tiếp cận nông (SM, SS) rõ nét hơn. Tuy nhiên, kiểm định tổng thể chưa tìm thấy bằng chứng thống kê khẳng định phương pháp tiếp cận học tập tác động trực tiếp làm thay đổi kết quả học tập cuối cùng.

Ngành đào tạo	Tổng số SV toàn khoa	Tỷ lệ mẫu dự kiến (15%)	Mẫu khảo sát phát ra	Mẫu hợp lệ thu về (hồi đáp 85%)
Kế toán	681	15%	102	88
Kinh tế Quốc tế	377	15%	64	56
Tài chính – Ngân hàng	609	15%	91	78
Quản trị Kinh doanh	813	15%	122	105
Marketing	426	15%	57	47
Tổng cộng	2.906	15%	436	374

Chương 5: Kết luận và khuyến nghị

Chương 5 tóm tắt các phát hiện chính, đối chiếu với các công trình nghiên cứu trước đây trên thế giới. Tác giả thảo luận nguyên nhân sinh viên sử dụng linh hoạt cả tiếp cận sâu và tiếp cận nông xuất phát từ áp lực khối lượng môn học và hình thức kiểm tra đánh giá. Từ đó, chương đưa ra hệ thống kiến nghị cho người học và nhà trường nhằm thúc đẩy phương pháp tiếp cận sâu, đồng thời trình bày các hạn chế về phương pháp chọn mẫu và phạm vi khảo sát của đề tài.

Kết quả và đóng góp của nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu chính

1. Thực trạng tiếp cận học tập: Sinh viên Khoa KT-QTKD thể hiện xu hướng tiếp cận sâu (DA) nhiều hơn, phương pháp tiếp cận nông (SA) chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ. Tuy nhiên, người học không hoàn toàn loại trừ một phương pháp duy nhất mà có sự đan xen giữa hai cách tiếp cận trong quá trình xử lý các học phần khác nhau.
2. Khác biệt theo giới tính: Trái ngược với kết quả phỏng vấn định tính cho rằng nữ giới chăm chỉ và học sâu hơn, dữ liệu khảo sát định lượng ($n = 374$) chỉ ra sinh viên nam sử dụng phương pháp tiếp cận nông là chủ yếu.
3. Khác biệt theo năm học và ngành học: Phương pháp tiếp cận sâu (DA) cùng các thành tố động cơ sâu (DM) và chiến lược sâu (DS) có sự gia tăng và khác biệt rõ rệt giữa sinh viên các khóa; động cơ tiếp cận nông (SM) có sự phân hóa đáng kể giữa 5 ngành đào tạo.
4. Khác biệt theo điểm trung bình tích lũy (GPA): Sinh viên có điểm tích lũy học tập càng cao thì mức độ sử dụng phương pháp, động cơ và chiến lược tiếp cận sâu càng lớn; ngược lại, sinh viên có GPA thấp thể hiện động cơ và chiến lược tiếp cận nông cao hơn. Đồng thời, nghiên cứu khẳng định chưa có đủ bằng chứng thực nghiệm để kết luận phương pháp tiếp cận học tập là nguyên nhân quyết định tạo ra sự khác biệt về kết quả học tập.

Đề xuất và kiến nghị của tác giả

• Đối với sinh viên: Cần chủ động nhận diện phương pháp học tập của bản thân; chuyển dịch từ động cơ đối phó thi cử sang tìm hiểu bản chất môn học; rèn luyện thói quen đọc trước giáo trình, liên hệ kiến thức thực tế và nâng cao tinh thần tự học.
• Đối với giảng viên và nhà trường: Đổi mới phương pháp đánh giá học phần theo hướng giảm kiểm tra ghi nhớ máy móc, tăng cường bài tập tình huống, thuyết trình và dự án thực hành; xây dựng môi trường học tập kích thích sự tò mò học thuật và hỗ trợ nguồn học liệu mở.

Đóng góp của đề tài

• Đóng góp lý luận: Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về SAL, mô hình 3Ps của Biggs và mô hình củ hành của Ak; thực hiện kiểm định và Việt hóa thang đo SPQ 20 biến quan sát trong bối cảnh đào tạo đại học khối ngành kinh tế tại Việt Nam.
• Đóng góp thực tiễn: Cung cấp bức tranh thực nghiệm về thực trạng học tập của sinh viên tại Trường Đại học An Giang, hỗ trợ các nhà quản lý giáo dục và giảng viên có cơ sở điều chỉnh chương trình và phương pháp đào tạo phù hợp với giá trị cốt lõi "Chính trực - Tận tâm - Sáng tạo".

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ rõ các hạn chế cụ thể trong quá trình thực hiện:

• Phương pháp chọn mẫu: Việc áp dụng kỹ thuật chọn mẫu thuận tiện (phi xác suất) làm giảm tính đại diện tổng thể cho toàn bộ sinh viên.
• Phạm vi nghiên cứu: Đề tài mới chỉ khảo sát sinh viên trong phạm vi Khoa Kinh tế - Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học An Giang, chưa mở rộng ra các khoa chuyên ngành khác hoặc các trường đại học khác trong khu vực.
• Phương pháp phân tích: Khóa luận chủ yếu dừng lại ở thống kê mô tả và so sánh sự khác biệt trung bình bằng kiểm định One-Way ANOVA, chưa áp dụng các mô hình hồi quy đa biến hoặc mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) để kiểm định sâu các tác động nhân quả phức tạp giữa các thành tố.

Từ các hạn chế trên, hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng cỡ mẫu theo phương pháp phân tầng ngẫu nhiên, mở rộng không gian nghiên cứu đa trường và áp dụng phân tích theo chiều dọc (longitudinal study) kết hợp các mô hình kinh tế lượng nâng cao.

Giá trị tham khảo

Công trình là tài liệu tham khảo cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Kinh tế, Quản lý giáo dục và Sư phạm khi thực hiện các đề tài nghiên cứu về hành vi người học, phương pháp học tập và các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả đào tạo.
• Giảng viên đại học trong việc tham khảo cấu trúc đo lường mức độ tiếp cận học tập của người học để thiết kế hoạt động giảng dạy và bài thi đánh giá phù hợp.
• Nội dung đáng tham khảo nhất: Hệ thống 20 biến quan sát của thang đo SPQ đã được Việt hóa (Chương 3), bảng tổng hợp các nghiên cứu trong và ngoài nước về SAL (Chương 2), cùng quy trình kiểm định sự khác biệt bằng kiểm định Levene, One-Way ANOVA và Welch trên phần mềm SPSS.

Câu hỏi thường gặp

Khóa luận sử dụng thang đo nào để khảo sát phương pháp tiếp cận học tập của sinh viên?

Nghiên cứu sử dụng thang đo SPQ (Study Process Questionnaire) gồm 20 mục hỏi kế thừa từ Biggs (1987, 2001), sử dụng thang đo Likert 5 mức độ. Cấu trúc thang đo phân tích hai bậc: bậc 1 gồm Tiếp cận sâu (DA) và Tiếp cận nông (SA); bậc 2 gồm 4 thành tố: Động cơ tiếp cận sâu (DM), Chiến lược tiếp cận sâu (DS), Động cơ tiếp cận nông (SM) và Chiến lược tiếp cận nông (SS).

Cỡ mẫu nghiên cứu định tính và định lượng được xác định như thế nào?

Nghiên cứu định tính được tiến hành với $n = 15$ sinh viên thông qua phỏng vấn sâu bán cấu trúc nhằm thăm dò và hiệu chỉnh thang đo. Nghiên cứu định lượng tiến hành phát 436 phiếu (chiếm 15% tổng số 2.906 sinh viên toàn khoa) và thu về $n = 374$ phiếu hợp lệ (tỷ lệ phản hồi đạt 85%), phân bổ thuận tiện theo 5 ngành học của Khoa KT-QTKD.

Khóa luận ghi nhận sự khác biệt nào giữa sinh viên có GPA cao và GPA thấp?

Kết quả kiểm định cho thấy sinh viên có điểm trung bình tích lũy (GPA) càng cao thì điểm trung bình của phương pháp tiếp cận sâu (DA), động cơ sâu (DM) và chiến lược sâu (DS) càng cao so với nhóm có GPA thấp. Ngược lại, sinh viên có GPA thấp thể hiện mức độ sử dụng động cơ nông (SM) và chiến lược nông (SS) cao hơn rõ rệt.

Kết quả kiểm định về yếu tố giới tính có điểm gì đáng lưu ý?

Ở giai đoạn nghiên cứu định tính ($n = 15$), các đáp viên nhận định sinh viên nữ có thói quen học tập đều đặn và có xu hướng tiếp cận sâu hơn. Tuy nhiên, khi phân tích định lượng trên diện rộng ($n = 374$), kết quả phân tích phương sai chỉ ra sinh viên nam sử dụng phương pháp tiếp cận nông là chủ yếu.

Quy mô sinh viên và giảng viên của Khoa KT-QTKD tại thời điểm nghiên cứu ra sao?

Tại thời điểm nghiên cứu (tháng 05/2022), Khoa KT-QTKD quản lý 2.906 sinh viên chính quy thuộc 5 ngành: Quản trị Kinh doanh (813 SV, 28%), Kế toán (681 SV, 23%), Tài chính – Ngân hàng (609 SV, 21%), Marketing (426 SV, 15%) và Kinh tế Quốc tế (377 SV, 13%). Đội ngũ giảng viên của khoa gồm 49 cán bộ (3 Tiến sĩ và 46 Thạc sĩ), phân bổ ở 3 bộ môn chuyên môn.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Dương Văn Quang đã hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về phương pháp tiếp cận học tập và vận dụng thành công thang đo SPQ 20 biến để đánh giá thực nghiệm tại Khoa KT-QTKD, Trường Đại học An Giang. Kết quả nghiên cứu xác định sinh viên trong khoa ưu tiên sử dụng phương pháp tiếp cận sâu, đồng thời ghi nhận sự phân hóa có ý nghĩa thống kê về các thành tố tiếp cận học tập theo giới tính, khóa học, ngành học và mức điểm tích lũy GPA. Mặc dù còn hạn chế về phương pháp chọn mẫu thuận tiện, công trình đã đóng góp cơ sở dữ liệu thực nghiệm phục vụ việc cải tiến hoạt động giảng dạy và nâng cao nhận thức học tập của người học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 trình bày về các phần tổng quan của bài nghiên cứu. Chương 2 trình bày về cơ sở lý thuyết nghiên cứu. Bối cảnh, phương pháp và khung phân tích nghiên cứu được trình bày trong Chương 3. Chương 4 đề cập đến kết quả nghiên cứu thông qua cuộc khảo sát.

Cuối cùng là chương 5 sẽ kết luận và đề xuất ra những chính sách phù hợp.1 Phương pháp tiếp cận học tập Các lý thuyết phương pháp tiếp cận học tập bắt nguồn từ phân tích định tính các cuộc phỏng vấn sinh viên để mô tả hành vi và ý định học tập của họ khi nghiên cứu một tài liệu của hai tác giả Marton và Säljö. Từ việc học sinh tập trung vào việc rút ra ý nghĩa từ tài liệu nhưng với sự tập trung khác nhau về kết quả và quá trình. Từ đó hai cách tiếp cận đặc biệt đã được xác định: tiếp cận ở cấp độ sâu và cấp độ nông. Sự khác biệt giữa chúng có thể được giải thích bởi thái độ học tập thụ động hoặc tích cực (Dahlgren & Marton, 1978).

Sự khác biệt được thực hiện theo các tài liệu tham khảo mà sinh viên thực hiện về ý định và tổ chức, trong đó động lực làm tăng quá trình xử lý ở mức độ sâu và sự lo lắng làm tăng quá trình xử lý ở mức độ nông (Entwistle, 1977). Phương pháp tiếp cận học tập của sinh viên (Students’ Approaches to Learning-SAL) có thể được định nghĩa là cách người xử lý thông tin hoặc kinh nghiệm thu được. Student có thể được hiểu là người học nói chung, trong phạm vi bài viết này, người học được quan tâm là sinh viên. Các cá nhân khác nhau sử dụng một cách tiếp cận khác nhau để giải thích và phân tích thông tin nhằm tiếp thu chúng để trở thành một phần kiến thức của mình.

Vấn đề của SAL rất quan trọng do nó có mối quan hệ chặt chẽ với thành tích học tập của học sinh (Kek et al. Phương pháp tiếp cận học tập được nhiều nhà giáo dục coi là một phương tiện mạnh mẽ để mô hình hóa việc học tập của học sinh và chất lượng kết quả học tập (Duff et al. Phương pháp tiếp cận để học tập là một khái niệm về động cơ học tập của học sinh và việc học sinh sử dụng các chiến lược thích hợp (Zhang & Sternberg, 2000). Nó mô tả bản chất của mối quan hệ giữa học sinh, bối cảnh và nhiệm vụ (Biggs et al.

Về cơ bản, hai cách tiếp cận để học đã được xác định: cách tiếp cận ‘nông’ và cách tiếp cận ‘chiều sâu’ (Marton & Säljö, 1976).Mặc dù có sự khác biệt riêng theo thời gian và không gian nhưng chúng lại bị ảnh hưởng bởi các loại trải nghiệm giảng dạy, học tập và đánh giá mà cá nhân gặp phải và buộc các cá thể phải thay đổi theo các điều kiện học tập khác nhau. Tóm lại, phương pháp tiếp cận để học tập mô tả hành vi khi người học làm khi đang học và lý do tại sao họ nên làm điều đó. Lý thuyết mô tả sự khác biệt cơ bản là giữa các phương pháp học tập hướng tới sự hiểu biết cho phép sử dụng và tái sử dụng thông tin trong nhiều tình huống khác nhau và phương pháp tiếp cận nông để học tập chủ yếu ghi nhớ tài liệu cho các bài kiểm tra và kỳ thi,… 6 Các phương pháp tiếp cận học tập mô tả và giải thích các điều kiện mà việc học tập diễn ra và không diễn ra. Phong trào này hướng tới việc hình thành lý thuyết về quá trình học tập.

Đồng thời, cố gắng cung cấp một sự nhất quán nhất định cho một tập hợp con cụ thể của các phát hiện thực nghiệm trong lĩnh vực học tập. Phương pháp tiếp cận để học tập chủ yếu liên quan đến mô thức hoạt động, thủ tục, phong cách hoặc kỹ thuật học tập. Những cách tiếp cận này áp dụng cho tất cả các nhiệm vụ học tập. Trong tác phẩm ban đầu của Marton và Säljö theo như đề cập ở trên, phương pháp tiếp cận học tập được định rõ bao gồm hai phương pháp là tiếp cận sâu và tiếp cận nông đối với việc học song hành cùng thiết lập mối quan hệ với kết quả học tập (1976) Tiếp cận sâu (deep learning) mô tả những sinh viên có xu hướng tham gia vào quá trình một cách tích cực để phản ánh và tích hợp thông tin để hiểu tài liệu được giảng dạy.

Phương pháp tiếp cận được công nhận bởi một quy mô phụ bao gồm “(1) tìm kiếm ý nghĩa, (2) liên quan đến các ý tưởng, (3) sử dụng bằng chứng và (4) quan tâm đến các ý tưởng”. Những cá nhân theo hướng học sâu sẽ nghiên cứu nội dung một cách xác thực, chi tiết và họ sẽ cố gắng phấn đấu để hiểu toàn bộ các ý nghĩa trên những thông tin mà họ tiếp cận (Dasari, 2009). Theo Entwistle và Ramsden (1983), cách tiếp cận học tập sâu chỉ ra mong muốn liên hệ nhiệm vụ với trải nghiệm cá nhân bên ngoài bối cảnh nghiên cứu, xem nó như một phần của sự phát triển cá nhân của một người; tìm kiếm các mối quan hệ giúp tích hợp các bộ phận thành một tổng thể và tích hợp cấu trúc cơ bản hoặc ý định của toàn bộ nhiệm vụ. Tiếp cận nông (surface learning) đề cập đến cá nhân tập trung vào việc cố gắng đối phó với nhiệm vụ được giao và xem khóa học như một gánh nặng, do đó dẫn đến sử dụng việc ghi nhớ những thông tin mà sau đó dẫn đến sự hiểu biết học tập hạn chế.

Phương pháp tiếp cận "nông" được công nhận bởi một thang điểm phụ liên quan đến "(1) việc ghi nhớ thông tin không liên quan, (2) giới hạn việc học của chủ đề vào chương trình học (không giới hạn giáo trình), và (3) nỗi sợ thất bại".Điều này có nghĩa là những cá nhân đã áp dụng phương pháp tiếp cận nông tập trung vào học vẹt hoặc ghi nhớ các sự kiện bởi vì chúng chỉ nhằm mục đích đạt được một yêu cầu tối thiểu (Dasari, 2009). Những sinh viên áp dụng phương pháp tiếp cận nông để học ghi nhớ sự kiện nhưng không cố gắng đưa chúng vào bối cảnh lớn hơn và họ tuân theo các quy trình giải pháp thông thường mà không cố gắng hiểu nguồn gốc và giới hạn của chúng. Những sinh viên này thường thể hiện một động lực bên ngoài để tiếp cận học tập và sự chấp nhận không nghi ngờ đối với mọi thứ trong sách giáo Khoa và trong các bài giảng (Felder & Brent, 2005). 7 Sự khác biệt cơ bản giữa hai phương pháp là phương pháp tiếp cận học tập sâu hướng tới sự hiểu biết rộng, cho phép sử dụng và tái sử dụng thông tin trong nhiều tình huống khác nhau.

Phương pháp tiếp cận nông chủ yếu mô tả cách ghi nhớ tài liệu cho các bài kiểm tra và kỳ thi. Ngoài hai phương pháp tiếp cận trên thì trong các giai đoạn sau nhiều nghiên cứu cũng đã cho thấy còn có một số thành tố trong phương pháp tiếp cận học tập khác và đó chính là tiếp cận theo chiến lược và động cơ. Do đó, bài viết cũng hướng đến sự xem xét của các thành tố của các phương pháp tiếp cận học tập. Để hiểu rõ hơn về chiến lược và quy trình học tập được sử dụng trong phương pháp tiếp cận sâu và nông thì Entwistle và cộng sự (1997) đã Sử dụng công trình của Marton và Säljö (1976) cung cấp một bản tóm tắt hữu ích (Bảng 1).

Khi phản ánh các đặc điểm chính của phương pháp tiếp cận sâu,(Entwistle et al., 1997)chỉ ra rằng "liên hệ các ý tưởng" và "tìm kiếm các mẫu" có thể được coi là tương đương với khái niệm của(Pask, 1976)về "học tập theo thuyết" và tương tự như vậy " Kiểm tra bằng chứng và "kiểm tra logic" xác định "hoạt động học" của Pask. Cả hai chiến lược này đều được lập luận là cần thiết để phát triển sự hiểu biết thấu đáo. Bảng 1: Các chiến lược và quy trình học tập (Entwistle, 2004) Tiếp cận sâu Tiếp cận nông Liên hệ ý tưởng với kiến thức và kinh Coi khóa học như những phần kiến nghiệm trước đây thức không liên quan Tìm kiếm các mẫu và nguyên tắc cơ thường xuyên ghi nhớ các sự kiện và bản thực hiện các thủ tục Kiểm tra bằng chứng và liên hệ nó Tập trung hạn chế vào nhu cầu giáo với kết luận trình tối thiểu Kiểm tra logic và lập luận một cách Thấy ít giá trị hoặc ý nghĩa trong thận trọng và phê phán khóa học hoặc đặt nhiệm vụ Ghi nhớ bất cứ điều gì là cần thiết để Nghiên cứu mà không suy nghĩ về hiểu mục đích hoặc chiến lược Theo dõi sự hiểu biết khi quá trình học tập tiến triển 2.2 Mô hình 3Ps Mô hình 3Ps ra đời đã cung cấp cho các thành viên trong hệ thống giáo dục những cách thức để thúc đẩy học tập ở trình độ cao hơn và sắp xếp môi trường của mình một cách hợp lý hơn. Về cơ bản, mô hình 3Ps đại diện cho hệ thống trải nghiệm việc học một cách có logic của thành viên đang trong quá trình học tập.

Các thành phần chính của mô hình này bao gồm 3P theo hình thức 8 học tập trên lớp: Presage (đặc điểm của học sinh và bối cảnh giảng dạy), Process (quy trình xử lý nhiệm vụ) và Product (kết quả). Mô hình thể hiện rõ các cách tiếp cận để học tập và vị trí của chúng trong bối cảnh của môi trường giáo dục. Trong mô hình 3P, các yếu tố sinh viên, không gian giảng dạy, phương pháp tiếp cận học tập theo nhiệm vụ và kết quả học tập tương tác lẫn nhau, tạo thành một hệ thống năng động (Biggs et al., 2001) Các yếu tố định trước (presage) bao gồm cả đặc điểm của học sinh và các khía cạnh của không gian giảng dạy. Các yếu tố đánh giá sinh viên là các đặc điểm liên quan đến học tập tương đối ổn định bao gồm các quan niệm về học tập, kiến thức trước đây, động cơ, thói quen làm việc, vị trí kiểm soát, nhận thức về hiệu quả của bản thân, phong cách học tập, và các yếu tố xã hội và văn hóa.

Các yếu tố định lượng giảng dạy bao gồm các quan niệm về học tập và giảng dạy, phong cách và phương pháp giảng dạy, tổ chức chương trình giảng dạy, độ khó của nhiệm vụ, quy trình đánh giá, thời gian có sẵn, nguồn tài liệu, môi trường lớp học, v.