lời mở đầu, kết luận, danh mục các từ viết tắt, danh mục tài liệu tham khảo, phục lục, luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Lý luận chung về thương mại tại các cửa khẩu quốc tế trên biên giới Chƣơng 2: Thực trạng thương mại tại các cửa khẩu quốc tế trên biên giới Lào - Việt giai đoạn 2008 - 2012 Chƣơng 3: Định hướng và giải pháp phát triển hương mại tại các cửa khẩu quốc tế trên biên giới Lào – Việt đến năm 2020 5 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ THƢƠNG MẠI TẠI CÁC CỬA KHẨU QUỐC TẾ TRÊN BIÊN GIỚI 1.Tầm quan trọng của thƣơng mại tại các cửa khẩu quốc tế trên biên giới 1.Khái niệm về cửa khẩu biên giới Theo Quy chế cửa khẩu biên giới đất liền (sau đây gọi chung là cửa khẩu biên giới) bao gồm: cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính và cửa khẩu phụ, được mở trên các tuyến đường bộ, đường sắt, đường thuỷ nội địa trong khu vực biên giới theo Hiệp định về Quy chế biên giới đã được ký kết giữa Chính phủ của nước có chung biên giới để thực hiện việc xuất, nhập và qua lại biên giới quốc gia. Cửa khẩu quốc tế được mở cho người, phương tiện, hàng hoá của nước sở tại, nước láng giềng và nước thứ ba xuất, nhập qua biên giới quốc gia. Cửa khẩu chính được mở cho người, phương tiện, hàng hoá của nước sở tại và nước láng giềng xuất, nhập qua biên giới quốc gia. Cửa khẩu phụ được mở cho người, phương tiện, hàng hoá sở tại và nước láng giềng ở khu vực biên giới, vùng biên giới qua lại biên giới quốc gia.Khái niệm mại tại các cửa khẩu quốc tế trên biên giới Thương mại tại các cửa khẩu quốc tế trên biên giới là hoạt động mua bán, trao đổi hàng hoá được diễn ra giữa cư dân và doanh nghiệp hai nước tại khu vực biên giới của các nước láng giềng.
Thương mại tại các cửa khẩu quốc tế trên biên giới giữa hai nước láng giềng không chỉ đơn thuần là hoạt động buôn bán hàng hoá tại các cửa khẩu biên giới mà còn có phạm vi rộng hơn, 6 bao trùm các hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá được diễn ra trên toàn bộ khu vực biên giới của hai nước. Chẳng hạn, thương mại tại các cửa khẩu quốc tế trên biên giới Lào – Việt Nam là hoạt động mua bán trao đổi hàng hóa giữa dân cư, doanh nghiệp Lào và Việt Nam, động xuất nhập khẩu hàng hoá được diễn ra trên toàn bộ khu vực biên giới Lào – Việt Nam. Ngoài ra thương mại tại các cửa khẩu quốc tế trên biên giới không chỉ diễn ra hai nước mà còn gồm cả hoạt động thương mại từ nước thứ ba, ví dụ như: Thái Lan muốn xuất khẩu hàng hóa sang thị trường Việt Nam nhưng không thể xuất trực tiếp được không có biên giới chung nhau nên phải vận chuyển qua Lào để xuất sang Việt Nam. Tầm quan trọng Các nước có chung biên giới thường thiết lập quan hệ thương mại với nhau, nhất là trong xu thế hội nhập quốc tế.
Thương mại tại các cửa khẩu quốc tế trên biên giới có vai trò to lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tất cả các nước có liên quan, đặc biệt đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của các nước đang phát triển - Hoạt động thương mại tại các cửa khẩu quốc tế trên biên giới giữa các nước được khai thông và phát triển không chỉ làm phong phú, sống động hoạt động thương mại trên địa bàn các tỉnh miền núi, vùng cao biên giới mà còn tạo điều kiện để các địa phương trong vùng khai thác và phát huy được thế mạnh và tiềm năng, kết hợp nội lực với ngoại lực, chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lý hơn, thực hiện liên doanh, liên kết với các địa phương trong nước, dần tạo nên những khu kinh tế vùng biên có lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Nó không những thúc đẩy phát triển sản xuất, nâng cao đời sống nhân dân các tỉnh biên giới mà còn có tác dụng tích cực đối với công nghiệp hoá, hiện đại hoá của các nước đang phát triển. Thương mại tại các cửa khẩu quốc tế trên biên giới giữa các nước có 7 chung biên giới, thúc đẩy mở rộng và phát triển giao lưu hàng hoá giữa các vùng, miền, địa phương, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng sản xuất hàng hoá, thúc đẩy quá trình phân công lại lao động xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp, khôi phục và tạo thêm nhiều ngành nghề mới, góp phần giải quyết việc làm cho một số lượng lớn lao động ở khắp các miền của đất nước. - Tăng trưởng kim ngạch xuất, nhập khẩu qua các của khẩu quốc tế trên biên giới góp phần thúc đẩy tốc độ tăng tổng kim ngạch xuất nhập khẩu.Ví dụ như năm 1995, kim ngạch xuất nhập khẩu Lào - Việt Nam đóng góp 0,35% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Lào, năm 2010 con số này tăng tới 0,78 % (trong đó xuất khẩu là 0,3% và nhập khẩu là 0,48%).
- Tạo điều kiện để xuất khẩu được những mặt hàng có lợi thế và những mặt hàng đang gặp khó khăn do thiếu thị trường tiêu thụ. góp phần ổn định đời sống một bộ phận dân cư, đặc biệt là dân cư ở các tỉnh biên giới. Tạo điều kiện thuận lợi để một khối lượng lớn hàng hóa , vật tư, thiết bị của các nước có chung biên giới được xuất nhập khẩu. Hoạt động này đóng góp một phần không nhỏ vào việc đáp ứng nhu cầu của phát triển sản xuất và tiêu dùng.
- Thu hút được số lượng lớn các doanh tham gia, giải quyết công ăn, việc làm cho nhiều người lao động tại các cửa khẩu biên giới, các tỉnh thuộc khu vực biên giới và cả nước. Việc trao đổi hàng hoá qua biên giới với các nước phát triển cao hơn trong chừng mực nhất định tạo sức ép đối với các nhà sản xuất của nước tăng đầu tư để cải tiến và đổi mới công nghệ, giảm giá thành, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm. Vì vậy, trong những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp của Lào, Việt Nam đứng vững trong cạnh tranh với các doanh nghiệp sản xuất cùng loại sản phẩm của Thái lan và Trung Quốc 8 - Tạo môi trường và điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch của Lào và Việt Nam. Nhờ doanh thu du lịch và dịch vụ du lịch liên tục tăng cho nên cơ sở vật chất của ngành được cải thiện đáng kể.
Hệ thống nhà nghỉ, khách sạn được cải tạo, nâng cấp cùng với các hình thức du lịch hấp dẫn đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách nên lượng khách du lịch vào Lào tăng lên rất nhanh. -Tạo lập cơ sở quan trọng cho việc cải thiện và phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng. Mạng lưới đường bộ được cải tạo, nâng cấp như Quốc lộ 7, 8, 9, quốc lộ 12, quốc lộ 127.Một số cầu ở Cầu Treo, Lao Bảo, Na Meo, Kon Tum. được sửa chữa và xây dựng mới.
Cơ sở hạ tầng của ngành bưu chính viễn thông, ngân hàng được đầu tư phát triển cả chiều rộng lẫn chiều sâu, các khu kinh tế cửa khẩu, hệ thống chợ biên giới, các cửa hàng miễn thuế, kho ngoại quan. được xây dựng ở nhiều tỉnh có cửa khẩu quốc tế trên biên giới. Đặc biệt là Lào không có đường ra tới biển việc phát triển thương mại tại các cửa khẩu quốc tế trên biên giới là hết sức quan trọng và trong điều kiện Lào là thành viên của WTO. Các hình thức mua bán tại cửa khẩu quốc tế Thương mại tại các cửa khẩu quốc tế trên biên giới diễn ra với nhiều hình thức khác nhau, nhưng các quốc gia thường tập trung sử dụng hình thức sau: - Hình thức mua bán để tiêu dùng (Consumer trade) là hoạt động mua bán với nhau giữa người dân ở khu vực cửa khẩu quốc tế trên biên giới hai quốc gia, phần nhiều là những hàng hóa tiêu dùng, hoạt động mua bán diễn ra hàng ngày và không thể thu thập thông tin thống kê chính xác về thuế thương mại này.
- Hình thức tiền mặt (Cash) là việc mua bán diễn ra ở khu vực biên giới thanh toán bằng tiền mặt, có đóng thuế thông qua cán bộ hải quan quản lý ở 9 khu vực cửa khẩu, người mua là người thể hiện nội quy của hải quan và có sự thu thập thông tin số liệu thống kê thương mại. - Hình thức giấy phép xuất khẩu nhằm cân bằng cán cân thương mại. Đây là trường hợp thương nhân trong nước muốn mua hàng hóa và nhập khẩu hàng hóa của nước láng giềng vào nước phải xuất khẩu hàng hóa của nước mình ra trước sau đó số lượng hàng hóa xuất khẩu bằng số lượng hàng hóa nhập khẩu rồi thương nhân sẽ có được giấy phép, khi thương nhân có được giấy phép rồi sẽ đưa giấy phép đó đi đặt hàng để nhập khẩu đúng bằng hàng xuất khẩu. Các nước sử dụng hình thức này để đảm bảo sự công bằng về cán cân thương mại, giữ vững giá trị tiền tệ và bảo hộ sản xuất trong nước.
- Hình thức thương mại quốc tế là hình thức thương mại tiêu chuẩn quốc tế bằng cách mở thư tín dụng L/C hình thức này là hình thức đước áp dụng nhiều nhất vì có độ an toàn nhiều nhất. Dịch vụ thanh toán thư tín dụng chứng từ (L/C) giúp các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thực hiện giao dịch một cách nhanh chóng, chính xác và an toàn.Nội dung thƣơng mại tại các cửa khẩu quốc tế trên biên giới 1.Xuất nhập khẩu hàng hóa 1.Khái niệm Xuất khẩu là hoạt động đưa các hàng hoá và dịch vụ từ quốc gia này sang quốc gia khác nhằm thu lợi nhuận. Dưới giác độ kinh doanh, xuất khẩu là việc bán các hàng hoá và dịch vụ giữa quốc gia này với quốc gia khác, còn dưới giác độ phi kinh doanh (làm quà tặng hoặc viện trợ không hoàn lại) thì xuất khẩu chỉ là việc lưu chuyển hàng hoá và dịch vụ qua biên giới quốc gia. Dùng tiền tệ làm phương tiện thanh toán.
Tiền tệ có thể là ngoại tệ đối với một quốc gia hoặc cả hai quốc gia. Mục đích của hoạt động này khai thác lợi thế của từng quốc gia. Khi trao đổi hàng hóa giữa các quốc gia có lợi các quốc gia đều tích cực tham gia hoạt động này. 10 Cơ sở của xuất khẩu là mua bán trao đổi (bao gồm cả hàng hóa vô hình và hữu hình) trong nước.