Chương 1: Lý luận chung về phát triển thị trường Vận tải Hàng không. Chương 2: Đánh giá thực trạng phát triển thị trường Hàng không khu vực Châu Âu của Vietnam Airlines. Chương 3: Phương hướng, giải pháp phát triển thị trường Hàng không khu vực Châu Âu của Vietnam Airlines. 4 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG VẬN TẢI HÀNG KHÔNG 1.1 Khái niệm, vai trò, đặc điểm vận tải hàng không 1.1 Khái niệm vận tải hàng không Hàng không dân dụng là lĩnh vực kinh tế có nhiệm vụ cơ bản là thực hiện và đảm bảo thực hiện chuyên chở (vận chuyển) hành khách, hàng hóa bằng đường hàng không.
Thuật ngữ chuyên môn gọi là vận tải hàng không, đây là hoạt động đóng vai trò trung tâm của hàng không dân dụng bởi phần lớn các hoạt động hàng không khác điều diễn ra xung quanh. Cụm từ “vận tải” đặt hàng không vào “đại gia đình” giao thông vận tải, cụm từ “hàng không” lại phân biệt vận tải hàng không với các phương thức vận tải khác như vận tải đường biển, vận tải đường sắt, vận tải đường bộ và vận tải đường sông, v. Hãng hàng không (ở đây chỉ đề cập đến nhà vận chuyển hàng không hoạt động vì mục đích thương mại) có chức năng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ vận chuyển hành khách và hàng hóa bằng đường hàng không - đây là lực lượng trung tâm của hàng không dân dụng bởi nó trực tiếp thực hiện nhiệm vụ cơ bản của hàng không dân dụng. Sản phẩm cuối cùng của hãng hàng không là lượng hành khách và hàng hóa do nó vận chuyển được đo bằng đơn vị hành khách thực hiện và tấn hàng hóa thực hiện.
Muốn vậy hãng hàng không phải cung ứng cho thị trường khả năng vận chuyển lượng hành khách và hàng hóa, thể hiện dưới dạng ghế cung ứng và tấn cung ứng trên các chuyến bay do nó thực hiện. Như vậy vận tải hàng không chiếm vị trí trung tâm trong hoạt động hàng không dân dụng, nhưng sẽ không có một hành khách hay một tấn hàng hóa nào được vận chuyển nếu thiếu kết cấu hạ tầng hàng không đó là các cảng hàng không, các trung tâm quản lý, điều hành bay khu vực, v. 5 Thông qua tìm hiểu khái quát về ngành hàng không dân dụng ta sẽ có khái niệm đầy đủ về vận tải hàng không. Vận tải hàng không là sự tập hợp các yếu tố kinh tế, kỹ thuật nhằm khai thác chuyên chở hành khách và hàng hóa bằng tàu bay một cách có hiệu quả.
Hoạt động vận tải hàng không là một hoạt động kinh tế có mục đích của con người và sự ra đời của vận tải hàng không để phục vụ mục đích đó. Sản phẩm trong kinh doanh vận tải hàng không là loại hình sản phẩm dịch vụ đó chính là sự di chuyển hành khách, hàng hóa, hành lý và bưu kiện trong không gian. Sản phẩm vận tải hàng không cũng có hai thuộc tính là giá trị sử dụng và giá trị. Giá trị của hàng hóa là lực lượng lao động xã hội cần thiết kết tinh trong hàng hóa đó.
Giá trị sử dụng sản phẩm vận tải hàng không là khả năng đáp ứng nhu cầu di chuyển. Vận tải hàng không mang tính chất đặc thù nên so với các ngành sản xuất vật chất khác, ngành vận tải hàng không có những điểm khác biệt về quá trình sản xuất, về sản phẩm và tiêu thụ sản phẩm, thể hiện ở các điểm sau: * Môi trường sản xuất của vận tải hàng không là không gian, luôn di động chứ không cố định như trong các ngành sản xuất khác. * Sản xuất trong vận tải hàng không là quá trình tác động về mặt không gian vào đối tượng lao động chứ không phải về mặt kỹ thuật vì vậy không làm thay đổi hình dáng, kích thước của đối tượng lao động. * Sản phẩm vận tải hàng không không tồn tại dưới hình thức vật chất mà sản xuất và tiêu thụ diễn ra đồng thời, do đó không có khả năng dự trữ sản phẩm vận tải để tiêu dùng về sau mà chỉ có dự trữ năng lực vận tải.
Cụ thể khác với nhiều sản phẩm khác khi chúng đã được sản xuất ra nhưng chưa tiêu thụ được thì vẫn nằm trong kho để tiêu thụ sau này, còn sản phẩm của hãng hàng không một khi đã sản xuất ra nhưng chưa tiêu thụ được thì nó tự động mất đi. 6 * Quá trình sản xuất của ngành vận tải hàng không không tạo ra sản phẩm vật chất mới mà chỉ làm thay đổi vị trí của hàng hóa và qua đó làm tăng giá trị của hàng hóa. Như vậy căn cứ vào môi trường sản xuất thì vận tải hàng không là một phương thức vận tải đáp ứng nhu cầu di chuyển vị trí của đối tượng vận chuyển nhằm mục đích kinh tế. Qua đó, chúng ta có thể xác định vận tải hàng không là việc chuyên chở hành khách và hàng hóa từ nơi này đến nơi khác bằng tàu bay và sản phẩm trong kinh doanh vận tải hàng không là loại hình sản phẩm dịch vụ.2 Vai trò của vận tải hàng không 1.1 Vai trò của vận tải hàng không trong nền kinh tế quốc dân Vận tải hàng không có vai trò quan trọng và có tác động to lớn đối với nền kinh tế quốc dân, nó giữ vai trò là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn đại diện cho phương thức vận tải tiên tiến và hiện đại, đóng góp vai trò to lớn và có ảnh hưởng quan trọng trong công cuộc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng của đất nước.
Đặc biệt vận tải hàng không góp phần thúc đẩy tiến trình buôn bán quốc tế, du lịch và hội nhập giữa các nước trong khu vực và giữa các khu vực trên thế giới. Hệ thống vận tải hàng không phục vụ tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội như sản xuất, lưu thông, tiêu dùng, quốc phòng và phản ánh trình độ phát triển của một quốc gia. Cũng như các phương tiện vận tải khác, vận tải hàng không là một yếu tố của quá trình lưu thông. Các Mác nói “Lưu thông có nghĩa là hành trình thực tế của hàng hóa trong không gian được giải quyết bằng vận tải.
Vận tải là sự tiếp tục của quá trình sản xuất ở bên trong quá trình lưu thông và vì quá trình lưu thông ấy”. Như vậy, vai trò vận tải hàng không trong kinh tế quốc dân biểu hiện rõ nét ở hai khía cạnh sau: 7 * Vận tải hàng không là chất xúc tác đặc biệt thúc đẩy nền kinh tế quốc dân và mối quan hệ kinh tế quốc tế phát triển. Thực tế cho thấy sự phát triển của ngành hàng không kéo theo sự phát triển của nhiều lĩnh vực kinh tế khác, hàng không là ngành có nhiều đóng góp ngoại tệ cho nhà nước, là nơi dự trữ và cung cấp đội ngũ cán bộ có trình độ, có kỹ thuật phục vụ cho quốc phòng, là phương tiện vận tải có khả năng kết nối nhiều vùng trong quốc gia và nhiều quốc gia trên toàn cầu với tốc độ nhanh mà các phương tiện vận tải khác không làm được. Do đó hệ thống vận tải hàng không là huyết mạch quan trọng của các hoạt động kinh tế và kinh tế quốc tế.
Mở rộng phát triển vận tải hàng không đồng nghĩa với việc mở đường bay. Mở đường bay có nghĩa là mở rộng hợp tác về kinh tế, quan hệ chính trị và giao lưu văn hóa xã hội. Hay nói cách khác, vận tải hàng không là một điển hình về mối quan hệ kinh tế quốc tế, là ngành có vai trò quan trọng trong quá trình hội nhập mà các phương tiện vận tải khác không thể so sánh được. * Thu và chi của ngành vận tải hàng không là một bộ phận quan trọng trong cán cân thanh toán quốc tế Theo định nghĩa trong thương mại quốc tế thì “Việc thanh toán các nghĩa vụ tiền tệ phát sinh có liên quan tới các quan hệ quốc tế, thương mại và các mối quan hệ khác giữa các tổ chức, các công ty và các chủ thể khác nhau của các nước gọi là thanh toán quốc tế”.
Những ảnh hưởng tích cực của nó trong thanh toán quốc tế thể hiện ở giá vé áp dụng cho người nước ngoài trên chuyến bay nội địa và các khoản thu ngoại tệ từ các hoạt động dịch vụ thương mại và kỹ thuật hàng không. Điều đó có nghĩa là những khoản thu nhập ấy trở thành một khoản thuận lợi trong cân bằng thương mại và có thể bù đắp lại cho những khoản thiếu hụt trong cán cân thanh toán từ việc thanh toán thương mại cho các Hãng hàng không nước ngoài cũng như từ việc chi tiêu ngoại tệ của người du lịch đi du lịch nước ngoài. Đồng thời nó là điều kiện quan trọng 8 trong cán cân thanh toán cho việc mua bán các thiết bị hàng không và nhiên liệu máy bay. Từ các phân tích nêu trên có thể xác định tác dụng của vận tải hàng không như sau: * Là một ngành kinh tế mũi nhọn đóng góp kể tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dân.
* Đáp ứng nhu cầu di chuyển với tốc độ nhanh, thời gian ngắn của hàng hóa và hành khách. * Góp phần khắc phục sự phát triển không đều giữa các khu vực, các địa phương, mở rộng giao lưu trao đổi hàng hóa trong nước cũng như quốc tế. * Rút ngắn khoảng cách giữa thành thị và nông thôn, đồng bằng và miền núi, góp phần cải thiện đời sống người lao động. * Mở rộng quan hệ kinh tế với nước ngoài.
* Tăng cường khả năng quốc phòng và bảo vệ đất nước.2 Vai trò vận tải hàng không trong quá trình toàn cầu hóa kinh tế Xu thế toàn cầu hóa trong nền kinh tế thế giới ngày càng tăng đã kéo theo xu thế toàn cầu hóa vận tải hàng không phát triển. Hiện nay xu thế này cũng đang diễn ra với tốc độ ngày một nhanh và cũng theo các cấp độ tiểu khu vực, khu vực và toàn cầu. Nếu như biểu hiện của liên kết thương mại quốc tế là các tổ chức WTO thì biểu hiện của liên kết vận tải hàng không quốc tế là tổ chức ICAO (Tổ chức hàng không dân dụng quốc tế) và IATA (Hiệp hội vận tải hàng không quốc tế). Nếu như biểu hiện của liên kết thương mại khu vực là tổ chức APEC thì biểu hiện về liên kết vận tải khu vực là tổ chức AAPA (Hiệp hội hàng không Châu Á Thái Bình Dương), v.
Cùng với các quan hệ kinh tế ngày càng mở rộng thì số lượng các tổ chức quốc tế về liên kết vận tải hàng không cũng phát triển nhanh chóng.