Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về trái phiếu xanh và phát triển trái phiếu xanh của doanh nghiệp Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng phát triển trái phiếu xanh tại Tập đoàn Vingroup Chương 4: Giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện phát triển trái phiếu xanh tại Tap đoàn Vingroup 18 CHUONG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE TRÁI PHIẾU XANH VÀ PHAT TRIEN TRÁI PHIẾU XANH CUA DOANH NGHIỆP 1. Trái phiếu xanh 1. Khái niệm về trái phiếu xanh Theo Bộ nguyên tắc Green Bond Principles bởi Hiệp hội Thị trường Vốn quốc tế (ICMA), 2015: Trái phiếu xanh là một công cụ tài chính mà số tiền thu được từ việc phát hành sẽ dùng dé tài trợ độc quyền cho việc tài trợ hoặc tái tài trợ cho các Dự án xanh với mục tiêu phát triển bền vững. Theo World Bank, 2015: Trái phiếu xanh là chứng khoán nợ phát hành để huy động vốn, đặc biệt là dé hỗ trợ những dự án liên quan đến biến đổi khí hậu va môi trường.
Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) thì chưa có khái niệm rõ ràng về trái phiếu xanh nhưng có thể hiểu trái phiếu xanh là công cụ tài chính có thu nhập có định dé huy động vốn từ các nhà đầu tư thông qua thị trường vốn nợ. Số tiền thu được từ phát hành trái phiếu xanh sẽ được công khai minh bạch và dành riêng để cấp vốn hoặc tái cấp vốn cho các dự án, tài sản và hoạt động kinh doanh xanh với lợi ích môi trường. Theo Tổ chức Văn hóa, Giáo dục và Khoa học của Liên Hợp Quốc (UNESCO), trái phiếu xanh là các trái phiếu được phát hành dé huy động vốn cho các dự án trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục và khoa học có tác động tích cực đến môi trường và xã hội. Theo Số tay “Hướng dẫn phát hành cho trái phiếu xanh, trái phiếu xã hội và trái phiếu bền vững” của Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước, 2021: Trái phiếu xanh là một loại trái phiếu thông thường với hai đặc điểm đó là nguồn vốn thu được từ việc phát hành trái phiếu sẽ được cấp riêng cho các dự vì lợi ích môi trường và các nguồn thu được từ việc phát hành trái phiếu sẽ được tổ chức phát hành công khai, minh bach TỐ ràng.
19 Tại Việt Nam, theo Điều 150, Luật Bảo vệ môi trường, 2020: Trái phiếu xanh là trái phiếu do Chính phủ, chính quyền địa phương, doanh nghiệp phát hành theo quy định của pháp luật về trái phiếu để huy động vốn cho hoạt động bảo vệ môi trường, dự án đầu tư mang lại lợi ích về môi trường. Nhìn chung, trái phiếu xanh được hiểu là một công cụ nợ tương tự với trái phiếu truyền thống. Tuy nhiên, số tiền thu được từ việc phát hành trái phiếu xanh sẽ được dùng đầu tư cho các dự án liên quan đến khí hậu, bảo vệ môi trường và phát triên bên vững hay chính là các dự án xanh. Đặc điểm của trái phiếu xanh Tương tự với trái phiếu truyền thống, trái phiếu xanh cũng là một công cụ nợ có hoặc không có lãi suất được huy động trên thị trường vốn.
Té chức phát hành trai phiếu xanh nhằm mục tiêu huy động một lượng vốn với thời gian cố định và thực hiện trả gốc và trả lãi định kỳ cho các nhà đầu tư trong khoảng thời gian huy động, với mục đích đầu tư cho các dự án xanh. Tuy nhiên, trái phiếu xanh vẫn có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm: Thứ nhất, về chủ thé phát hành: Các tổ chức có thé phát hành trái phiếu xanh bao gồm chính phủ, chính quyền địa phương, ngân hàng và các doanh nghiệp có nhu cầu huy động von cho các dự án về biến đổi khí hậu. Thứ hai, về mục đích phát hành: Việc phát hành trái phiếu xanh chỉ được sử dụng cho mục đích đầu tư vào các dự án xanh, hay nói cách khác, là những dự án liên quan đến giảm thiêu biến đổi khí hậu, vì lợi ích về môi trường. (World Bank, 2015; ICMA, 2015) Thứ ba, về mục đích sử dụng: Nguồn vốn thu được từ việc phát hành trái phiếu xanh đều phải được công khai, minh bạch một cách rõ ràng trong quá trình sử dụng.
Ngoài ra, các khoản vốn sẽ phục vụ cho các dự án xanh, hoạt động xanh dựa trên mục đích môi trường, xã hội, quản trị và phát triển bền vững. Thứ tư, về điều khoản, điều kiện phát hành: Trái phiếu xanh được phát hành đê phục vụ cho các dự án xanh, những dự án cho lợi nhuận thâp nên điêu khoản có 20 sự khác biệt hơn với trái phiếu thông thường, một số dự án có thể có rủi ro nên có sự đặc biệt về cơ chế trả nợ, truy đòi hoặc miễn truy đòi từ tô chức phát hành. Thứ năm, về việc thanh tra, giám sát: Nhìn chung, phát hành trái phiếu xanh luôn nhận được sự hỗ trợ tích cực từ chính phủ. Nguồn vốn huy động được từ phát hành trái phiếu xanh sẽ được bên thứ ba giám sát, quản lý và xác minh để đảm bảo tính khách quan và chính xác, thông thường sẽ được thực hiện bởi Ban Tiêu chuẩn Trái phiếu khí hậu (Climate Bond Standard Board).
Phân loại trái phiếu xanh Theo Bộ nguyên tắc Green Bond Principles bởi Hiệp hội Thị trường Vốn quốc tế (ICMA), 2018, theo sự phát triển của thị trường, trái phiếu xanh được phân theo bốn loại hình sản phẩm: Thứ nhất, trái phiếu xanh tiêu chuẩn: nghĩa vụ nợ tiêu chuẩn không có đảm bảo, trên cơ sở có thể bị truy đòi của tổ chức phát hành, tuân thủ theo các tiêu chí của Nguyên tắc Trái phiếu xanh. Thứ hai, trải phiếu xanh dựa trên tiêu chí doanh thu: nghĩa vụ nợ không truy đòi của tô chức phát hành phát hành phù hợp với Nguyên tắc Trái phiếu xanh trong đó rủi ro tín dụng trong trái phiếu là các dòng tiền cam kết của các dòng doanh thu, phi, thuế, ., và việc sử dụng số tiền thu được sẽ được chuyên đến Dự án Xanh liên quan hoặc không liên quan. Thứ ba, trái phiếu dự án xanh: trái phiếu dự án cho một hoặc nhiều Dự án Xanh mà nhà đầu tư trực tiếp chịu rủi ro của dự án, có thể hoặc không có khả năng truy đòi cho tổ chức phát hành và điều đó phù hop với Nguyên tắc Trái phiếu xanh. Thứ tư, trái phiếu xanh có đảm bảo: một trái phiếu có bảo đảm mà số tiền ròng thu được sẽ được dùng riêng để cấp vốn hoặc tái cấp vốn bao gồm trái phiếu xanh được đảm bảo băng tài sản thế chấp và các sản phẩm khác theo tiêu chuẩn phù hợp với Nguyên tắc Trái phiếu xanh.
Vai trò của trái phiếu xanh Theo những nghiên cứu trước đó, việc thúc đây thị trường trái phiếu xanh mang tới lợi ích cho doanh nghiệp phát hành, nhà đầu tư và môi trường. Đối với tổ chức phát hành, trái phiếu xanh góp phần đa dạng hóa danh mục chứng khoán đầu tư, đặc biệt là những nhà đầu tư quan tâm tới các dự án bảo vệ môi trường, ESG và phát triển bền vững. Bên cạnh đó, việc phát hành trái phiếu xanh giúp các doanh nghiệp gia tăng sự tín nhiệm đối với các nhà đầu tư, từ đó, thu hút được tài trợ lớn góp phần thúc đây hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Đối với nhà đầu tư, đầu tư vào trái phiếu xanh giúp các nhà đầu tư nhận thức rõ hơn tầm quan trọng của việc bảo môi trường bởi số tiền thu được từ các đợt phát hành sẽ hoàn toàn được sử dụng cho các dự án xanh.
Trái phiếu xanh còn thê hiện tính minh bạch cao trong quá trình sử dụng nguồn vốn thu được từ các đợt phát hành, góp phần nâng cao uy tín, vai trò của trái phiếu xanh đối với các nhà tư và cũng góp phần thu hút các nhà đầu tư quan tâm tới các dự án bảo vệ môi trường và biến đổi khí hậu. Nhà dau tư có thé bao gồm các cá nhân, tổ chức, công ty và các quỹ đầu tư. Đối với môi trường và xã hội, việc phát hành trái phiếu xanh đóng vai trò quan trọng đối với việc nâng cao nhận thức xã hội về bảo vệ môi trường. Ngoài ra, phát hành trái phiếu xanh là một kênh huy động vốn lớn cho tô chức phát hành, dé tập trung đầu tư vào công nghệ xanh, thúc đây giảm thiểu biến đổi khí hậu, có lợi cho môi trường, góp phần xây dựng một nền kinh tế xanh, sạch và , đáp ứng yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), hướng tới mục tiêu phát triển tài chính bên vững.
Nguyên tắc phát hành trái phiếu xanh Theo Bộ nguyên tắc Green Bond Principles bởi Hiệp hội Thị trường Vốn quốc tế (ICMA), 2015, phát hành trái phiếu xanh dựa trên 4 nguyên tắc sau đây: Thứ nhất, sử dụng nguồn vốn thu được từ các đợt phát hành: Mục đích sử dụng SỐ tiền thu được từ các đợt phát hành trái phiếu xanh sẽ phải được các tổ chức công 22 khai trước khi phát hành trái phiếu xanh. Các dự án sử dụng vốn phải được thông báo rõ ràng về những lợi ích về môi trường và phải được sự kiểm duyệt, đánh giá từ bên thứ ba đảm bảo uy tin. Các dự án đầu tư có thé là các dự án liên quan đến năng lượng, cơ sở hạ tầng, giao thông, quản lý nước, quản lý chất thải, ô nhiễm, dự án về đất đai, về công nghiệp, thương mại sử dụng nhiều năng lượng, hoặc công nghệ thông tin và truyền thông. Thứ hai, quy trình đánh giá và lựa chọn dự án đầu tư: Tổ chức phát hành phải có trách nhiệm thông tin rõ ràng tới các nhà đầu tư về dự án xanh dựa trên các mục tiêu phát triển môi trường bền vững, các quyết định về quy trình của du án phù hợp và các tiêu chí hợp lệ khác khi triển khai dự án.
Thứ ba, quản lý nguồn vốn thu được từ các đợt phát hành:Nguồn vốn thu được từ phát hành trái phiếu xanh, phải được ghi có vào một tai khoản phụ, chuyên sang một danh mục phụ hoặc được tổ chức phát hành theo dõi một cách thích hợp, và được chứng thực bởi tổ chức phát hành trong một quy trình nội bộ chính thức liên quan đến hoạt động cho vay và đầu tư cho các dự án của tô chức phát hành. Các khoản được giải ngân phải được công khai minh bạch tới khách hàng ké cả những khoản tiền chưa được đầu tư.