Luận Văn Thạc Sĩ: Phát Triển Tổng Công Ty Lắp Máy Việt Nam Đến Năm 2020

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích sự phát triển của Tổng công ty Lắp máy Việt Nam đến năm 2020, cung cấp cái nhìn sâu sắc về ngành công nghiệp.

• Tác giả: Lê Văn Hiền
• Người hướng dẫn: Hồ Tiến Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Phát Triển Tổng Công Ty Lắp Máy Việt Nam Đến Năm 2020
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP LẮP MÁY
• 1.1. Tổng quan về ngành công nghiệp lắp máy
• 1.2. Sự hình thành của ngành công nghiệp lắp máy
• 1.3. Xu hướng phát triển của ngành công nghiệp lắp máy trên thế giới
• 1.4. Đặc điểm kinh tế kỹ thuật của ngành công nghiệp lắp máy
• 1.4.1. Quy trình sản xuất của ngành công nghiệp lắp máy
• 1.4.2. Nguyên liệu sử dụng trong ngành công nghiệp lắp máy
• 1.4.3. Máy móc và thiết bị thi công trong ngành công nghiệp lắp máy
• 1.4.4. Mô hình tổ chức sản xuất và quản lý
• 1.4.5. Thị trường
• 1.5. Vai trò của ngành công nghiệp lắp máy trong phát triển kinh tế xã hội
• 1.5.1. Tạo ra giá trị sản lượng
• 1.5.2. Góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa đất nước
• 1.5.3. Góp phần vào việc thay đổi cơ cấu kinh tế ngành
• 1.5.4. Góp phần vào việc phát triển ngành cơ khí chế tạo
• 1.5.5. Góp phần vào việc đào tạo và thu hút lao động kỹ thuật bậc cao
• 1.6. Những yếu tố tác động đến sự phát triển ngành công nghiệp lắp máy
• 1.6.1. Những yếu tố bên trong
• 1.6.2. Những yếu tố môi trường bên ngoài
• 1.7. Kinh nghiệm phát triển của một số tổng công ty trong lĩnh vực công nghiệp lắp máy trên thế giới
• 1.7.1. Một số mô hình tổng công ty trên thế giới hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp lắp máy
• 1.7.2. Đánh giá tổng quát về kinh nghiệm phát triển một số tổng công ty hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp lắp máy trên thế giới
• 1.8. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA TỔNG CÔNG TY LẮP MÁY VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam
• 2.1.1. Lịch sử hình thành Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam
• 2.1.2. Về cơ cấu sản phẩm hiện trạng của Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam
• 2.1.3. Quy mô và mô hình tổ chức hiện trạng của Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam
• 2.2. Kết quả sản xuất kinh doanh của Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam
• 2.2.1. Giá trị sản xuất kinh doanh
• 2.2.2. Khả năng tài chính và tích lũy vốn
• 2.2.3. Kim ngạch xuất nhập khẩu
• 2.3. Đánh giá sự tác động các yếu tố bên trong đối với hoạt động của Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam
• 2.3.1. Sản xuất kinh doanh
• 2.3.2. Sản phẩm chủ lực và thị trường
• 2.3.3. Trang thiết bị và công nghệ
• 2.3.4. Mô hình tổ chức sản xuất và quản lý
• 2.3.5. Về năng lực cạnh tranh
• 2.3.6. Ma trận các yếu tố bên trong – IFE
• 2.3.7. Tóm lược các điểm mạnh, điểm yếu của Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam
• 2.4. Đánh giá sự tác động của yếu tố bên ngoài đối với hoạt động của Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam
• 2.4.1. Môi trường vĩ mô
• 2.4.2. Môi trường vi mô
• 2.4.3. Ma trận các yếu tố bên ngoài – EFE
• 2.4.4. Ma trận hình ảnh các đối thủ cạnh tranh chính (CPM)
• 2.4.5. Tóm lược các cơ hội và nguy cơ của Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam
• 2.5. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TỔNG CÔNG TY LẮP MÁY VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Quan điểm và mục tiêu phát triển Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam đến năm 2020
• 3.1.1. Quan điểm phát triển Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam đến năm 2020
• 3.1.2. Các giải pháp phát triển Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam đến năm 2020
• 3.1.2.1. Cơ sở hình thành và lựa chọn các giải pháp phát triển Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam
• 3.1.2.2. Hệ thống các nhóm giải pháp để phát triển Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam đến năm 2020
• 3.2. Một số kiến nghị
• 3.2.1. Với Chính phủ
• 3.2.2. Với Bộ Xây dựng
• 3.2.3. Với các Bộ khác
• 3.3. Tóm tắt chương 3
• CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Phát Triển Tổng Công Ty Lắp Máy Việt Nam Đến Năm 2020

Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam (LILAMA) đã có một hành trình dài trong việc phát triển và đóng góp vào nền kinh tế quốc dân. Được thành lập từ những năm đầu của nền công nghiệp Việt Nam, LILAMA đã tham gia vào nhiều dự án trọng điểm quốc gia. Đến năm 2020, mục tiêu của công ty là trở thành một trong những đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực lắp máy tại Việt Nam, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Việc phát triển này không chỉ dựa vào kinh nghiệm mà còn cần sự đổi mới trong công nghệ và quản lý.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Tổng Công ty Lắp máy

Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam được thành lập vào năm 1970, với sứ mệnh chính là cung cấp dịch vụ lắp đặt và chế tạo thiết bị cho các công trình lớn. Qua nhiều năm, công ty đã không ngừng mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng sản phẩm, từ đó khẳng định vị thế của mình trên thị trường.

1.2. Vai trò của Tổng Công ty Lắp máy trong nền kinh tế

LILAMA đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thiết bị cho các dự án công nghiệp lớn, góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước. Công ty không chỉ tạo ra giá trị sản lượng mà còn góp phần vào việc thay đổi cơ cấu kinh tế ngành.

II. Những Thách Thức Đối Với Tổng Công Ty Lắp Máy Việt Nam Đến Năm 2020

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Cạnh tranh từ các tập đoàn đa quốc gia và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sản phẩm là những vấn đề cần được giải quyết. Để tồn tại và phát triển, LILAMA cần phải cải thiện năng lực cạnh tranh và đổi mới công nghệ.

2.1. Cạnh tranh từ các doanh nghiệp nước ngoài

Sự gia tăng của các tập đoàn đa quốc gia trong lĩnh vực lắp máy đã tạo ra áp lực lớn cho LILAMA. Các công ty này thường có công nghệ tiên tiến và nguồn lực tài chính mạnh mẽ, điều này khiến LILAMA cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh của mình.

2.2. Yêu cầu về chất lượng và công nghệ

Khách hàng ngày càng đòi hỏi cao hơn về chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Để đáp ứng được yêu cầu này, LILAMA cần phải đầu tư vào công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất.

III. Phương Pháp Phát Triển Tổng Công Ty Lắp Máy Việt Nam Đến Năm 2020

Để phát triển bền vững, Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và chiến lược phát triển rõ ràng. Việc đầu tư vào công nghệ mới và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là những yếu tố quan trọng trong quá trình này.

3.1. Đầu tư vào công nghệ mới

Việc áp dụng công nghệ 4.0 trong sản xuất sẽ giúp LILAMA nâng cao hiệu quả và giảm chi phí. Công ty cần tìm kiếm các giải pháp công nghệ tiên tiến để cải thiện quy trình sản xuất.

3.2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để LILAMA có thể cạnh tranh hiệu quả. Công ty cần xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu để nâng cao kỹ năng cho nhân viên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Về Tổng Công Ty Lắp Máy

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong lĩnh vực lắp máy đã cho thấy những kết quả tích cực. Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam đã thực hiện nhiều dự án thành công, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm quý báu cho quá trình phát triển tiếp theo.

4.1. Các dự án thành công của LILAMA

LILAMA đã tham gia vào nhiều dự án lớn như nhiệt điện Cà Mau và Nhơn Trạch, góp phần vào sự phát triển của ngành năng lượng quốc gia. Những dự án này không chỉ mang lại lợi nhuận mà còn nâng cao uy tín của công ty.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các dự án

Từ những dự án đã thực hiện, LILAMA đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm về quản lý dự án và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Những kinh nghiệm này sẽ là nền tảng cho sự phát triển bền vững trong tương lai.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Tổng Công Ty Lắp Máy Việt Nam

Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Để phát triển bền vững, công ty cần phải tiếp tục đổi mới và cải tiến. Tương lai của LILAMA phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của công ty.

5.1. Tầm nhìn phát triển trong tương lai

LILAMA hướng tới việc trở thành một trong những công ty hàng đầu trong lĩnh vực lắp máy tại Việt Nam. Công ty sẽ tiếp tục đầu tư vào công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm.

5.2. Chiến lược phát triển bền vững

Để đạt được mục tiêu phát triển bền vững, LILAMA cần xây dựng các chiến lược dài hạn, tập trung vào đổi mới công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình nghiên cứu khoa học "Phát triển Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam đến năm 2020" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Lê Văn Hiền, bảo vệ năm 2009 tại Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, thuộc chuyên ngành Quản trị kinh doanh (mã số 62.01). Luận án được hoàn thành dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Hồ Tiến Dũng và Tiến sĩ Nguyễn Thanh Hội.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Năm 2006, sự kiện Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) với tư cách thành viên thứ 150 đã mở ra nhiều cơ hội mở rộng thị trường, chuyển giao công nghệ và cơ cấu lại hoạt động sản xuất kinh doanh cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhà nước. Tuy nhiên, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng cũng đặt các doanh nghiệp trước môi trường cạnh tranh mang tính toàn cầu từ các tập đoàn đa quốc gia sở hữu năng lực tài chính lớn, trình độ công nghệ cao và kinh nghiệm quản trị hiện đại.

Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam (LILAMA) với lịch sử hoạt động gần 50 năm đã tham gia lắp đặt và chế tạo thiết bị cho hầu hết các công trình trọng điểm quốc gia, đồng thời bước đầu đảm nhận mô hình tổng thầu EPC (Engineering - Procurement - Construction) tại các dự án nhiệt điện Cà Mau, Nhơn Trạch và một số dự án xi măng. Dù đã tham gia đấu thầu cạnh tranh trực tiếp với các nhà thầu nước ngoài, LILAMA vẫn bộc lộ nhiều hạn chế nội tại: trình độ công nghệ sản xuất còn thấp so với khu vực và thế giới; cơ cấu sản phẩm chủ lực chưa đạt độ chuyên môn hóa cao; năng lực cạnh tranh quốc tế còn yếu; chưa chủ động nguồn nguyên liệu chính; cấu trúc bộ máy và tổ chức quản lý sản xuất chưa tối ưu; chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng kịp yêu cầu phát triển. Trước bối cảnh đó, việc đánh giá toàn diện năng lực sản xuất kinh doanh và mô hình tổ chức để xây dựng chiến lược phát triển bền vững cho LILAMA là đòi hỏi khách quan, giải quyết khoảng trống nghiên cứu mang tính hệ thống về mô hình phát triển của một tổng công ty chuyên ngành lắp máy tại Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu

Luận án xác định ba mục tiêu nghiên cứu cụ thể được đánh số theo văn bản:

1. Xây dựng cơ sở lý luận về vai trò của ngành công nghiệp lắp máy đối với phát triển kinh tế xã hội.
2. Phân tích quá trình phát triển và hiện trạng hoạt động của Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam, từ đó tìm ra các điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và nguy cơ của Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam.
3. Đề xuất mục tiêu và các giải pháp phát triển Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam đến năm 2020.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Quá trình phát triển của ngành công nghiệp lắp máy Việt Nam.
• Phạm vi nghiên cứu: Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam (LILAMA). Về không gian, nghiên cứu tập trung vào toàn bộ hệ thống các đơn vị thành viên, các nhà máy chế tạo cơ khí và các dự án do LILAMA thực hiện trên lãnh thổ Việt Nam và định hướng thị trường khu vực. Về thời gian, dữ liệu thực trạng được thu thập và phân tích chủ yếu trong giai đoạn 2001 - 2008; các định hướng, phương án chiến lược và giải pháp phát triển được xây dựng với tầm nhìn đến năm 2020.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước được tác giả điểm lại

Tác giả Lê Văn Hiền đã phân loại các tài liệu nghiên cứu liên quan thành hai nhóm chính: nghiên cứu ngoài nước và nghiên cứu trong nước.

Về các công trình nghiên cứu ngoài nước, tác giả điểm lại các nghiên cứu lý luận về tái cấu trúc và tái lập tổ chức doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập quốc tế và thay đổi công nghệ:

• Gordon Donaldson (1994) với công trình Corporate Restructuring: Managing The Change Process From Within (Tái cấu trúc Tổng Công ty), tập trung vào quá trình quản trị sự thay đổi từ bên trong doanh nghiệp.
• Michael Hammer và James Champy (2002, bản dịch tiếng Việt của Vũ Tiến Phúc) với tác phẩm Tái lập Công ty, phân tích yêu cầu tổ chức lại doanh nghiệp dựa trên sự thay đổi công nghệ và định hướng khách hàng.
• Jang-Sup Shin (2005) với nghiên cứu Restructuring Korea 'Inc': Financial Crisis, Corporate Reform, Institution Transition, tổng kết kinh nghiệm tái tổ chức các tập đoàn lớn của Hàn Quốc sau khủng hoảng tài chính châu Á.
• Lee G. Bolman và Terrence E. Deal (2003) với tác phẩm Reframing Organizations (Tái lập lại các tổ chức), cung cấp khung lý thuyết đa chiều để tái định hình cấu trúc tổ chức.
• Các tài liệu đúc kết kinh nghiệm thực tiễn lãnh đạo tập đoàn: Robert Slater (2005, do Trần Kim biên dịch) với tác phẩm về Jack Welch và Tập đoàn General Electric (GE); tự truyện của Chung Ju-Yung (2005) về quá trình sáng lập và điều hành Tập đoàn Hyundai; Akio Morita với công trình Made in Japan viết về sự phát triển của Tập đoàn Sony.

Về các công trình nghiên cứu trong nước, tác giả hệ thống hóa các chủ trương thể chế hóa qua Quyết định số 90/TTg và Quyết định số 91/TTg của Thủ tướng Chính phủ về thí điểm thành lập mô hình Tổng Công ty 90 và Tổng Công ty 91 nhằm thúc đẩy tích tụ, tập trung vốn và xóa bỏ chế độ cơ quan chủ quản. Bên cạnh đó, tác giả điểm lại các bài viết nghiên cứu về mô hình doanh nghiệp nhà nước của Hồ Xuân Hùng (Phó Trưởng ban Ban Đổi mới Doanh nghiệp Nhà nước trực thuộc Thủ tướng Chính phủ), Giáo sư Tiến sĩ Trần Ngọc Thơ, Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Trần Đức Lai, và Tiến sĩ Nguyễn Trọng Hoài. Các công trình này đều nhận định các tổng công ty nhà nước có vai trò quan trọng trong nền kinh tế nhưng bộc lộ nhiều bất cập cần đổi mới toàn diện khi gia nhập WTO.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Tác giả chỉ rõ các lý luận tái cấu trúc của nước ngoài không hoàn toàn tương thích với cơ chế vận hành của doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam. Đồng thời, các nghiên cứu trong nước chủ yếu bàn luận chung về mô hình tổng công ty nhà nước hoặc tập trung vào ngành dịch vụ, viễn thông, bưu chính. Chưa có công trình nào nghiên cứu hệ thống cả về mặt lý thuyết quản trị lẫn thực tiễn kinh tế - kỹ thuật đối với mô hình hoạt động của Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam. Luận án lựa chọn giải quyết khoảng trống này bằng cách xây dựng luận cứ khoa học và định hình lộ trình phát triển LILAMA từ một đơn vị xây lắp thuần túy trở thành tổng công ty công nghiệp nặng đa ngành, gắn kết cơ khí chế tạo với tổng thầu EPC quốc tế đến năm 2020.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

Luận án vận dụng các lý thuyết kinh tế và công cụ quản trị chiến lược kinh doanh:

• Lý thuyết lợi thế kinh tế theo quy mô (Economies of scale) của Paul Krugman, giải thích mối quan hệ giữa chuyên môn hóa sản xuất, mở rộng quy mô và việc cắt giảm chi phí sản xuất bình quân trong ngành công nghiệp chế tạo và lắp máy.
• Mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của Michael Porter, dùng để phân tích môi trường cạnh tranh vi mô của ngành công nghiệp lắp máy (áp lực từ nhà cung ứng, khách hàng, đối thủ tiềm ẩn, sản phẩm thay thế và mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp hiện hữu).
• Hệ thống công cụ quản trị chiến lược kinh điển: Ma trận đánh giá các yếu tố bên trong (Internal Factor Evaluation Matrix - IFE); Ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài (External Factor Evaluation Matrix - EFE); Ma trận hình ảnh đối thủ cạnh tranh chính (Competitive Profile Matrix - CPM); Ma trận điểm mạnh - điểm yếu - cơ hội - nguy cơ (SWOT); Ma trận hoạch định chiến lược có thể định lượng (Quantitative Strategic Planning Matrix - QSPM) với các chỉ số điểm thu hút (Attractiveness Score - AS) và tổng điểm thu hút (Total Attractiveness Score - TAS).

Phương pháp nghiên cứu thực tế

Luận án kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng trong phân tích kinh tế:

• Phương pháp duy vật biện chứng: Nghiên cứu các hiện tượng kinh tế trong mối quan hệ vận động, phát triển khách quan giữa các yếu tố bên trong doanh nghiệp và môi trường vĩ mô.
• Phương pháp thống kê - mô tả: Thu thập, tổng hợp và hệ thống hóa chuỗi số liệu tài chính, sản lượng, kim ngạch xuất nhập khẩu, cơ cấu lao động và vốn đầu tư của LILAMA giai đoạn 2001 - 2008.
• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Đánh giá thực trạng hiệu quả sản xuất kinh doanh, phân tích chuỗi giá trị và quy trình kỹ thuật ngành lắp máy.
• Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến các chuyên gia kinh tế, nhà quản lý kỹ thuật để chấm điểm, xác định trọng số cho các yếu tố trong ma trận IFE, EFE, CPM và lượng hóa điểm số hấp dẫn trong ma trận QSPM nhằm lựa chọn các phương án chiến lược.
• Phương pháp so sánh: Đối chiếu các chỉ tiêu tài chính, doanh thu, năng suất lao động và cơ cấu nhân lực giữa LILAMA với các tập đoàn công nghiệp nặng quốc tế như Siemens (Đức), Mitsubishi Heavy Industries (MHI - Nhật Bản), Hyundai Heavy Industries (HHI - Hàn Quốc).
• Phương pháp dự báo: Dự báo xu hướng phát triển công nghệ, nhu cầu thị trường xây lắp công nghiệp và công suất các dự án nguồn điện, xi măng, hóa chất đến năm 2020.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

Dữ liệu nghiên cứu được trích xuất từ các nguồn chính thống:

• Báo cáo tài chính, báo cáo sản xuất kinh doanh và dữ liệu thống kê nội bộ của Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam giai đoạn 2001 - 2008.
• Báo cáo thường niên năm 2007 của Siemens, MHI, HHI; số liệu từ các tổng công ty CTCI (Đài Loan), RANHILL (Malaysia), Sembawang (Singapore), Dongfang Electric (Trung Quốc).
• Hệ thống các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế: ASME (Hiệp hội Kỹ sư Cơ khí Hoa Kỳ), JIS (Tiêu chuẩn Công nghiệp Nhật Bản).
• Danh mục phần mềm thiết kế chuyên dụng được kiểm kê tại doanh nghiệp: ACAD, AEDA, ETAP, HTRI, PDS, PDMS, PV-Elite.
• Các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX và X; các quyết định của Thủ tướng Chính phủ (Quyết định 90/TTg, 91/TTg).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở khoa học về phát triển ngành công nghiệp lắp máy

Chương 1 làm rõ lịch sử hình thành, xu hướng quốc tế, đặc điểm kinh tế - kỹ thuật, vai trò kinh tế xã hội và bài học phát triển ngành công nghiệp lắp máy:

1. Sự hình thành và xu hướng phát triển: Ngành công nghiệp lắp máy ra đời từ quá trình phân công lao động xã hội và chuyên môn hóa sản xuất. Khi các công trình công nghiệp trở nên phức tạp, chủ đầu tư chuyển từ phương thức mua thiết bị phân tán sang phương thức thuê trọn gói một nhà thầu chịu trách nhiệm từ thiết kế, chế tạo, xây lắp đến chạy thử theo mô hình tổng thầu EPC. Xu hướng toàn cầu cho thấy các tập đoàn công nghiệp nặng tại các nước công nghiệp phát triển (G7) tập trung vào khâu thiết kế công nghệ gốc (Process Design), chế tạo thiết bị cốt lõi (như tua-bin, hệ thống điều khiển), nắm giữ bí quyết công nghệ (Know-how) và chuyển giao gia công phần kết cấu, thiết bị phụ hoặc xây lắp tại công trường cho các nước đang phát triển.

2. Đặc điểm kinh tế - kỹ thuật:

• Quy trình sản xuất trải qua các khâu kế tiếp: Thiết kế (gồm thiết kế công nghệ PFD, thiết kế thiết bị và đường ống P&ID, thiết kế cơ khí, thiết kế điện và điều khiển I&C, thiết kế xây dựng Civil) -> Chế tạo thiết bị cơ khí tại xưởng -> Xây dựng móng, kết cấu nhà xưởng và lắp đặt thiết bị tại công trường -> Chạy thử (Commissioning gồm thí nghiệm nghiệm thu tại nhà máy FAT, chạy thử nghiệm thu Performance Test, chạy thử thách Trial Run) -> Kết thúc bàn giao.
• Nguyên liệu chia làm 4 nhóm: thiết bị trọn gói; thiết bị dạng bán thành phẩm (lò hơi, thiết bị lọc bụi, bình ngưng...); vật liệu chính (ống công nghệ, cáp điện, thép tấm, van); vật liệu phụ và nhiên liệu.
• Trang thiết bị phục vụ sản xuất: chia thành thiết bị chế tạo tại nhà máy cơ khí (robot hàn, máy hàn tự động hồ quang chìm SAW Column & Boom, thiết bị cắt, tiện, phay CNC, NC) và thiết bị thi công tại hiện trường (cần cẩu thủy lực sức nâng 15 đến 1.200 tấn, thiết bị căn chỉnh, thiết bị kiểm tra không phá hủy NDT).
• Lao động: gồm 4 nhóm đặc thù: cán bộ quản lý/kinh doanh; kỹ sư thiết kế và nghiên cứu phát triển (R&D); kỹ sư kỹ thuật/giám sát/quản lý chất lượng (QC Inspector); công nhân kỹ thuật bậc cao (thợ hàn đạt chứng chỉ quốc tế ASME, JIS).

3. Vai trò đối với phát triển kinh tế xã hội:

• Đóng góp vào tăng trưởng GDP và giá trị sản lượng công nghiệp.
• Giữ vai trò then chốt trong sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa, cung cấp cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế.
• Làm thay đổi cơ cấu kinh tế ngành thông qua việc xây dựng các công trình công nghiệp quy mô lớn (như Nhà máy Đạm Phú Mỹ, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất).
• Thúc đẩy ngành cơ khí chế tạo phát triển thông qua việc tăng tỷ lệ nội địa hóa thiết bị.
• Đào tạo và thu hút đội ngũ nhân lực kỹ thuật chất lượng cao tiếp cận trình độ quốc tế.

Dữ liệu doanh thu năm 2007 của các tổng công ty trong ngành được tổng hợp tại Bảng 1.1:

STT	Tên công ty / Quốc gia	Doanh thu nguyên tệ	Doanh thu quy đổi (Triệu USD)	Xếp hạng trong 500 công ty hàng đầu quốc gia
1	Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam (LILAMA)	12.900 Tỷ đồng	806	32
2	Tổng Công ty SIEMENS (Đức)	72.448 Triệu Euro	100.622	4
3	Mitsubishi Heavy Industries (MHI - Nhật Bản)	3.068.504 Triệu Yên	30.685	37
4	Hyundai Heavy Industries (HHI - Hàn Quốc)	15.533.013 Triệu Won	12.426	11

Ghi chú tỷ giá quy đổi ngày 31/12/2008: 1 USD = 16.000 VND; 1 USD = 0,72 EUR; 1 USD = 100 JPY; 1 USD = 1.250 KRW.

Về tỷ lệ nội địa hóa trong chế tạo cơ khí, LILAMA đã nâng cao năng lực chế tạo qua nhiều dự án trong giai đoạn 2001 - 2008 theo Bảng 1.4:

STT	Tên dự án	Công suất thiết kế	Thời gian thi công	Tổng khối lượng thiết bị cơ khí (Tấn)	Trong đó LILAMA chế tạo (Tấn)	Tỷ lệ nội địa hóa (%)
A	Các dự án xi măng
1	Xi măng Sông Gianh	1,4 triệu tấn/năm	2004 - 2006	15.000	5.300	35,33
2	Xi măng Cẩm Phả	2,3 triệu tấn/năm	2005 - 2008	18.500	7.500	40,54
3	Xi măng FiCo Tây Ninh	1,5 triệu tấn/năm	2005 - 2008	15.600	4.800	30,77
4	Xi măng Tam Điệp	1,4 triệu tấn/năm	2002 - 2005	12.900	6.500	50,39
5	Xi măng Thăng Long	2,3 triệu tấn/năm	2005 - 2008	17.000	8.875	52,51
6	Xi măng Hải Phòng mở rộng	1,4 triệu tấn/năm	2004 - 2006	14.700	3.700	25,17
B	Các dự án nhiệt điện
1	Nhiệt điện Phú Mỹ 3	720 MW	2002 - 2004	17.100	4.250	24,85
2	Nhiệt điện Na Dương	100 MW	2003 - 2005	13.600	7.000	51,40
3	Nhiệt điện Uông Bí mở rộng	300 MW	2004 - 2008	33.000	22.000	66,64
4	Nhiệt điện Cà Mau 2	750 MW	2005 - 2008	16.500	2.820	17,09
5	Nhiệt điện Phú Mỹ 4	450 MW	2003 - 2006	11.200	4.300	38,39

Chương 2: Hiện trạng hoạt động của Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam

Chương 2 tập trung phân tích kết quả kinh doanh, chuỗi giá trị và đánh giá các yếu tố nội bộ, môi trường bên ngoài của LILAMA giai đoạn 2001 - 2008:

1. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh: LILAMA duy trì tốc độ tăng trưởng liên tục về giá trị sản xuất kinh doanh, doanh thu, vốn chủ sở hữu và lợi nhuận. Kim ngạch xuất khẩu và tỷ trọng xuất khẩu trên doanh thu có sự dịch chuyển rõ nét theo số liệu Bảng 1.2: năm 2005 đạt 1,2%; năm 2006 đạt 1,8%; năm 2007 đạt 3,0%; năm 2008 đạt 4,6%. Doanh nghiệp đã đảm nhận thi công thành công nhiều công trình trọng điểm cấp quốc gia: Nhiệt điện Na Dương, Nhiệt điện Uông Bí mở rộng, Nhiệt điện Cà Mau 1 & 2, Nhơn Trạch 1, Phú Mỹ 4, Phú Mỹ 2.1 mở rộng, Xi măng Thăng Long (vai trò Tổng thầu EPC); Đạm Phú Mỹ, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, Trung tâm Hội nghị Quốc gia (vai trò chế tạo và lắp đặt).

2. Đánh giá các yếu tố bên trong (Ma trận IFE - Bảng 2.15):

• Điểm mạnh: Đơn vị tích lũy thương hiệu uy tín gần 50 năm trong ngành lắp máy; làm chủ năng lực thi công xây lắp các nhà máy quy mô lớn; bước đầu làm chủ quy trình tổng thầu EPC các nhà máy điện và xi măng; sở hữu đội ngũ công nhân kỹ thuật lành nghề; hệ thống máy móc thi công chuyên dụng tương đối đầy đủ.
• Điểm yếu: Năng lực thiết kế công nghệ gốc còn phụ thuộc vào đối tác nước ngoài; thiếu trung tâm R&D chuyên trách; trang thiết bị gia công cơ khí chế tạo chính xác còn thiếu đồng bộ; phụ thuộc lớn vào việc nhập khẩu thép chuyên dụng, ống áp lực và thiết bị điều khiển; năng suất lao động bình quân còn thấp so với các tổng công ty quốc tế (năm 2007 thấp hơn nhiều so với Siemens, MHI, HHI); năng lực tài chính và vốn chủ sở hữu còn mỏng so với quy mô các hợp đồng EPC; cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý còn cồng kềnh.

3. Đánh giá các yếu tố bên ngoài (Ma trận EFE - Bảng 2.16 và Ma trận CPM - Bảng 2.17):

• Cơ hội: Tốc độ tăng trưởng kinh tế và nhu cầu tiêu thụ điện năng, xi măng, hóa chất tại Việt Nam tăng cao; chính sách của Nhà nước ưu tiên phát triển cơ khí chế tạo và khuyến khích tổng thầu EPC trong nước; mở rộng cơ hội hợp tác quốc tế sau khi gia nhập WTO.
• Nguy cơ: Sức ép cạnh tranh trực tiếp từ các tập đoàn tổng thầu quốc tế có tiềm lực tài chính và công nghệ vượt trội; biến động giá nguyên vật liệu và tỷ giá hối đoái; tình trạng khan hiếm nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao trước sự dịch chuyển lao động sang khu vực có vốn đầu tư nước ngoài.

Chương 3: Giải pháp phát triển Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam đến năm 2020

Chương 3 trình bày định hướng chiến lược và hệ thống giải pháp cụ thể:

1. Quan điểm và mục tiêu: Xây dựng LILAMA thành Tổng Công ty Công nghiệp nặng LILAMA (LHI), giữ vai trò chủ lực trong ngành cơ khí chế tạo và tổng thầu EPC tại Việt Nam, nâng cao năng lực cạnh tranh để vươn ra thị trường khu vực. Cơ cấu tổ chức được định hướng tái cấu trúc thành các khối chức năng chuyên môn hóa cao: Khối quản trị dự án EPC, Khối nhà máy chế tạo cơ khí, Khối thi công xây lắp chuyên ngành và hệ thống viện nghiên cứu thiết kế, trường đào tạo nhân lực.

2. Lựa chọn giải pháp bằng Ma trận QSPM: Tác giả xây dựng Ma trận SWOT (Bảng 3.1) và triển khai Ma trận hoạch định chiến lược có thể định lượng (QSPM) để chấm điểm và lựa chọn 7 nhóm phương án chiến lược:

• Phương án cơ cấu sản phẩm chủ lực (Bảng 3.2): Ưu tiên phát triển sản phẩm tổng thầu EPC các nhà máy nhiệt điện, xi măng; chế tạo thiết bị cơ khí phi tiêu chuẩn, lò hơi, bồn bể áp lực, kết cấu thép phi quy cách cho các công trình công nghiệp nặng.
• Phương án công nghệ (Bảng 3.3): Đầu tư chiều sâu công nghệ hàn tự động (SAW, FCAW, MIG/MAG), trang bị hệ thống cắt gọt kim loại CNC, NC; ứng dụng các phần mềm thiết kế và quản trị nhà máy chuyên dụng (PDMS, PDS, HTRI, PV-Elite, ETAP).
• Phương án nguyên liệu chính (Bảng 3.4): Thiết lập quan hệ đối tác chiến lược dài hạn với các nhà sản xuất thép và thiết bị phụ trợ; từng bước liên kết để tăng tỷ trọng vật tư, thiết bị tiêu chuẩn sản xuất nội địa.
• Phương án nguồn nhân lực (Bảng 3.5): Điều chỉnh cơ cấu nhân sự theo mô hình của HHI (tăng tỷ trọng kỹ sư thiết kế, cán bộ quản lý dự án EPC, kỹ sư R&D); chuẩn hóa chứng chỉ thợ hàn theo ASME/JIS; củng cố hoạt động của hai trường đào tạo nghề trực thuộc.
• Phương án vốn đầu tư (Bảng 3.6): Tăng cường tích lũy vốn qua đẩy nhanh tiến độ thu hồi vốn các dự án EPC; đa dạng hóa các kênh huy động vốn đầu tư công nghệ; thực hiện cổ phần hóa theo lộ trình của Chính phủ.
• Phương án mô hình tổ chức (Bảng 3.7): Tinh gọn bộ máy quản lý, tái cấu trúc theo mô hình công ty mẹ - công ty con gắn kết theo chiều dọc từ cung ứng - thiết kế - chế tạo đến lắp đặt và chạy thử.
• Phương án cơ chế chính sách của Đảng và Nhà nước (Bảng 3.8): Kiến nghị cơ chế giao thầu EPC cho các tổ hợp nhà thầu trong nước đối với các dự án nguồn điện nhóm A; hỗ trợ vốn vay tín dụng ưu đãi từ Quỹ Hỗ trợ Phát triển cho các dự án đầu tư mở rộng nhà máy chế tạo cơ khí trọng điểm.

3. Hệ thống kiến nghị: Luận án đề xuất các kiến nghị cụ thể đối với Chính phủ (hoàn thiện cơ chế chỉ định thầu, chính sách thuế đối với thiết bị cơ khí sản xuất trong nước); đối với Bộ Xây dựng (phân cấp quản trị, chỉ đạo lộ trình cổ phần hóa và chuyển giao vốn nhà nước); đối với các Bộ liên quan (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Công thương trong việc thẩm định dự án và cung cấp bảo lãnh tài chính quốc tế).

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở khoa học về sự hình thành, quy trình kinh tế - kỹ thuật và vai trò của ngành công nghiệp lắp máy trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở một quốc gia đang phát triển.
• Xác lập khung phương pháp luận kết hợp các công cụ quản trị chiến lược (IFE, EFE, CPM, SWOT, QSPM) trong việc đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh và lựa chọn phương án chiến lược định lượng cho doanh nghiệp nhà nước ngành cơ khí xây lắp.
• Khái quát bài học kinh nghiệm phát triển mô hình tổng công ty công nghiệp nặng từ các tập đoàn quốc tế (Siemens, MHI, HHI), cung cấp cơ sở tham khảo cho việc chuyển đổi mô hình từ xây lắp đơn thuần sang mô hình công nghiệp nặng gắn với tổng thầu EPC.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Đánh giá toàn diện bức tranh hoạt động sản xuất kinh doanh, chỉ rõ các điểm nghẽn về công nghệ, cơ cấu sản phẩm, năng suất lao động và nguồn nhân lực của Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam giai đoạn 2001 - 2008.
• Đề xuất hệ thống 7 nhóm giải pháp đồng bộ có tính khả thi kỹ thuật và tài chính nhằm phát triển LILAMA thành Tổng Công ty Công nghiệp nặng LILAMA (LHI) đến năm 2020.
• Cung cấp luận cứ thực tiễn giúp Chính phủ, Bộ Xây dựng và các cơ quan quản lý ngành hoạch định chính sách, hoàn thiện cơ chế đấu thầu, cơ chế chỉ định thầu EPC và cơ chế nội địa hóa ngành cơ khí chế tạo tại Việt Nam.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Chuỗi số liệu phân tích định lượng tập trung chủ yếu trong giai đoạn 2001 - 2008, chịu tác động của bối cảnh cơ chế quản lý tổng công ty nhà nước theo Quyết định 90/TTg và 91/TTg trước thời điểm Luật Doanh nghiệp mới áp dụng toàn diện đối với khối doanh nghiệp này.
• Phạm vi khảo sát sâu giới hạn tại Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam, chưa thực hiện khảo sát mở rộng so sánh định lượng đối với các tổng công ty xây lắp công nghiệp khác thuộc các bộ, ngành khác tại Việt Nam.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Đánh giá mô hình chuyển đổi của LILAMA khi vận hành theo mô hình công ty mẹ - công ty con hoặc tập đoàn kinh tế sau năm 2010.
• Nghiên cứu tác động của biến động kinh tế vĩ mô toàn cầu sau khủng hoảng tài chính năm 2008 đến dòng vốn đầu tư và năng lực tài chính của các nhà thầu EPC tại Việt Nam.

---

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại giá trị tham khảo cụ thể cho các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh và học viên sau đại học: Cung cấp phương pháp luận ứng dụng ma trận QSPM trong lượng hóa chiến lược phát triển doanh nghiệp ngành kỹ thuật - xây dựng; cung cấp hệ thống tài liệu tổng quan về lịch sử phát triển ngành cơ khí và lắp máy Việt Nam.
• Giảng viên ngành Quản trị kinh doanh và Quản lý kinh tế: Bổ sung tài liệu thực tế điển cứu (case study) về một doanh nghiệp nhà nước chuyển đổi phương thức sản xuất từ làm thầu phụ lắp máy sang làm tổng thầu EPC trọn gói các dự án quốc gia.
• Cán bộ quản trị doanh nghiệp cơ khí và xây lắp: Tham khảo cơ cấu tổ chức quản lý dự án EPC, kinh nghiệm lựa chọn phần mềm thiết kế chuyên dụng (PDS, PDMS, HTRI, PV-Elite) và quy trình kiểm soát chất lượng chế tạo thiết bị áp lực, bồn bể theo chuẩn quốc tế.
• Các nhà hoạch định chính sách: Tham khảo dữ liệu về tỷ lệ nội địa hóa thiết bị cơ khí tại các dự án nhiệt điện, xi măng giai đoạn 2001 - 2008 để xây dựng cơ chế bảo hộ hợp lý và chính sách tín dụng ưu đãi phát triển cơ khí chế tạo theo quy hoạch dài hạn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án xác định các khâu chính trong quy trình sản xuất của ngành công nghiệp lắp máy gồm những bước nào?

Quy trình sản xuất được luận án xác định gồm 5 giai đoạn nối tiếp: (1) Thiết kế (thiết kế công nghệ PFD, thiết kế thiết bị và đường ống P&ID, thiết kế cơ khí, thiết kế điện và điều khiển I&C, thiết kế xây dựng Civil); (2) Chế tạo thiết bị cơ khí tại nhà xưởng; (3) Xây dựng nền móng, kết cấu và thi công lắp ráp thiết bị tại công trường; (4) Chạy thử (Commissioning, bao gồm nghiệm thu tại xưởng FAT, chạy thử công suất Performance Test và chạy thử thách kỹ thuật Trial Run); (5) Kết thúc và bàn giao công trình.

2. Tỷ lệ nội địa hóa cao nhất trong chế tạo thiết bị cơ khí của LILAMA giai đoạn 2001 - 2008 được ghi nhận tại dự án nào?

Theo Bảng 1.4 của luận án, tỷ lệ nội địa hóa cao nhất mà LILAMA đạt được là tại dự án Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí mở rộng (công suất 300 MW, thi công giai đoạn 2004 - 2008). Trong tổng số 33.000 tấn thiết bị cơ khí của dự án, LILAMA đã tự chế tạo 22.000 tấn, đạt tỷ lệ nội địa hóa 66,64%.

3. Vị trí doanh thu và xếp hạng của LILAMA năm 2007 so với các tổng công ty công nghiệp nặng quốc tế như thế nào?

Theo số liệu quy đổi tại Bảng 1.1, năm 2007 LILAMA đạt doanh thu 12.900 tỷ đồng (tương đương 806 triệu USD), xếp hạng 32 trong các doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam. Cùng năm này, Siemens (Đức) đạt 100.622 triệu USD (hạng 4 tại Đức); Mitsubishi Heavy Industries (Nhật Bản) đạt 30.685 triệu USD (hạng 37 tại Nhật Bản); Hyundai Heavy Industries (Hàn Quốc) đạt 12.426 triệu USD (hạng 11 tại Hàn Quốc).

4. Tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu trên doanh thu của LILAMA có sự biến động ra sao trong giai đoạn 2005 - 2008?

Theo Bảng 1.2 của luận án, tỷ lệ kim ngạch xuất khẩu trên tổng doanh thu của LILAMA tăng trưởng liên tục qua các năm: năm 2005 đạt 1,2%; năm 2006 đạt 1,8%; năm 2007 đạt 3,0%; và đến năm 2008 đạt mức 4,6%.

5. Luận án đã sử dụng ma trận nào để lượng hóa việc lựa chọn các phương án phát triển LILAMA đến năm 2020?

Tác giả đã sử dụng Ma trận hoạch định chiến lược có thể định lượng (QSPM) để đánh giá và lượng hóa việc lựa chọn 7 nhóm phương án chiến lược, bao gồm: phương án cơ cấu sản phẩm chủ lực (Bảng 3.2), phương án công nghệ (Bảng 3.3), phương án nguồn nguyên liệu chính (Bảng 3.4), phương án nguồn nhân lực (Bảng 3.5), phương án vốn đầu tư (Bảng 3.6), phương án mô hình tổ chức Tổng Công ty (Bảng 3.7) và phương án cơ chế chính sách của Đảng và Nhà nước (Bảng 3.8).

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ kinh tế của tác giả Lê Văn Hiền đã hoàn thành việc xây dựng cơ sở khoa học và đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động của Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam giai đoạn 2001 - 2008. Bằng việc kết hợp các công cụ quản trị chiến lược như IFE, EFE, CPM, SWOT và QSPM, công trình đã đề xuất 7 nhóm giải pháp chiến lược cụ thể nhằm chuyển đổi LILAMA thành Tổng Công ty Công nghiệp nặng LILAMA (LHI) đến năm 2020. Kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống luận cứ thực tiễn đóng góp vào tiến trình hoạch định chính sách phát triển ngành cơ khí chế tạo và tổng thầu EPC trong bối cảnh công nghiệp hóa đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 sẽ trình bày sự ra đời của ngành công nghiệp lắp máy, đặc điểm kinh tế kỹ thuật, những đóng góp về mặt kinh tế, xã hội của ngành, các yếu tố môi trường tác động đến sự phát triển của ngành. Mặt khác, sẽ nghiên cứu về mô hình phát triển của một số tổng công ty lớn trên thế giới hoạt động trong ngành công nghiệp lắp máy, nhằm rút ra các bài học kinh nghiệm từ các mô hình đó, để làm cơ sở cho việc đánh giá xây dựng định hướng phát triển Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam (LILAMA). TỔNG QUAN VỀ NGÀNH CÔNG NGHIỆP LẮP MÁY 1. Sự hình thành của ngành công nghiệp lắp máy Các nước công nghiệp phát triển trên thế giới trong quá trình công nghiệp hóa, đã xuất hiện nhiều công ty chế tạo thiết bị, nhằm để sản xuất và cung cấp thiết bị góp phần xây dựng nền công nghiệp nước nhà.

Ban đầu các công ty này vừa chế tạo cung cấp thiết bị vừa đảm nhận công việc lắp máy, sau khi hoàn thành công tác lắp máy họ chuyển giao nhà máy cho người mua sử dụng. Đến lúc công nghiệp phát triển cao, việc cung cấp thiết bị cho một công trình; bao gồm nhiều chủng loại thiết bị, do nhiều nhà cung cấp khác nhau. Do đó, các nhà sản xuất và cung cấp thiết bị phải tổ chức bộ phận lắp máy để thực hiện việc lắp máy. Thực tiễn cho thấy nếu cứ thực hiện theo phương thức này, thì sẽ khó khăn cho chủ đầu tư trong quản lý, mặt khác không đảm bảo tiến độ và chi phí lắp máy cao.

Vì thế, các chủ đầu tư yêu cầu chỉ một nhà cung cấp thiết bị và lắp đặt trọn gói, từ đó đã hình thành nên mô LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 hình nhà cung cấp thiết bị chính phải chịu trách nhiệm chọn các nhà cung cấp thiết bị phụ cho công trình và đảm nhận toàn bộ công việc lắp máy cho công trình cho đến lúc hoàn thành bàn giao cho chủ đầu tư. Thực tế đó, buộc họ phải hình thành bộ phận chuyên thực hiện công việc lắp máy và cũng từ đó ngành công nghiệp lắp máy ra đời. Ngành công nghiệp lắp máy ra đời là xu thế tất yếu của quá trình công nghiệp hóa, chuyên môn hóa và phân công lao động. Hoạt động chính của ngành công nghiệp lắp máy là lắp đặt thiết bị trọn gói các công trình nhà máy như; các nhà máy điện, lọc dầu, xi măng, hóa chất,… có các thiết bị cồng kềnh với trọng lượng cao, cần phải có các thiết bị nâng chuyển chuyên dùng, hoặc nhiều thiết bị, đường ống công nghệ, cần liên kết với nhau bằng công nghệ hàn và hầu hết các thiết bị chính trong các dự án này là các thiết bị công nghệ cao thuộc về lĩnh vực công nghiệp nặng.

Từ đó, đã hình thành nên các tổng công ty công nghiệp nặng để thực hiện công việc vừa chế tạo thiết bị, vừa thi công lắp máy, chạy thử và bàn giao công trình. Một số nước như: Đức có Tổng Công ty Công nghiệp nặng SIEMENS, Tổng Công ty này vừa cung cấp thiết bị điện, vừa thực hiện công việc tổng thầu EPC; ở Nhật Bản có các tổng công ty công nghiệp nặng như: Mitsubishi Heavy Industries, Itochu Heavy Industries vừa cung cấp thiết bị vừa thực hiện tổng thầu EPC; Ở Hàn Quốc có các tổng công ty công nghiệp nặng như: Hyundai Heavy Industries, Samsung Heavy Industries, lúc đầu họ là những công ty thực hiện lắp máy sau đó trở thành những tổng công ty công nghiệp nặng vừa chế tạo vừa cung cấp thiết bị và vừa đảm nhận tổng thầu EPC. Ở mỗi nước, để phục vụ cho công cuộc xây dựng nền công nghiệp đất nước, cũng có một vài tổng công ty công nghiệp lắp máy riêng của quốc gia mình, như Trung Quốc có Tổng Công ty Donfang Electric, Tianjin,… Ở Đài LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 Loan có Tổng Công ty CTCI, ở Malaysia có Tổng Công ty RANHIL, ở Singapore có Tổng Công ty Sambewang Corporation. Hầu hết các tổng công ty này đều thực hiện các dự án quan trọng của quốc gia họ dưới hình thức tổng thầu EPC.

Ở Việt Nam, trong thời kỳ đầu xây dựng Chủ Nghĩa Xã Hội, dưới sự hỗ trợ của các nước Chủ Nghĩa Xã Hội “anh em” và một số nước bè bạn trên thế giới, đã viện trợ thiết bị để xây dựng các nhà máy như: Thủy điện Hòa Bình, Nhiệt điện Phả Lại, Xi măng Bỉm Sơn, Hoàng Thạch, Giấy Bãi Bằng, Thủy điện Trị An… Trong thời kỳ này, đất nước chúng ta đang quản lý theo cơ chế kế hoạch hóa tập trung, vì vậy các dự án này được thực hiện theo kế hoạch nhà nước giao và Bộ Xây dựng có trách nhiệm đảm nhận toàn bộ công việc xây dựng và lắp máy. Để thực hiện công việc này, Bộ Xây dựng đã thành lập nhiều tổng công ty xây dựng và một tổng công ty chuyên ngành lắp máy, cho nên, ở nước ta lúc đầu ngành lắp máy nằm trong lĩnh vực xây lắp. Qua việc thực hiện lắp máy nhiều công trình lớn như trên, LILAMA được nhà nước đầu tư về con người, công nghệ, trang thiết bị và do yêu cầu kỹ thuật mang tính chuyên biệt với công nghệ cao và luôn tiếp cận với các công nghệ mới trên thế giới, nên trong thực tế LILAMA đã trở thành tổng công ty hoạt động theo chuyên ngành công nghiệp lắp máy. Trong thời kỳ hội nhập kinh tế, nhà nước đã từng bước xây dựng nền kinh tế thị trường, cùng với việc mở cửa thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.

Có nhiều dự án do nhà nước, do các tổng công ty nhà nước đầu tư và kể cả các dự án FDI, lúc này do không còn việc thực thực hiện theo kế hoạch nhà nước giao, mà các dự án này thực hiện theo hình thức tổng thầu trọn gói EPC thông qua hình thức đấu thầu. Lúc đầu, chỉ có những tổng công ty EPC lớn nước ngoài mới đủ năng lực trúng thầu các dự án này, sau khi trúng thầu họ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 lựa chọn nhà thầu lắp máy trong nước, và chỉ có LILAMA là nhà thầu chuyên nghiệp, đủ năng lực được chọn thầu để thực hiện lắp máy cho dự án. Trong quá trình cùng với các nhà thầu nước ngoài thực hiện các dự án trên, LILAMA đã học tập được nhiều kinh nghiệm. Do đó, từ năm 2000 trở đi LILAMA vừa đầu tư phát triển công nghệ lắp máy, vừa đầu tư vào việc phát triển chế tạo thiết bị cơ khí, nhờ vậy năm 2004 LILAMA đã thắng thầu EPC dự án Nhiệt điện Uông Bí có công suất 300MW, năm 2005 thắng thầu dự án Nhiệt điện Cà Mau 1 có công suất 750MW và Xi măng Thăng Long có công suất 2,3 triệu tấn năm, năm 2006 thắng thầu dự án nhiệt điện Cà Mau 2 có công suất 750MW và nhiệt điện Nhơn Trạch 1 có công suất 450MW.

LILAMA đã phát triển và làm tăng năng lực của ngành công nghiệp lắp máy Việt Nam theo đúng với xu thế hội nhập, bước đầu có thể cạnh tranh với các tổng công ty công nghiệp lắp máy của các nước trên thế giới đối với một số dự án tại Việt Nam. Xu hướng phát triển của ngành công nghiệp lắp máy trên thế giới. Tổng quan Thực tế hiện nay, các nhà đầu tư khi có vốn muốn đầu tư một nhà máy sản xuất, trước tiên họ thuê các nhà tư vấn dự án tính toán lập dự án khả thi. Sau đó, lập thiết kế cơ sở (Basic Design), hồ sơ và kế hoạch đấu thầu theo hình thức tổng thầu EPC, để lựa chọn một nhà tổng thầu có đủ năng lực thực hiện dự án.

Việc thực hiện theo mô hình này trở thành thông lệ phổ biến trên thế giới vì nó mang lại nhiều lợi ích như sau: (1) Đối với nhà đầu tư: Một là: Họ không cần phải thành lập một bộ máy quản lý dự án cồng kềnh, vừa mất thời gian vừa phải đào tạo để có kỹ năng quản lý dự án và vừa LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 tốn chi phí đào tạo. Mặt khác, sau khi thực hiện xong dự án sẽ khó bố trí công việc cho số lao động này. Hai là: Họ giao trách nhiệm về quản lý chất lượng, tiến độ cho nhà tổng thầu EPC, sau khi hoàn thành công trình tổng thầu phải tiến hành chạy thử đảm bảo công suất theo thông lệ quốc tế gọi là Perfomance Test, sau khi đạt công suất thiết kế họ phải chạy thử thách để đảm bảo độ ổn định về kỹ thuật theo thông lệ quốc tế gọi là Trial run. Ba là: Thời gian thực hiện dự án sẽ ngắn hơn và hiệu quả vốn đầu tư được thu hồi nhanh hơn.

(2) Đối với Tổng thầu EPC: Một là: Họ toàn quyền chủ động trong công tác phát triển thiết kế kỹ thuật chi tiết (Technical Detail Design), lựa chọn thiết bị và triển khai tiến độ vì không phải trình chủ đầu tư phê duyệt. Hai là: Tạo điều kiện cho các nhà tổng thầu phát triển chuyên môn sâu về công nghệ lắp máy và công nghệ chế tạo thiết bị. Ba là: Trách nhiệm của tổng thầu rõ ràng và khi thực hiện xong các công việc chạy thử, bàn giao công trình cho chủ đầu tư là thu hồi được toàn bộ giá trị hợp đồng mà không còn công nợ dây dưa. Để trở thành tổng thầu EPC có năng lực cạnh tranh cao, một mặt các doanh nghiệp lắp máy phải phát triển các công nghệ lắp máy, mặt khác phải xác định thiết bị chủ lực mà mình cung cấp cho các dự án EPC.

Khi doanh nghiệp lắp máy đã chế tạo và cung cấp những thiết bị chủ lực, thì cũng đồng nghĩa với việc hình thành nên mô hình các tổng công ty công nghiệp nặng trên thế giới trình bày ở trên. Từ đó, có thể nói ngành công nghiệp lắp máy một mặt gắn liền với tổng thầu EPC, mặt khác gắn liền với ngành cơ khí chế LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 tạo và sự hợp nhất các công ty hoạt động trong hai ngành đó lại với nhau chính là các tổng công ty công nghiệp nặng. Xu thế phát triển của ngành công nghiệp lắp máy trên thế giới. Các nước công nghiệp phát triển như G7, một số nước trong khối Cộng đồng Châu Âu, họ đã có ngành công nghiệp cơ khí phát triển từ lâu và hiện nay đạt đến một trình độ công nghệ cao.

Xuất phát từ thực tiễn, do các nước này hạn chế về tốc độ tăng dân số, cho nên nguồn nhân lực ngày càng trở nên già, lực luợng lao động trẻ ngày càng khan hiếm không đủ bổ sung.