MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong nền kinh tế hiện nay, doanh nghiệp là một lực lƣợng lớn của nền kinh tế, đóng góp đáng kể vào tổng sản lƣợng, tạo công ăn việc làm cho xã hội, là đối tƣợng đƣợc xem là nền tảng và tiềm năng lâu dài cho các NHTM gặt hái nhiều lợi nhuận cũng nhƣ sử dụng triệt để và có hiệu quả các sản phẩm bán chéo của NH thông qua thanh toán và sử dụng dịch vụ ngân hàng cho nhu cầu sản xuất kinh doanh. Đặc biệt trong đó phải kể đến một trong những hoạt động ngân hàng - hoạt động tín dụng doanh nghiệp lĩnh vực xây lắp - giữ vai trò quan trọng trong việc phát triển thị phần khách hàng, tạo nguồn vốn trung, dài hạn, đa dạng hóa các hoạt động ngân hàng, phát triển nền khách hàng hiện tại và tiềm năng, đem lại doanh thu cao, ổn định hàng năm. Từ một ngân hàng xuất phát điểm với nhiệm vụ cấp phát là chủ yếu, cho vay và quản lý vốn đầu tƣ tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế thuộc kế hoạch nhà nƣớc, qua 59 năm hình thành và phát triển Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam đã trở thành Ngân hàng thƣơng mại hàng đầu Việt Nam, khẳng định vai trò chủ lực và thế mạnh trong việc cho vay vốn phục vụ đầu tƣ phát triển góp phần vào công cuộc Công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nƣớc.
Hoạt động cho vay doanh nghiệp trong lĩnh vực xây lắp là một trong những hoạt động mạnh và truyền thống, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng dƣ nợ vay Ngân hàng. Tại các ngân hàng thƣơng mại nói chung và Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Gia Lai nói riêng, Doanh nghiệp hiện đang vẫn đƣợc xem là nhóm khách hàng mục tiêu và quan trọng. Trong định hƣớng phát triển hoạt động tín dụng doanh nghiệp của mỗi ngân hàng thƣơng mại nhất là phát triển tín dụng theo từng lĩnh vực ngành nghề, ngày càng đƣợc chuẩn hóa về quy trình và chính sách nhằm tăng trƣởng tín dụng khách hàng. 2 Các doanh nghiệp xây lắp thuộc lĩnh vực phát triển cơ sở hạ tầng của nền kinh tế, do đó có một vai trò hết sức quan trọng.
Hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp xây lắp thể hiện tính đặc thù về ngành nghề, sản phẩm có giá trị cao, đơn lẻ, thời gian hoàn thành kéo dài, nhu cầu vốn cao. Nhu cầu vốn vay ngân hàng để tham gia quá trình sản xuất kinh doanh là điều vô cùng cần thiết. Tuy nhiên, để phát triển cấp tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp xây lắp không hoàn toàn là vấn đề đơn giản vì phụ thuộc vào chính sách phát triển cho vay, năng lực vốn đối ứng, tính phức tạp về đặc thù kinh doanh, nguồn vốn thanh toán giữa chủ đầu tƣ và doanh nghiệp xây lắp ảnh hƣởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến việc cấp tín dụng của Ngân hàng. Trên địa bàn Gia Lai, trong năm 2015 đã có đến 26 ngân hàng thƣơng mại cho thấy mức độ cạnh tranh gay gắt trên địa bàn.
Không những tăng nhanh về số lƣợng ngân hàng mà yêu cầu về chất lƣợng cho vay và phát triển khách hàng doanh nghiệp xây lắp cũng ngày càng nâng cao khi một số ngân hàng TMCP có thế mạnh về nền tảng khách hàng doanh nghiệp trong lĩnh vực này điển hình là Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam chi nhánh Gia Lai. Trong giai đoạn 2013-2015, Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam- chi nhánh Gia Lai là một trong những chi nhánh đứng đầu hệ thống về quy mô tín dụng, đặc biệt trong lĩnh vực cho vay xây lắp. Từ thực tế hoạt động kinh doanh của đối tƣợng khách hàng xây lắp và thực trạng cấp tín dụng, ƣu và nhƣợc điểm các nội dung cấp tín dụng trong lĩnh vực xây lắp trong giai đoạn 2013-2015 là những vấn đề đặt ra nhằm phát triển cho vay, đồng thời định hƣớng giải pháp để khách hàng doanh nghiệp xây lắp tiếp cận tốt với sản phẩm tín dụng ngân hàng thuộc ngành nghề này, qua đó phân tích đẩy mạnh tăng trƣởng hiệu quả đối tƣợng khách hàng doanh nghiệp xây lắp trong xu thế cạnh tranh và phát triển kinh tế địa phƣơng luôn là yêu cầu đặt ra thƣờng xuyên và cấp thiết quan tâm nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu 3 2.
Mục tiêu tổng quát: Đề xuất giải pháp nhằm phát triển hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp xây lắp tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam - chi nhánh Gia Lai. Mục tiêu cụ thể: Phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng doanh nghiệp xây lắp tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam chi nhánh Gia Lai. Từ kết quả nghiên cứu đề xuất các nhóm giải pháp góp phần phát triển hiệu quả hoạt động cấp tín dụng doanh nghiệp xây lắp tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam - chi nhánh Gia Lai hiện nay. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Tín dụng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây lắp tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Gia Lai.
- Phạm vi nghiên cứu Về không gian: Nghiên cứu đƣợc tiến hành tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Gia Lai. Về thời gian: Nghiên cứu về tín dụng doanh nghiệp xây lắp tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Gia Lai trong giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2015. Phƣơng pháp nghiên cứu: Luận văn xác định sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu định tính, trong đó sử dụng phƣơng pháp thống kê mô tả, so sánh và phỏng vấn khách hàng doanh nghiệp xây lắp tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Gia Lai. Cụ thể: - Phƣơng pháp thống kê, mô tả: Căn cứ trên số liệu thống kê thực tế phân tích kết hợp giữa lý luận và thực tiễn kinh doanh tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Gia Lai nhằm đánh giá mục tiêu nghiên cứu là tình hình phát triển tín dụng doanh nghiệp xây lắp.
4 - Phƣơng pháp so sánh: Luận văn sử dụng phƣơng pháp so sánh trong việc phân tích các tỷ trọng, thị phần của các chỉ tiêu hoạt động đánh giá qua các năm trong nội bộ kết quả kinh doanh tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Gia Lai và so sánh với các ngân hàng khác trên địa bàn nhằm làm rõ nội dung nghiên cứu. - Phƣơng pháp phỏng vấn: thiết lập bảng câu hỏi căn cứ trên các tiêu chí phân tích làm rõ nội dung nghiên cứu. Xác định đối tƣợng phỏng vấn là khách hàng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây lắp sẽ, đã và đang quan hệ tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Gia Lai để có quan điểm phân tích khách quan các tiêu chí theo thực trạng phát triển cấp tín dụng xây lắp tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Gia Lai. Ý nghĩa thực tiễn của luận văn Thông qua việc nghiên cứu những cơ sở lý luận, phân tích hoạt động kinh doanh và thực trạng tín dụng doanh nghiệp xây lắp tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Gia Lai trong giai đoạn 2013-2015.
Việc phân tích đánh giá các mặt ƣu điểm, hạn chế và những nguyên nhân từ hoạt động này. Từ đó, đề tài mong muốn đóng góp những đề xuất, kiến nghị và giải pháp thiết thực, gắn liền với thực tiễn của hoạt động tín dụng đối với doanh nghiệp xây lắp tại Ngân hàng, góp phần phát triển tín dụng đối với doanh nghiệp xây lắp. Điểm mới của luận văn là nhận thấy hoạt động tín dụng truyền thống tiêu biểu đối với tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Gia Lai là lĩnh vực tín dụng doanh nghiệp xây lắp, vốn mang lại lợi nhuận trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng trong nhiều năm qua. Đứng trƣớc xu thế mới của hoạt động Ngân hàng, đánh giá về thực trạng hoạt động tín dụng doanh nghiệp xây lắp tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Gia Lai đề tài muốn 5 đƣa ra những đề xuất cụ thể để khẳng định giá trị tính tiên phong, tính ổn định vẫn luôn đƣợc coi trọng.
Việc phát triển hoạt động tín dụng doanh nghiệp xây lắp tại Ngân hàng mang tính chiến lƣợc lâu dài, tạo điểm tựa về lợi nhuận ròng cơ bản trong hoạt động tín dụng cho Ngân hàng. Tổng quan về lĩnh vực nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu các cơ sở lý luận và tìm tòi các nội dung phân tích thực trạng liên quan đến đề tài luận văn, các khía cạnh riêng lẻ liên quan đến luận văn cũng đƣợc đề cập, ở các mức độ và quy mô khác nhau. Cụ thể một số nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu của tác giả Nguyễn Tấn Lộc (2012), Mở rộng tín dụng doanh nghiệp tại chi nhánh Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển tỉnh Gia Lai, Luận văn thạc sĩ, chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Trƣờng Đại học Đà Nẵng. Nghiên cứu đã nêu ra những cơ sở lý luận liên quan đến tín dụng doanh nghiệp và mở rộng cho vay tín dụng doanh nghiệp.
Tuy nhiên, mục tiêu của đề tài này chủ yếu hƣớng tới phát triển tín dụng doanh nghiệp nói chung. Đề tài cũng nhấn mạnh các giải pháp nhằm nâng cao công tác quản lý rủi ro trong hoạt động tín dụng doanh nghiệp. Đề tài chƣa đi sâu phân tích thế mạnh cấp tín dụng theo ngành để phát triển tín dụng có chọn lọc và trọng điểm đối với đối tƣợng khách hàng hoạt động sản xuất kinh doanh theo cơ cấu ngành cụ thể theo kế hoạch tăng trƣởng tín dụng của Ngân hàng. Tác giả Trần Thị Hoa (2014) đã nghiên cứu đề tài “Nâng cao chất lƣợng tín dụng đối với doanh nghiệp xây lắp tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và phát triển Việt Nam- Chi nhánh Thái Nguyên”.
Trong nghiên cứu đã chỉ ra đƣợc các yếu tố cảnh hƣởng đến chất lƣợng cho vay doanh nghiệp xây lắp. Bên cạnh đó, tác giả cũng xác định các giải pháp nhẳm nâng cao chất lƣợng tín dụng đối với doanh nghiệp xây lắp tại Ngân hàng bao gồm: chính sách cho vay, quy trình cấp tín dụng, chất lƣợng cán bộ, kiểm tra, kiểm soát,.Tuy nhiên vấn đề của đề tài chỉ chú trọng đi sâu là làm sao cấp tín dụng doanh nghiệp xây lắp chất lƣợng là chủ yếu.