Luận Văn Thạc Sĩ Về Dạy Học Giải Quyết Vấn Đề Hệ Phương Trình Bậc Nhất Hai Ẩn Cho Học Sinh Lớp 9

Luận văn thạc sĩ giáo dục phân tích vnu ued dạy học giải quyết vấn đề chủ đề hệ phương trình bậc nhất hai ẩn cho học sinh lớp 9 trường, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Trịnh Thị Ngọc Xuyến
• Người hướng dẫn: PGS.TS Vũ Đỗ Long
• Trường học: Trường đại học giáo dục
• Chuyên ngành: Sư phạm toán học
• Đề tài: Dạy Học Giải Quyết Vấn Đề Chủ Đề Hệ Phương Trình Bậc Nhất Hai Ẩn Cho Học Sinh Lớp 9 Trường Phổ Thông Năng Khiếu Thể Dục Thể Thao Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Một số vấn đề liên quan đến năng lực
• 1.1.1. Khái niệm về năng lực
• 1.1.2. Mục tiêu về kiến thức, kĩ năng, thái độ
• 1.1.3. Mối quan hệ giữa mục tiêu về kiến thức, kĩ năng, thái độ và năng lực
• 1.1.4. Phân loại năng lực
• 1.1.4.1. Năng lực chung
• 1.1.4.2. Năng lực chuyên biệt
• 1.1.5. Năng lực giải quyết vấn đề
• 1.1.5.1. Các thành tố năng lực giải quyết vấn đề
• 1.1.5.2. Năng lực giải quyết vấn đề trong môn toán
• 1.1.6. Dạy học giải quyết vấn đề
• 1.1.6.1. Khái niệm dạy học giải quyết vấn đề
• 1.1.6.2. Đặc trưng cơ bản và cấu trúc của dạy học giải quyết vấn đề
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC DẠY HỌC NỘI DUNG HỆ PHƯƠNG TRÌNH BẬC NHẤT HAI ẨN NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH
• 2.1. Mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 2.1.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 2.1.2. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 2.1.3. Tổ chức thực nghiệm
• 2.1.3.1. Chọn lớp thực nghiệm sư phạm
• 2.1.3.2. Thời gian thực nghiệm
• 2.1.3.3. Tiến trình thực nghiệm
• 2.1.3.4. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• 2.1.4. Kết quả bài kiểm tra
• 2.1.5. Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phương Pháp Dạy Học Giải Quyết Vấn Đề

Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề (DHGQVĐ) là một trong những phương pháp giáo dục hiện đại, giúp học sinh phát triển tư duy và khả năng giải quyết vấn đề. Đặc biệt, trong môn Toán, việc áp dụng phương pháp này vào dạy học hệ phương trình bậc nhất hai ẩn cho học sinh lớp 9 là rất cần thiết. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện và sáng tạo.

1.1. Khái Niệm Về Dạy Học Giải Quyết Vấn Đề

Dạy học giải quyết vấn đề là phương pháp giáo dục mà trong đó học sinh được đặt vào những tình huống có vấn đề, từ đó kích thích sự tìm tòi và khám phá. Phương pháp này giúp học sinh phát triển năng lực giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo.

1.2. Lợi Ích Của Phương Pháp Dạy Học Giải Quyết Vấn Đề

Phương pháp DHGQVĐ mang lại nhiều lợi ích cho học sinh, bao gồm việc nâng cao khả năng tư duy độc lập, phát triển kỹ năng làm việc nhóm và khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Học sinh sẽ cảm thấy hứng thú hơn với môn học khi được tham gia vào các hoạt động học tập tích cực.

II. Thách Thức Trong Dạy Học Hệ Phương Trình Bậc Nhất Hai Ẩn

Dạy học hệ phương trình bậc nhất hai ẩn cho học sinh lớp 9 gặp nhiều thách thức. Học sinh thường gặp khó khăn trong việc hiểu và áp dụng các công thức, cũng như trong việc giải quyết các bài toán thực tế. Điều này đòi hỏi giáo viên phải có những phương pháp giảng dạy hiệu quả để giúp học sinh vượt qua những khó khăn này.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Hiểu Kiến Thức

Hệ phương trình bậc nhất hai ẩn có nhiều công thức và quy tắc khác nhau, khiến học sinh dễ bị nhầm lẫn. Việc hiểu rõ các khái niệm cơ bản là rất quan trọng để học sinh có thể áp dụng vào giải bài tập.

2.2. Thiếu Thời Gian Học Tập

Học sinh lớp 9 tại trường Phổ thông năng khiếu thể dục thể thao Hà Nội thường phải dành nhiều thời gian cho việc luyện tập thể dục thể thao, dẫn đến việc thiếu thời gian cho việc học các môn văn hóa, trong đó có Toán. Điều này ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu kiến thức của các em.

III. Phương Pháp Dạy Học Hiệu Quả Hệ Phương Trình Bậc Nhất Hai Ẩn

Để dạy học hệ phương trình bậc nhất hai ẩn hiệu quả, giáo viên cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập. Việc sử dụng các bài toán thực tế và tình huống cụ thể sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về kiến thức.

3.1. Sử Dụng Bài Toán Thực Tế

Giáo viên có thể thiết kế các bài toán thực tế liên quan đến hệ phương trình bậc nhất hai ẩn, giúp học sinh thấy được ứng dụng của kiến thức vào cuộc sống hàng ngày. Điều này không chỉ giúp học sinh hiểu bài mà còn tạo động lực học tập.

3.2. Tổ Chức Hoạt Động Nhóm

Tổ chức các hoạt động nhóm trong quá trình học tập sẽ giúp học sinh trao đổi, thảo luận và cùng nhau giải quyết vấn đề. Phương pháp này không chỉ phát triển kỹ năng làm việc nhóm mà còn giúp học sinh học hỏi lẫn nhau.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phương Pháp Dạy Học Giải Quyết Vấn Đề

Việc áp dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề vào dạy học hệ phương trình bậc nhất hai ẩn đã cho thấy những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển được năng lực giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Tiễn

Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh tham gia vào các hoạt động dạy học giải quyết vấn đề có kết quả học tập tốt hơn so với các phương pháp truyền thống. Học sinh có khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn cao hơn.

4.2. Phản Hồi Từ Học Sinh

Học sinh cho biết họ cảm thấy hứng thú hơn với môn Toán khi được tham gia vào các hoạt động học tập tích cực. Điều này cho thấy phương pháp dạy học giải quyết vấn đề đã tạo ra sự thay đổi tích cực trong thái độ học tập của các em.

V. Kết Luận Về Phương Pháp Dạy Học Giải Quyết Vấn Đề

Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề là một trong những phương pháp hiệu quả trong việc dạy học hệ phương trình bậc nhất hai ẩn cho học sinh lớp 9. Việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển năng lực giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo. Tương lai của phương pháp này trong giáo dục cần được tiếp tục nghiên cứu và phát triển.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp Dạy Học

Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề cần được mở rộng và áp dụng rộng rãi hơn trong các môn học khác. Điều này sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện hơn trong quá trình học tập.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Tiến

Cần có các giải pháp cải tiến trong việc tổ chức dạy học, bao gồm việc đào tạo giáo viên về phương pháp dạy học giải quyết vấn đề, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển năng lực cho học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC TRỊNH THỊ NGỌC XUYẾN DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHỦ ĐỀ HỆ PHƢƠNG TRÌNH BẬC NHẤT HAI ẨN CHO HỌC SINH LỚP 9 TRƢỜNG PHỔ THÔNG NĂNG KHIẾU THỂ DỤC THỂ THAO HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM TOÁN HÀ NỘI – 2020 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC TRỊNH THỊ NGỌC XUYẾN DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHỦ ĐỀ HỆ PHƢƠNG TRÌNH BẬC NHẤT HAI ẨN CHO HỌC SINH LỚP 9 TRƢỜNG PHỔ THÔNG NĂNG KHIẾU THỂ DỤC THỂ THAO HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM TOÁN HỌC CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC BỘ MÔN TOÁN MÃ SỐ: 8.11 Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Vũ Đỗ Long HÀ NỘI – 2020 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tác giả xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu Trƣờng Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội cùng các thầy giáo, cô giáo của Khoa Sƣ phạm đã nhiệt tình giảng dạy, hết lòng giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Tác giả xin đƣợc bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Vũ Đỗ Long – ngƣời đã tận tình giúp đỡ, trực tiếp hƣớng dẫn và chỉ bảo tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu, thực hiện đề tài này. Tác giả xin gửi lời cảm ơn tới Ban giám hiệu trƣờng Phổ thông Năng khiếu Thể dục thể thao Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong quá trình học tập cũng nhƣ quá trình thực nghiệm sƣ phạm phục vụ luận văn. Cuối cùng, tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành đến gia đình, bạn bè đã động viên, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn. Mặc dù có nhiều cố gắng song luận văn không thể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót. Tác giả rất mong nhận đƣợc những ý kiến đóng góp của các thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp để tác giả có thể hoàn thiện luận văn tốt hơn. Tác giả xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả Trịnh Thị Ngọc Xuyến i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DH Dạy học DHGQVĐ Dạy học giải quyết vấn đề GQVĐ Giải quyết vấn đề GV Giáo viên HS Học sinh NL Năng lực NLGQVĐ Năng lực giải quyết vấn đề PPDH Phƣơng pháp dạy học PTNKTDTTHN Phổ thông Năng khiếu Thể dục thể thao Hà Nội SGK Sách giáo khoa TNSP Thực nghiệm sƣ phạm THCS Trung học cơ sở ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ Sơ đồ 1. Mối quan hệ giữa kiến thức, kỹ năng, thái độ . Cấu trúc năng lực giải quyết vấn đề . Các bƣớc dạy học giải quyết vấn đề . Mối quan hệ giữa phƣơng trình bậc nhất một ẩn và phƣơng trình bậc nhất . Quy tắc công thức nghiệm của phƣơng trình bậc hai . Tổng hợp điểm kiểm tra của lớp 9A và lớp 9B . Kết quả bài kiểm tra của lớp 9A và lớp 9B . 62 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC MỞ ĐẦU . Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu đề tài . Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Giả thuyết khoa học . Nhiệm vụ nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu . Những đóng góp của đề tài . Cấu trúc luận văn . CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI . Một số vấn đề liên quan đến năng lực . Khái niệm về năng lực . Mục tiêu về kiến thức, kĩ năng, thái độ. Mối quan hệ giữa mục tiêu về kiến thức, kĩ năng, thái độ và năng lực . Phân loại năng lực. Năng lực chung . Năng lực chuyên biệt . Năng lực giải quyết vấn đề. Các thành tố năng lực giải quyết vấn đề . Năng lực giải quyết vấn đề trong môn toán . Dạy học giải quyết vấn đề . Khái niệm dạy học giải quyết vấn đề . Đặc trƣng cơ bản và cấu trúc của dạy học giải quyết vấn đề . Vận dụng dạy học giải quyết vấn đề . 12 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thực tiễn việc dạy học chủ đề hệ phƣơng trình bậc nhất hai ẩn cho học sinh lớp 9 trƣờng Phổ thông năng khiếu Thể dục thể thao Hà Nội . 13 Tiểu kết chƣơng 1. DẠY HỌC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHỦ ĐỀ HỆ PHƢƠNG TRÌNH BẬC NHẤT HAI ẨN . Vận dụng phƣơng pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề vào dạy học các khái niệm về hệ phƣơng trình bậc nhất hai ẩn . Dạy học khái niệm . Vận dụng phƣơng pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề vào dạy học quy tắc, phƣơng pháp về hệ phƣơng trình bậc nhất hai ẩn . Dạy học quy tắc, phƣơng pháp . Vận dụng phƣơng pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề vào dạy học giải bài tập về hệ phƣơng trình bậc nhất hai ẩn . Dạy học giải bài tập . Vận dụng phƣơng pháp phát hiện và giải quyết vấn đề vào tìm và sữa chữa sai lầm khi giải bài tập về hệ phƣơng trình bậc nhất hai ẩn. Một số sai lầm học sinh thƣờng mắc phải trong học tập chủ đề hệ hai phƣơng trình bậc nhất hai ẩn và các biện pháp trong dạy học nhằm tránh sai lầm cho học sinh. 58 Tiểu kết chƣơng 2. TỔ CHỨC DẠY HỌC NỘI DUNG HỆ PHƢƠNG TRÌNH BẬC NHẤT HAI ẨN NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH. Mục đích, nhiệm vụ thực nghiệm sƣ phạm. 61 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mục đích thực nghiệm sƣ phạm. Nhiệm vụ thực nghiệm sƣ phạm . Tổ chức thực nghiệm . Chọn lớp thực nghiệm sƣ phạm . Thời gian thực nghiệm . Tiến trình thực nghiệm. Đánh giá kết quả thực nghiệm . Kết quả bài kiểm tra . Phân tích kết quả thực nghiệm sƣ phạm . 63 Tiểu kết chƣơng 3. 65 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 66 PHỤ LỤC vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. Thứ nhất, dạy học giải quyết vấn đề (DHGQVĐ) là con đƣờng quan trọng để phát huy tính tích cực của ngƣời học, góp phần vào sự phát triển tƣ duy ở ngƣời học. DHGQVĐ có những thế mạnh nổi trội nhƣ: giúp ngƣời học nâng cao trình độ khoa học và hiệu quả của sự hình thành thế giới quan khoa học; giúp ngƣời học không những nắm vững tri thức mới mà còn thu nhận đƣợc cả cách thức và logic giải quyết vấn đề (GQVĐ); phát triển tính độc lập nhận thức và tƣ duy sáng tạo ở ngƣời học… Đây là một trong những vấn đề mà đội ngũ giáo viên (GV) cần đặc biệt quan tâm để đổi mới phƣơng pháp giảng dạy, góp phần rèn luyện năng lực sáng tạo ở ngƣời học. Tuy nhiên, để làm đƣợc điều đó không đơn giản, phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khách - chủ quan khác nhau, trong đó đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng cả ở phía ngƣời dạy cũng nhƣ ngƣời học… Thứ hai, đối với các kiến thức trong chƣơng trình toán trung học cơ sở (THCS), chƣơng hệ hai phƣơng trình bậc nhất hai ẩn trong chƣơng trình đại số 9 là một chƣơng mà học sinh (HS) cảm thấy khó khăn vì có nhiều công thức tính và có nhiều dạng toán yêu cầu khả năng tƣ duy cao. Đặc biệt càng khó khăn với HS lớp 9 trƣờng Phổ thông năng khiếu thể dục thể thao Hà Nội (PTNKTDTTHN) vì hàng ngày các em phải luyện tập thể dục thể thao với cƣờng độ cao và có rất ít thời gian dành cho việc học các môn văn hóa. Tuy nhiên, các kiến thức trong chƣơng này lại xuất hiện khá nhiều trong đề thi vào 10 của sở giáo dục & đào tạo Hà Nội. Chúng không chỉ xuất hiện trong các bài tính toán thông thƣờng mà còn xuất hiện trong các bài có vận dụng thực tế. Thứ ba, tác giả đã tham khảo một số công trình liên quan đến dạy học giải quyết vấn đề. Đây là vấn đề quan trọng và cấp thiết đối với việc dạy – học ở các trƣờng phổ thông nói chung và trƣờng PTNKTDTTHN nói riêng. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mục đích nghiên cứu đề tài Trên cơ sở hƣớng dẫn hoạt động tìm kiếm và tiếp thu tri thức mới bằng con đƣờng giải quyết vấn đề (GQVĐ) học tập giúp HS hình thành tính tích cực nhận thức và phát triển khả năng sáng tạo cho các em. Đồng thời giúp cho HS có hứng thú hơn trong việc học môn Toán nói chung và chƣơng hệ hai phƣơng trình bậc nhất hai ẩn nói riêng. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu 3. Khách thể nghiên cứu. Quá trình dạy học chƣơng hệ hai phƣơng trình bậc nhất hai ẩn – đại số 9. Đối tượng nghiên cứu Phƣơng pháp tổ chức hoạt động DHGQVĐ chƣơng hệ hai phƣơng trình bậc nhất hai ẩn – đại số 9 nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề (NLGQVĐ) và tƣ duy sáng tạo cho HS lớp 9. Câu hỏi nghiên cứu  Làm thế nào để phát triển NLGQVĐ cho HS thông qua hoạt động dạy học chƣơng hệ hai phƣơng trình bậc nhất hai ẩn  Thiết kế hoạt động dạy học chƣơng hệ hai phƣơng trình bậc nhất hai ẩn nhƣ thế nào để phát huy NLGQVĐ cho học sinh lớp 9? 5. Giả thuyết khoa học Nếu dạy học chƣơng hệ hai phƣơng trình bậc nhất hai ẩn thông qua các hoạt động dạy học thì phát triển NLGQVĐ cho HS. Nhiệm vụ nghiên cứu  Phân tích khái niệm NLGQVĐ, các yếu tố đặc trƣng NLGQVĐ  Nghiên cứu, đánh giá một phần thực trạng khi dạy học chƣơng hệ hai phƣơng trình bậc nhất hai ẩn ở trƣờng PTNKTDTTHN.  Nghiên cứu phƣơng pháp tổ chức hoạt động học tập môn toán cho HS lớp 9 thông qua dạy học chƣơng hệ hai phƣơng trình bậc nhất hai ẩn. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail]  Thiết kế một số bài toán thực tế có liên quan đến kiến thức chƣơng hệ hai phƣơng trình bậc nhất hai ẩn.  Tổ chức thực nghiệm sƣ phạm (TNSP) nhằm đánh giá hiệu quả và tính khả thi của đề tài. Phạm vi nghiên cứu Nghiên cứu quá trình dạy học hệ hai phƣơng trình bậc nhất hai ẩn tại trƣờng PTNKTDTTHN; một số tài liệu liên quan đến phát triển NLGQVĐ và tƣ duy sáng tạo. Phƣơng pháp nghiên cứu 8. Nghiên cứu lý luận Nghiên cứu các tài liệu, sách, báo về NLGQVĐ và tƣ duy sáng tạo phục vụ cho đề tài.