Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển thị trƣờng điện của doanh nghiệp. - Chương 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. - Chương 3: Thực trạng phát triển thị trƣờng điện của Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam. - Chương 4: Định hƣớng và giải pháp thúc đẩy phát triển thị trƣờng điện của Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam trong thời gian tới.
3 CHƢƠNG 1 - TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN THỊ TRƢỜNG ĐIỆN CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 1. Công trình nghiên cứu đã công bố Việc nghiên cứu phát triển thị trƣờng điện tại Việt Nam đã đƣợc các cấp Chính phủ và một số tác giả nghiên cứu tại các luận án, luận văn khoa học trong giai đoạn trƣớc đây. Trong quá trình nghiên cứu và tham khảo, tác giả luận văn này đã tìm kiếm và tiếp xúc đƣợc một số nội dung nghiên cứu ở cấp quốc gia và đề tài khoa học luận án tiến sỹ, luận văn thạc sỹ, với các nội dung sơ bộ nhƣ sau: - Nghiên cứu về phát triển tổng thể ngành điện Quốc gia đã đƣợc Bộ Công Thƣơng lập, Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 500/QĐ-TTg ngày 15/5/2023 của Thủ tƣớng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quy hoạch điện VIII).
Trong đó đã nghiên cứu và quy định về chiến lƣợc phát triển ngành điện của Việt Nam với định hƣớng và phƣơng phát triển về: quy mô tổng công suất các nhà máy điện, loại hình nhà máy điện, phát triển lƣới điện và đƣờng truyền tải,. đảm bảo cung cấp đủ điện cho nhu cầu sinh hoạt và sản xuất, với tổng phụ tải hàng năm tăng khoảng 8,6 ÷ 9,1% trong giai đoạn hiện nay. - Đối với việc nghiên cứu về phát triển thị trƣờng điện nói chung của Việt Nam: + Tác giả Nguyễn Hoài Nam, trong Luận án Tiến sỹ Kinh tế phát triển về đề tài Phát triển thị trường điện lực tại Việt Nam (năm 2018) đã hệ thống lại các cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển thị trƣờng điện, khảo cứu kinh nghiệm quốc tế về phát triển thị trƣờng điện; phân tích và đánh giá thực trạng phát triển thị trƣờng điện tại Việt Nam, chỉ ra các kết quả đạt đƣợc, những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế này. Các hạn chế đƣợc chỉ ra bao gồm: việc tăng trƣởng nhu cầu phụ tải chƣa mang tính bền vững; việc sản xuất và cung ứng nguồn điện chƣa ổn định và có mức dự phòng hợp lý; sự tham gia của các doanh nghiệp vào thị trƣờng phát điện còn hạn chế; các nguồn năng lƣợng tái tạo có tỷ trọng thấp và chƣa phát triển đúng 4 tiềm năng; và việc quản lý vận hành thị trƣờng điện cạnh tranh còn bộc lộ một số hạn chế.
Nguyên nhân của các hạn chế bao gồm: Việc dự phòng công suất phát điện của hệ thống điện Việt Nam còn ở mức thấp; còn tồn tại nhiều khó khăn, chƣa khuyến khích việc đầu tƣ vào sản xuất điện; cơ chế quản lý của các cấp thẩm quyền còn chƣa chặt chẽ, đầy đủ, cơ chế quản lý giá điện chƣa hợp lý. Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất phƣơng hƣớng và giải pháp để phát triển thị trƣờng điện tại Việt Nam đến năm 2030. Các giải pháp phát triển thị trƣờng điện tại Việt Nam đƣợc đƣa ra xét đến các dự báo liên quan tới tăng trƣởng kinh tế, xu hƣớng phát triển thị trƣờng điện, và hƣớng đến việc khắc phục các nguyên nhân gây ra những hạn chế đối với sự phát triển thị trƣờng điện tại Việt Nam, bao gồm: đảm bảo nguồn cung điện năng thông qua thu hút đầu tƣ phát triển sản xuất điện; gia tăng nguồn cung điện năng từ năng lƣợng tái tạo; tập trung xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ giao dịch thị trƣờng; và việc điều chỉnh, hoàn thiện các cơ chế chính sách trong công tác quản lý thị trƣờng, khuyến khích đầu tƣ. + Tác giả Nguyễn Thành Sơn, trong Luận án Tiến sĩ Kinh tế về đề tài Xây dựng và phát triển thị trường Bán buôn điện cạnh tranh Việt Nam (năm 2014) đã nghiên cứu về việc phát triển thị trƣờng bán buôn điện cạnh tranh của Việt Nam.
Trong đó tác giả đã phân tích tổng quan về thị trƣờng điện, điều tiết của Nhà nƣớc đối với thị trƣờng điện; nghiên cứu các mô hình tổ chức thị trƣờng điện cạnh tranh tại Việt Nam, cấu trúc và cơ chế vận hành thị trƣờng bán buôn điện cạnh tranh, kinh nghiệm xây dựng phát triển thị trƣờng điện cạnh tranh của các nƣớc trên thế giới. Đồng thời tập trung nghiên cứu thực trạng thị trƣờng điện hiện nay và sự cần thiết phải xây dựng, phát triển thị trƣờng bán buôn điện cạnh tranh tại Việt Nam. Trong đó, tác giả đã chỉ ra các tồn tại của thị trƣờng điện trong giai đoạn nghiên cứu theo các khía cạnh: i) Mối quan hệ giữa các chủ thể tham gia thị trƣờng điện: cá chủ thể có mối quan hệ chƣa thực sự minh bạch; và ii) Việc đầu tƣ phát triển lƣới điện truyền tải chƣa đồng bộ so với nhu cầu phụ tải ngày càng tăng của quốc gia. Các nguyên nhân tồn tại đƣợc chỉ ra bởi việc tổ chức thị trƣờng đang trong giai đoạn phát triển ban đầu, chƣa hoàn toàn đảm bảo tính cạnh tranh bởi các đơn vị quản lý thị trƣờng và các đơn vị vận hành mua bán điện, truyền tải,.
là các 5 đơn vị trực thuộc EVN, trong khi EVN cũng sở hữu các nhà máy điện cạnh tranh cùng các đơn vị phát điện độc lập khác. Trên cơ sở phân tích thực trạng thị trƣờng điện, các tồn tại của thị trƣờng, tác giả đã đề xuất phƣơng án tái cấu trúc ngành điện Việt Nam với mô hình và giải pháp xây dựng và phát triển thị trƣờng bán buôn điện cạnh tranh Việt Nam, cơ bản bao gồm: i) Mở rộng quy mô thị trƣờng bằng cách đa dạng hóa các chủ thể tham gia thị trƣờng, huy động vốn đầu tƣ, giảm giá thành sản xuất và kinh doanh; ii) Tách biệt hoạt động của các khâu mua bán điện, điều độ thị trƣờng điện, truyền tải điện và phát điện; giữa các khâu do Nhà nƣớc quản lý và doanh nghiệp thực hiện; iii) Tách biệt các khâu cung cấp dịch vụ độc quyền với các khâu sẽ hoạt động cạnh tranh nhằm đảo bảo tính công bằng, minh bạch. + Tác giả Lê Thị Thúy Hằng, trong Luận văn thạc sỹ Kỹ thuật điện về đề tài Nghiên cứu thị trường bán buôn điện cạnh tranh tại Việt Nam (năm 2017) đã nghiên cứu về tổng quan thị trƣờng điện tại Việt Nam, lộ trình phát triển thị trƣờng điện, và phát triển thị trƣờng bán buôn điện tại Việt Nam. Trong đó tác giả nêu về các khái niệm, cơ chế chào giá và nguyên tắc vận hành thị trƣờng điện và thị trƣờng bán buôn điện tại Việt Nam; đánh giá các thuận lợi và khó khăn khi bắt đầu vận hành thị trƣờng bán buôn điện cạnh tranh tại Việt Nam.
Trên cơ sở đó, tác giả đã nghiên cứu nguyên tắc vận hành, chiến lƣợc chào giá vận hành của nhà máy điện trên thị trƣờng trong các trƣờng hợp: nhà máy có chi phí sản xuất lớn, nhà máy có chi phí sản xuất thấp, trong các trƣờng hợp đƣợc giao sản lƣợng điện hợp đồng Qc. Tác giả cũng nghiên cứu cách tính toán thanh toán trong thị trƣờng điện và thị trƣờng bán buôn điện tại Việt Nam (có áp dụng phƣơng pháp tính toán thanh toán cho NMĐ cụ thể là Nhà máy nhiệt điện Phú Mỹ 4) để đảm bảo tối ƣu hiệu quả, bằng phần mềm Excel. - Đối với việc nghiên cứu về phát triển thị trƣờng điện tại một đơn vị cụ thể: Tác giả Ngô Minh Đoàn, trong Luận văn Thạc sỹ Kỹ thuật về đề tài Nghiên cứu thị trường điện bán lẻ cạnh tranh – Áp dụng cho Công ty Điện lực Thừa Thiên Huế (năm 2019) đã nghiên cứu về tổng quan thị trƣờng điện Việt Nam, sự cần thiết phải xây dựng thị trƣờng điện cạnh tranh, nghiên cứu thị trƣờng điện tại một số 6 quốc gia trên thế giới, và giới thiệu mô hình thị trƣờng điện cạnh tranh phát triển theo các cấp độ theo chiến lƣợc thị trƣờng điện của Việt Nam. Luận văn cũng đề xuất mô hình vận hành thị trƣờng bán lẻ điện và tính toán chi phí vận hành thị trƣờng bán lẻ điện với quy mô giới hạn ở khu vực Điện lực Nam Sông Hƣơng trực thuộc Công ty Điện lực Thừa Thiên Huế.
Kết quả nghiên cứu đạt đƣợc đã đƣa ra phƣơng pháp vận hành phân phối điện bằng phƣơng pháp thống kê và phân tích xu hƣớng dựa trên những số liệu thực tế tại Công ty Điện lực Thừa Thiên Huế và Điện lực Nam Sông Hƣơng; là cơ sở để định giá giá bán lẻ điện trong thị trƣờng bán lẻ điện giai đoạn thử nghiệm 2021 – 2023 và từ năm 2023. - Nghiên cứu về việc tham gia chào giá vận hành của nhà máy điện trên thị trƣờng điện cạnh tranh: Tác giả Nguyễn Tuấn Dũng, trong Luận án Tiến sỹ Kỹ thuật về đề tài Kỹ thuật dự báo trong vận hành thị trường điện Việt Nam (năm 2020) đã nghiên cứu về các phƣơng pháp dự báo thị trƣờng, các kỹ thuật xử lý chuỗi dữ liệu, các yếu tố tác động đến các mô hình dự báo phụ tải ngắn hạn. Trên cơ sở việc nghiên cứu các mô hình dự báo đang đƣợc sử dụng trên thế giới, tác giả đã xây dựng phƣơng pháp sử dụng Biểu đồ phụ tải chuẩn hóa đơn vị (SLP) làm bộ dữ liệu đầu vào; đề xuất phƣơng pháp kết hợp xây dựng đƣờng cong hồi quy bằng giải thuật huấn luyện SVR để ƣớc lƣợng, xử lý các vấn đề thiếu sót trong quá trình nghiên cứu, dự báo phụ tải điện. Trên cơ sở đó đã xây dựng giải thuật mới là Mô hình kết hợp SLP và SVR làm hàm dự báo; nghiên cứu và thử nghiệm kỹ thuật dự báo bằng các mô hình tiên tiến (SARIMA, Neural Network, Support Vector Regression, Random Forest để xây dựng các giải thuật để dự báo phụ tải theo từng tháng/ năm, ngày và từng chu kỳ (24/48 chu kỳ) trong ngày, qua đó phân tích và nghiên cứu dự báo cho vận hành thị trƣờng điện cạnh tranh tại Việt Nam.
Nghiên cứu cũng đã có phân tích sự tác động của các điều kiện hợp đồng CFD và giá thị trƣờng đến các kết quả dự báo sản lƣợng điện hợp đồng Qc để hạn chế tới mức thấp nhất các rủi ro và tận dụng các biến động của thị trƣờng để mang về lợi nhuận cao nhất.