Chương 1. MỘT SỐ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI SẢN PHẨM 1. BẢN CHẤT VÀ VAI TRÒ CỦA PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI SẢN PHẨM 1. Bản chất phát triển thương mại sản phẩm Để tìm hiểu bản chất của phát triển thương mại, trước hết, ta cần hiểu thương mại nghĩa là gì: Theo Luật Thương mại năm 2005: “Hoạt động thương mại của các thương nhân bao gồm việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động khác nhằm mục đích sinh lời hoặc thực hiện chính sách xã hội”.
Theo Hà Văn Sự (2015), Kinh tế thương mại đại cương, Nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội: “Thương mại là tổng hợp các hiện tượng, các hoạt động và các quan hệ kinh tế gắn và phát sinh cùng với trao đổi hàng hóa và cung ứng dịch vụ nhằm mục đích lợi nhuận”. Vậy ta có thể hiểu thương mại là hoạt động trao đổi mua bán trực tiếp giữa các cá nhân hay một nhóm người thông qua hiện vật hay trao đổi theo hình thức gián tiếp thông qua một phương tiện trung gian là tiền. Mọi hoạt động trong thương mại đều hướng đến mục đích cuối cùng đó là lợi nhuận. Theo Hà Văn Sự (2015), Kinh tế thương mại đại cương, Nhà xuất bản Thống kê, Hà Nội: “Phát triển thương mại là quá trình bao gồm nhiều hoạt động nhằm tạo ra sự thay đổi cả về lượng và chất, sự tăng trưởng thương mại của quốc gia trong từng giai đoạn phát triển.
Phát triển thương mại hướng tới sự hài hòa các mục tiêu kinh tế, xã hội và môi trường tức là nhằm tới sự bền vững” Phát triển thương mại có thể được xem xét ở phạm vi vĩ mô và vi mô. Ở phạm vi vĩ mô, quá trình gồm các hoạt động tạo ra sự thay đổi cả lượng và chất của tăng trưởng thương mại của một quốc gia trong 1 thời kỳ nhất định. Ở phạm vi vi mô, phát triển thương mại là tổng thể các hoạt động(ở các khâu của quá trình kinh doanh) nhằm gia tăng về kết quả mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đảm bảo nâng cao tính hiệu quả, sức cạnh tranh và phát triển doanh nghiệp ổn định, vững chắc. Trong đó ta cần lưu ý về loại hình thức và chức năng phân phối của doanh nghiệp: Hoàng Việt Hưng – 1 Trường Đại học Thương mại Báo cáo Khoá luận tốt nghiệp Đối với doanh nghiệp thương mại(thuần túy mua hàng để bán): Phát triển thương mại là sự tăng trưởng về lượng và chất các kết quả hoạt động mua bán hàng hóa.
Phát triển thương mại phụ thuộc hoạt động ở khâu mua bán, dự trữ và vận chuyển. Đối với doanh nghiệp sản xuất và phân phối, phát triển thương mại thể hiện ở kết quả tiêu thụ/bán sản phẩm và kết quả “đầu vào”(mua yếu tố sản xuất). Phát triển thương mại phụ thuộc hoạt động mua bán, dự trữ, vận chuyển và hoạt động ở khâu sản xuất. Do đó, thực tiễn tăng trưởng lượng/chất của hoạt động kinh doanh phụ thuộc vào 3 yếu tố: Thứ nhất là sự phát triển của sản xuất(kết quả sản xuất, giá trị sản lượng); Thứ hai là kết quả thương mại hay phân phối( kết quả tiêu thụ của doanh nghiệp); Thứ ba là kết quả hoạt động sản xuất và cung cấp dịch vụ cho khách hàng.
Với đề tài là “Phát triển thương mại sản phẩm xút lỏng của công ty Cổ phần hóa chất Việt Trì trên thị trường nội địa” thuộc phạm vi vi mô nên từ lý thuyết trên, ta thấy bản chất của phát triển thương mại sản phẩm gồm 3 khía cạnh: Gia tăng quy mô; Nâng cao chất lượng hoạt động thương mại; Tối ưu hiệu quả và hướng đến phát triển bền vững. Vai trò của phát triển thương mại sản phẩm Phát triển thương mại sản phẩm có một vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trường hiện nay, ảnh hưởng đến rất nhiều thành phần trong xã hội như: Đối với người tiêu dùng: Phát triển thương mại sản phẩm giúp người tiêu dùng mua được hàng với mức giá cạnh tranh, có chất lượng tốt, mẫu mã kiểu dáng đa dạng hơn. Ngoài ra, khách hàng còn có nhiều cơ hội được tiếp cận với cách thức mua hàng hiện đại và tiện lợi hơn. Qua đó có thể thấy được việc phát triển thương mại sản phẩm giúp người tiêu dùng tăng lợi ích khi tiêu dùng sản phẩm này, đồng thời tiết kiệm chi tiêu.
Phát triển thương mại sản phẩm ở vùng sâu, vùng xa, hải đảo còn giúp người dân ở những vùng khó khăn có khả năng tiếp cận những nhu cầu cần thiết mới của xã hội, cải thiện cuộc sống tại những vùng khó khăn này. Đối với doanh nghiệp sản xuất – kinh doanh: Sản phẩm được tiêu thụ đồng nghĩa với việc nó được người tiêu dùng chấp thuận. Sản phẩm càng tiêu thụ được nhiều đồng nghĩa là uy tín của công ty ngày càng được nâng cao. Từ đó làm tăng lợi nhuận, tăng vốn, cải thiện cơ cấu tài chính của công ty theo hướng có lợi và an toàn Hoàng Việt Hưng – 1 Trường Đại học Thương mại Báo cáo Khoá luận tốt nghiệp hơn.
Qua đó, Hoàng Việt Hưng – 1 Trường Đại học Thương mại Báo cáo Khoá luận tốt nghiệp tình hình tài chính của công ty ngày càng được vững mạnh, nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp đối với các đối thủ trên thị trường và với cả các đối tác kinh doanh. Nếu doanh nghiệp biết kết hợp hài hòa giữa kinh tế - xã hội – môi trường sẽ làm cho uy tín doanh nghiệp ngày càng tăng lên và doanh nghiệp ngày càng phát triển tốt hơn. Đối với kinh tế - xã hội: Phát triển thương mại sản phẩm sẽ góp phần đảm bảo cân đối cung – cầu, đảm bảo được hoạt động sản xuất của doanh nghiệp diễn ra bình thường, tránh được sự mất cân đối trong xã hội. Sản phẩm tiêu thụ được nhiều sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp sản xuất và thương mại phát triển theo, nâng cao trình độ khoa học về dây chuyền sản xuất của doanh nghiệp theo hướng tăng tỷ trọng của ngành sản xuất kinh doanh.
Thương mại sản phẩm ngày càng phát triển kéo theo hoạt động kinh tế của đất nước ngày càng mạnh hơn, đóng góp không nhỏ cho GDP của đất nước và ngân sách nhà nước. Đồng thời, vấn đề thất nghiệp sẽ được giải quyết đối với một bộ phận dân cư. NGUYÊN LÝ CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI SẢN PHẨM 1. Nguyên tắc phát triển thương mại sản phẩm Các nguyên tắc phát triển thương mại bao gồm: Thứ nhất, phát triển thương mại sản phẩm phải tuân thủ các quy luật cơ chế thị trường Các quy luật cơ chế thị trường là nguyên tắc chi phối mọi hoạt động phát triển thương mại nói chung.
Cụ thể, đối với quy luật giá trị thì sự vận động của giá cả sản phẩm luôn luôn phải xoay quanh giá trị của chính nó, không thể tách rời một cách vô hạn. Đồng thời, giá cả sản phẩm trên thị trường luôn gắn chặt với quy luật cung cầu: giá cả tương xứng với giá trị ở điểm cân bằng cung cầu và lớn hơn giá trị khi cung nhỏ hơn cầu và thấp hơn giá trị khi cung lớn hơn cầu. Từ quy luật giá trị sẽ đi đến quy luật cạnh tranh giữa doanh nghiệp sản xuất sản phẩm, người tiêu dùng sản phẩm và giữa doanh nghiệp với người tiêu dùng vì giá trị và giá cả của sản phẩm tạo nên sự vận động của thị trường chiếu sáng. Hoàng Việt Hưng – 1 Trường Đại học Thương mại Báo cáo Khoá luận tốt nghiệp Thứ hai, phát triển thương mại sản phẩm phải dựa trên quan điểm đường lối của Đảng và Nhà nước, thực hiện theo đúng những quy định của Pháp luật về phát triển thương mại Hoạt động SXKD trong cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước đòi hỏi các doanh nghiệp phải tuân thủ chấp hành đúng các đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước đã đề ra.
Các hoạt động SXKD sản phẩm giấy phải thực hiện đúng theo chủ trương công nghiệp hóa, hiện đại hóa, áp dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật vào trong hoạt động sản xuất và phải dựa theo định hướng phát triển của đất nước. Ngoài ra, để có thể hoạt động lâu dài trên thị trường các doanh nghiệp cần phải chú trọng tới các quy phạm pháp luật đối với hoạt động SXKD và tiêu thụ sản phẩm; tạo môi trường kinh doanh pháp lý, trung thực, không kinh doanh sản phẩm trái phép, gian lận thương mại: buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng gây ảnh hưởng xấu tới người tiêu dùng và các doanh nghiệp, thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước. Các doanh nghiệp cần phải tôn trọng và bảo vệ môi trường sinh thái, không vì lợi ích của mình mà gây tổn hại đến môi trường tự nhiên. Thứ ba, phát triển thương mại sản phẩm phải hướng tới tiêu chí phát triển bền vững Trong nền kinh tế thị trường, hiệu quả kinh tế là nguyên tắc chi phối hoạt động phát triển thương mại các sản phẩm.
Tuy nhiên, hiện nay vấn đề phát triển bền vững sản phẩm cần phải được thực hiện trong những bước nhỏ nhất. Phát triển thương mại sản phẩm phải đảm bảo không những hiệu quả về mặt kinh tế mà còn phải góp phần mang lại tiến bộ xã hội và duy trì môi trường sống tốt đẹp. Mỗi hành động không thể đánh đổi một trong ba yếu tố trên, mà nhất định phải là cùng nhau phát triển, cùng nhau đi lên thì mới thật sự có hiệu quả tốt. Nội dung và tiêu chí đánh giá phát triển thương mại sản phẩm a) Nội dung phát triển thương mại sản phẩm Với hướng tiếp cận là phát triển thương mại ở phạm vi vi mô, các nội dung phát triển thương mại sản phẩm bao gồm: Phát triển thương mại sản phẩm về quy mô có nghĩa là gia tăng quy mô thương mại một cách hợp lý, thúc đẩy nhịp độ, tốc độ tăng trưởng thương mại nhanh, ổn định và liên tục, cải thiện chất lượng phát triển thương mại sản phẩm gắn với chuyển dịch Hoàng Việt Hưng – 1 Trường Đại học Thương mại Báo cáo Khoá luận tốt nghiệp cơ cấu thương mại sản phẩm này phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả thương mại hướng vào mục tiêu phát triển bền vững, đáp ứng hài hòa các mục tiêu kinh tế, xã hội và môi trường.