Khóa luận phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV Chi nhánh Thanh Hóa - ĐH Hồng Đức

Khám phá sự phát triển của hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam chi nhánh Thanh Hóa.

• Tác giả: Lê Anh Đức
• Trường học: Trường Đại Học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Phát Triển Hoạt Động Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Tại Ngân Hàng TMCP Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam – Chi Nhánh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về NHTM
• 1.2. Khái niệm về NHTM. Các hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại
• 1.3. Những vấn đề cơ bản về hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng thương mại
• 1.4. Vai trò của hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.5. Đặc điểm hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.6. Một số quy định trong thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.7. Các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt của ngân hàng thương mại
• 1.8. Các nhân tố chủ yếu tác động đến hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại NHTM
• 1.8.1. Nhân tố khách quan
• 1.8.2. Nhân tố chủ quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH THANH HÓA
• 2.1. Khái quát về ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển của ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa
• 2.3. Mô hình cơ cấu tổ chức của ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa
• 2.4. Khái quát kết quả kinh doanh của BIDV– Chi nhánh Thanh Hóa giai đoạn 2018 - 2020
• 2.5. Thực trạng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa giai đoạn 2018 - 2020
• 2.5.1. Tổng quan về dịch vụ thanh toán tại ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa giai đoạn 2018 - 2020
• 2.5.2. Thực trạng dịch vụ TTKDTM tại ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa giai đoạn 2018 - 2020
• 2.6. Đánh giá hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa giai đoạn 2018 - 2020
• 2.6.1. Kết quả đạt được
• 2.6.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH THANH HÓA
• 3.1. Mục tiêu và định hướng phát triển hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt của ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa trong thời gian tới
• 3.1.1. Mục tiêu thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thanh Hóa
• 3.1.2. Định hướng phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thanh Hóa
• 3.2. Một số giải pháp phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa
• 3.2.1. Tăng cường phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa
• 3.2.2. Đa dạng hóa các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt
• 3.2.3. Giải pháp về thay đổi thói quen và nhận thức của người dân để sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thanh Hóa
• 3.2.4. Giải pháp về hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và và cơ chế giám sát trong thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển Việt nam - Chi nhánh Thanh Hóa
• 3.2.5. Giải pháp về hiện đại hóa công nghệ và các hệ thống TTKDTM tại NHTMCP đầu tư và phát triển Việt Nam - Chi nhánh Thanh Hóa
• 3.2.6. Kiến nghị đối với Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam
• 3.2.7. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Thanh Toán Không Tiền Mặt BIDV

Tiền mặt đã tồn tại từ lâu và đóng vai trò quan trọng trong thanh toán. Tuy nhiên, sự phát triển của xã hội và sản xuất hàng hóa đã thúc đẩy sự ra đời của các hình thức thanh toán nhanh chóng, tiện lợi và hiện đại hơn, được gọi chung là thanh toán không dùng tiền mặt. Thanh toán không dùng tiền mặt giúp tập trung và phân phối vốn nhanh chóng, an toàn và hiệu quả, góp phần thúc đẩy kinh tế. Phát triển hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt qua ngân hàng tạo tiền đề cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng và giúp Nhà nước quản lý kinh tế vĩ mô hiệu quả, đặc biệt trong hội nhập kinh tế quốc tế. Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) – Chi nhánh Thanh Hóa đã có những chiến lược và đầu tư hợp lý để phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, đạt được những kết quả khả quan. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của thanh toán không tiền mặt

Thanh toán không dùng tiền mặt là phương thức thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ mà không sử dụng tiền mặt. Thay vào đó, giao dịch được thực hiện bằng cách trích tiền từ tài khoản của người trả chuyển vào tài khoản của người thụ hưởng hoặc bù trừ thông qua trung gian thanh toán. Các tài khoản này đều được mở tại ngân hàng. Ngân hàng đóng vai trò trung gian cung cấp dịch vụ tài chính cho cả bên mua và bên bán với mức phí dịch vụ phù hợp. Trong thanh toán không dùng tiền mặt, ngân hàng vừa là người tổ chức vừa là người thực hiện các khoản thanh toán. Chứng từ thanh toán là các phương tiện chuyển tải những điều kiện thanh toán và được sử dụng làm căn cứ thực hiện việc chi trả.

1.2. Vai trò của thanh toán không tiền mặt trong nền kinh tế

Thanh toán không dùng tiền mặt là một bộ phận không thể thiếu trong nền kinh tế thị trường, đáp ứng yêu cầu khách quan của quá trình sản xuất và lưu thông hàng hóa. Nó phục vụ cho quá trình tái sản xuất xã hội, tiết kiệm chi phí lưu thông và tạo điều kiện cho ngân hàng quản lý và kiểm tra quá trình sản xuất và lưu thông của nền kinh tế. Thanh toán không dùng tiền mặt cũng tạo điều kiện cho ngân hàng và các tổ chức tín dụng tập trung nguồn vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế. Đối với ngân hàng, cung cấp dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt giúp tăng thu nhập từ phí dịch vụ, nâng cao khả năng tài chính và cạnh tranh.

1.3. Lợi ích của thanh toán không tiền mặt đối với khách hàng

Thanh toán qua ngân hàng mang lại lợi ích to lớn cho khách hàng, giúp tăng nhanh tốc độ chu chuyển vốn và tiết kiệm chi phí phát sinh (vận chuyển, kiểm đếm). Điều này giúp giảm chi phí đầu vào, hạ giá thành sản phẩm và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Sử dụng các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt đảm bảo tiện lợi, nhanh chóng, chính xác, an toàn và bảo mật cho khách hàng, đặc biệt khi mức độ ứng dụng công nghệ thông tin của các ngân hàng thương mại trong hoạt động thanh toán ngày càng cao.

II. Thách Thức Phát Triển Thanh Toán Không Tiền Mặt Tại BIDV

Mặc dù đã đạt được những thành tựu nhất định, việc phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Phạm vi thanh toán còn hạn chế ở một số đối tượng nhất định, chưa thu hút được đông đảo khách hàng tham gia. Hoạt động Marketing còn nhiều hạn chế, chưa đủ sức lan tỏa để thay đổi thói quen sử dụng tiền mặt của người dân. Bên cạnh đó, hạ tầng công nghệ và an ninh bảo mật cũng cần được nâng cao để đảm bảo an toàn cho các giao dịch thanh toán điện tử BIDV.

2.1. Hạn chế về phạm vi và đối tượng sử dụng thanh toán không tiền mặt

Hiện tại, dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của BIDV chủ yếu tập trung vào các khách hàng doanh nghiệp và một bộ phận dân cư thành thị. Việc tiếp cận và mở rộng dịch vụ đến các khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa còn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về hạ tầng và thói quen sử dụng tiền mặt của người dân. Cần có những giải pháp cụ thể để thu hút các đối tượng khách hàng tiềm năng này tham gia vào hệ thống thanh toán số BIDV.

2.2. Yếu kém trong hoạt động Marketing và truyền thông về thanh toán số BIDV

Hoạt động Marketing và truyền thông về các dịch vụ thanh toán không tiền mặt của BIDV chưa thực sự hiệu quả. Thông tin về các tiện ích, ưu đãi và lợi ích của việc sử dụng thanh toán điện tử BIDV chưa được truyền tải đầy đủ và hấp dẫn đến người dân. Cần có những chiến dịch Marketing sáng tạo, đa dạng và phù hợp với từng đối tượng khách hàng để nâng cao nhận thức và thay đổi thói quen sử dụng tiền mặt.

2.3. Rủi ro về an ninh bảo mật trong thanh toán không tiền mặt BIDV

Trong bối cảnh tội phạm công nghệ ngày càng tinh vi, việc đảm bảo an ninh bảo mật cho các giao dịch thanh toán không tiền mặt là một thách thức lớn. BIDV cần liên tục nâng cấp hệ thống bảo mật, áp dụng các công nghệ tiên tiến như tokenization BIDV, xác thực đa yếu tố và tăng cường giám sát để phòng ngừa các rủi ro về gian lận và tấn công mạng. Đồng thời, cần nâng cao ý thức của khách hàng về các biện pháp bảo mật để tự bảo vệ tài khoản và thông tin cá nhân.

III. Giải Pháp Phát Triển Thanh Toán Không Tiền Mặt Tại BIDV

Để thúc đẩy phát triển thanh toán không tiền mặt BIDV, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Tăng cường phát triển hạ tầng công nghệ, đa dạng hóa các hình thức thanh toán, thay đổi thói quen và nhận thức của người dân, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và cơ chế giám sát, đồng thời có những kiến nghị phù hợp đối với Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam và Ngân hàng Nhà nước.

3.1. Tăng cường phát triển hạ tầng công nghệ cho thanh toán số BIDV

Đầu tư vào hạ tầng công nghệ là yếu tố then chốt để phát triển thanh toán không tiền mặt. BIDV cần nâng cấp hệ thống thanh toán hiện có, mở rộng mạng lưới chấp nhận thanh toán, đặc biệt là tại các khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa. Phát triển các ứng dụng di động tiện lợi, dễ sử dụng và tích hợp nhiều tính năng thanh toán khác nhau. Ứng dụng các công nghệ mới như NFC BIDV, QR Code BIDV để tạo ra những phương thức thanh toán nhanh chóng và an toàn.

3.2. Đa dạng hóa các hình thức thanh toán không tiền mặt BIDV

Để đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng, BIDV cần đa dạng hóa các hình thức thanh toán không tiền mặt. Phát triển các sản phẩm thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ với nhiều ưu đãi và tiện ích khác nhau. Mở rộng hệ thống ví điện tử liên kết BIDV, cho phép khách hàng thanh toán trực tuyến và tại các điểm bán hàng. Cung cấp các giải pháp thanh toán chuyên biệt cho các lĩnh vực như y tế, giáo dục, giao thông vận tải.

3.3. Thay đổi thói quen và nhận thức về thanh toán không tiền mặt

Thay đổi thói quen sử dụng tiền mặt của người dân là một quá trình lâu dài và cần sự kiên trì. BIDV cần phối hợp với các cơ quan truyền thông để tăng cường tuyên truyền, giáo dục về lợi ích của thanh toán không tiền mặt. Tổ chức các chương trình khuyến mãi, giảm giá, tặng quà để khuyến khích người dân sử dụng các dịch vụ thanh toán điện tử BIDV. Tạo ra một môi trường thanh toán thân thiện, tiện lợi và an toàn để người dân cảm thấy thoải mái và tin tưởng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Thanh Toán Không Tiền Mặt BIDV

BIDV đã triển khai nhiều ứng dụng thực tiễn của thanh toán không tiền mặt trong các lĩnh vực khác nhau. Ứng dụng BIDV SmartBanking cho phép khách hàng thực hiện các giao dịch thanh toán trực tuyến một cách dễ dàng và nhanh chóng. BIDV cũng hợp tác với các đối tác để triển khai thanh toán không tiền mặt tại chợ truyền thống, khu công nghiệp và các lĩnh vực y tế, giáo dục.

4.1. BIDV SmartBanking Ứng dụng thanh toán di động tiện lợi

BIDV SmartBanking là một ứng dụng di động cho phép khách hàng thực hiện các giao dịch thanh toán trực tuyến một cách dễ dàng và nhanh chóng. Khách hàng có thể sử dụng ứng dụng để chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, mua sắm trực tuyến và nhiều dịch vụ khác. Ứng dụng được thiết kế với giao diện thân thiện, dễ sử dụng và tích hợp nhiều tính năng bảo mật để đảm bảo an toàn cho các giao dịch.

4.2. Thanh toán không tiền mặt tại chợ truyền thống và khu công nghiệp

BIDV đã triển khai các chương trình thí điểm thanh toán không tiền mặt tại chợ truyền thống và khu công nghiệp. Khách hàng có thể sử dụng thẻ, ứng dụng di động hoặc QR Code BIDV để thanh toán cho các tiểu thương và người bán hàng. Việc triển khai thanh toán không tiền mặt giúp giảm thiểu rủi ro mất cắp, gian lận và tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý dòng tiền.

4.3. Thanh toán không tiền mặt trong lĩnh vực y tế và giáo dục

BIDV cũng đang hợp tác với các bệnh viện, trường học để triển khai thanh toán không tiền mặt. Khách hàng có thể sử dụng thẻ, ứng dụng di động hoặc QR Code BIDV để thanh toán viện phí, học phí và các dịch vụ khác. Việc triển khai thanh toán không tiền mặt giúp giảm thiểu thời gian chờ đợi, tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh nhân, học sinh và phụ huynh.

V. Đánh Giá Hiệu Quả và Kinh Nghiệm Thanh Toán Không Tiền Mặt BIDV

Việc triển khai thanh toán không tiền mặt đã mang lại những kết quả tích cực cho BIDV. Doanh số thanh toán tăng trưởng, số lượng khách hàng sử dụng dịch vụ tăng lên và hiệu quả hoạt động được cải thiện. Tuy nhiên, vẫn còn những khó khăn và thách thức cần vượt qua. BIDV cần tiếp tục học hỏi kinh nghiệm từ các ngân hàng khác và áp dụng những giải pháp sáng tạo để thúc đẩy phát triển thanh toán số BIDV.

5.1. Tăng trưởng doanh số và số lượng khách hàng sử dụng thanh toán số BIDV

Số liệu thống kê cho thấy doanh số thanh toán không tiền mặt của BIDV đã tăng trưởng đáng kể trong những năm gần đây. Số lượng khách hàng sử dụng các dịch vụ thanh toán điện tử BIDV cũng tăng lên, cho thấy sự quan tâm và tin tưởng của người dân đối với các phương thức thanh toán hiện đại.

5.2. Bài học kinh nghiệm từ các ngân hàng khác về thanh toán không tiền mặt

BIDV cần học hỏi kinh nghiệm từ các ngân hàng khác trong và ngoài nước về việc triển khai thanh toán không tiền mặt. Nghiên cứu các mô hình thành công, áp dụng những công nghệ tiên tiến và xây dựng các chính sách khuyến khích phù hợp để thúc đẩy phát triển thanh toán số BIDV.

5.3. Giải pháp sáng tạo để thúc đẩy thanh toán không tiền mặt BIDV

BIDV cần áp dụng những giải pháp sáng tạo để thúc đẩy thanh toán không tiền mặt. Phát triển các chương trình liên kết với các đối tác, cung cấp các dịch vụ giá trị gia tăng và tạo ra một hệ sinh thái thanh toán số hoàn chỉnh. Đồng thời, cần chú trọng đến việc nâng cao trải nghiệm của khách hàng và tạo ra một môi trường thanh toán an toàn, tiện lợi và thân thiện.

VI. Tương Lai và Xu Hướng Thanh Toán Không Tiền Mặt Tại BIDV

Tương lai của thanh toán không tiền mặt tại BIDV hứa hẹn nhiều tiềm năng phát triển. Với sự phát triển của công nghệ và sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng, thanh toán không tiền mặt sẽ ngày càng trở nên phổ biến và chiếm ưu thế. BIDV cần nắm bắt xu hướng, đầu tư vào công nghệ và xây dựng các chiến lược phù hợp để trở thành ngân hàng dẫn đầu trong lĩnh vực thanh toán số.

6.1. Thanh toán không tiền mặt và nền kinh tế số tại Việt Nam

Thanh toán không tiền mặt đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế số tại Việt Nam. Việc sử dụng các phương thức thanh toán hiện đại giúp tăng cường tính minh bạch, hiệu quả và giảm thiểu chi phí trong các giao dịch kinh tế.

6.2. Ảnh hưởng của cách mạng công nghiệp 4.0 đến thanh toán số BIDV

Cách mạng công nghiệp 4.0 mang đến những cơ hội và thách thức mới cho thanh toán số BIDV. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet of Things (IoT) và blockchain có thể được ứng dụng để tạo ra những phương thức thanh toán thông minh, an toàn và tiện lợi hơn.

6.3. Thanh toán không tiếp xúc BIDV và các công nghệ thanh toán mới

Thanh toán không tiếp xúc BIDV và các công nghệ thanh toán mới như NFC BIDV, QR Code BIDV đang ngày càng trở nên phổ biến. Các phương thức thanh toán này giúp giảm thiểu rủi ro lây nhiễm bệnh tật và tạo điều kiện thuận lợi cho việc thanh toán trong bối cảnh dịch bệnh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường hiện đại, tiền mặt dần bộc lộ những hạn chế về chi phí lưu thông, kiểm đếm, bảo quản và rủi ro vận chuyển. Sự phát triển của sản xuất và lưu thông hàng hóa thúc đẩy sự ra đời và mở rộng của các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM). Hoạt động TTKDTM qua hệ thống ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tập trung và phân phối vốn an toàn, hiệu quả, giảm khối lượng tiền mặt trong lưu thông, kiểm soát lạm phát và nâng cao hiệu lực điều hành chính sách tiền tệ của Nhà nước.

Tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) – Chi nhánh Thanh Hóa, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt đã được triển khai và ghi nhận sự tăng trưởng về doanh số, hình thức và quy mô mạng lưới. Tuy nhiên, hoạt động này tại chi nhánh vẫn bộc lộ một số tồn tại: đối tượng tham gia còn tập trung chủ yếu ở khu vực doanh nghiệp nhà nước, tỷ trọng thanh toán của khu vực dân cư còn hạn chế, các công cụ thanh toán chưa phát triển đồng đều và hoạt động tiếp thị dịch vụ còn gặp nhiều trở ngại. Từ bối cảnh thực tế đó, tác giả Lê Anh Đức đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng tại Trường Đại học Hồng Đức với đề tài: “Phát triển hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa”.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm ba nhiệm vụ:

1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của ngân hàng thương mại.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV – Chi nhánh Thanh Hóa giai đoạn 2018 – 2020.
3. Đề xuất các nhóm giải pháp và kiến nghị nhằm phát triển hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV – Chi nhánh Thanh Hóa trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt của ngân hàng thương mại.
• Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa.
• Phạm vi thời gian: Số liệu và thực trạng hoạt động kinh doanh, thanh toán giai đoạn 2018 – 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các quy định pháp lý và lý thuyết ngân hàng thương mại:

• Cơ sở pháp lý và khái niệm: Vận dụng định nghĩa ngân hàng thương mại theo Luật Các tổ chức tín dụng năm 1997 (Quốc hội khóa X thông qua); các quy định về hình thức thanh toán theo Nghị định số 64/2001/NĐ-CP của Chính phủ và Quyết định số 226/2002/QĐ-NHNN của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
• Bản chất TTKDTM: Là phương thức thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ không sử dụng tiền mặt mà thực hiện bằng cách trích chuyển vốn trên các tài khoản tiền gửi mở tại ngân hàng (tiền ghi sổ/bút tệ) giữa người chi trả và người thụ hưởng, hoặc bù trừ lẫn nhau thông qua vai trò trung gian của tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Giao dịch thông thường có sự tham gia của 4 bên: bên mua (bên trả tiền), ngân hàng phục vụ bên mua, bên bán (bên thụ hưởng), và ngân hàng phục vụ bên bán.
• Các nhân tố tác động: Phân loại thành hai nhóm:
  • Nhân tố khách quan: Môi trường kinh tế vĩ mô, môi trường pháp lý, yếu tố tâm lý và tập quán sử dụng tiền mặt của dân cư, trình độ dân trí và kinh tế ngầm.
  • Nhân tố chủ quan: Năng lực khoa học công nghệ ngân hàng, trình độ và kỹ năng của đội ngũ nhân sự, và năng lực hoạt động kinh doanh chung của tổ chức tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả áp dụng bao gồm:

• Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử: Xem xét hoạt động thanh toán trong sự vận động, phát triển và mối liên hệ qua lại với các hoạt động kinh doanh khác của ngân hàng và nền kinh tế.
• Phương pháp thống kê, phân tích và tổng hợp: Thu thập, xử lý và hệ thống hóa chuỗi số liệu thứ cấp về kết quả kinh doanh và hoạt động thanh toán của chi nhánh giai đoạn 2018 – 2020.
• Phương pháp so sánh và đối chiếu: So sánh số tuyệt đối và tương đối qua các năm (2019/2018 và 2020/2019) nhằm đánh giá xu hướng biến động, cơ cấu doanh thu và tỷ trọng của từng công cụ thanh toán.
• Nguồn dữ liệu: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và Báo cáo hoạt động TTKDTM thường niên tại BIDV – Chi nhánh Thanh Hóa từ năm 2018 đến năm 2020.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những lý luận cơ bản về dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt của ngân hàng thương mại

Chương này tổng kết cơ sở lý luận về ngân hàng thương mại và nghiệp vụ thanh toán:

• Khái quát hoạt động NHTM: Trình bày 3 nhóm nghiệp vụ cơ bản: hoạt động tạo lập nguồn vốn (vốn tự có, vốn huy động từ tiền gửi và phát hành giấy tờ có giá, vốn đi vay, vốn trong thanh toán), hoạt động sử dụng vốn (cho vay ngắn hạn, trung và dài hạn) và hoạt động dịch vụ ngân hàng (thanh toán, bảo lãnh, môi giới chứng khoán, ủy thác, tư vấn).
• Đặc trưng và vai trò của TTKDTM: Chỉ rõ việc sử dụng tiền chuyển khoản (bút tệ), sự tham gia của trung gian thanh toán và hệ thống chứng từ (lệnh thu, lệnh chi). Phân tích vai trò đối với ngân hàng (tăng thu nhập dịch vụ, mở rộng huy động vốn), đối với khách hàng (an toàn, nhanh chóng, giảm chi phí lưu thông) và đối với nền kinh tế (giảm phát hành tiền mặt, kiểm soát lạm phát, minh bạch hóa dòng tiền).
• Quy trình và nguyên tắc các hình thức TTKDTM: Trình bày chi tiết cơ chế vận hành theo quy định của 5 hình thức:
  • Séc: Bao gồm séc tiền mặt, séc chuyển khoản (thanh toán nội bảng hoặc bù trừ giữa các NHTM), séc bảo chi và séc chuyển tiền.
  • Ủy nhiệm chi (UNC) – chuyển tiền: Lệnh chi do chủ tài khoản lập theo mẫu để ngân hàng trích tiền chuyển trả cho người thụ hưởng (áp dụng cùng ngân hàng, bù trừ hoặc thanh toán liên hàng).
  • Ủy nhiệm thu (UNT): Lệnh thu do bên bán lập kèm chứng từ gửi ngân hàng để thu tiền từ tài khoản bên mua trên cơ sở thỏa thuận trước.
  • Thư tín dụng (L/C): Cam kết thanh toán có điều kiện phục vụ giao dịch khi hai bên mở tài khoản khác hệ thống hoặc không bù trừ trực tiếp.
  • Thẻ thanh toán: Cơ chế phát hành, quản lý qua mã PIN/băng từ và quy trình thanh toán giữa chủ thẻ, đơn vị chấp nhận thẻ, ngân hàng đại lý và ngân hàng phát hành.

Chương 2: Thực trạng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa

Chương 2 tập trung phân tích số liệu thực tế tại chi nhánh qua ba nhóm nội dung chính:

1. Khái quát hoạt động và kết quả kinh doanh chung:

• Chi nhánh có lịch sử hình thành từ quy mô 17 cán bộ ban đầu quản lý vốn xây dựng cơ bản 8,7 triệu đồng (năm 1960 tăng lên 15 triệu đồng cho hơn 50 công trình như đập Bái Thượng, nhà máy giấy Lam Sơn, Mục Sơn...).
• Cơ cấu tổ chức gồm Ban Giám đốc và các đơn vị chuyên môn: Khối quan hệ khách hàng (Phòng QHKH cá nhân, Phòng QHKH doanh nghiệp), Khối tác nghiệp (Phòng quản lý tín dụng, Phòng QL&DV kho quỹ), Khối quản lý nội bộ (Phòng Kế toán tài chính, Phòng Tổ chức hành chính, Phòng Điện toán), Khối quản lý rủi ro, và Khối trực thuộc (các Phòng giao dịch, Quỹ tiết kiệm).
• Kết quả kinh doanh giai đoạn 2018 – 2020:
  • Tốc độ tăng trưởng nguồn vốn huy động đạt 10,41% (năm 2019/2018) và 17,41% (năm 2020/2019). Doanh thu hoạt động dịch vụ tăng trưởng lần lượt 14,56% và 15,73%.
  • Tổng thu nhập tăng từ 85.215 triệu đồng (2018) lên 108.216 triệu đồng (2019) và 125.021 triệu đồng (2020).
  • Tổng chi phí tăng từ 72.321 triệu đồng (2018) lên 86.321 triệu đồng (2019) và 95.214 triệu đồng (2020).
  • Lợi nhuận trước thuế ghi nhận: năm 2018 đạt 11.894 triệu đồng; năm 2019 đạt 21.895 triệu đồng (tăng 84,08%); năm 2020 đạt 29.807 triệu đồng (tăng 36,14%).

Bảng 1: Kết quả kinh doanh của BIDV – Chi nhánh Thanh Hóa (2018 – 2020) (Đơn vị: Triệu đồng)

Chỉ tiêu	Năm 2018	Năm 2019	Tăng trưởng 2019/2018 (%)	Năm 2020	Tăng trưởng 2020/2019 (%)
Tổng thu nhập	85.215	108.216	+27,00%	125.021	+15,53%
Tổng chi phí	72.321	86.321	+19,36%	95.214	+10,30%
Lợi nhuận	11.894	21.895	+84,08%	29.807	+36,14%

2. Thực trạng hoạt động thanh toán và TTKDTM:

• Tổng doanh thu dịch vụ thanh toán tăng từ 548,42 triệu đồng (2018) lên 687,54 triệu đồng (2019, tăng 25,37%) và đạt 820,17 triệu đồng (2020, tăng 19,29%).
• TTKDTM chiếm tỷ trọng áp đảo và liên tục tăng: chiếm 85,82% (470,64 triệu đồng) năm 2018; 87,53% (601,81 triệu đồng, 2.520 món) năm 2019; và 88,70% (727,48 triệu đồng, 2.896 món) năm 2020. Doanh thu thanh toán tiền mặt giảm tỷ trọng từ 14,18% (2018) xuống còn 11,30% (2020).

Bảng 2: Doanh thu thanh toán chung tại BIDV – Chi nhánh Thanh Hóa (2018 – 2020) (Đơn vị: Triệu đồng)

Chỉ tiêu	Năm 2018	Tỷ trọng (%)	Năm 2019	Tỷ trọng (%)	Năm 2020	Tỷ trọng (%)
Thanh toán tiền mặt	77,78	14,18	85,73	12,47	92,69	11,30
TTKDTM	470,64	85,82	601,81	87,53	727,48	88,70
Tổng doanh thu	548,42	100,00	687,54	100,00	820,17	100,00

• Cơ cấu theo đối tượng khách hàng: Doanh nghiệp nhà nước chiếm tỷ trọng lớn nhất nhưng giảm dần từ 70,25% (330,64 triệu đồng năm 2018) xuống 61,12% (367,80 triệu đồng năm 2019) và 50,66% (368,54 triệu đồng năm 2020). Ngược lại, khu vực ngoài quốc doanh tăng mạnh từ 23,44% (110,32 triệu đồng) lên 39,71% (288,89 triệu đồng). Khu vực dân cư tăng trưởng nhanh (+40,94% năm 2019 và +67,46% năm 2020), đạt 70,05 triệu đồng (chiếm 9,63% năm 2020).

Bảng 3: Doanh thu dịch vụ TTKDTM theo đối tượng khách hàng (2018 – 2020) (Đơn vị: Triệu đồng)

Đối tượng	Năm 2018	Tỷ trọng (%)	Năm 2019	Tỷ trọng (%)	Năm 2020	Tỷ trọng (%)
Dân cư	29,68	6,31	41,83	6,95	70,05	9,63
DN ngoài quốc doanh	110,32	23,44	192,18	31,93	288,89	39,71
DN quốc doanh	330,64	70,25	367,80	61,12	368,54	50,66
Tổng cộng	470,64	100,00	601,81	100,00	727,48	100,00

• Cơ cấu theo hình thức thanh toán:
  • Thẻ thanh toán: Là công cụ chiếm ưu thế vượt trội, tăng từ 311,85 triệu đồng (66,26% năm 2018) lên 416,61 triệu đồng (69,23% năm 2019) và 538,17 triệu đồng (73,98% năm 2020).
  • Ủy nhiệm chi (UNC): Giữ mức tăng trưởng ổn định: năm 2018 đạt 56,15 triệu đồng (778 món); năm 2019 đạt 82,91 triệu đồng (1.062 món, tăng 47,66%); năm 2020 đạt 111,25 triệu đồng (1.224 món, tăng 34,18%).
  • Ủy nhiệm thu (UNT): Doanh thu chiếm tỷ trọng thấp (xấp xỉ 5%): năm 2018 đạt 24,33 triệu đồng (84 món); năm 2019 đạt 27,75 triệu đồng (108 món); năm 2020 đạt 38,93 triệu đồng (126 món). Thực tế tại chi nhánh chỉ mới áp dụng thu hộ cước phí bưu điện.
  • Thanh toán bằng Séc: Doanh thu liên tục giảm, từ 78,31 triệu đồng (chiếm 16,64% năm 2018) giảm xuống 74,54 triệu đồng (12,38% năm 2019, giảm 4,81%) và còn 39,13 triệu đồng (5,38% năm 2020, giảm 47,50%). Séc chuyển khoản chiếm chủ yếu (70,33% doanh thu séc năm 2020), séc bảo chi giảm mạnh (-50,76% năm 2020), trong khi séc chuyển tiền đã hoàn toàn ngừng sử dụng do thời hạn 30 ngày gò bó và nguy cơ rủi ro mất mát.

Bảng 4: Doanh thu thanh toán các loại Séc tại BIDV – Chi nhánh Thanh Hóa (2018 – 2020) (Đơn vị: Triệu đồng)

Loại Séc	Năm 2018	Tỷ trọng (%)	Năm 2019	Tỷ trọng (%)	Năm 2020	Tỷ trọng (%)
Séc chuyển khoản	51,05	65,19	50,96	68,37	27,52	70,33
Séc bảo chi	27,26	34,81	23,58	31,63	11,61	29,67
Tổng doanh thu Séc	78,31	100,00	74,54	100,00	39,13	100,00

3. Đánh giá chung:

• Kết quả đạt được: Doanh thu TTKDTM tăng trưởng đều qua các năm; các phương thức thanh toán hiện đại (thẻ, UNC) phát huy hiệu quả; cơ cấu khách hàng chuyển biến tích cực theo hướng gia tăng tỷ trọng khối tư nhân và dân cư.
• Hạn chế và nguyên nhân: Khách hàng doanh nghiệp quốc doanh vẫn chiếm trên 50% tổng doanh thu; thanh toán bằng séc suy giảm mạnh do thủ tục phức tạp và rủi ro phát hành khống; UNT chưa được mở rộng sang các dịch vụ công ích khác (điện, nước); công tác marketing và truyền thông nhằm thay đổi thói quen dùng tiền mặt của người dân địa phương còn hạn chế.

Chương 3: Giải pháp phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa

Trên cơ sở phân tích thực trạng, chương 3 đề xuất định hướng và hệ thống giải pháp:

• Định hướng và mục tiêu phát triển: Nâng cao tỷ trọng TTKDTM trong tổng doanh thu thanh toán, đẩy mạnh thu hút đối tượng khách hàng cá nhân và doanh nghiệp ngoài quốc doanh, mở rộng ứng dụng công nghệ ngân hàng hiện đại.
• Các giải pháp cụ thể tại chi nhánh:
  1. Tăng cường phát triển hoạt động TTKDTM: Chủ động tiếp cận các đơn vị hành chính sự nghiệp, trường học, bệnh viện trên địa bàn để mở rộng tài khoản thanh toán và trả lương qua tài khoản.
  2. Đa dạng hóa các hình thức TTKDTM: Mở rộng phạm vi dịch vụ UNT sang thu tiền điện, tiền nước, cước viễn thông; hoàn thiện quy trình phát hành và sử dụng thẻ.
  3. Thay đổi thói quen và nhận thức của người dân: Đẩy mạnh công tác tiếp thị, tuyên truyền về tính an toàn, tiện lợi của các phương thức TTKDTM qua mạng lưới phòng giao dịch và phương tiện thông tin.
  4. Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và cơ chế giám sát: Tăng cường kiểm soát rủi ro tác nghiệp, kiểm soát chứng từ thanh toán và nâng cao tính an toàn trong hạch toán kế toán nội bộ.
  5. Hiện đại hóa công nghệ và hệ thống TTKDTM: Đầu tư đồng bộ hạ tầng mạng, đảm bảo đường truyền thông suốt giữa chi nhánh với Trung tâm Công nghệ thông tin và hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng.
• Kiến nghị:
  • Đối với Hội sở chính BIDV: Hỗ trợ chính sách phí dịch vụ linh hoạt, nâng cấp phần mềm lõi và phân cấp thẩm quyền hợp lý cho chi nhánh.
  • Đối với Ngân hàng Nhà nước: Tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về thanh toán điện tử, tăng cường kiểm tra, giám sát và chỉ đạo các tổ chức tín dụng phối hợp kết nối hạ tầng thanh toán chung.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa chi tiết bức tranh hoạt động TTKDTM tại BIDV – Chi nhánh Thanh Hóa giai đoạn 2018 – 2020:

• Kết quả thực nghiệm: Ghi nhận sự chuyển dịch cơ cấu thanh toán rõ rệt với doanh thu TTKDTM tăng từ 470,64 triệu đồng (năm 2018) lên 727,48 triệu đồng (năm 2020), nâng tỷ trọng trong tổng doanh thu thanh toán từ 85,82% lên 88,70%. Số lượng giao dịch TTKDTM tăng từ 1.948 món (năm 2018) lên 2.896 món (năm 2020). Khóa luận cũng chỉ ra sự phân hóa giữa các công cụ: thẻ thanh toán tăng trưởng mạnh (đạt 538,17 triệu đồng năm 2020, chiếm 73,98%), UNC duy trì đà tăng (đạt 111,25 triệu đồng năm 2020), trong khi séc giảm sâu (chỉ còn 39,13 triệu đồng năm 2020) và séc chuyển tiền bị ngừng sử dụng.
• Đóng góp thực tiễn: Khóa luận đã hệ thống hóa đầy đủ quy trình nghiệp vụ của 5 phương thức thanh toán theo quy chuẩn ngân hàng thương mại, đồng thời nhận diện chính xác các "điểm nghẽn" tại địa bàn Thanh Hóa (sự phụ thuộc vào khối doanh nghiệp nhà nước, tỷ trọng thấp của khu vực dân cư và UNT). Hệ thống 5 nhóm giải pháp và 2 nhóm kiến nghị được xây dựng gắn liền với thực tế vận hành của BIDV – Chi nhánh Thanh Hóa.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn tồn tại một số giới hạn xuất phát từ phạm vi nghiên cứu:

• Giới hạn phạm vi và dữ liệu: Khóa luận chỉ khai thác chuỗi số liệu thứ cấp nội bộ giai đoạn 2018 – 2020 tại một chi nhánh ngân hàng thương mại cấp 1 trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, chưa so sánh đối chiếu với thị phần của các ngân hàng thương mại khác trên cùng địa bàn.
• Phương pháp thu thập: Đề tài chủ yếu sử dụng thống kê mô tả từ báo cáo kế toán - tài chính, chưa thực hiện khảo sát định lượng sơ cấp về mức độ hài lòng hoặc rào cản hành vi của khách hàng cá nhân và doanh nghiệp.
• Hướng nghiên cứu mở rộng: Có thể mở rộng đánh giá tác động của các dịch vụ ngân hàng số thế hệ mới (Mobile Banking, Internet Banking, QR Code, ví điện tử liên kết) và mở rộng phạm vi thời gian sau năm 2020 để phân tích sự thay đổi hành vi thanh toán trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện ngành ngân hàng.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng và Quản trị kinh doanh: Cung cấp tài liệu tham khảo về cấu trúc khóa luận phân tích thực trạng ngân hàng thương mại, phương pháp xử lý số liệu doanh thu thanh toán và cách lập bảng biểu phân tích theo đối tượng/công cụ.
• Người nghiên cứu nghiệp vụ thanh toán ngân hàng: Phần mô tả quy trình hạch toán từng bước (bằng lưu đồ và diễn giải) của các phương thức Séc, UNC, UNT, L/C, Thẻ tại Chương 1 là nguồn tài liệu nghiệp vụ chi tiết.
• Cán bộ quản lý tại các chi nhánh ngân hàng thương mại: Cung cấp góc nhìn thực tiễn về việc chuyển dịch cơ cấu khách hàng thanh toán từ khối doanh nghiệp nhà nước sang khối kinh tế tư nhân và dân cư tại thị trường địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao hình thức thanh toán bằng Séc chuyển tiền lại bị ngừng sử dụng tại BIDV – Chi nhánh Thanh Hóa? Theo giải trình trong văn bản, Séc chuyển tiền không còn được sử dụng do 3 nguyên nhân chính: phạm vi sử dụng bị giới hạn trong cùng hệ thống ngân hàng; quy định thời hạn hiệu lực thanh toán tối đa 30 ngày buộc khách hàng phải rút tiền trước hạn dù chưa có nhu cầu; và nguy cơ phát sinh rủi ro mất séc trong quá trình lưu thông.

2. Công cụ thanh toán nào đóng góp tỷ trọng doanh thu cao nhất tại BIDV Thanh Hóa giai đoạn 2018 – 2020? Thẻ thanh toán là công cụ đóng góp doanh thu lớn nhất và tăng trưởng liên tục: năm 2018 đạt 311,85 triệu đồng (chiếm 66,26% doanh thu TTKDTM), năm 2019 đạt 416,61 triệu đồng (chiếm 69,23%) và năm 2020 đạt 538,17 triệu đồng (chiếm 73,98%).

3. Cơ cấu khách hàng sử dụng dịch vụ TTKDTM tại chi nhánh có sự biến động như thế nào qua 3 năm? Khối doanh nghiệp nhà nước luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất nhưng có xu hướng giảm dần (từ 70,25% năm 2018 xuống 61,12% năm 2019 và 50,66% năm 2020). Ngược lại, khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng mạnh từ 23,44% lên 39,71%, và khối dân cư tăng từ 6,31% lên 9,63% trong cùng giai đoạn.

4. Dịch vụ Ủy nhiệm thu (UNT) tại chi nhánh đang gặp phải hạn chế thực tế nào? Doanh thu từ UNT chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn (khoảng 4,61% – 5,35% tổng doanh thu TTKDTM, đạt 38,93 triệu đồng năm 2020 với 126 món). Hạn chế lớn nhất là chi nhánh mới chỉ áp dụng hình thức này để thu hộ cước phí bưu điện, chưa mở rộng khai thác sang các lĩnh vực dịch vụ công cộng định kỳ khác như thu tiền điện, nước.

5. Lợi nhuận trước thuế của BIDV – Chi nhánh Thanh Hóa thay đổi như thế nào trong giai đoạn 2018 – 2020? Lợi nhuận trước thuế của chi nhánh tăng trưởng liên tục qua các năm: năm 2018 đạt 11.894 triệu đồng; năm 2019 tăng lên 21.895 triệu đồng (tăng 84,08% so với năm 2018); và năm 2020 đạt 29.807 triệu đồng (tăng 36,14% so với năm 2019).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Anh Đức đã phản ánh chi tiết thực trạng hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại BIDV – Chi nhánh Thanh Hóa giai đoạn 2018 – 2020 dựa trên chuỗi số liệu hoạt động thực tế. Nghiên cứu chỉ ra sự phát triển vượt trội của phương thức thanh toán thẻ và ủy nhiệm chi, đồng thời làm rõ sự sụt giảm của công cụ séc và những hạn chế trong việc mở rộng cơ sở khách hàng cá nhân. Hệ thống giải pháp được đề xuất tập trung vào đa dạng hóa sản phẩm, đẩy mạnh công nghệ và nâng cao nhận thức người dân, đáp ứng yêu cầu nâng cao hiệu quả thanh toán của ngân hàng thương mại trên địa bàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ DỊCH VỤ THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về NHTM 1. Khái niệm về NHTM Như ta đã biết ngân hàng là một tổ chức kinh tế có đối tượng trong các giao dịch nghề nghiệp là tiền tệ. Theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng được Quốc hội khóa X, kỳ họp thứ 2 thông qua năm 1997, ngân hàng được hiểu là doanh nghiệp hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung nhận tiền gửi có kỳ hạn, không kỳ hạn để cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán.

Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng không bị hạn chế phạm vi thực hiện nghiệp vụ kinh doanh ngân hàng như các tổ chức tín dụng phi ngân hàng. Tổ chức tín dụng là ngân hàng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan. Còn tổ chức tín dụng phi ngân hàng không được nhận tiền gửi không kì hạn, không được làm dịch vụ thanh toán. Khái niệm: NHTM là một doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ - tín dụng, với hoạt động thường xuyên là nhận tiền gửi, cho vay và cung cấp các dịch vụ NH cho nền KT quốc dân [3].

Các hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh cung ứng thường xuyên một hoặc một số nghiệp vụ như tạo lập vốn, sử dụng vốn, cung ứng dịch vụ ngân hàng. Hoạt động tạo lập nguồn vốn NHTM là một loại hình doanh nghiệp, bởi vậy muốn mở rộng các hoạt động kinh doanh, nó phải tự lập được nguồn vốn. Vốn tự có: Vốn tự có của NHTM bao gồm vốn điều lệ, các quỹ dự trữ và một số tài sản nợ khác theo quy định của Ngân hàng Trung ương. 4 Vốn huy động: Huy động vốn nhàn rỗi là một trong những hoạt động quan trọng hàng đầu của NHTM.

Nó tạo ra nguồn vốn chủ lực trong kinh doanh. NHTM thường huy động vốn nhàn rỗi của xã hội qua các hình thức nhận tiền gửi, phát hành các giấy tờ có giá. + Huy động tiền gửi là hình thức huy động vốn phổ biến của NHTM. Các khoản tiền gửi có thể được chia thành tiền gửi không kỳ hạn và tiền gửi có kỳ hạn.

Tiền gửi có kỳ hạn là loại tiền gửi có sự thỏa thuận về thời gian rút tiền giữa khách hàng và NH. Đây là nguồn vốn lớn và ổn định phù hợp với cho vay có kỳ hạn của NHTM. + Huy động vốn thông qua phát hành chứng từ có giá là việc các NHTM phát hành các chứng từ tiền gửi, kỳ phiếu, trái phiếu NH để huy động vốn. Trong hình thức này, NH chủ động phát hành chứng từ có giá theo đợt để bổ sung nguồn vốn kinh doanh, mà chủ yếu là vốn trung và dài hạn.

Vay vốn của các NH: Trong quá trình hoạt động kinh doanh, một NHTM có thể thiếu vốn ngắn hạn để thanh toán. NH giải quyết bằng cách đi vay các NHTM và các tổ chức tín dụng khác hoặc của Ngân hàng Trung ương. Huy động vốn trong thanh toán và vốn khác: Trong quá trình thực hiện chức năng trung gian thanh toán, NH thanh toán không dùng tiền mặt theo lệnh của khách hàng, như vậy NH đã huy động được nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi dưới hình thức: tiền ký quỹ vào tài khoản tiền gửi thanh toán, tiền chu chuyển trong thanh toán. Hoạt động sử dụng vốn Hoạt động sử dụng vốn là hoạt động mà NHTM cho vay đối với khách hàng.

Đây là hướng cơ bản trong sử dụng vốn của NH, hoạt động sử dụng vốn gồm có cho vay ngắn hạn, trung và dài hạn.