CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Đặc điểm môn võ thuật Công an nhân dân 1. Khái niệm võ thuật Công an nhân dân Võ thuật CAND là môn võ thuật của lực lượng CAND, phục vụ công tác chiến đấu đặc thù của lực lượng CAND. Tuy nhiên, hiểu như thế nào về khái niệm võ thuật CAND, hiện nay chưa có một khái niệm chung nhất, vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau và cần phải tiếp tục nghiên cứu để có nhận thức thống nhất trong toàn lực lượng CAND.
Để đưa ra khái niệm võ thuật CAND, cần nghiên cứu làm rõ một số nội dung sau: Nguồn gốc của võ thuật Công an nhân dân Môn võ thuật CAND được hình thành và phát triển từ sự kế thừa của nền võ thuật dân tộc kết hợp với một số tinh hoa của các môn phái võ thuật trên thế giới. Nó có hệ thống kỹ thuật, chiến thuật tổng hợp, sử dụng đánh, bắt trong chiến đấu theo yêu cầu nghiệp vụ tạo thành môn võ thuật tổng hợp chiến đấu riêng biệt của lực lượng Công an [140]. Võ thuật CAND không phải là môn võ sẵn có, cũng không phải là môn võ hoàn toàn mới khác biệt so với các môn phái võ khác đang thịnh hành trong nước và thế giới. Lực lượng CAND cũng không sử dụng đơn lẻ một môn phái võ cụ thể nào làm vũ khí trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm [108].
Đối tượng tập luyện võ thuật Công an nhân dân Võ thuật CAND là môn võ đặc thù của riêng lực lượng CAND nên người nghiên cứu, tập luyện võ thuật CAND phải là cán bộ chiến sỹ trong lực lượng CAND và một số trường hợp khác khi được lực lượng Công an yêu cầu để góp phần giữ vững an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội. Đối tượng áp dụng của võ thuật Công an nhân dân Đối tượng áp dụng của võ thuật CAND là những đối tượng cần phải trấn áp trong đấu tranh phòng chống tội phạm (như các tên tội phạm nguy hiểm, lưu manh chuyên nghiệp, gián điệp, biệt kích. 8 Mục đích sử dụng võ thuật Công an nhân dân Mục đích sử dụng võ thuật CAND là phục vụ công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ an ninh, trật tự của đất nước. Trực tiếp tấn công trấn áp, ngăn chặn các đối tượng sử dụng vũ lực để thực hiện hành vi phạm tội, trốn tránh pháp luật, làm suy sụp, tê liệt kháng cự của chúng và bắt giữ tội phạm [121].
Lực lượng CAND muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ phải tổ chức học tập và rèn luyện võ thuật. Nhiều đồng chí đã sử dụng võ thuật có hiệu quả trong chiến đấu, bảo vệ Đảng, bảo vệ nhân dân, bảo vệ mình [109]. Từ những nội dung trên có thể rút ra khái niệm chung về võ thuật CAND như sau: “Võ thuật Công an nhân dân là một môn võ tổng hợp được kế thừa, chọn lọc tinh hoa các môn phái võ khác nhau ở trong nước và thế giới, được lực lượng Công an nghiên cứu, tập luyện và sử dụng phục vụ công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội”. Sự hình thành thành và phát triển của môn võ thuật Công an nhân dân Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm đến việc xây dựng và phát triển võ thuật cho lực lượng CAND.
Người căn dặn lực lượng bảo vệ: “Muốn bảo vệ thì người bảo vệ phải biết đánh địch, phải biết võ giỏi, phải khoẻ, phải bắn súng giỏi. Đây là cơ sở, nền tảng, quan điểm chỉ đạo cho sự ra đời và phát triển của võ thuật CAND. Trong những ngày ở chiến khu Việt Bắc, Bác thường xuyên tập luyện võ thuật và huấn luyện cho lực lượng bảo vệ tập luyện võ thuật nâng cao sức khoẻ để hoàn thành tốt nhiệm vụ [56], [103], [144]. Võ thuật CAND ra đời và hình thành từ những buổi ban đầu đó.
Công an nhân dân là một lực lượng vũ trang trọng yếu của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; làm nòng cốt, xung kích trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội. Võ thuật CAND ra đời cùng với sự ra đời của lực lượng CAND, xuất phát 9 từ yêu cầu nhiệm vụ chính trị mà Đảng và Nhà nước giao cho lực lượng CAND [94]. Nhận thức được tầm quan trọng của võ thuật CAND nên ngay từ những ngày đầu thành lập, lực lượng CAND đã chú trọng tuyển chọn các đồng chí trong quân đội và cán bộ địa phương có sức khoẻ, biết võ thuật, có bản lĩnh chính trị vững vàng được thử thách rèn luyện qua thực tiễn công tác và chiến đấu. Trong thời gian này, việc tập luyện võ thuật trong lực lượng CAND chủ yếu dựa trên nền tảng của võ thuật dân tộc, người biết võ dạy người chưa biết võ, người biết nhiều dạy người biết ít.
Sử dụng võ thuật như công cụ hiệu quả nhất, theo Phạm Phong là "Biến nó thành những "vũ khí" thiết yếu, sắc bén để đánh địch trong những tình huống cận chiến hoặc bất thần đánh vào cơ quan đầu não của chúng, hay chiến thuật diệt ác, trừ gian giữa lòng địch" [86]. Tuy nhiên, những kỹ thuật được đưa vào tập luyện và sử dụng trong lực lượng CAND còn bộc lộ nhiều tồn tại, hạn chế nhất định. Nhằm khắc phục những hạn chế này, lực lượng CAND đã luôn chú ý và không ngừng hoàn thiện các nội dung, nghiên cứu kế thừa chọn lọc tinh hoa của võ thuật dân tộc, cải tiến xây dựng thành các động tác kỹ, chiến thuật phù hợp với nhiệm vụ chiến đấu của lực lượng CAND. Bên cạnh đó, còn tích cực nghiên cứu, chọn lọc, bổ sung nội dung của nhiều môn phái võ thịnh hành trên thế giới để đưa vào giảng dạy, huấn luyện trong toàn lực lượng CAND.
Vị trí của võ thuật Công an nhân dân Võ thuật CAND có vị trí quan trọng trên nhiều lĩnh vực như: trong các môn phái võ thuật, trong công tác xây dựng lực lượng CAND, trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm của lực lượng CAND. góp phần to lớn vào công cuộc xây dựng, bảo vệ đất nước hiện nay. Vị trí trong các môn võ thuật của võ thuật Công an nhân dân Võ thuật CAND có nhiều điểm giống với các môn phái võ thuật khác. Đó là đều nghiên cứu hệ thống các động tác, kỹ thuật tấn công và phòng ngự, rèn luyện thể chất và tinh thần nhằm giúp cho người tập phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mỹ.
Hơn nữa, võ thuật CAND còn có mối quan hệ mật thiết và có sự kế 10 thừa chọn lọc tinh hoa của nhiều môn phái võ thuật khác. Vì vậy, võ thuật CAND là một môn phái võ trong hệ thống các môn phái võ thuật khác. Tuy nhiên, võ thuật CAND có nhiều điểm khác với nhiều môn võ thuật hiện nay. Nó được xây dựng và phát triển nhằm mục đích phục vụ cho yêu cầu nghiệp vụ của ngành Công an, để đấu tranh, phòng chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật [96].
Vị trí trong công tác xây dựng lực lượng Công an nhân dân của võ thuật Công an nhân dân Giáo dục đào tạo là một nội dung quan trọng trong công tác xây dựng lực lượng CAND. Xác định được võ thuật CAND là một môn học quan trọng mang tính nghiệp vụ trong hệ thống chương trình đào tạo cán bộ, chiến sỹ CAND. Nên trong các bậc học, ngành học, môn võ thuật CAND luôn là môn học quan trọng chiếm thời lượng đào tạo lớn. Võ thuật CAND được đưa vào chương trình đào tạo trong các trường CAND nhằm trang bị cho học viên những kiến thức cơ bản về võ thuật CAND, có khả năng sử dụng võ thuật CAND vào thực tiễn chiến đấu [48].
Đồng thời, nó còn góp phần vào việc đào tạo cán bộ, chiến sỹ Công an phát triển một cách toàn diện về trí lực và thể lực, nâng cao ý trí chiến đấu, bản lĩnh nghề nghiệp, lòng dũng cảm quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ. Như vậy, võ thuật CAND là một nội dung đào tạo quan trọng để hoàn thiện người cán bộ, chiến sỹ Công an. Vị trí trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm của võ thuật Công an nhân dân Võ thuật CAND có vai trò, vị trí quan trọng, đóng góp to lớn vào công tác đấu tranh phòng chống tội phạm của lực lượng CAND. Đặc biệt, võ thuật CAND là vũ khí sắc bén trong các hoạt động đấu tranh với các loại tội phạm mang tính chất manh động như: tội phạm ma tuý, các băng nhóm hoạt động theo kiểu xã hội đen; các tên tội phạm nguy hiểm, côn đồ, hung hãn.
Thực tiễn chiến đấu cho thấy, nhiều chuyên án, vụ việc, cán bộ, chiến sỹ Công an nhờ việc nghiên cứu, tính toán, sử dụng hợp lý võ thuật CAND đã ngăn 11 chặn và làm tê liệt sự kháng cự, chống trả của những loại tội phạm manh động, nguy hiểm; bảo vệ an toàn tính mạng, sức khoẻ của chính cán bộ, chiến sỹ Công an và quần chúng nhân dân, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Bên cạnh đó, nếu không sử dụng hoặc sử dụng không hợp lý võ thuật CAND có thể để xảy ra những thương vong đáng tiếc hoặc không bắt giữ được tội phạm, để tội phạm chạy trốn, làm cản trở các hoạt động của lực lượng CAND. Do đó, để góp phần đảm bảo hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm cần chú trọng công tác giảng dạy tập luyện môn võ thuật CAND. Đặc điểm hoạt động trong môn võ thuật Công an nhân dân Võ thuật CAND là một môn võ tổng hợp đặc thù của lực lượng CAND.
Võ thuật CAND đã kế thừa có chọn lọc các tinh hoa của nhiều môn phái võ trong nước và quốc tế, vẫn đang không ngừng hoàn thiện các nội dung kỹ, chiến thuật, phục vụ đắc lực cho công tác nghiệp vụ của ngành Công an. Các nội dung kỹ, chiến thuật có nhiều nét được kế thừa, nhưng có nhiều sáng tạo, đổi mới để phù hợp với tính chất chiến đấu của ngành Công an [48]… Do đó, các đặc điểm về kỹ thuật, chiến thuật, thể lực, tâm lý diễn ra hết sức đa dạng và phong phú. Đặc điểm kỹ thuật Võ thuật CAND có hệ thống kỹ thuật rất phong phú, các kỹ thuật tấn công, phòng thủ và phản công, bao gồm các nhóm kỹ thuật: kỹ thuật tấn công bằng tay; kỹ thuật tấn công bằng chân; kỹ thuật gạt đỡ bằng tay; kỹ thuật tránh né; kỹ thuật ngã; kỹ thuật sử dụng vũ khí, công cụ hỗ trợ (dao găm, gậy ngắn, dùi cui, tonfa.