Nâng cao chất lượng phê duyệt tín dụng tại NH TMCP Ngoại thương Việt Nam

Nghiên cứu chất lượng phê duyệt tín dụng tại Vietcombank. Phân tích thực trạng, hạn chế và các giải pháp cải thiện quy trình, giảm thiểu rủi ro.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Tùng
• Người hướng dẫn: T.S Trần Thị Lan Phương
• Trường học: Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng
• Đề tài: Nâng cao chất lượng phê duyệt tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam
• Loại tài liệu: Đề án tốt nghiệp Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của phê duyệt tín dụng Vietcombank

Phê duyệt tín dụng là một trong những công tác quan trọng nhất tại các ngân hàng thương mại, đặc biệt là Vietcombank. Đây là quá trình đánh giá và xác định khả năng trả nợ của khách hàng trước khi cấp vốn tín dụng. Chất lượng phê duyệt tín dụng ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình nợ xấu, rủi ro tín dụng và hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Với vai trò là một trong những ngân hàng hàng đầu Việt Nam, Vietcombank cần liên tục nâng cao chất lượng phê duyệt để đảm bảo an toàn vốn, phòng ngừa rủi ro và tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh. Quy trình phê duyệt tín dụng tại Vietcombank bao gồm nhiều bước: tiếp nhận hồ sơ, rà soát tài chính, thẩm định tài sản bảo đảm, và phê duyệt cuối cùng.

1.1. Định nghĩa phê duyệt tín dụng và vai trò trong ngân hàng

Phê duyệt tín dụng là hoạt động xác định tính khả thi và an toàn của các khoản vay. Tại Vietcombank, quá trình này bao gồm việc kiểm tra năng lực tài chính của khách hàng, đánh giá giá trị tài sản bảo đảm, và dự báo rủi ro. Vai trò của phê duyệt tín dụng rất quan trọng trong việc giảm thiểu nợ xấu và bảo vệ vốn của ngân hàng.

1.2. Những thách thức hiện tại trong phê duyệt tín dụng

Vietcombank hiện đối mặt với nhiều thách thức trong phê duyệt tín dụng: tỷ lệ nợ quá hạn cao, hồ sơ trả lại do sai sót, thời gian xử lý kéo dài. Những hạn chế này ảnh hưởng đến hiệu suất hoạt động và mức độ hài lòng của khách hàng.

II. Tình hình thực trạng chất lượng phê duyệt tín dụng tại Vietcombank

Qua nghiên cứu từ năm 2021-2023, chất lượng phê duyệt tín dụng tại Vietcombank cho thấy những kết quả tích cực nhưng cũng còn tồn tại nhiều hạn chế. Tỷ lệ nợ xấu tại Vietcombank trong giai đoạn này vẫn ở mức cao so với mục tiêu, với số lượng hồ sơ bị trả lại từ Phòng Phê duyệt tín dụng do sai sót thẩm định. Các nguyên nhân chính dẫn đến hạn chế trong chất lượng phê duyệt tín dụng bao gồm: thiếu nhân lực chuyên môn, quy trình phân giao hồ sơ chưa hợp lý, cơ chế thu thập thông tin thẩm định còn bất cập. Để giải quyết vấn đề này, Vietcombank đã thực hiện chuyển đổi mô hình tín dụng và chuyên môn hóa công tác định giá tài sản.

2.1. Chỉ số nợ xấu và chất lượng phê duyệt tín dụng

Tỷ lệ nợ xấu tại Vietcombank phản ánh trực tiếp chất lượng phê duyệt tín dụng. Những hồ sơ được phê duyệt với tiêu chuẩn lỏng lẻo dẫn đến nợ quá hạn cao. Thống kê cho thấy số lượng hồ sơ bị trả lại cho cải chính còn khá lớn, chứng tỏ cần cải thiện chất lượng thẩm định.

2.2. Các nguyên nhân gây ra sai sót trong phê duyệt tín dụng

Sai sót trong phê duyệt tín dụng bao gồm: thông tin khách hàng không đầy đủ, định giá tài sản sai lệch, không đánh giá đúng khả năng thanh toán. Nguyên nhân gốc rễ là thiếu đào tạo nhân sự, áp lực xử lý khối lượng lớn hồ sơ, quy trình không rõ ràng.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng phê duyệt tín dụng tại Vietcombank

Để nâng cao chất lượng phê duyệt tín dụng, Vietcombank cần triển khai các giải pháp toàn diện. Thứ nhất, phát triển nhân lực thông qua đào tạo chuyên môn, nâng cao năng lực chuyên gia phê duyệt và cơ chế đánh giá hiệu suất rõ ràng. Thứ hai, tăng cường thu thập thông tin thẩm định bằng cách mở rộng các nguồn dữ liệu, sử dụng công nghệ để xác minh thông tin, hợp tác với các tổ chức tín dụng. Thứ ba, cải tiến quy trình phân giao hồ sơ dựa trên chuyên môn từng cá nhân, tối ưu hóa tải lượng xử lý, giảm thời gian xử lý. Những giải pháp này sẽ giúp Vietcombank giảm tỷ lệ nợ xấu, tăng hiệu suất làm việc và nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

3.1. Phát triển nhân lực cho phê duyệt tín dụng

Đầu tư đào tạo chuyên môn định kỳ cho đội ngũ phê duyệt tín dụng, bao gồm các khóa học về phân tích tài chính, định giá tài sản, quản lý rủi ro. Xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu suất rõ ràng, thúc đẩy động lực làm việc. Chuyên môn hóa công tác phê duyệt tín dụng theo ngành, lĩnh vực để nâng cao chất lượng thẩm định.

3.2. Cải tiến quy trình và công nghệ phê duyệt tín dụng

Ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại như hệ thống CRM, dữ liệu lớn để hỗ trợ quá trình phê duyệt. Tối ưu hóa quy trình phân giao hồ sơ dựa trên chuyên môn chuyên gia. Xây dựng cơ chế kiểm tra chất lượng hồ sơ trước khi phê duyệt cuối cùng để giảm sai sót.

IV. Định hướng và triển khai nâng cao chất lượng phê duyệt tín dụng

Để thực thi thành công các giải pháp nâng cao chất lượng phê duyệt tín dụng, Vietcombank cần xác định rõ định hướng chiến lược. Thứ nhất, đặt mục tiêu cụ thể: giảm tỷ lệ nợ xấu xuống dưới ngưỡng cho phép, giảm số lượng hồ sơ trả lại, tăng tốc độ xử lý hồ sơ. Thứ hai, phân công trách nhiệm rõ ràng cho các phòng ban liên quan, bao gồm Phòng Phê duyệt tín dụng, Phòng Đánh giá rủi ro, Phòng Nhân sự. Thứ ba, thiết lập cơ chế theo dõi, đánh giá định kỳ tiến độ triển khai, điều chỉnh kịp thời nếu cần. Cuối cùng, tạo môi trường làm việc tích cực, khuyến khích sáng kiến của nhân viên, chia sẻ kinh nghiệm tốt nhất trong cộng đồng nhân viên. Những bước này sẽ giúp Vietcombank nâng cao chất lượng phê duyệt tín dụng một cách bền vững.

4.1. Xây dựng mục tiêu và chỉ tiêu nâng cao chất lượng

Thiết lập các chỉ tiêu cụ thể, đo lường được cho chất lượng phê duyệt tín dụng: tỷ lệ nợ xấu, số lượng hồ sơ sai sót, thời gian xử lý trung bình. Các mục tiêu này phải căn cứ trên tình hình thực tế của Vietcombank và so sánh với các ngân hàng cùng ngành để có tham chiếu phù hợp.

4.2. Cơ chế giám sát và đánh giá tiến độ

Lập kế hoạch triển khai chi tiết với timeline rõ ràng, xác định người chịu trách nhiệm, nguồn lực cần thiết. Thiết lập hệ thống báo cáo định kỳ về tiến độ nâng cao chất lượng phê duyệt tín dụng, điều chỉnh kịp thời các vấn đề phát sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHẤT LƯỢNG PHÊ DUYỆT TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Một số vấn đề lý luận cơ bản về tín dụng và phê duyệt tín dụng tại Ngân hàng thương mại: 1.1 Các khái niệm, quan điểm về tín dụng và phê duyệt tín dụng ❖ Khái niệm và đặc trưng cơ bản của tín dụng PGS, TS Phan Thị Thu Hà tại Giáo trình NHTM năm 2023 viết rằng: “Tín dụng có nghĩa là sự tin tưởng, là quan hệ dựa trên tín nhiệm lẫn nhau, với hình thức phổ biến nhất là quan hệ vay mượn dựa trên nguyên tắc hoàn đúng hạn và đầy đủ như cam kết”. Hoạt động tín dụng phụ thuộc chủ yếu vào khả năng và ý chí trả nợ của người đi vay. Quan hệ tín dụng là quan hệ kinh tế trong đó dòng tiền di chuyển với điều kiện phải quay trở lại với một lượng lớn hơn trong một khoảng thời gian nhất định.

Để dòng tiền trong nền kinh tế hoạt động hiệu quả, đảm bảo chi phí và rủi ro thấp, Ngân hàng đóng vai trò quan trọng, là trung gian tài chính, hoạt động chủ yếu là chuyển tiết kiệm thành đầu tư dưới hình thức nhận tiền gửi và cấp tín dụng. Về hình thức, ngân hàng có nhiều hình thức cấp tín dụng: phổ biến nhất là cho vay (theo món, theo hạn mức), chiết khấu, bảo lãnh, phát hành L/C, bao thanh toán,… Theo Luật các tổ chức tín dụng năm 2010: “Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác”. Từ khái niệm trên có thể rút ra được một số đặc trưng cơ bản của tín dụng ngân hàng: Thứ nhất, tín dụng được hình thành dựa trên cơ sở là sự tin tưởng giữa bên cho vay và bên đi vay. Điều kiện tiên quyết thiết lập quan hệ tín dụng là người cho vay thực sự tin tưởng sự thiện chí, sự sẵn sàng về khả năng tài chính để trả nợ của người đi vay.

Theo đó, Ngân hàng chỉ đồng ý cấp tín dụng đối với khách hàng khi Ngân hàng tin rằng khách hàng đó sẽ sử dụng khoản tiền nhận được đúng mục đích, sử dụng vốn hiệu quả và có khả năng hoàn trả tiền đúng thời hạn cả khoản gốc vay cũng như các khoản lãi, phí kèm theo cho ngân hàng. 1 Thứ hai, tín dụng là sự chuyển nhượng tạm thời một lượng tài sản (ở đây là tiền vốn) của Ngân hàng cho người đi vay, với các điều kiện cụ thể về thời gian nhất định sử dụng vốn vay và với cam kết của người đi vay hoàn trả cả gốc và lãi. Sau thời gian sử dụng vốn như đã thỏa thuận, người đi vay có nghĩa vụ hoàn trả cho Ngân hàng một lượng giá trị gồm cả gốc và lãi phát sinh trong thời gian đó. Thứ ba, hoạt động tín dụng ngân hàng luôn chứa đựng những rủi ro.

Việc khách hàng thực hiện nghĩa vụ trả nợ đối với ngân hàng không chỉ phụ thuộc vào ý thức trả nợ của khách hàng mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như rủi ro về thị trường, rủi ro về thiên tai, dịch bệnh, thay đổi của chính sách pháp luật,… Những ikhó ikhăn itừ ihoạt iđộng ikinh idoanh ivà itừ iý ichí itrả inợ icủa iKhách ihàng icó ithể ilàm isuy igiảm ikhả inăng ithu ihồi ivốn icủa ingân ihàng, ikéo itheo inợ ixấu iphát isinh. iDo ivậy, itrước ikhi ixem ixét iquyết iđịnh icấp itín idụng, iNgân ihàng iluôn iphải iđánh igiá iđược itính ikhả ithi ivà ikhả inăng ihoàn itrả inợ ivà ithực ihiện iđúng icác icam ikết icủa iBên inhận itín idụng, ilường itrước icác irủi iro ichủ iquan, ikhách iquan ivà icó icác ibiện ipháp iphòng ingừa irủi iro ikhi icấp itín idụng. ❖ Quan điểm về phê duyệt tín dụng tại Ngân hàng thương mại Theo từ điển Việt Nam, phê duyệt là từ chỉ hành động của cấp có thẩm quyền xem xét và đồng ý thông qua những văn bản, dự thảo,… do cấp dưới trình lên (Soha. Phê duyệt tín dụng liên quan đến sự chấp thuận cho phép mở rộng tín dụng cho các cá nhân hoặc tổ chức dựa trên khả năng trả được nợ, uy tín của họ.

Người cho vay đánh giá phương án vay vốn và các yếu tố rủi ro để đưa ra quyết định về việc cấp tín dụng, xác định hạn mức tín dụng và thiết lập các điều khoản (Emagia. Nói cách khác, Phê duyệt tín dụng được hiểu là quá trình mà cấp có thẩm quyền trong Ngân hàng xem xét đưa ra quyết định đồng ý khoản cấp tín dụng cho Khách hàng theo đề xuất từ cấp dưới, đảm bảo tuân thủ theo các quy định chung về tín dụng và quy định, quy trình tín dụng nội bộ của Ngân hàng. Một quá trình Phê duyệt tín dụng bắt đầu từ việc Bộ phận kinh doanh/Chi nhánh lập báo cáo thẩm định và đề xuất tín dụng đến bước rà soát của Bộ phận phê duyệt tín dụng và trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Các quyết định có thể bao gồm: đồng ý thông qua, đồng ý thông qua có điều kiện hay từ chối đối với khoản cấp tín dụng đó.

Thông tư 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 của Ngân hàng nhà nước Việt Nam có nội dung cụ thể về mục đích của quá trình rà soát và phê duyệt trong một quy trình tổng thể cấp tín dụng của Ngân hàng: “Mục đích của quá trình rà soát và phê duyệt tín dụng là đảm bảo Khách hàng có đủ năng lực pháp luật dân sự, đủ điều kiện pháp lý để 2 Ngân hàng xem xét cấp tín dụng” và khoản đề xuất cấp tín dụng phải có phương án sử dụng vốn khả thi, có khả năng tài chính để trả nợ và khoản tín dụng tuân thủ đầy đủ quy định của Pháp luật.2 Mô hình phê duyệt tín dụng Mô hình phê duyệt tín dụng là một hình mẫu, một hệ thống, là phương thức mà Ngân hàng tổ chức, sắp xếp theo chức năng của các bộ phận liên quan trong quá trình thẩm định và phê duyệt tín dụng đối với khách hàng. Hai mô hình phê duyệt tín dụng phổ biến tại Việt Nam là mô hình phê duyệt phân tán và mô hình phê duyệt tín dụng tập trung.1: Mô hình phê duyệt tín dụng phổ biến tại các NHTM tại Việt Nam Bộ phận quan hệ Cán bộ quan Cán bộ thẩm Khách hàng (cán hệ Khách định tín dụng bộ và Lãnh đạo) hàng Thu Thập hồ sơ gửi sang Thu Thập hồ sơ, CB thẩm định Thẩm định hồ thẩm định, đề xuất sơ và lập báo cáo thẩm định, đề xuất Giám đốc Chi tín dụng nhánh Lãnh đạo Phòng Giám đốc Chi nhánh Khách hàng phê Chỉ số ít hồ Trình duyệt duyệt GĐCN duyệt hoặc trình sơ trình TSC HĐTD CS do vượt thẩm Phần lớn hoặc duyệt quyền toàn bộ hồ sơ trình lên TSC Hội đồng tín Trụ sở Chính Trụ sở Chính dụng cơ sở Chi (duyệt cả tín nhánh dụng và TSBĐ) Mô hình phê duyệt tín dụng phân tán Mô hình phê duyệt tín dụng tập trung Nguồn: Tổng hợp từ các NHTM trong nước (BIDV, Vietinbank, VCB, MB, Techcombank) Trong mô hình phê duyệt tín dụng phân tán đang phổ biến tại các NHTM trước đây, Giám đốc Chi nhánh/Phòng giao dịch, các Hội đồng tín dụng cơ sở (tại Chi nhánh) được giao quyền phán quyết tương đối lớn. Mô hình này tinh gọn, Chi nhánh đồng thời vừa là đơn vị kinh doanh vừa có quyền hạn phê duyệt tín dụng ở một mức nhất định, 3 thuận lợi cho quá trình phát triển khách hàng. Tuy vậy, khi quy mô kinh doanh của Ngân hàng tăng lên, mô hình này dễ phát sinh rủi ro do Các chi nhánh vừa thẩm định vừa phê duyệt, các khâu đánh giá có thể lược bỏ hoặc đơn giản hóa, thiếu khách quan, yếu tố cảm tính cao và các Bộ phận thẩm định trong Chi nhánh chịu sức ép từ Lãnh đạo Chi nhánh.

Ngoài ra là vấn đề chuyên môn hạn chế do mỗi Chi nhánh chỉ có một danh mục khách hàng nhất định, khó nắm bắt tổng quan thị trường. Chức năng kiểm soát phê duyệt trong mô hình này chưa triệt để do quan điểm kinh doanh và quan điểm thẩm định rủi ro thường khác nhau, Chi nhánh chịu áp lực chỉ tiêu kinh doanh có thể chấp nhận mức rủi ro cao hơn. Đặc điểm của mô hình này là số lượng hồ sơ vượt thẩm quyền Chi nhánh quyết định, phải trình Trụ sở chính phê duyệt không lớn, chỉ một số các hồ sơ khách hàng lớn được Chi nhánh trình lên Trụ sở chính, do vậy chất lượng tín dụng khó kiểm soát tổng thể và chất lượng tín dụng sẽ khác nhau rất lớn giữa các Chi nhánh. Các NHTM hiện đại đang dần chuyển dịch, hướng tới xây dựng mô hình phê duyệt tín dụng tập trung.

Mô hình này đã tách bạch 3 chức năng trong quá trình cấp tín dụng là kinh doanh, quản lý rủi ro và tác nghiệp. Đơn vị kinh doanh thực hiện chức năng chủ yếu là kinh doanh, bao gồm tiếp thị khách hàng, hướng dẫn khách hàng chuẩn bị hồ sơ tín dụng và lập báo cáo thẩm định, đề xuất tín dụng. Bộ phận/Trung tâm phê duyệt tín dụng tại Trụ sở chính sẽ thực hiện chức năng rà soát và phê duyệt. Sự cần thiết của mô hình Phê duyệt tín dụng tập trung: Một là: Bộ phận/Trung tâm phê duyệt tín dụng Trụ sở chính tách biệt với Chi nhánh, đảm bảo tính khách quan, phân tách quá trình thẩm định và quá trình ra quyết định.

Phê duyệt tín dụng tập trung sẽ tránh tình trạng “vừa đá bóng vừa thổi còi” trong hoạt động cấp tín dụng tại Chi nhánh, giảm tình trạng thông đồng giữa Chi nhánh và Khách hàng, tránh các rủi ro đạo đức, rủi ro tác nghiệp có thể phát sinh. Hai là: Phê duyệt tín dụng tập trung mang lại tầm nhìn ở tầng vĩ mô. Khác với phê duyệt tại Chi nhánh: Cán bộ chi nhánh chỉ phần lớn có thông tin từ một số khách hàng trên địa bàn thì Bộ phận phê duyệt tín dụng tập trung tại Trụ sở chính của Ngân hàng có chuyên môn sâu và dữ liệu lớn theo từng ngành nghề, cùng với thông tin ở tầm vĩ mô để có cái nhìn tổng thể ngành, vị trí của từng công ty trong ngành, các thuận lợi và rủi ro của một Công ty so với các doanh nghiệp khác trong ngành. Nhờ vào nguồn dữ liệu quy mô lớn và phân tích chuyên sâu theo các chiều mà chất lượng phê duyệt tín dụng tập trung cao hơn, giảm thiểu rủi ro tín dụng.