Phát Triển Tín Dụng Xuất Khẩu Tại Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi Nhánh Đồng Nai

Luận văn thạc sĩ phân tích 0390 phát triển tín dụng xuất khẩu tại nh tmcp công thương việt nam chi nhánh đồng nai luận văn, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Đắc Long
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thị Tuyết Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Phát Triển Tín Dụng Xuất Khẩu Tại Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam – Chi Nhánh Đồng Nai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Tổng quan các nghiên cứu
• 2.1. Lược khảo các nghiên cứu đã được công bố
• 2.2. Khoảng trống của các nghiên cứu và hướng nghiên cứu của tác giả
• 3. Mục tiêu nghiên cứu
• 3.1. Mục tiêu tổng quát
• 3.2. Mục tiêu cụ thể
• 4. Câu hỏi nghiên cứu
• 5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 6. Phương pháp nghiên cứu
• 7. Nội dung nghiên cứu
• 8. Đóng góp của đề tài
• 8.1. Về mặt lý luận
• 8.2. Về mặt ứng dụng thực tiễn
• 9. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tín dụng xuất khẩu của ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Khái niệm tín dụng xuất khẩu của ngân hàng thương mại
• 1.1.1.1. Khái niệm ngân hàng thương mại
• 1.1.1.2. Khái niệm tín dụng xuất khẩu của NHTM
• 1.1.2. Các hình thức cấp tín dụng xuất khẩu của ngân hàng thương mại
• 1.1.2.1. Tín dụng xuất khẩu trước khi giao hàng
• 1.1.2.2. Tín dụng xuất khẩu sau khi giao hàng
• 1.2. Phát triển tín dụng xuất khẩu tại ngân hàng thương mại
• 1.2.1. Khái niệm phát triển tín dụng xuất khẩu tại NHTM
• 1.2.2. Sự cần thiết phát triển tín dụng xuất khẩu
• 1.2.3. Các chỉ tiêu đánh giá phát triển tín dụng xuất khẩu của NHTM
• 1.2.3.1. Nhóm chỉ tiêu về quy mô
• 1.2.3.2. Nhóm chỉ tiêu về chất lượng
• 1.2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển tín dụng xuất khẩu của NHTM
• 1.2.4.1. Các nhân tố khách quan
• 1.2.4.2. Các nhân tố chủ quan
• 1.2.4.2.1. Các nhân tố từ phía ngân hàng
• 1.2.4.2.2. Các nhân tố từ phía khách hàng
• 1.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH ĐỒNG NAI
• 2.1. Tổng quan về ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Đồng Nai
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức, điều hành
• 2.1.3. Các sản phẩm tín dụng tại VietinBank Đồng Nai
• 2.1.4. Kết quả hoạt động kinh doanh của VietinBank Đồng Nai
• 2.2. Thực trạng phát triển tín dụng xuất khẩu tại VietinBank Đồng Nai
• 2.2.1. Phát triển về quy mô tín dụng xuất khẩu
• 2.2.1.1. Dư nợ tín dụng xuất khẩu
• 2.2.1.2. Cơ cấu dư nợ tín dụng xuất khẩu
• 2.2.1.3. Quy mô khách hàng tín dụng xuất khẩu
• 2.2.1.4. Thu nhập từ hoạt động tín dụng xuất khẩu
• 2.2.1.5. Vòng quay vốn tín dụng xuất khẩu và hệ số thu nợ
• 2.2.2. Phát triển về chất lượng tín dụng xuất khẩu
• 2.2.2.1. Tình hình nợ quá hạn và nợ xấu
• 2.2.2.2. Sản phẩm tài trợ xuất khẩu
• 2.3. Đánh giá thực trạng phát triển tín dụng xuất khẩu tại VietinBank Chi nhánh Đồng Nai
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những hạn chế
• 2.3.3. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM – CHI NHÁNH ĐỒNG NAI
• 3.1. Định hướng phát triển của Chi nhánh Đồng Nai
• 3.1.1. Định hướng chung về tín dụng
• 3.1.2. Định hướng phát triển tín dụng xuất khẩu tại Chi nhánh Đồng Nai
• 3.2. Đề xuất giải pháp phát triển tín dụng xuất khẩu tại Chi nhánh
• 3.2.1. Đẩy mạnh hoạt động Marketing, quảng bá thương hiệu
• 3.2.2. Cải thiện chính sách về sản phẩm và giá tín dụng xuất khẩu
• 3.2.3. Phát triển nền tảng khách hàng đa dạng, vững chắc
• 3.2.4. Tăng cường đào tạo, phát triển nguồn nhân lực
• 3.2.4.1. Hoàn thiện công tác tuyển dụng nhân sự
• 3.2.4.2. Phát triển hoạt động đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ, công tác tổ chức nhân sự
• 3.2.4.3. Hoàn thiện chế độ lương, khen thưởng, phúc lợi
• 3.2.5. Hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin
• 3.2.6. Cải thiện chính sách cấp tín dụng xuất khẩu dựa trên TSBĐ
• 3.3. Kiến nghị đối với Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
• 3.3.1. Về chính sách sản phẩm
• 3.3.2. Về chính sách tổ chức, nguồn nhân lực
• 3.3.3. Về hoạt động Marketing
• 3.3.4. Về phối hợp với các đơn vị liên quan
• 3.3.5. Về công nghệ thông tin
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Tín Dụng Xuất Khẩu Tại Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam

Phát triển tín dụng xuất khẩu tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) là một trong những yếu tố quan trọng trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, việc cung cấp các dịch vụ tài chính cho doanh nghiệp xuất khẩu không chỉ giúp tăng trưởng doanh thu cho ngân hàng mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của đất nước. VietinBank đã có những bước đi quan trọng trong việc phát triển tín dụng ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu.

1.1. Khái Niệm Tín Dụng Xuất Khẩu Tại Ngân Hàng

Tín dụng xuất khẩu là hình thức cấp tín dụng cho các doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu hàng hóa. Ngân hàng thương mại đóng vai trò trung gian, cung cấp vốn cho doanh nghiệp để thực hiện các giao dịch xuất khẩu, từ đó tạo ra lợi nhuận cho cả hai bên.

1.2. Vai Trò Của Ngân Hàng Trong Tín Dụng Xuất Khẩu

Ngân hàng thương mại không chỉ cung cấp vốn mà còn hỗ trợ doanh nghiệp trong việc quản lý rủi ro, tư vấn tài chính và cung cấp các dịch vụ thanh toán quốc tế. Điều này giúp doanh nghiệp xuất khẩu hoạt động hiệu quả hơn và giảm thiểu rủi ro trong giao dịch.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Tín Dụng Xuất Khẩu Tại VietinBank

Mặc dù VietinBank đã có những thành công nhất định trong việc phát triển tín dụng xuất khẩu, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Cạnh tranh từ các ngân hàng khác ngày càng gia tăng, cùng với sự biến động của thị trường quốc tế, đã tạo ra áp lực lớn cho ngân hàng trong việc duy trì và mở rộng thị phần. Việc quản lý rủi ro cũng trở nên phức tạp hơn khi các doanh nghiệp xuất khẩu phải đối mặt với nhiều yếu tố không lường trước.

2.1. Cạnh Tranh Khốc Liệt Từ Các Ngân Hàng Khác

Sự gia tăng số lượng ngân hàng thương mại tham gia vào thị trường tín dụng xuất khẩu đã tạo ra một môi trường cạnh tranh khốc liệt. Các ngân hàng không chỉ cạnh tranh về lãi suất mà còn về chất lượng dịch vụ và các sản phẩm tài chính đi kèm.

2.2. Rủi Ro Từ Thị Trường Xuất Khẩu

Thị trường xuất khẩu luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro như biến động tỷ giá, thay đổi chính sách thương mại và sự không ổn định của các đối tác nước ngoài. Điều này đòi hỏi ngân hàng phải có các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả để bảo vệ lợi ích của mình.

III. Phương Pháp Phát Triển Tín Dụng Xuất Khẩu Tại VietinBank

Để phát triển tín dụng xuất khẩu, VietinBank cần áp dụng các phương pháp hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng thị trường. Việc cải tiến quy trình cấp tín dụng, tăng cường đào tạo nhân viên và áp dụng công nghệ thông tin là những yếu tố quan trọng giúp ngân hàng nâng cao khả năng cạnh tranh.

3.1. Cải Tiến Quy Trình Cấp Tín Dụng

Quy trình cấp tín dụng cần được đơn giản hóa và tối ưu hóa để giảm thiểu thời gian xử lý hồ sơ. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian mà còn tạo ra sự hài lòng cho khách hàng.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Nhân Viên

Đào tạo nhân viên về kiến thức thị trường và kỹ năng giao tiếp là rất cần thiết. Nhân viên có năng lực sẽ giúp ngân hàng tư vấn tốt hơn cho khách hàng và nâng cao chất lượng dịch vụ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Tín Dụng Xuất Khẩu Tại VietinBank

Việc phát triển tín dụng xuất khẩu không chỉ mang lại lợi ích cho ngân hàng mà còn cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Các sản phẩm tín dụng được thiết kế phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp sẽ giúp họ tối ưu hóa hoạt động kinh doanh và gia tăng doanh thu. VietinBank đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu, từ đó tạo ra sự gắn kết chặt chẽ giữa ngân hàng và khách hàng.

4.1. Các Sản Phẩm Tín Dụng Hỗ Trợ Xuất Khẩu

VietinBank cung cấp nhiều sản phẩm tín dụng như cho vay xuất khẩu, bảo lãnh ngân hàng và thư tín dụng. Những sản phẩm này giúp doanh nghiệp có nguồn vốn kịp thời để thực hiện các giao dịch xuất khẩu.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Tín Dụng Xuất Khẩu Tại VietinBank

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng trong giai đoạn 2015-2019, dư nợ tín dụng xuất khẩu tại VietinBank đã tăng trưởng ổn định, cho thấy sự phát triển tích cực của hoạt động này. Tuy nhiên, vẫn cần cải thiện để giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả.

V. Kết Luận Về Phát Triển Tín Dụng Xuất Khẩu Tại VietinBank

Phát triển tín dụng xuất khẩu tại VietinBank là một nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế hiện nay. Ngân hàng cần tiếp tục cải tiến các sản phẩm và dịch vụ, đồng thời nâng cao khả năng quản lý rủi ro để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của doanh nghiệp xuất khẩu. Tương lai của tín dụng xuất khẩu tại VietinBank hứa hẹn sẽ có nhiều cơ hội phát triển nếu ngân hàng biết nắm bắt và khai thác hiệu quả.

5.1. Định Hướng Phát Triển Tương Lai

VietinBank cần xác định rõ định hướng phát triển tín dụng xuất khẩu trong những năm tới, tập trung vào việc mở rộng thị trường và cải thiện chất lượng dịch vụ.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Ngân Hàng

Ngân hàng cần có các chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp xuất khẩu, đồng thời tăng cường hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế để mở rộng nguồn vốn và giảm thiểu rủi ro.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năm 2019, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 264,19 tỷ USD, tăng 8,1% so với năm 2018, cán cân thương mại ghi nhận mức xuất siêu kỷ lục 11,12 tỷ USD. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục là động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế quốc gia. Tỉnh Đồng Nai, với vị thế là hạt nhân thuộc Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, sở hữu mạng lưới các khu công nghiệp phát triển và thu hút nguồn vốn FDI vượt trội, tạo ra nhu cầu vốn tài trợ thương mại vô cùng lớn.

Tuy nhiên, thị trường tài chính ngân hàng trên địa bàn tỉnh diễn ra sự cạnh tranh khốc liệt giữa các tổ chức tín dụng. Hoạt động tín dụng xuất khẩu tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Đồng Nai bộc lộ nhiều điểm nghẽn như: tốc độ mở rộng khách hàng mới còn khiêm tốn, danh mục tài trợ có mức độ tập trung cao vào một số doanh nghiệp truyền thống và chưa khai thác triệt để nhóm khách hàng tiềm năng tại địa phương. Vấn đề nghiên cứu đặt ra là làm thế nào để mở rộng quy mô tín dụng xuất khẩu đi đôi với việc kiểm soát rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh cho chi nhánh.

Mục tiêu cụ thể của luận văn nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển tín dụng xuất khẩu của ngân hàng thương mại, phân tích thực trạng hoạt động tài trợ xuất khẩu tại VietinBank Đồng Nai giai đoạn 2015 – 2019, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện nhằm thúc đẩy mảng nghiệp vụ này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các nghiệp vụ cho vay ngắn hạn và chiết khấu bộ chứng từ xuất khẩu tại hội sở chi nhánh cùng 9 phòng giao dịch trực thuộc. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi quy mô tổng tài sản chi nhánh đạt 17.381 tỷ đồng và lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh đạt 412 tỷ đồng vào năm 2019, tạo tiền đề nâng cao thị phần và chất lượng tài sản sinh lời trong dài hạn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng Lý thuyết Trung gian Tài chính (Financial Intermediation Theory) và Lý thuyết Quản trị Rủi ro Tín dụng (Credit Risk Management Theory), kết hợp mô hình tăng trưởng tín dụng bền vững. Khung lý luận tập trung làm rõ 4 khái niệm cốt lõi:

Thứ nhất, tín dụng xuất khẩu của ngân hàng thương mại là hình thức tài trợ vốn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn của ngân hàng dành cho doanh nghiệp xuất khẩu nhằm hỗ trợ sản xuất, chế biến, thu mua và tiêu thụ hàng hóa ra thị trường quốc tế.

Thứ hai, tài trợ xuất khẩu trước khi giao hàng là các nghiệp vụ cho vay theo hạn mức, cho vay từng lần bổ sung vốn lưu động hoặc cho vay đầu tư dự án mở rộng nhà xưởng, máy móc thiết bị, kèm theo các cam kết bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh thanh toán ứng trước.

Thứ ba, tài trợ xuất khẩu sau khi giao hàng bao gồm chiết khấu bộ chứng từ theo thư tín dụng (L/C), chiết khấu theo phương thức nhờ thu và chiết khấu hối phiếu có kỳ hạn nhằm đẩy nhanh tốc độ luân chuyển vốn cho doanh nghiệp.

Thứ tư, phát triển tín dụng xuất khẩu được tiếp cận toàn diện theo hai chiều hướng: phát triển về chiều rộng (gia tăng quy mô dư nợ, mở rộng thị phần, tăng số lượng khách hàng tiếp cận vốn) và phát triển về chiều sâu (nâng cao chất lượng tín dụng, kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng an toàn, tối ưu hóa cơ cấu kỳ hạn và gia tăng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi).

                    +-------------------------------------------------------+
                    |        PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI NHTM         |
                    +---------------------------+---------------------------+
                                                |
                   +----------------------------+----------------------------+
                   |                                                         |
                   v                                                         v
   +-------------------------------+                         +-------------------------------+
   |    PHÁT TRIỂN CHIỀU RỘNG      |                         |     PHÁT TRIỂN CHIỀU SÂU      |
   +---------------+---------------+                         +---------------+---------------+
                   |                                                         |
   +---------------+---------------+                         +---------------+---------------+
   | - Quy mô dư nợ tín dụng       |                         | - Kiểm soát nợ quá hạn, nợ xấu|
   | - Tốc độ tăng trưởng dư nợ    |                         | - Hệ số thu nợ & Vòng quay vốn|
   | - Số lượng khách hàng mới     |                         | - Thu nhập thuần & Phí dịch vụ|
   | - Thị phần trên địa bàn       |                         | - Đa dạng hóa dòng sản phẩm   |
   +-------------------------------+                         +-------------------------------+

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp phương pháp phân tích thực chứng (positive analysis) và phân tích chuẩn tắc (normative analysis) trong kinh tế học, sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian ngang và dọc, tổng hợp và suy luận logic.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thức từ hệ thống báo cáo tài chính nội bộ, báo cáo tổng kết hoạt động kinh doanh, báo cáo cân đối tài sản và nợ của VietinBank Chi nhánh Đồng Nai qua 5 năm liên tục từ 2015 đến 2019, cùng các dữ liệu thống kê từ Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Đồng Nai và Cục Thống kê tỉnh Đồng Nai.

Về phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu áp dụng phương pháp điều tra toàn bộ (complete enumeration) đối với 100% hồ sơ cấp tín dụng xuất khẩu phát sinh trong giai đoạn 2015 – 2019 tại hội sở chi nhánh và 9 phòng giao dịch trực thuộc. Cỡ mẫu bao gồm toàn bộ dư nợ cho vay và chiết khấu xuất khẩu phục vụ các ngành hàng chủ lực như đồ gỗ nội thất, chế biến nông sản, thủ công mỹ nghệ, may mặc và linh kiện cơ khí.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm phản ánh chân thực các biến động kinh doanh, đánh giá khách quan mối liên hệ giữa các chỉ tiêu quy mô dư nợ, chất lượng nợ và hiệu quả sinh lời, từ đó xác định chính xác các điểm nghẽn nội tại của chi nhánh trong chu kỳ vận hành 5 năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực tế tại VietinBank Đồng Nai giai đoạn 2015 – 2019 mang lại 4 phát hiện quan trọng:

Một là, quy mô dư nợ tín dụng và hiệu quả tài chính tăng trưởng vượt bậc. Tổng dư nợ tín dụng của chi nhánh tăng từ 10.471 tỷ đồng năm 2015 lên 17.974 tỷ đồng năm 2019, tương ứng mức tăng trưởng 71,6%. Lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh tăng trưởng ấn tượng từ 214 tỷ đồng (năm 2015) lên 412 tỷ đồng (năm 2019), đạt mức tăng 92,5%. Tổng thu nhập thuần từ kinh doanh tăng gấp 1,83 lần, từ 303 tỷ đồng lên 556 tỷ đồng, với tốc độ tăng trưởng bình quân đạt trên 15%/năm.

Hai là, cơ cấu tín dụng có tính tập trung cao vào phân khúc khách hàng doanh nghiệp và kỳ hạn ngắn hạn. Dư nợ ngắn hạn luôn chiếm tỷ trọng áp đảo từ 69% đến 77% tổng dư nợ, đạt mức 13.121 tỷ đồng vào năm 2019. Phân khúc khách hàng doanh nghiệp đóng vai trò chủ chốt, chiếm từ 79% đến 92% cơ cấu dư nợ toàn chi nhánh (năm 2015 đạt 9.608 tỷ đồng, năm 2019 đạt 14.274 tỷ đồng). Cơ cấu này phản ánh đúng đặc thù luân chuyển vốn lưu động của nhóm doanh nghiệp chế biến gỗ và nông sản với chu kỳ thu hồi tiền dưới 12 tháng.

Ba là, cơ cấu thu nhập chuyển dịch tích cực sang thu dịch vụ ngoài lãi. Thu nhập ngoài lãi từ hoạt động thanh toán quốc tế, kinh doanh ngoại tệ và phí bảo lãnh xuất khẩu tăng mạnh từ 15 tỷ đồng năm 2015 lên 77 tỷ đồng năm 2019, tăng gấp hơn 5,1 lần. Tỷ trọng thu nhập ngoài lãi trên tổng thu nhập tăng từ 4,9% lên 13,8%, khẳng định hiệu quả khai thác các gói dịch vụ tài trợ thương mại trọn gói.

Bốn là, tồn tại rủi ro tập trung khách hàng và tốc độ mở rộng mạng lưới khách hàng mới còn chậm. Hoạt động tín dụng xuất khẩu của chi nhánh phụ thuộc lớn vào một số ít doanh nghiệp đầu ngành có quy mô dư nợ lớn. Số lượng khách hàng xuất khẩu mới tiếp cận nguồn vốn ngân hàng hàng năm còn thấp, chưa tương xứng với tiềm năng của hàng nghìn doanh nghiệp hoạt động tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng vượt bậc về quy mô và lợi nhuận của VietinBank Đồng Nai xuất phát từ lợi thế thương hiệu hàng đầu, mạng lưới gồm 9 phòng giao dịch phủ rộng khắp các địa bàn trọng điểm kinh tế như Biên Hòa, Long Thành, Long Khánh. Đồng thời, nguồn vốn huy động của chi nhánh tăng từ 10.202 tỷ đồng năm 2015 lên 12.744 tỷ đồng năm 2019, tạo bệ đỡ thanh khoản vững chắc.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất khiến tín dụng xuất khẩu chưa bứt phá là chính sách cấp tín dụng còn phụ thuộc nặng nề vào tài sản bảo đảm là bất động sản và nhà xưởng. Các doanh nghiệp xuất khẩu vừa và nhỏ (SMEs) thường thiếu tài sản thế chấp đáp ứng chuẩn mực quy định, trong khi cơ chế cho vay tín chấp dựa trên dòng tiền thanh toán L/C hoặc quyền đòi nợ xuất khẩu chưa được phân cấp linh hoạt.

So sánh với các công trình nghiên cứu trước đây như nghiên cứu của Nguyễn Thị Ngọc Lan (2014) tại Vietcombank Quảng Nam và Lê Hoàng Tuấn (2015) tại BIDV Tây Ninh, luận văn chỉ ra điểm tương đồng về việc tín dụng xuất khẩu tập trung chủ yếu vào nhóm sản phẩm cho vay ngắn hạn truyền thống. Điểm đột phá mới của nghiên cứu tại VietinBank Đồng Nai là làm rõ sự bứt phá mạnh mẽ của nguồn thu ngoài lãi (tăng 5,1 lần), minh chứng rằng hoạt động tài trợ xuất khẩu là đòn bẩy trực tiếp thúc đẩy kinh doanh ngoại hối và thanh toán quốc tế.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua bảng tổng hợp các chỉ số tài chính trọng yếu của VietinBank Đồng Nai giai đoạn 2015 – 2019:

Chỉ tiêu tài chính (Đơn vị: Tỷ đồng)	Năm 2015	Năm 2016	Năm 2017	Năm 2018	Năm 2019	Tăng trưởng 2019/2015
Tổng tài sản	13.013	15.555	16.557	18.106	17.381	+33,6%
Tổng vốn huy động	10.202	13.740	15.336	17.079	12.744	+24,9%
Tổng dư nợ tín dụng	10.471	12.839	14.371	17.378	17.974	+71,6%
- Dư nợ ngắn hạn	7.277	8.987	10.203	13.350	13.121	+80,3%
- Dư nợ khách hàng doanh nghiệp	9.608	11.522	12.769	15.386	14.274	+48,6%
Tổng thu nhập	303	361	454	536	556	+83,5%
- Thu nhập ngoài lãi	15	22	32	55	77	+413,3%
Lợi nhuận từ HĐKD	214	271	339	356	412	+92,5%

Sự phân bổ cơ cấu dư nợ và nguồn thu nhập có thể được mô hình hóa qua các biểu đồ phân tích chuyên sâu:

TỔNG THU NHẬP VÀ THU NHẬP NGOÀI LÃI (2015 - 2019)
(Đơn vị: Tỷ đồng)

600 +------------------------------------------------------------- 556 (Tổng TN)
    |                                                536
500 +----------------------------------- 454
    |                       361
400 +---------- 303
    |
300 +
    |
200 +
    |
100 +                                                 55           77 (Thu ngoài lãi)
    |            15          22           32
  0 +------------+-----------+------------+-----------+------------+
               2015        2016         2017        2018         2019

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thúc đẩy phát triển tín dụng xuất khẩu tại VietinBank Đồng Nai một cách an toàn và bền vững, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, đa dạng hóa danh mục sản phẩm và linh hoạt chính sách định giá lãi suất. Chi nhánh cần đẩy mạnh các sản phẩm tài trợ thương mại chuyên sâu như bao thanh toán xuất khẩu (factoring), chiết khấu chứng từ theo phương thức UPAS L/C và tài trợ chuỗi cung ứng nông sản - gỗ xuất khẩu. Mục tiêu đạt tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng xuất khẩu từ 12% đến 15%/năm, nâng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi lên mức 18% – 20% tổng thu nhập trước năm 2024. Lộ trình triển khai thực hiện từ quý 1/2022 đến năm 2023 dưới sự chủ trì của Phòng Khách hàng Doanh nghiệp và Phòng Kế toán Giao dịch.

Thứ hai, đổi mới chính sách cấp tín dụng dựa trên tài sản bảo đảm và thẩm định dòng tiền. Đơn vị cần áp dụng linh hoạt cơ chế cấp hạn mức tín dụng dựa trên hợp đồng xuất khẩu đã ký kết, các khoản phải thu ngoại thương được bảo hiểm và quyền đòi nợ từ L/C mở tại các ngân hàng quốc tế uy tín. Cấp tỷ lệ tín chấp từ 10% đến 20% đối với các doanh nghiệp có xếp hạng tín dụng nội bộ loại AAA và AA. Mục tiêu mở rộng số lượng khách hàng doanh nghiệp xuất khẩu mới tăng 20% – 25%/năm trong giai đoạn 2022 – 2024, do Phòng Quản lý Rủi ro phối hợp với Phòng Hỗ trợ Tín dụng thực hiện.

Thứ ba, chuẩn hóa quy trình thẩm định, số hóa giao dịch và nâng cao chất lượng nhân sự. Tổ chức đào tạo chuyên sâu định kỳ về nghiệp vụ thanh toán quốc tế (UCP 600, ISBP 745, Incoterms 2020) và kỹ năng phòng ngừa rủi ro biến động tỷ giá cho 100% cán bộ quan hệ khách hàng. Ứng dụng hệ thống xử lý chứng từ điện tử nhằm rút ngắn thời gian phê duyệt hồ sơ giải ngân xuống dưới 48 giờ, duy trì tỷ lệ nợ xấu tín dụng xuất khẩu ở mức dưới 1,0% trong suốt giai đoạn 2022 – 2025. Trách nhiệm thực thi thuộc về Ban Giám đốc, Phòng Tổ chức - Hành chánh và các Phòng giao dịch.

Thứ tư, đẩy mạnh công tác tiếp thị, liên kết hiệp hội và đề xuất chính sách lên Hội sở chính. Chi nhánh cần chủ động liên kết với Hiệp hội Gỗ và Thủ công mỹ nghệ Đồng Nai, Ban Quản lý các Khu công nghiệp Đồng Nai để tiếp cận trực tiếp các dự án đầu tư FDI mới; đồng thời kiến nghị Trụ sở chính VietinBank tăng cường phân cấp ủy quyền phê duyệt hạn mức cho vay ngoại tệ đối với các chi nhánh hạng một. Mục tiêu tiếp cận thành công ít nhất 30 doanh nghiệp FDI xuất khẩu mới mỗi năm từ năm 2022 đến 2026, do Phòng Khách hàng Doanh nghiệp đầu mối triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, Ban Giám đốc và cán bộ quản lý tín dụng tại hệ thống VietinBank: Cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện về thực trạng tín dụng xuất khẩu, hỗ trợ đánh giá hiệu quả kinh doanh của 9 phòng giao dịch trực thuộc. Tài liệu là cẩm nang hữu ích để hoạch định chính sách phân bổ nguồn vốn, xây dựng chỉ tiêu KPI và quản trị danh mục cho vay doanh nghiệp trên địa bàn các khu công nghiệp.

Thứ hai, Cán bộ thẩm định và chuyên viên tài trợ thương mại tại các ngân hàng thương mại: Giúp nâng cao kỹ năng nhận diện rủi ro tín dụng xuất khẩu, nắm bắt phương pháp cấu trúc sản phẩm chiết khấu chứng từ L/C, quản trị dòng tiền ngoại tệ và kiểm soát nợ xấu ngắn hạn trong bối cảnh thị trường biến động.

Thứ ba, Giám đốc tài chính (CFO) và Kế toán trưởng các doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Giúp doanh nghiệp hiểu rõ các tiêu chí xếp hạng tín dụng, điều kiện giải ngân và quy trình kiểm soát rủi ro từ phía ngân hàng. Từ đó, doanh nghiệp chủ động chuẩn hóa hồ sơ tài chính, lựa chọn giải pháp tài trợ chuỗi cung ứng và tối ưu hóa chi phí sử dụng vốn lưu động.

Thứ tư, Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Nguồn tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu thực chứng, hệ thống hóa các chỉ tiêu đo lường phát triển tín dụng theo cả chiều rộng và chiều sâu, đồng thời cung cấp chuỗi số liệu tài chính chân thực phục vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động tín dụng xuất khẩu tại VietinBank Đồng Nai tập trung chủ yếu vào những phương thức nào?
Chi nhánh tập trung chủ yếu vào nghiệp vụ cho vay ngắn hạn bổ sung vốn lưu động phục vụ thu mua, sản xuất hàng xuất khẩu và chiết khấu bộ chứng từ theo thư tín dụng (L/C). Hai hình thức này chiếm trên 70% tổng dư nợ cấp cho các nhóm ngành mũi nhọn như sản xuất đồ gỗ nội thất, nông sản và dệt may với chu kỳ thu hồi vốn dưới 12 tháng.

Kết quả kinh doanh tổng thể của VietinBank Đồng Nai giai đoạn 2015 – 2019 đạt được những thành tựu gì?
Tổng quy mô tài sản của chi nhánh tăng từ 13.013 tỷ đồng lên 17.381 tỷ đồng, tổng thu nhập tăng từ 303 tỷ đồng lên 556 tỷ đồng (tăng trưởng bình quân trên 15%/năm). Đặc biệt, lợi nhuận trước thuế từ hoạt động kinh doanh tăng trưởng ấn tượng từ 214 tỷ đồng (năm 2015) lên 412 tỷ đồng (năm 2019), đạt tỷ lệ tăng trưởng 92,5%.

Hạn chế lớn nhất trong phát triển tín dụng xuất khẩu tại chi nhánh giai đoạn nghiên cứu là gì?
Hạn chế trọng tâm là mức độ tập trung dư nợ cao vào một số doanh nghiệp truyền thống quy mô lớn, tốc độ gia tăng số lượng khách hàng mới còn thấp và chính sách cho vay còn phụ thuộc quá mức vào tài sản thế chấp bất động sản, khiến khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) khó tiếp cận nguồn vốn.

Cơ cấu tín dụng theo đối tượng khách hàng tại VietinBank Đồng Nai phân bổ ra sao?
Dư nợ khách hàng doanh nghiệp chiếm tỷ trọng chi phối từ 79% đến 92% trong tổng dư nợ toàn chi nhánh suốt giai đoạn nghiên cứu. Cụ thể, dư nợ doanh nghiệp đạt 9.608 tỷ đồng năm 2015 và tăng lên mức 14.274 tỷ đồng vào năm 2019 trên tổng quy mô dư nợ 17.974 tỷ đồng của toàn chi nhánh.

Những giải pháp trọng tâm nào giúp chi nhánh phát triển tín dụng xuất khẩu an toàn trong thời gian tới?
Các giải pháp bao gồm: đa dạng hóa sản phẩm như bao thanh toán và UPAS L/C, nới lỏng tỷ lệ tín chấp từ 10% đến 20% dựa trên dòng tiền hợp đồng ngoại thương, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ xuống dưới 48 giờ và chủ động tiếp cận khối doanh nghiệp FDI tại các khu công nghiệp.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phát triển tín dụng xuất khẩu tại ngân hàng thương mại, xác lập rõ nét khung phân tích theo cả chiều rộng (quy mô, khách hàng, thị phần) và chiều sâu (chất lượng, tỷ lệ nợ xấu, cơ cấu thu nhập).
• Phân tích thực chứng bức tranh tài chính VietinBank Đồng Nai giai đoạn 2015 – 2019 với các chỉ số ấn tượng: tổng tài sản đạt 17.381 tỷ đồng, tổng dư nợ đạt 17.974 tỷ đồng và lợi nhuận thuần từ kinh doanh đạt 412 tỷ đồng.
• Nhận diện chính xác các điểm nghẽn cốt lõi về sự phụ thuộc vào nhóm khách hàng lớn, sự hạn chế trong tiếp cận vốn của khối doanh nghiệp vừa và nhỏ do rào cản tài sản bảo đảm.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao về cải tiến chính sách sản phẩm, tái cấu trúc điều kiện cấp tín dụng, đẩy mạnh số hóa quy trình thẩm định và liên kết tiếp thị ngành hàng.
• Xác định mục tiêu tăng trưởng dư nợ tín dụng xuất khẩu từ 12% đến 15%/năm, nâng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi lên 18% – 20% và duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 1,0% trong giai đoạn 2022 – 2026.

Về mặt đóng góp khoa học, luận văn bổ sung nguồn tư liệu thực tiễn quý giá cho công tác quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại hoạt động trên địa bàn kinh tế trọng điểm. Lộ trình triển khai tiếp theo bắt đầu bằng việc rà soát quy trình cấp tín dụng trong quý 1/2022 và áp dụng khung tài trợ chuỗi cung ứng mới từ quý 2/2022. Các nhà quản trị ngân hàng và chuyên gia tài chính hãy ứng dụng ngay những phát hiện cùng hệ thống giải pháp từ công trình nghiên cứu này để nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng xuất khẩu trong thời kỳ hội nhập sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG XUẤT KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Tín dụng xuất khẩu của ngân hàng thương mại. Khái niệm tín dụng xuất khẩu của ngân hàng thương mại. Trước khi đi vào khái niệm hoạt động tín dụng xuất khẩu của ngân hàng thương mại, tác giả đưa ra các lý thuyết liên quan để có cơ sở nhằm làm rõ khái niệm hoạt động tín dụng xuất khẩu và bản chất của nó để có thể tạo tiền đề tiếp cận, phân tích cho các chương tiếp theo.

Khái niệm ngân hàng thương mại Trải qua quá trình phát triển của các hình thái kinh tế xã hội, ngân hàng thương mại đã hình thành, tồn tại và phát triển cùng với sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa. Đạo luật ngân hàng của Pháp (1941) đã định nghĩa: “Ngân hàng thương mại là những xí nghiệp hay cơ sở mà nghề nghiệp thường xuyên là nhận tiền bạc của công chúng dưới hình thức ký thác, hoặc dưới các hình thức khác và sử dụng tài nguyên đó cho chính họ trong các nghiệp vụ về chiết khấu, tín dụng và tài chính”. Theo Phan Thị Cúc (2008), “Ngân hàng thương mại là một doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ, là một tổ chức tín dụng thực hiện huy động vốn nhàn rỗi từ các chủ thể trong nền kinh tế để tạo lập nguồn vốn tín dụng và cho vay phát triển kinh tế, tiêu dùng cho xã hội”. NHTM còn được gọi là ngân hàng ký thác, là hình thái ngân hàng ra đời sớm nhất, gắn liền với sự xuất hiện của hoạt động ngân hàng.

Hoạt động của ngân hàng này rất đa dạng và tổng hợp nhiều nghiệp vụ, nhiều dịch vụ, nhưng chủ yếu là nhận tiền gửi của công chúng và thực hiện nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, kinh doanh tiền tệ và các hoạt động khác (Lê Thị Tuyết Hoa & Đặng Văn Dân, 2017). Có thể nói, NHTM là một doanh nghiệp đặc biệt, chuyên kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ và các hoạt động ngân hàng vì mục tiêu lợi nhuận. 1 Tại Việt Nam, theo Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 Hà Nội, ngày 16/06/2010: Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng có thể được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng bao gồm ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác xã.

Trong đó, ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận. Khái niệm tín dụng xuất khẩu của NHTM Trong điều kiện nền kinh tế thị trường, xu hướng toàn cầu hóa và quốc tế hóa, xuất khẩu trở thành một vấn đề hết sức quan trọng đối với mỗi quốc gia, mỗi vùng lãnh thổ cũng như tại mỗi địa phương, mỗi doanh nghiệp. Sự ra đời và phát triển tín dụng nói chung, tín dụng xuất khẩu nói riêng là một tất yếu khách quan gắn liền với các quan hệ mua bán thương mại giữa các nước khác nhau ngày càng gia tăng nhanh chóng theo xu hưởng mở cửa, hội nhập quốc tế. Do đó, nhu cầu tài trợ cho các hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp cũng gia tăng nhanh chóng cả về quy mô, cả về chất lượng và cả về tính đa dạng của các nghiệp vụ.

Cũng xuất phát từ nhu cầu khách quan đó, mối quan hệ tín dụng giữa NHTM và các doanh nghiệp xuất khẩu ngày càng mở rộng và phát triển mạnh mẽ. Theo Từ điển bách khoa Việt Nam (2005), xuất khẩu là việc bán hàng hoặc dịch vụ ra thị trường nước ngoài; gồm hai loại hình: XK hàng hóa (còn gọi là XK hữu hình), XK dịch vụ (còn gọi là XK vô hình). Như vậy, tín dụng xuất khẩu là gì? Từ khái niệm căn bản về xuất khẩu kết hợp với các cơ sở lý luận liên quan đến hoạt động cấp tín dụng tại NHTM, có nhiều diễn đạt, nhiều cách hiểu khác nhau Theo từ điển Ngoại thương và Tài chính Anh – Việt (1995), (English Vietnamese Dictionary of Modern International Trade and Finance) thì “Tín dụng xuất khẩu – Export Credit là hình thức “hỗ trợ tài chính” của một Chính phủ, hay một tổ chức tài chính để khuyến khích và đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài”. 1 Từ đó tác giả khái quát về Tín dụng xuất khẩu của NHTM như sau: Tín dụng xuất khẩu là khoản tài trợ (ngắn hạn, trung hạn và dài hạn) của ngân hàng cho người xuất khẩu với mục đích hỗ trợ và thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa dịch vụ ra nước ngoài.

Tín dụng xuất khẩu bao gồm tín dụng cấp trong thời gian trước khi giao hàng hoặc hoàn thành dự án và thời gian sau khi giao hàng hoặc nhận hàng hoặc khi hoàn thành dự án. Với ý nghĩa đó, tín dụng xuất khẩu của NHTM còn được gọi là tài trợ xuất khẩu của NHTM. Tài trợ xuất khẩu bao gồm tài trợ trước khi giao hàng và tài trợ sau khi giao hàng. Tài trợ trước khi giao hàng giúp các doanh nghiệp xuất khẩu có đủ năng lực tài chính để sản xuất, thu mua, khai thác chế biến danh mục hàng hóa xuất khẩu theo đơn hàng đã ký.

Tài trợ sau khi giao hàng sẽ giúp doanh nghiệp xuất khẩu thực hiện chu chuyển vốn đảm bảo quá trình kinh doanh liên tục. Tại Việt Nam, các hoạt động tín dụng xuất khẩu của các NHTM chủ yếu gồm các khoản vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Do đó để phù hợp với thực tiễn Việt Nam cũng như những nội dung nghiên cứu ở phần tiếp theo của công trình nghiên cứu, và căn cứ vào khái niệm cấp tín dụng nói trên, luận văn cho rằng, hoạt động tín dụng xuất khẩu tại NHTM được hiểu là các NHTM sử dụng các nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ khác nhằm đáp ứng nhu cầu về vốn cho khách hàng để thúc đẩy hoạt động XK hàng hoá và dịch vụ ra thị trường quốc tế. Qua đó có thể thấy rằng, tín dụng xuất khẩu của NHTM: – Về nghiệp vụ: Bao gồm các nghiệp vụ cho vay, nghiệp vụ chiết khấu, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ khác.

– Về hình thức: Đó là tất cả các hoạt động tài trợ vốn của NHTM cho nhà XK hoặc doanh nghiệp nước NK. – Về mục đích: Nhằm đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, sản xuất kinh doanh, khuyến khích việc xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ. – Về đối tượng của tín dụng xuất khẩu: Doanh nghiệp XK trong nước hoặc nhà NK quốc tế tiêu thụ sản phẩm trong nước. 1 – Về lợi ích: NHTM tham gia tín dụng xuất khẩu sẽ làm cho tổng mức dư nợ cấp tín dụng của NHTM tăng lên, thu nhập của ngân hàng từ hoạt động tín dụng xuất khẩu tăng nhờ thu lãi, thu phí dịch vụ và tạo điều kiện để ngân hàng mở rộng thêm các sản phẩm mới từ việc thanh toán XK.

Các hình thức cấp tín dụng xuất khẩu của ngân hàng thương mại. Có rất nhiều cách phân loại hình thức cấp tín dụng, tuy nhiên, dựa trên đặc thù luân chuyển hàng hóa, nguồn vốn của doanh nghiệp xuất khẩu và hình thức tài trợ tương ứng của ngân hàng theo từng giai đoạn hình thành hàng hóa, bên cạnh đó, tham khảo các hình thức cấp tín dụng cơ bản, tài chính quốc tế liên quan (Hồ Diệu, 2001; Lê Văn Tư, 2004; Phan Thị Cúc, 2008), bài viết phân loại hình thức cấp tín dụng XK của NHTM theo hai hình thức cơ bản như sau: 1. Tín dụng xuất khẩu trước khi giao hàng Tín dụng xuất khẩu trước khi giao hàng là hoạt động tài trợ vốn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn của NHTM đối với các doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu, nhằm giúp doanh nghiệp có đủ vốn để sản xuất, kinh doanh, chế biến nguồn hàng xuất khẩu theo hợp đồng thương mại đã ký kết với nhà nhập khẩu ở nước ngoài. Đối tượng tài trợ là vật tư, hàng hóa,… cấu thành thành phẩm xuất khẩu.

TDXK trước khi giao hàng gồm các hình thức sau:  Cho vay – Cho vay theo hạn mức: Là các khoản cho vay có thời hạn vay dưới 1 năm. Cho vay xuất khẩu ngắn hạn chủ yếu để phục vụ cho các nhu cầu chi trả chi phí trực tiếp cho thương vụ xuất khẩu theo các hợp đồng thương mại của nhà xuất khẩu như: cho vay mua nguyên vật liệu, điện, nước, trả lương công nhân và các chi phí khác phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh hàng xuất khẩu. Cho vay hạn mức phù hợp với những doanh nghiệp xuất khẩu có thị trường ổn định, thường xuyên, ít mang tính thời vụ. – Cho vay từng lần bổ sung vốn lưu động: Là cho vay dựa trên cơ sở hợp đồng ngoại thương đã ký kết, L/C cụ thể hay theo đơn đặt hàng.

Quyết định cho vay phụ thuộc chủ yếu vào tính hiệu quả của từng thương vụ và nguồn trả nợ cũng chính từ nguồn thu của thương vụ này. Thời hạn cho vay theo phương 1 thức này phụ thuộc vào điều khoản thanh toán của hợp đồng ngoại thương, L/C hoặc đơn hàng cụ thể và thường dưới 1 năm. Hình thức này phù hợp với các doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu theo mùa vụ, sản xuất theo đơn hàng, không mang tính ổn định, thường xuyên. – Cho vay từng lần tài trợ dự án: Hình thức này chủ yếu tài trợ cho việc mở rộng khả năng sản xuất cho nhà xuất khẩu như mở rộng nhà máy, mua sắm thêm máy móc thiết bị, xây dựng nhà xưởng, đầu tư tài sản cố định phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu.

Thời hạn cho vay chủ yếu là trung và dài hạn (trên 1 năm). Việc thẩm định và ra quyết định cho vay dựa trên nguồn thu dự kiến từ các hợp đồng xuất khẩu, tuy nhiên các ngân hàng sẽ ưu tiên tài trợ cho các dự án có nguồn thu từ các hợp đồng có hình thức thanh toán là thư tín dụng hoặc bảo lãnh của ngân hàng nước ngoài hoặc được chính phủ bảo lãnh thanh toán.  Bảo lãnh xuất khẩu Bảo lãnh xuất khẩu là cam kết của NHTM với bên có quyền (bên nhận bảo lãnh/người thụ hưởng) về việc thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho bên được bảo lãnh khi bên được bảo lãnh là nhà xuất khẩu không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh. Bảo lãnh xuất khẩu có các hình thức sau: Bảo lãnh vay vốn, bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh thực hiện hợp đồng, bảo lãnh thanh toán ứng trước.