Chương 1: Tổng quan về các công tác xây dựng định mức đơn giá trong xây dựng công trình thủy lợi Chương 2: Những vấn đề trong xây dựng định mức, đơn giá xây dựng công trình Chương 3: Áp dụng lập định mức đơn giá xây dựng công trình thủy lợi phục vụ chống ngập úng cho khu vực TP Hồ Chí Minh. TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐỊNH MỨC ĐƠN GIÁ TRONG XÂY DỰNG 1. Khái quát về định mức kỹ thuật 1. Định mức trong xây dựng Công trình thuỷ lợi phụ thuộc rất lớn vào điều kiện tự nhiên, địa hình, và thực trạng hệ thống công trình nên không thể xây dựng định mức chung cho toàn ngành mà phải xây dựng riêng trên cơ sở từng hệ thống với đặc điểm, điều kiện nguồn nước, địa hình của hệ thống cụ thể.
Do vậy, định mức trong công tác xây dựng công trình thuỷ lợi là định mức mang tính hệ thống cụ thể, có những đặc điểm riêng, khác với các định mức trong xây dựng cơ bản, định mức sản xuất công nghiệp. Công tác xây dựng công trình thuỷ lợi bao gồm nhiều loại công việc khác nhau, mỗi một loại công việc lại có những đặc điểm khác nhau. Với phương châm không ngừng tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã và hạ giá thành sản phẩm là điều kiện chủ yếu và quyết định để nền kinh tế phát triển và lớn mạnh. Sự hoàn thiện về tổ chức lao động, phương thức quản lý trong ngành xây dựng là một trong những điều kiện quan trọng để nâng cao không ngừng năng suất lao động, tạo ra nhiều sản phẩm hợp thị hiếu và chất lượng cao đáp ứng mọi nhu cầu cho xã hội trong nền kinh tế thị trường.
Mỗi loại định mức được tính toán theo từng quy trình riêng với thành phần cấp bậc công việc khác nhau. Có định mức tính theo hao phí lao động cho một công đoạn sản xuất ra sản phẩm, có định mức được tính theo khối lượng công việc được giao và định mức tổng hợp tính cho một đơn vị sản phẩm tưới, tiêu theo dịch vụ hoặc bình quân trong một năm. Định mức kinh tế đơn giá xây dựng công trình thuỷ lợi phụ thuộc vào đặc điểm điều kiện tự nhiên của mỗi địa phương, điều kiện tổ chức thi công của mỗi vùng và thời tiết mỗi năm. Trong phương pháp luận về xây dựng các chỉ tiêu định mức cho công tác xây dựng công trình sẽ được xác định trên cơ sở điều kiện thi công bình thuờng và điều kiện về thời tiết, khí tượng thường xuyên.
Khi các điều kiện thực tế khác với những 6 điều kiện thường xuyên thì cần phải điều chỉnh định mức trên cơ sở xây dựng bảng hệ số điều chỉnh theo các điều kiện khí tượng khác với điều kiện thường xuyên. Như đã biết, năng suất lao động, xét đến cùng là yếu tố quan trọng nhất để đảm bảo sự gia tăng sản phẩm hàng hóa cho xã hội, muốn tăng năng suất lao động phải giải quyết các vấn đề như: - Người lao động; - Công cụ lao động; - Phương pháp tổ chức sản xuất. Điều đó có nghĩa là phải xây dựng con người lao động mới, phải cải tiến công cụ lao động, thực hiện cơ giới hóa trong lao động. Về đối tượng lao động, ngành xây dựng phải áp dụng các kết cấu và vật liệu tiên tiến, thực hiện phương pháp tổ chức sản xuất tiên tiến như: tổ chức sản xuất theo dây chuyền, thực hiện phương châm công xưởng hóa sản xuất vật liệu xây dựng, tiêu chuẩn hóa khâu thiết kế và cơ giới hóa khâu thi công, nhưng tất cả thành tựu của tiến bộ kỹ thuật nói trên muốn đưa vào áp dụng một cách thường xuyên và có tính chất pháp lệnh thì tính toán, cụ thể hóa thành các chỉ tiêu số lượng.
[7] Mục đích cơ bản của sự hợp lý hoá tổ chức lao động là tiết kiệm lao động, tiết kiệm vật tư, bằng phương thức nâng cao hiệu suất sử dụng máy móc, thiết bị và công cụ lao động, đồng thời giảm chi phí lao động sống cho việc tạo ra một đơn vị sản phẩm. Bộ phận chính để thực hiện tổ chức lao động hợp lý là công tác định mức kỹ thuật lao động, được xây dựng trên cơ sở những thành tựu mới của khoa học kỹ thuật và những kinh nghiệm sản xuất tiên tiến. Định mức là lượng lao động sống và lao động quá khứ biểu hiện bằng thời gian lao động, bằng giá trị hoặc hiện vật được phép sử dụng để sản xuất một đơn vị sẩn phẩm (hoặc thực hiện một khối lượng công việc) theo tiêu chuẩn, chất lượng quy định và theo quy trình công nghệ hợp lý, trong những điều kiện trang thiết bị kỹ thuật, tổ chức sản xuất và trình độ quản lý của thời kỳ kế hoạch. 7 Định mức là tiêu chuẩn do Nhà nước, địa phương, hoặc xí nghiệp, công trường quy định: nó phản ánh trình độ sản xuất của các ngành nghề trong một thời kỳ nhất định, dùng để khống chế việc sử dụng tiền vốn, vật tư, thiết bị máy móc, nhân lực một cách hợp lý.
Trong thi công thì định mức kỹ thuật là tiêu chuẩn biểu thị mối quan hệ giữa sự tiêu dùng bình thường về nhân lực, vật lực (sức lao động, máy móc, vật liệu, động lực v.) với số lượng sản phẩm có chất lượng hợp quy cách trong điều kiện tổ chức thi công hợp lý (tức là dùng phương thức tổ chức lao động chính xác phù hợp với phương pháp thi công ở trình độ hiện tại và thiết bị, máy móc công cụ lao động hiện có). Định mức kỹ thuật có tác dụng rất quan trọng đối với việc nâng cao trình độ thi công và hạ thấp giá thành công trình, là một công cụ không thể thiếu được trong công tác quản lý đầu tư xây dựng cơ bản. Người ta có thể đưa ra các cách định nghĩa khác nhau về định mức kỹ thuật như sau: - Định mức kỹ thuật là tiêu chuẩn do Nhà nước, địa phương, doanh nghiệp hoặc công trường quy định, nó phản ánh trình độ sản xuất của các ngành nghề trong từng giai đoạn nhất định. Định mức kỹ thuật trong xây dựng dùng để khống chế việc sử dụng tiền vốn, vật tư, thiết bị, máy móc, nhân lực một cách hợp lý.
Trong sản xuất xây dựng thì định mức kỹ thuật là tiêu chuẩn biểu thị mối quan hệ giữa sự tiêu dùng nguồn tài nguyên (nhân lực, vật liệu, máy móc thiết bị xây dựng) với số lượng sản phẩm có chất lượng, hợp quy cách trong điều kiện tổ chức thi công hợp lý. - Xác định được chính xác hao phí thời gian lao động, thời gian sử dụng máy, khối lượng vật liệu cần thiết để hoàn thành một sản phẩm xây dựng (một đơn vị công tác xây lắp) nào đó, gọi là định mức kỹ thuật, là nhiệm vụ của công tác định mức kỹ thuật trong xây dựng. - Các định mức được lập ra trên cơ sở chia quá trình sản xuất thành các bộ phận, loại bỏ những phần thừa và hợp lý hoá các bước công việc, biến quá trình sản xuất thành tiêu chuẩn, dùng các phương pháp khoa học kỹ thuật để thu thập số liệu, 8 xử lý và xác định tính hợp lý của nó, những định mức như thế có căn cứ khoa học kỹ thuật thì được gọi là định mức kỹ thuật. Các loại định mức trong xây dựng 1.
Nội dung phân loại định mức Định mức được chia thành các loại sau đây: + Định mức Nhà nước áp dụng chung cho các ngành, các cấp, được quy định cho những công việc (công trình) chủ yếu, do Nhà nước thống nhất quản lý, có liên quan đến các cân đối chung của nền kinh tế quốc dân. + Định mức áp dụng trong từng ngành, được quy định cho những công việc (công trình) khi chưa có định mức Nhà nước, khi cần cụ thể hóa định mức Nhà nước, hoặc cho những công việc (công trình) của ngành được phân cấp quản lý. + Định mức tỉnh, thành phố và đặc khu trực thuộc trung ương (sau đây gọi tắt là tỉnh) áp dụng trong phạm vi tỉnh, được quy định cho những công việc (công trình) khi chưa có định mức Nhà nước, định mức ngành; khi cần cụ thể hóa định mức Nhà nước, định mức ngành, hoặc những công việc (công trình) của tỉnh, được phân cấp quản lý. + Định mức huyện, quận và thành phố, thị xã trực thuộc tỉnh (sau đây gọi tắt là huyện) áp dụng trong phạm vi huyện được quy định cho những sản phẩm (công việc) khi chưa có định mức Nhà nước, định mức ngành, định mức tỉnh, thành phố; khi cần cụ thể hóa định mức của cấp trên, hoặc những công việc (công trình) của huyện được phân cấp quản lý.
+ Định mức đơn vị cơ sở áp dụng trong từng đơn vị cơ sở được quy định cho những công việc (công trình) khi chưa có định mức Nhà nước, định mức ngành (đối với xí nghiệp quốc doanh trung ương), định mức địa phương (đối với xí nghiệp quốc doanh trung ương); khi cần cụ thể hóa định mức của cấp trên, hoặc những công việc(công trình) của đơn vị cơ sở sản xuất được phân cấp quản lý. Nội dung phân loại định mức kỹ thuật [7] + Định mức kỹ thuật: Các tiêu phí lao động được xây dựng trên cơ sở đúng đắn của quá trình sản xuất, sử dụng các yếu tố sản xuất hợp lý về mọi mặt, đảm bảo chất 9 lượng sản phẩm, loại bỏ những tiêu phí bất hợp lý, mang tính chất tiên tiến và hiện thực thì được gọi là Định mức kỹ thuật. + Xây dựng định mức kỹ thuật là nghiên cứu tỉ mỉ quá trình sản xuất, loại trừ những tiêu phí bất hợp kỹ nhằm biến nó thành quá trình tiêu chuẩn đặc trưng cho một trình độ sản xuất nhất định mà trong đó người lao động, công cụ lao động, đối tượng lao động được sắp xếp một cách hợp lý nhất theo thời gian và không gian. Sau đó dùng các phương pháp và phương tiện để quan sát, đo lường, xử lý số liệu và tính toán thành các định mức cụ thể.
Cách phân loại định mức kỹ thuật a. Theo yếu tố chi phí sản xuất:định mức kỹ thuật được phân thành 3 loại: - Định mức lao động - Định mức vật tư - Định mức thời gian sử dụng máy b. Theo cách trình bày:trong định mức lao động và định mức thời gian sử dụng máy được phân thành 2 loại: - Định mức thời gian - Định mức sản lượng c.