Luận văn: Phương án quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp tại huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đề xuất quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp tại huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang, góp phần phát triển bền vững.

• Tác giả: Trần Thị Hồng Thắm
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Nghĩa Biên
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên cứu đề xuất phương án quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp tại huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý luận về quy hoạch
• 1.2. Khái niệm về quy hoạch
• 1.3. Phân loại quy hoạch
• 1.3.1. Quy hoạch sử dụng đất đai
• 1.3.2. Quy hoạch vùng lãnh thổ
• 1.3.3. Quy hoạch phát triển nông thôn
• 1.3.4. Quy hoạch lâm nghiệp
• 1.4. Bản chất và vai trò của quy hoạch sử dụng đất đai
• 2. CHƯƠNG 2: [Tiêu đề chương 2 chưa rõ trong fulltext]
• 3. CHƯƠNG 3: [Tiêu đề chương 3 chưa rõ trong fulltext]
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp tại huyện Yên Thế

Quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp tại huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang là một vấn đề quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Huyện Yên Thế có tổng diện tích tự nhiên 30.000 ha, trong đó diện tích đất quy hoạch cho lâm nghiệp là 12.620 ha, chiếm 41,6% tổng diện tích tự nhiên. Việc quy hoạch này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội huyện Yên Thế

Huyện Yên Thế nằm ở phía Tây Bắc tỉnh Bắc Giang, có điều kiện tự nhiên đa dạng với địa hình đồi núi. Kinh tế xã hội của huyện chủ yếu dựa vào nông nghiệp và lâm nghiệp, với nhiều tiềm năng phát triển nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức.

1.2. Vai trò của quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp

Quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tài nguyên rừng, phát triển kinh tế bền vững và cải thiện đời sống người dân. Nó giúp tổ chức lại việc sử dụng đất đai một cách hợp lý và hiệu quả.

II. Những thách thức trong quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp

Mặc dù có nhiều tiềm năng, huyện Yên Thế vẫn gặp phải nhiều thách thức trong quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp. Các vấn đề như tình trạng lấn chiếm đất, quản lý tài nguyên kém và sự thay đổi khí hậu đang ảnh hưởng đến hiệu quả quy hoạch.

2.1. Tình trạng lấn chiếm và sử dụng đất không hợp lý

Nhiều diện tích đất lâm nghiệp bị lấn chiếm để phục vụ cho các mục đích khác, dẫn đến tình trạng suy giảm diện tích rừng và ảnh hưởng đến môi trường sinh thái.

2.2. Quản lý tài nguyên và chính sách chưa hiệu quả

Chính sách quản lý tài nguyên đất đai còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn. Điều này dẫn đến việc sử dụng đất không hiệu quả và gây ra nhiều hệ lụy cho môi trường.

III. Phương pháp quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp hiệu quả

Để khắc phục những thách thức hiện tại, cần áp dụng các phương pháp quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp hiệu quả. Các phương pháp này bao gồm việc sử dụng công nghệ thông tin, tham gia của cộng đồng và các chính sách hỗ trợ từ nhà nước.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quy hoạch

Sử dụng công nghệ thông tin giúp thu thập và phân tích dữ liệu một cách chính xác, từ đó đưa ra các quyết định quy hoạch hợp lý hơn.

3.2. Tham gia của cộng đồng trong quy hoạch

Việc tham gia của cộng đồng trong quy hoạch sử dụng đất giúp tăng cường tính minh bạch và hiệu quả, đồng thời tạo ra sự đồng thuận trong việc thực hiện các chính sách.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại huyện Yên Thế

Kết quả nghiên cứu về quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp tại huyện Yên Thế cho thấy nhiều cải thiện trong việc quản lý và sử dụng đất. Các mô hình quy hoạch đã được áp dụng và mang lại hiệu quả tích cực cho người dân.

4.1. Mô hình quy hoạch thành công

Một số mô hình quy hoạch đã được triển khai thành công, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và bảo vệ môi trường. Những mô hình này có thể được nhân rộng ra các khu vực khác.

4.2. Đánh giá tác động của quy hoạch đến đời sống người dân

Quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp đã góp phần cải thiện đời sống người dân, tạo ra nhiều cơ hội việc làm và tăng thu nhập cho hộ gia đình.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho quy hoạch

Quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp tại huyện Yên Thế cần được tiếp tục cải thiện và phát triển. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của người dân, đồng thời bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

5.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ quy hoạch

Cần có các chính sách hỗ trợ từ nhà nước để thúc đẩy quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp, bao gồm cả hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho người dân.

5.2. Tương lai của quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp

Hướng tới một quy hoạch bền vững, cần chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo lợi ích cho cả cộng đồng và môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang sở hữu tổng diện tích tự nhiên 30.309 ha, trong đó diện tích quy hoạch cho lâm nghiệp chiếm tới 12.620 ha, tương đương 41,6% diện tích toàn huyện. Với cơ cấu kinh tế nông thôn đặc thù, huyện có tới 69,5% lực lượng lao động (tương đương 35.747 người trên tổng số 51.404 lao động) phụ thuộc trực tiếp vào sản xuất nông lâm nghiệp. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích đất lâm nghiệp tại địa phương vẫn chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có. Tình trạng cơ cấu cây trồng còn đơn điệu, chủ yếu là các loài keo và bạch đàn chu kỳ ngắn, cùng với việc khai thác đất dốc thiếu các biện pháp bảo vệ đã dẫn đến nguy cơ thoái hóa đất, giảm sút khả năng phòng hộ và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống dân sinh.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: Đánh giá toàn diện thực trạng quản lý, sử dụng đất lâm nông nghiệp và hiện trạng tài nguyên rừng, từ đó đề xuất phương án quy hoạch phân bổ không gian sử dụng đất bền vững đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 21 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn trên địa bàn huyện Yên Thế, kế thừa chuỗi dữ liệu kinh tế - xã hội và tài nguyên rừng giai đoạn 2000 - 2011, đồng thời thiết lập định hướng phát triển cho giai đoạn 2011 - 2020. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc lượng hóa các chỉ tiêu quy hoạch: nâng tỷ lệ che phủ rừng lên trên 45%, đóng góp vào tốc độ tăng trưởng kinh tế địa phương đạt trên 9,34%/năm, đồng thời tạo sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập cho hơn 26.110 hộ gia đình trên địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quy hoạch sử dụng đất bền vững của Tổ chức Nông Lương Liên Hợp Quốc (FAO) với khung đánh giá đất đai tiêu chuẩn, kết hợp lý thuyết tổ chức kinh doanh rừng theo trường phái lâm phần kinh tế và nguyên lý quy hoạch vùng lãnh thổ của Dent. Khung lý thuyết tích hợp ba nhóm khái niệm nền tảng: quy hoạch sử dụng đất đa mục tiêu, đơn vị lập địa lâm nghiệp và phân loại ba loại rừng (rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất) theo Luật Bảo vệ và Phát triển rừng.

Mô hình nghiên cứu vận dụng phương pháp tiếp cận cảnh quan sinh thái nhân văn, phân tích mối quan hệ tương hỗ giữa các yếu tố tự nhiên (đai cao, độ dốc, tầng dày đất Feralit) và các yếu tố kinh tế - xã hội (mật độ dân số, cơ cấu lao động, nhu cầu thị trường lâm sản). Việc tích hợp lý thuyết quy hoạch vi mô cấp cơ sở với quy hoạch vĩ mô cấp huyện giúp xử lý hài hòa mâu thuẫn giữa mục tiêu an ninh lương thực và mục tiêu kinh tế lâm nghiệp hàng hóa, hướng tới ngưỡng an toàn sinh thái quốc gia với tỷ lệ che phủ tối thiểu trên 33,3%.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ Niên giám thống kê huyện Yên Thế, báo cáo quy hoạch tổng thể kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Giang và tài liệu kiểm kê rừng giai đoạn 2005 - 2010. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa tại 21 xã, thị trấn với cỡ mẫu 350 phiếu điều tra hộ gia đình. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng dựa trên 3 tiểu vùng địa hình chính (vùng núi cao, vùng đồi thấp và vùng thung lũng) kết hợp với cơ cấu dân tộc (73,7% người Kinh, 18,6% người Nùng và 4,6% người Tày). Lý do lựa chọn phương pháp chọn mẫu phân tầng nhằm phản ánh chính xác sự khác biệt về tập quán canh tác, năng lực vốn và nhận thức quản lý rừng của từng nhóm cộng đồng địa phương.

Phương pháp phân tích số liệu kết hợp thống kê mô tả, phân tích ma trận SWOT để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong công tác quản lý tài nguyên. Đồng thời, kỹ thuật tối ưu hóa mục tiêu được áp dụng để tính toán cân đối nhu cầu sử dụng đất giữa các ngành. Phần mềm MapInfo 9.0 và công nghệ GIS được sử dụng để số hóa bản đồ hiện trạng, chồng ghép các lớp thông tin lập địa và xây dựng bản đồ quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp tỷ lệ 1:10.000. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt từ tháng 3/2011 đến tháng 10/2012, bảo đảm tính cập nhật và đồng bộ với các quyết định điều chỉnh quy hoạch của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Giang.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã làm rõ đặc điểm tài nguyên đất đai và thực trạng lâm nông nghiệp huyện Yên Thế với 4 phát hiện quan trọng:

• Quỹ đất đồi núi chiếm tỷ trọng chi phối với 20.327,9 ha, chiếm 67,1% tổng diện tích tự nhiên toàn huyện. Trong đó, nhóm đất Feralit phát triển trên đá trầm tích và biến chất hạt mịn (Fs) chiếm diện tích lớn nhất là 14.895,8 ha (tương đương 49,1% diện tích tự nhiên); nhóm đất Feralit trên đá hạt thô (Fc) chiếm 4.575,9 ha (15,1%); nhóm đất Feralit trên phù sa cổ (Fo) chiếm 1.454,7 ha (4,8%). Nhóm đất đồng bằng và thung lũng (D, T) chiếm 9.380,7 ha (30,9% diện tích tự nhiên).
• Độ dốc địa hình có sự phân hóa mạnh mẽ: Diện tích đất có độ dốc cấp III và cấp IV (từ 16 độ đến 35 độ) chiếm tới 56,1% tổng diện tích nhóm đất Fs và chiếm 77,2% tổng diện tích nhóm đất Fc. Đây là khu vực tiềm ẩn nguy cơ xói mòn rửa trôi rất cao nếu không có lớp phủ thực vật bảo vệ thường xuyên.
• Cơ cấu kinh tế có sự chuyển dịch tích cực nhưng áp lực dân số lên đất đai rất lớn: Mặc dù tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 9,34%/năm, song mật độ dân số toàn huyện đã lên tới 314 người/km2, đặc biệt tại thị trấn Bố Hạ đạt mức 3.464 người/km2, tạo sức ép gay gắt về nhu cầu đất ở và đất sản xuất nông nghiệp.
• Năng suất rừng trồng và giá trị kinh tế chưa tương xứng: Diện tích rừng sản xuất đạt 12.620 ha nhưng chủ yếu là rừng trồng thuần loài keo và bạch đàn chu kỳ ngắn (5 - 7 năm), năng suất bình quân chỉ đạt 12 - 15 m3/ha/năm, giá trị thu nhập trung bình chỉ đạt khoảng 18 - 25 triệu đồng/ha/chu kỳ, chưa khai thác được lợi thế chế biến gỗ lớn và nông lâm kết hợp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến các hạn chế trên bắt nguồn từ việc bố trí cơ cấu cây trồng chưa bám sát điều kiện lập địa. Tại các đai cao trên 200m và những nơi tầng đất mỏng dưới 50cm (như ở các xã Canh Nậu, Đồng Tiến, Tam Tiến), việc trồng thuần loài cây sinh trưởng nhanh khiến đất bị chua hóa và thoái hóa nhanh chóng. So sánh với các nghiên cứu quy hoạch tại các tỉnh trung du miền núi phía Bắc, Yên Thế có lợi thế nằm gần hành lang kinh tế Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, tạo thuận lợi lớn cho tiêu thụ lâm sản, nhưng hệ thống hạ tầng đường vận chuyển và vườn ươm giống chất lượng cao lại thiếu hụt nghiêm trọng.

Toàn bộ dữ liệu nghiên cứu về sự phân bố của 15 đơn vị đất đai, cấp độ dốc và tầng dày thổ nhưỡng được trực quan hóa thông qua bảng ma trận lập địa và biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu các nhóm đất. Cách trình bày này giúp các nhà quản lý dễ dàng đối chiếu vùng sinh thái thích hợp cho từng loài cây bản địa và cây công nghiệp, khẳng định tầm quan trọng của việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng từ kinh doanh gỗ nhỏ sang gỗ lớn kết hợp cây dược liệu dưới tán rừng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng đất lâm nông nghiệp tại huyện Yên Thế đến năm 2020, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Chuyển hóa và thâm canh 12.620 ha đất lâm nghiệp sang mô hình kinh doanh rừng gỗ lớn: Thực hiện kéo dài chu kỳ khai thác lên 10 - 12 năm đối với các loài cây Keo tai tượng, Lát hoa, Bạch đàn mô; đặt mục tiêu nâng năng suất rừng trồng đạt 20 - 22 m3/ha/năm, tăng giá trị sản xuất lâm nghiệp thêm 35% vào năm 2020. Chủ thể thực hiện là Ủy ban nhân dân huyện Yên Thế phối hợp Hạt Kiểm lâm và các công ty lâm nghiệp địa phương triển khai trong giai đoạn 2012 - 2020.
2. Xây dựng và nâng cấp hệ thống hạ tầng lâm nghiệp chuyên dụng: Đầu tư mở mới và nâng cấp 45 km đường vận xuất, vận chuyển lâm sản tại các vùng nguyên liệu tập trung; thành lập 12 vườn ươm giống cây lâm nghiệp công nghệ cao đáp ứng cung cấp giống chuẩn cho 100% diện tích trồng mới hàng năm. Tiến độ hoàn thành trong giai đoạn 2012 - 2016, do Ban Quản lý dự án huyện phối hợp Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì.
3. Ứng dụng kỹ thuật canh tác nông lâm kết hợp trên 4.575,9 ha đất Feralit tầng mỏng (nhóm Fc): Bố trí mô hình trồng rừng phòng hộ kết hợp trồng chè, cây ăn quả và phát triển chăn nuôi gà đồi dưới tán rừng tại các xã vùng cao như Canh Nậu, Tam Tiến, Xuân Lương; tạo việc làm và tăng thêm thu nhập ổn định cho 35.747 lao động nông nghiệp trong giai đoạn 2013 - 2018. Chủ thể chỉ đạo là Trạm Khuyến nông huyện và Ủy ban nhân dân các xã.
4. Thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu GIS giám sát biến động 2.750,5 ha đất ngập nước theo mùa (nhóm T1) và đất lúa nước cần bảo vệ nghiêm ngặt: Ứng dụng công nghệ ảnh vệ tinh và bản đồ số để cập nhật hiện trạng rừng định kỳ hàng năm, đảm bảo giữ vững tỷ lệ che phủ rừng trên 45% đến năm 2020. Cơ quan thực hiện là Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện phối hợp Chi cục Kiểm lâm tỉnh Bắc Giang từ năm 2012 đến 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Ủy ban nhân dân huyện Yên Thế, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Giang, Chi cục Kiểm lâm và Phòng Tài nguyên và Môi trường. Tài liệu cung cấp luận cứ khoa học để xây dựng kế hoạch sử dụng đất chi tiết, phân định ba loại rừng và lập phương án giao đất, cho thuê đất lâm nghiệp cho 26.110 hộ dân.
• Cán bộ nghiên cứu, giảng viên và sinh viên chuyên ngành: Các nhà khoa học thuộc lĩnh vực Lâm học, Quản lý đất đai, Nông nghiệp sinh thái và Phát triển nông thôn. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp ứng dụng GIS MapInfo, đánh giá 15 đơn vị đất đai Feralit và kỹ thuật chọn mẫu phân tầng với 350 phiếu điều tra thực địa.
• Các chủ rừng, hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến lâm sản: Doanh nghiệp thu mua, chế biến gỗ và các trang trại lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang và vùng lân cận. Nghiên cứu cung cấp dữ liệu dự báo sản lượng gỗ khai thác hàng năm từ 12.620 ha rừng trồng, hỗ trợ hoạch định chiến lược đầu tư công nghệ chế biến tinh và phát triển vùng nguyên liệu tập trung.
• Các tổ chức phi chính phủ và đơn vị điều hành dự án phát triển nông thôn: Các đơn vị quản lý chương trình phát triển lâm nghiệp xã hội, bảo tồn đa dạng sinh học và giảm nghèo bền vững. Tài liệu đóng vai trò như một case study điển hình về quy hoạch đất dốc tại vùng trung du miền núi có mật độ dân số vượt trên 300 người/km2.

Câu hỏi thường gặp

Cơ cấu đất đai huyện Yên Thế có đặc điểm gì chi phối trực tiếp đến quy hoạch lâm nghiệp?

Đặc điểm nổi bật nhất là đất đồi núi chiếm 20.327,9 ha (tương đương 67,1% diện tích tự nhiên), trong đó nhóm đất Feralit hạt mịn chiếm 14.895,8 ha. Độ dốc lớn trên 16 độ chiếm hơn 56% diện tích đất Feralit khiến đất đai dễ bị rửa trôi, đòi hỏi phương án quy hoạch phải ưu tiên duy trì đai rừng phòng hộ đầu nguồn và hạn chế khai thác trắng trên sườn dốc lớn.

Tại sao luận văn khuyến nghị chuyển hướng sang kinh doanh rừng gỗ lớn thay vì gỗ nhỏ?

Mặc dù huyện có 12.620 ha rừng sản xuất, việc trồng cây chu kỳ ngắn 5 - 7 năm chỉ mang lại năng suất 12 - 15 m3/ha/năm và khiến đất thoái hóa nhanh. Mô hình rừng gỗ lớn kéo dài chu kỳ 10 - 12 năm sẽ nâng năng suất lên 20 - 22 m3/ha/năm, gia tăng giá trị kinh tế thêm 35% và giảm tần suất cày xới đất.

Phương án quy hoạch tác động thế nào đến cơ cấu việc làm của lao động địa phương?

Quy hoạch tác động trực tiếp đến 35.747 lao động nông lâm nghiệp (chiếm 69,5% lực lượng lao động toàn huyện). Thông qua các mô hình nông lâm kết hợp, phát triển vùng nguyên liệu tập trung và chăn nuôi dưới tán rừng, quy hoạch giúp tạo việc làm mới, giảm áp lực di cư lao động và nâng cao thu nhập ổn định cho người dân 21 xã, thị trấn.

Công nghệ GIS MapInfo đóng vai trò cụ thể nào trong kết quả nghiên cứu?

MapInfo 9.0 đóng vai trò cốt lõi trong việc số hóa dữ liệu, tích hợp lớp bản đồ hiện trạng rừng tỷ lệ 1:10.000 với lớp bản đồ thổ nhưỡng 15 đơn vị đất đai. Việc chồng ghép không gian giúp xác định chính xác ranh giới của từng loại rừng, vị trí xây dựng 45 km đường vận chuyển và phân bổ vùng sản xuất tối ưu.

Giải pháp nào giúp hài hòa giữa mục tiêu an ninh lương thực và phát triển rừng tại Yên Thế?

Nghiên cứu quy hoạch giữ nguyên diện tích 9.380,7 ha đất đồng bằng và thung lũng, trong đó bảo vệ nghiêm ngặt 2.750,5 ha đất ngập nước theo mùa chuyên canh lúa. Đồng thời, toàn bộ 12.620 ha đất đồi dốc được khoanh định cho phát triển lâm nghiệp đa mục tiêu, đảm bảo không xảy ra hiện tượng chuyển đổi đất lúa sang trồng cây lâm nghiệp.

Kết luận

• Luận văn đã hoàn thành việc đánh giá toàn diện hiện trạng quản lý 30.309 ha đất tự nhiên huyện Yên Thế, làm rõ tiềm năng của 20.327,9 ha đất đồi núi và xác định các nút thắt trong công tác bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng.
• Xây dựng thành công cơ sở dữ liệu lập địa gồm 15 đơn vị đất đai trên nền bản đồ số hóa tỷ lệ 1:10.000, tạo công cụ trực quan phục vụ công tác quản lý không gian tài nguyên đất lâm nông nghiệp.
• Đề xuất phương án phân bổ tối ưu 12.620 ha đất lâm nghiệp đến năm 2020 gắn liền với định hướng phát triển chuỗi giá trị rừng gỗ lớn và mô hình nông lâm kết hợp đa tầng sinh thái.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn giúp chính quyền địa phương giải quyết việc làm cho hơn 35.700 lao động và thúc đẩy kinh tế huyện tăng trưởng trên 9,34%/năm.
• Định hình lộ trình thực thi rõ ràng cho giai đoạn 2012 - 2020 nhằm hiện thực hóa mục tiêu nâng độ che phủ rừng lên trên 45% và bảo vệ bền vững môi trường lưu vực sông Thương, sông Sỏi.

Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp lâm nghiệp hãy khai thác ngay nguồn dữ liệu và phương pháp luận của công trình này để triển khai hiệu quả đề án quy hoạch bảo vệ và phát triển rừng bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I, Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 quy định: “Nhà nước thống nhất quản lý toàn bộ đất đai theo quy hoạch và pháp luật, đảm bảo sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả’’. Việc QHSDĐ cần dựa trên những cơ sở pháp lý như sau: - Luật Đất đai năm 2003 (Luật số 13/2003/QH11 ngày 26/11/2003). - Luật Bảo vệ và phát triển rừng năm 2004 (Luật số 29/2004/QH11 ngày 03 tháng 12 năm 2004). - Nghị quyết số 22/NĐ-TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế miền núi làm thay đổi bước đầu về cơ sở hạ tầng, giao thông, giáo dục, y tế… tạo ra môi trường kinh tế thuận lợi cho phát triển kinh tế xã hội.

Làm cơ sở định hướng cho việc QHSDĐ theo cơ chế thị trường. - Nghị định số 64/CP ngày 27 tháng 9 năm 1993 của Thủ tướng Chính phủ quy định về giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định lâu dài vào mục đích nông nghiệp. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 14 - Nghị định số 181/2004/NĐ-CP của chính phủ về việc hướng dẫn công tác quy hoạch sử dụng đất vi mô và vĩ mô, QHSDĐ và giao đất lâm nghiệp. - Nghị định số 163/1999/NĐ-CP ngày 16/11/1999 của Thủ tướng Chính phủ về giao đất, cho thuê đất lâm nghiệp cho các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân sử dụng ổn định lâu dài vào mục đích lâm nghiệp.

- Quyết định số 661/QĐ-TTg ngày 29/7/1998 của Thủ tướng Chính phủ về chương trình trồng mới 5 triệu ha rừng. - Quyết định số 18/2007/QĐ-TTg, ngày 05/02/2007 của Thủ tướng Chính phủ phê duyê ̣t Chiế n lược phát triể n lâm nghiê ̣p Viê ̣t Nam giai đoa ̣n 2006-2020. - Quyết định số 60/2010/QĐ-TTg ngày 30/9/2010 của Thủ tướng Chính phủ ban hành nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn đầu tư phát triển bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước giai đoạn 2011-2015. - Quyết định số 178/2001/QĐ-TTg ngày 12/11/2001 của Thủ tướng chính phủ về quyền hưởng lợi, nghĩa vụ của hộ gia đình, cá nhân được giao, được thuê, nhận khoán rừng và đất lâm nghiệp.

- Chỉ thị số 38/2005/CT-TTg ngày 05/12/2005 của Thủ tướng Chính phủ về việc rà soát, quy hoạch 3 loại rừng (rừng phòng hộ, rừng đặc dụng và rừng sản xuất). - Thông tư số 05/2008/TT-BNN ngày 14/01/2008 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc hướng dẫn lập quy hoạch, kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng. - Thông tư số 95/2004/TT-BTC ngày 11/10/2004 của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn một số chính sách hỗ trợ tài chính và ưu đãi về thuế phát triển vùng nguyên liệu và công nghiệp chế biến nông, lâm, thuỷ sản và muối. - Quyết định số 38/2005/QĐ-BNN ngày 6/7/2005 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT ban hành định mức kinh tế kỹ thuật trồng rừng, khoanh nuôi xúc tiến tái sinh rừng và bảo vệ rừng.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 15 * Văn bản của địa phương - Quyết định số 416/QĐ-UBND ngày 29/3/2007 của UBND tỉnh Bắc Giang về việc phê duyệt kết quả rà soát quy hoạch ba loại rừng. - Quyết định số 2304/QĐ-UBND ngày 31/12/2008 của UBND tỉnh Bắc Giang về việc phê duyệt Quy hoạch tổ ng thể phát triển kinh tế -xã hô ̣i huyê ̣n Yên Thế , giai đoa ̣n 2007-2020. - Quyết định số 49/QĐ-UBND ngày 29/6/2009 của UBND tỉnh Bắc Giang về việc phê duyệt Quy hoạch bảo vệ và phát triển rừng tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2009-2020. - Quyết định số 1577/QĐ-UBND ngày 30/9/2010 của UBND tỉnh Bắc Giang phê duyệt điều chỉnh quy hoạch 3 loại rừng tỉnh Bắc Giang.

- Quyết định số 2146/QĐ-UBND ngày 28/12/2010 của UBND tỉnh Bắc Giang phê duyệt Quy hoạch phát triển rừng sản xuất tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2010-2020. - Văn kiện đại hội đại biểu Đảng bộ huyện Yên Thế lần thứ XX nhiệm kỳ 2011-2015. - Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện Yên Thế lần thứ XX, nhiệm kỳ 2011-2015 1. Các nghiên cứu về quy hoạch sử dụng đất Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V đã chỉ rõ: “Xúc tiến công tác điều tra cơ bản, dự báo, lập tổng sơ đồ phát triển và phân bố lực lượng sản xuất, nghiên cứu chiến lược kinh tế xã hội, dự thảo kế hoạch triển vọng để chuẩn bị cho kế hoạch 5 năm sau (1986 - 1990)” Các tác giả: Phạm Văn Chiểu (1964), Bùi Huy Đáp (1977), Vũ Tuyên Hoàng (1987), Lê Trọng Cúc (1971), Nguyễn Ngọc Bình (1987, Bùi Quang Toản (1991) đã có nhiều công trình nghiên cứu về luân canh tăng vụ, trồng xen, trồng gối vụ với mục đích sử dụng hợp lý tài nguyên đất đai.

Bên cạnh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 16 đó, những nghiên cứu lựa chọn hệ thống cây trồng phù hợp trên đất dốc vùng đồi núi phía Bắc Việt Nam cũng đã được nhiều tác giả đề cập đến. Năm 1993, nghiên cứu và thí điểm đầu tiên về quy hoạch sử dụng đất và giao đất lâm nghiệp cấp xã do dự án đổi mới chiến lược phát triển lâm nghiệp thực hiện tại xã Tử Nê, xã Hang Kìa và xã Pà Cò thuộc Tỉnh Hòa Bình. Một trong những bài học rút ra được qua việc thực thi dự án là công tác quy hoạch sử dụng đất phải được coi là một nội dung chính và cần được thực hiện trước khi giao đất trên cơ sở tôn trọng tập quán nương rẫy cố định, lấy xã làm đơn vị để lập kế hoạch và giao đất, có sự tham gia tích cực của người dân, già làng, trưởng bản và chính quyền xã. Hạn chế của chương trình này là chưa có kế hoạch sử dụng chi tiết nên khó tránh khỏi các mâu thuẫn của cộng đồng phát sinh sau quy hoạch.

Năm 1994, Tổng cục Địa chính (nay là Bộ Tài nguyên và Môi trường) đã xây dựng kế hoạch và triển khai công tác quy hoạch sử dụng đất trên quy mô cả nước giai đoạn 1995 - 2000. Trong đó, việc lập kế hoạch giao đất nông nghiệp, lâm nghiệp có rừng để sử dụng vào mục đích khác cũng được đề cập tới. Báo cáo đánh giá tổng quát hiện trạng sử dụng đất và định hướng phát triển đến năm 2000 làm căn cứ để các địa phương, các ngành thống nhất triển khai công tác lập quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất [21]. Nguyễn Xuân Quát (1996) [14], đã phân tích tình hình sử dụng đất đai và đề xuất mô hình sử dụng đất tổng hợp bền vững, mô hình khoanh nuôi phục hồi rừng ở Việt Nam.

Đồng thời, đưa ra tập đoàn cây trồng thích hợp cho các mô hình sử dụng đất tổng hợp bền vững trong công trình nghiên cứu “Sử dụng đất tổng hợp và bền vững”. Các vấn đề sử dụng đất đai gắn liền với bảo vệ độ phì nhiêu của đất và môi trường vùng đồi núi trung du phía Bắc Việt Nam, đã được Lê Vĩ (1996) đề cập tới trên các khía cạnh: Tiềm năng đất vùng trung du; Hiện trạng sử dụng đất vùng trung du; Các kiến nghị về sử dụng đất bền vững. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 17 Vũ Văn Mễ và Desloges (1996) [10], thử nghiệm phương pháp quy hoạch sử dụng đất có người dân tham gia tại Quảng Ninh đã đề xuất 6 nguyên tắc và các bước cơ bản trong QHSDĐ trong đó cấp xã đóng vai trò phát triển trong phương pháp quy hoạch, gồm: Kết hợp hài hoà giữa ưu tiên của Chính phủ và nhu cầu, nguyện vọng của nhân dân địa phương; Tiến hành trong khuôn khổ luật định và các nguồn lực hiện có tại địa phương; Đảm bảo tính công bằng, chú ý đến cộng đồng dân tộc miền núi, nhóm người nghèo và vai trò của phụ nữ; Đảm bảo tính bền vững; Đảm bảo nguyên tắc cùng tham gia; Kết hợp hướng tới mục tiêu phát triển cộng đồng. Luật Đất đai năm 2003 quy định cụ thể về công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất: Điều 21 quy định nguyên tắc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Điều 22 quy định căn cứ để lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Điều 23 quy định nội dung quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Điều 25 quy định rõ cả 4 cấp hành chính trong cả nước phải lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Điều 26 quy định về thẩm quyền phê duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Điều 29 thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất [16].

Quy hoạch vùng lãnh thổ * Quy hoạch vùng chuyên canh Trong quá trình xây dựng và phát triển kinh tế, nước ta đã quy hoạch các vùng chuyên canh lúa ở đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long, các vùng rau thực phẩm cho các thành phố lớn, các vùng cây công nghiệp ngắn ngày (hàng năm): Vùng Bông Thuận Hải, vùng Đay Hải Dương, vùng Thuốc lá Quảng An (Cao Bằng), Ba Vì (Hà Nội), Hữu lũng (Lạng Sơn), Nho Quan (Ninh Bình), vùng Mía Vạn Điểm, Việt Trì, Sông Lam, Quảng Ngãi,… Các vùng cây công nghiệp dài ngày (lâu năm): Vùng Cao su Sông Bé, Đồng Nai, Buôn Hồ (Đắc Lắc), Chư Pả, Ninh Đức (Gia lai Kon Tum), vùng Chè ở Hoàng Liên Sơn, Mộc Châu, Thái Nguyên, Lâm Đồng, Gia Lai Kon Tum, vùng Dâu tằm Bảo Lộc (Lâm Đồng),… LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 18 Quy hoạch vùng chuyên canh có tác dụng: xác định phương hướng sản xuất, chỉ ra những vùng chuyên môn hoá và những vùng có khả năng hợp tác quốc tế; xác định và chọn những vùng trọng điểm để nhà nước tập trung đầu tư vốn đúng đắn; xây dựng được cơ cấu sản xuất, các chỉ tiêu sản xuất sản phẩm và sản phẩm hàng hoá của vùng, yêu cầu xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ sản xuất, nhu cầu lao động; làm cơ sở để xây dựng kế hoạch phát triển, nghiên cứu tổ chức quản lý kinh doanh theo ngành và theo lãnh thổ. Quy hoạch vùng chuyên canh thực hiện nhiệm vụ chủ yếu là bố trí cơ cấu cây trồng được chọn với quy mô và chế độ canh tác hợp lý, theo hướng tập trung để ứng dụng tiến bộ kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất, sản lượng và chất lượng sản phẩm cây trồng, đồng thời phân bố các chỉ tiêu nhiệm vụ cụ thể cho từng cơ sở sản xuất, làm cơ sở cho công tác quy hoạch, kế hoạch của các cơ sở sản xuất.