Luận Án Tiến Sĩ Về Phát Triển Tài Chính, Cấu Trúc Tài Chính và Tăng Trưởng Kinh Tế

Luận án tiến sĩ về phát triển tài chính, cấu trúc tài chính và tăng trưởng kinh tế, cung cấp cái nhìn sâu sắc và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Huỳnh Thị Thúy Vy
• Người hướng dẫn: Pgs. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Phát Triển Tài Chính, Cấu Trúc Tài Chính Và Tăng Trưởng Kinh Tế
• Loại tài liệu: Luận án Tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Đóng góp của luận án
• 1.4.1. Đóng góp về cơ sở lý luận
• 1.4.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
• 1.5. Bố cục luận án
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tăng trưởng kinh tế
• 2.2. Phát triển tài chính
• 2.3. Cấu trúc tài chính
• 2.4. Cơ sở lý thuyết về phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế
• 2.4.1. Các lý thuyết ban đầu
• 2.4.2. Lý thuyết tăng trưởng Tân cổ điển
• 2.4.3. Mô hình Mckinnon-Shaw
• 2.4.4. Lý thuyết tăng trưởng nội sinh
• 2.5. Cơ sở lý thuyết về cấu trúc tài chính và tăng trưởng kinh tế
• 2.5.1. Cấu trúc tài chính dựa trên ngân hàng
• 2.5.2. Cấu trúc tài chính dựa trên thị trường
• 2.5.3. Quan điểm chủ nghĩa cấu trúc mới
• 2.6. Tổng quan các bằng chứng thực nghiệm có liên quan
• 2.6.1. Tác động tuyến tính của phát triển tài chính lên tăng trưởng kinh tế
• 2.6.2. Tác động phi tuyến của phát triển tài chính lên tăng trưởng kinh tế
• 2.6.3. Mối quan hệ giữa cấu trúc tài chính và tăng trưởng kinh tế
• 2.7. Khoảng trống nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Mô hình nghiên cứu tác động của phát triển tài chính lên tăng trưởng kinh tế
• 3.3. Xây dựng bộ chỉ số PTTC mới
• 3.4. Mô hình nghiên cứu mối quan hệ giữa cấu trúc tài chính và tăng trưởng kinh tế
• 3.5. Cấu trúc tài chính tối ưu
• 3.6. Phép biến đổi Wavelet
• 3.7. Kiểm định nhân quả Dumitrescu-Hurlin dữ liệu bảng
• 3.8. Mô hình PMG – ARDL bảng phi tuyến
• 3.9. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.10. Các biến được sử dụng trong mô hình tác động của phát triển tài chính lên tăng trưởng kinh tế
• 3.11. Các biến được sử dụng trong mô hình CTTC và TTKT
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả kiểm định tác động của PTTC lên TTKT
• 4.2. Kết quả xây dựng bộ chỉ số PTTC mới
• 4.3. Kết quả kiểm định sự phụ thuộc chéo
• 4.4. Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị bảng
• 4.5. Kết quả kiểm định đồng liên kết
• 4.6. Kết quả kiểm định tác động tuyến tính của PTTC lên TTKT
• 4.7. Kết quả kiểm định tác động phi tuyến của PTTC lên TTKT
• 4.8. Kết quả kiểm định mối quan hệ giữa cấu trúc tài chính và phát triển kinh tế
• 4.9. Kết quả kiểm định tác động của cấu trúc tài chính lên tăng trưởng kinh tế khi có ảnh hưởng của mức độ phát triển kinh tế
• 4.10. Kết quả kiểm định nhân quả Granger của Dumitrescu và Hurlin với sự phụ thuộc chéo dựa trên phép biến đổi Wavelet
• 4.11. Kết quả kiểm định mô hình PMG-NARDL
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Hàm ý chính sách
• 5.2. Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Tài Chính và Tăng Trưởng Kinh Tế

Phát triển tài chính (PTTC) và tăng trưởng kinh tế (TTKT) là hai khái niệm quan trọng trong lĩnh vực kinh tế học. PTTC không chỉ đơn thuần là sự gia tăng quy mô của các tổ chức tài chính mà còn bao gồm sự cải thiện trong khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính, tính hiệu quả và độ ổn định của hệ thống tài chính. Nghiên cứu này sẽ phân tích mối quan hệ giữa PTTC và TTKT, từ đó làm rõ vai trò của PTTC trong việc thúc đẩy TTKT bền vững.

1.1. Khái Niệm Phát Triển Tài Chính và Tăng Trưởng Kinh Tế

Phát triển tài chính được định nghĩa là quá trình mở rộng và cải thiện các dịch vụ tài chính, trong khi tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng sản lượng hàng hóa và dịch vụ trong một nền kinh tế. Hai khái niệm này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, ảnh hưởng lẫn nhau trong quá trình phát triển kinh tế.

1.2. Vai Trò Của Hệ Thống Tài Chính Trong Tăng Trưởng Kinh Tế

Hệ thống tài chính đóng vai trò trung gian quan trọng trong việc kết nối người cho vay và người đi vay. Nó giúp tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực, từ đó thúc đẩy TTKT. Nghiên cứu cho thấy rằng một hệ thống tài chính phát triển có thể tạo ra động lực cho sự tăng trưởng bền vững.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Tài Chính và Tăng Trưởng Kinh Tế

Mặc dù có nhiều lợi ích từ PTTC, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức mà các quốc gia phải đối mặt. Những thách thức này bao gồm sự bất bình đẳng trong tiếp cận tài chính, rủi ro tài chính và sự phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài. Nghiên cứu này sẽ phân tích các thách thức chính trong việc phát triển tài chính và ảnh hưởng của chúng đến TTKT.

2.1. Bất Bình Đẳng Trong Tiếp Cận Tài Chính

Một trong những thách thức lớn nhất là sự bất bình đẳng trong việc tiếp cận dịch vụ tài chính. Nhiều nhóm dân cư, đặc biệt là những người nghèo và các doanh nghiệp nhỏ, thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn cần thiết để phát triển.

2.2. Rủi Ro Tài Chính và Ảnh Hưởng Đến Tăng Trưởng

Rủi ro tài chính có thể gây ra những tác động tiêu cực đến TTKT. Các cuộc khủng hoảng tài chính có thể làm giảm niềm tin của nhà đầu tư và dẫn đến sự sụt giảm trong đầu tư và tiêu dùng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tác Động Của Phát Triển Tài Chính

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp định lượng để phân tích tác động của PTTC lên TTKT. Các mô hình kinh tế lượng sẽ được áp dụng để kiểm định mối quan hệ giữa các biến số. Bằng cách xây dựng bộ chỉ số PTTC mới, nghiên cứu sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về tác động của PTTC đến TTKT.

3.1. Xây Dựng Bộ Chỉ Số Phát Triển Tài Chính Mới

Bộ chỉ số PTTC mới sẽ được xây dựng dựa trên các yếu tố như độ sâu tài chính, khả năng tiếp cận và tính hiệu quả. Điều này sẽ giúp đánh giá chính xác hơn về mức độ phát triển tài chính của các quốc gia.

3.2. Mô Hình Kinh Tế Lượng Để Phân Tích Tác Động

Mô hình ARDL và PARDL sẽ được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa PTTC và TTKT. Các phương pháp này cho phép kiểm tra sự phụ thuộc chéo và tính không đồng nhất giữa các quốc gia.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tác Động Của Phát Triển Tài Chính

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng PTTC có tác động tích cực đến TTKT, nhưng tác động này không phải lúc nào cũng tuyến tính. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng có sự tồn tại của mối quan hệ hình chữ U giữa PTTC và TTKT, cho thấy rằng một mức độ phát triển tài chính quá cao có thể gây ra tác động tiêu cực.

4.1. Tác Động Tích Cực Của Phát Triển Tài Chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng PTTC thúc đẩy TTKT thông qua việc cải thiện khả năng tiếp cận tài chính và tăng cường hiệu quả trong việc phân bổ nguồn lực.

4.2. Mối Quan Hệ Hình Chữ U Giữa PTTC và TTKT

Kết quả cho thấy rằng khi PTTC đạt đến một mức độ nhất định, tác động của nó đến TTKT có thể trở nên tiêu cực, dẫn đến sự cần thiết phải điều chỉnh chính sách tài chính.

V. Hàm Ý Chính Sách Từ Nghiên Cứu Về Tài Chính và Tăng Trưởng

Dựa trên các kết quả nghiên cứu, một số hàm ý chính sách được đưa ra nhằm thúc đẩy TTKT bền vững. Các chính sách này cần tập trung vào việc cải thiện khả năng tiếp cận tài chính, tăng cường hiệu quả của hệ thống tài chính và giảm thiểu rủi ro tài chính.

5.1. Chính Sách Cải Thiện Khả Năng Tiếp Cận Tài Chính

Cần có các chính sách nhằm tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho các nhóm dân cư yếu thế, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế toàn diện.

5.2. Tăng Cường Hiệu Quả Hệ Thống Tài Chính

Các chính sách cần tập trung vào việc cải thiện hiệu quả hoạt động của các tổ chức tài chính, từ đó nâng cao khả năng phục vụ nhu cầu của nền kinh tế.

VI. Kết Luận và Tương Lai Của Phát Triển Tài Chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng PTTC có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy TTKT. Tuy nhiên, cần có sự điều chỉnh chính sách phù hợp để đảm bảo rằng sự phát triển tài chính không dẫn đến những tác động tiêu cực. Tương lai của PTTC và TTKT sẽ phụ thuộc vào khả năng của các quốc gia trong việc quản lý rủi ro và tối ưu hóa lợi ích từ phát triển tài chính.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Chính Sách Tài Chính

Chính sách tài chính cần được điều chỉnh để phù hợp với từng giai đoạn phát triển của nền kinh tế, nhằm tối ưu hóa lợi ích từ PTTC.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Trong Tương Lai

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn mối quan hệ giữa PTTC và TTKT, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự thay đổi nhanh chóng của hệ thống tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Mối quan hệ tương hỗ giữa phát triển tài chính (PTTC), cấu trúc tài chính (CTTC) và tăng trưởng kinh tế (TTKT) là một trong những chủ đề trung tâm của kinh tế học vĩ mô và tài chính phát triển trong hơn một thế kỷ qua. Khởi nguồn từ luận điểm kinh điển của Schumpeter (1911), tài liệu học thuật đã ghi nhận rằng: "PTTC sẽ kích thích tăng trưởng kinh tế (TTKT) vì vai trò trung gian của hệ thống tài chính phù hợp với người cho vay đối với người đi vay, từ việc chuyển các nguồn lực đến nơi sử dụng hiệu quả nhất." Mặc dù vậy, bức tranh thực nghiệm toàn cầu vẫn tồn tại những xung đột sâu sắc giữa các trường phái tư tưởng: từ quan điểm tuyến tính thúc đẩy tăng trưởng (King & Levine, 1993; Bist, 2018), quan điểm hoài nghi về vai trò trung gian (Lucas, 1988), cho đến hiện tượng tác động suy yếu hoặc tiêu cực tại các quốc gia đang phát triển (Nili & Rastad, 2007; Narayan & Narayan, 2013). Đặc biệt, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 đã kích hoạt làn sóng nghiên cứu mới về tính chất phi tuyến, mở ra giả thuyết "quá nhiều tài chính" (too much finance) với tác động ngưỡng dạng hình chữ U ngược (Rousseau & Wachtel, 2011; Cecchetti & Kharroubi, 2012; Arcand và cộng sự, 2015).

Song hành với quy mô tài chính, cấu trúc tài chính—được định nghĩa theo Goldsmith (1969) là sự kết hợp của các công cụ, tổ chức và thị trường tài chính—cũng đặt ra câu hỏi hóc búa về việc liệu nền kinh tế nên dựa trên ngân hàng (bank-based) hay dựa trên thị trường (market-based). Luận án tiến sĩ kinh tế của nghiên cứu sinh Huỳnh Thị Thúy Vy (2022), chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng (Mã số: 9340201) tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo, đã giải quyết thấu đáo khoảng trống học thuật này. Luận án khắc phục sự phiến diện của các thước đo truyền thống vốn chỉ dùng một vài chỉ tiêu đơn lẻ (như tỷ lệ tín dụng tư nhân/GDP hoặc M2/GDP), bổ sung khía cạnh ổn định tài chính còn thiếu trong khung đo lường của IMF (Svirydzenka, 2016), và vượt qua tranh luận nhị nguyên tĩnh bằng việc ứng dụng lý thuyết chủ nghĩa cấu trúc mới (Lin & Monga, 2010).

Hệ thống câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu được thiết lập chặt chẽ:

• Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): PTTC tác động như thế nào đến TTKT khi xét trên phương diện tổng thể và từng khía cạnh cấu thành riêng biệt?
• Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Mối quan hệ giữa PTTC và TTKT tuân theo hình thái phi tuyến nào (hình chữ U hay hình chữ U ngược)?
• Câu hỏi nghiên cứu 3 (RQ3): Tác động của CTTC lên TTKT có bị điều tiết bởi mức độ PTTC hay không?
• Câu hỏi nghiên cứu 4 (RQ4): Quan điểm của chủ nghĩa cấu trúc mới có tồn tại trong hệ thống tài chính thực nghiệm hay không, và CTTC tối ưu biến đổi ra sao theo các thang thời gian và tần số khác nhau?

Tương ứng với các câu hỏi là hệ thống giả thuyết:

• Giả thuyết H1: PTTC có tác động tích cực tuyến tính lên TTKT theo quy luật tích lũy vốn và cải thiện năng suất.
• Giả thuyết H2: Tác động của PTTC lên TTKT mang tính phi tuyến dạng hình chữ U ngược, phản ánh hiện tượng "quá nhiều tài chính" gây tổn hại đến tăng trưởng trong dài hạn.
• Giả thuyết H3: Mức độ PTTC đóng vai trò điều tiết, làm gia tăng tầm quan trọng tương đối của hệ thống CTTC dựa trên thị trường so với hệ thống dựa trên ngân hàng.
• Giả thuyết H4: Quan điểm chủ nghĩa cấu trúc mới tồn tại thực nghiệm tại các nền kinh tế đang phát triển và mới nổi, theo đó sự chuyển dịch từ cấu trúc ngân hàng sang cấu trúc thị trường là một quá trình nội sinh gắn liền với cấp độ phát triển kinh tế thực.

Khung lý thuyết của luận án tích hợp đa tầng từ Lý thuyết Tăng trưởng Tân cổ điển (Solow, 1956), Mô hình McKinnon-Shaw (1973), Lý thuyết Tăng trưởng Nội sinh (Romer, 1986; Pagano, 1993), Quan điểm Dịch vụ Tài chính & Pháp luật (Levine, 2002; La Porta và cộng sự, 1998) đến Chủ nghĩa Cấu trúc Mới (Lin & Monga, 2010; Cull & Xu, 2013). Phạm vi nghiên cứu bao quát mẫu dữ liệu gồm 33 quốc gia trải dài khắp các châu lục, đại diện cho cả nhóm nền kinh tế phát triển (Advanced Economies - AE) và nhóm đang phát triển/mới nổi (Developing & Emerging Economies - DE) trong giai đoạn 2004–2017 từ các cơ sở dữ liệu GFDD, FSD của Ngân hàng Thế giới (WB) và IMF.

Literature Review và Positioning

Lược khảo tài liệu học thuật quốc tế cho thấy ba dòng nghiên cứu chính chi phối tiến trình lý thuyết:

Dòng thứ nhất ủng hộ giả thuyết dẫn dắt phía cung (Supply-leading hypothesis). Kế thừa luận điểm của Schumpeter (1911), Goldsmith (1969) chứng minh mối tương quan thuận chiều giữa tài sản tài chính trên GNP và GDP bình quân đầu người tại 35 quốc gia (1860–1963). Tiếp đó, công trình nền tảng của King và Levine (1993) trên 80 quốc gia giai đoạn 1960–1989 khẳng định các trung gian tài chính là nhân tố dự báo chính xác tốc độ tăng trưởng kinh tế, tích lũy tư bản và nâng cao hiệu quả phân bổ vốn. Các nghiên cứu hiện đại như Bist (2018) trên 16 quốc gia thu nhập thấp và Guru và Yadav (2019) sử dụng phương pháp Dynamic SYS-GMM đều củng cố nhận định PTTC tác động tích cực đến TTKT thông qua kênh tín dụng nội địa và thanh khoản cổ phiếu.

Dòng thứ hai đại diện cho quan điểm hoài nghi và tác động tiêu cực. Lucas (1988) cho rằng giới học thuật đã phóng đại quá mức vai trò của tài chính đối với tăng trưởng thực. Thậm chí, tại các nền kinh tế xuất khẩu dầu mỏ và khu vực Trung Đông, Nili và Rastad (2007) cùng Narayan và Narayan (2013) ghi nhận PTTC không có đóng góp đáng kể hoặc thậm chí làm suy giảm đầu tư hiệu quả do sự méo mó trong phân bổ nguồn lực.

Dòng thứ ba tập trung vào tính phi tuyến và "nút thắt Gordian" thời kỳ hậu khủng hoảng (Carré & L’œillet, 2018). Rousseau và Wachtel (2011) chỉ ra tác động của tài chính suy yếu dần sau năm 1989 do sự gia tăng của các cú sốc tài chính và khuôn khổ giám sát yếu kém. Khi phân tích định lượng tác động ngưỡng, Cecchetti và Kharroubi (2012) kết luận: "Khi tín dụng ngân hàng của khu vực tư nhân vượt quá 90% GDP, PTTC trở thành lực cản cho TTKT". Tương tự, Law và Singh (2014) trên mẫu 87 quốc gia xác định ngưỡng cản tại mức 88% GDP, trong khi Arcand và cộng sự (2015) xác định ngưỡng tiêu cực xuất hiện khi tín dụng tư nhân chạm mốc 100% GDP. Samargandi và cộng sự (2015) trên mẫu 52 quốc gia thu nhập trung bình và Swamy và Dharani (2020) tiếp tục xác nhận mối quan hệ hình chữ U ngược trong dài hạn với ngưỡng tín dụng nội địa dao động từ 74% đến 86% GDP.

Về cấu trúc tài chính, cuộc tranh luận đối kháng giữa quan điểm dựa trên ngân hàng (Allen & Gale, 2000; Levine, 2002) và quan điểm dựa trên thị trường (Stulz, 2001; Levine, 2004) từng bị Beck và cộng sự (2000) bác bỏ khi cho rằng hình thái cấu trúc không quan trọng bằng chất lượng dịch vụ tài chính tổng thể (Financial Services View) hay môi trường thực thi pháp lý (Law and Finance View của La Porta và cộng sự, 1998; Rajan & Zingales, 1998).

Luận án của Huỳnh Thị Thúy Vy định vị sự đột phá bằng cách vượt lên thế bế tắc học thuật tĩnh: thay vì đối lập nhị nguyên, tác giả đặt CTTC vào khuôn khổ Chủ nghĩa cấu trúc mới (Lin & Monga, 2010; Lin và cộng sự, 2009). Luận án khẳng định: "CTTC được xem là một quá trình năng động và được xác định bởi nhu cầu đối với các loại dịch vụ tài chính khác nhau trong mối liên kết với từng giai đoạn phát triển kinh tế." Khi so sánh trực tiếp với hai nghiên cứu quốc tế tiêu biểu—công trình của Beck và cộng sự (2000) vốn kết luận CTTC không liên quan đến tăng trưởng, và nghiên cứu của Samargandi và cộng sự (2015) chỉ phân tích đơn biến bậc hai—công trình này tạo ra bước tiến vượt bậc khi kết hợp mô hình tăng trưởng tân cổ điển mở rộng với kỹ thuật phân rã chuỗi thời gian đa tần số.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án tạo ra bước chuyển biến hệ hình (paradigm shift) quan trọng trong việc mô hình hóa lý thuyết tài chính vĩ mô thông qua các đóng góp cốt lõi:

Thứ nhất, luận án mở rộng Mô hình Tăng trưởng Tân cổ điển (Solow, 1956) dựa trên đề xuất của Liu và Zhang (2020), tích hợp hàm sản xuất chứa Tiến bộ Kỹ thuật Trung tính Hicks (Hicks-Neutral Technical Progress). Mô hình lý thuyết mở rộng được thiết lập dưới dạng: $$Y = A(FD, FS) \cdot F(K, L)$$ Trong đó hàm năng suất nhân tố tổng hợp $A(\cdot)$ phụ thuộc trực tiếp vào mức độ phát triển tài chính ($FD$) và cấu trúc tài chính ($FS$), cho phép kiểm định toán học tác động tương tác của $FD \times FS$ lên trạng thái cân bằng dài hạn của nền kinh tế.

Thứ hai, nghiên cứu phát triển mô hình tăng trưởng nội sinh AK của Pagano (1993) bằng cách phân rã tỷ lệ tiết kiệm chuyển hóa thành đầu tư ($\varphi$) và năng suất biên của vốn ($A$) thành các hàm số đa chiều chịu sự chi phối của bốn trụ cột tài chính: Độ sâu (Depth), Tiếp cận (Access), Hiệu quả (Efficiency), và Ổn định (Stability).

Thứ ba, luận án cung cấp bằng chứng thực nghiệm giải tỏa các mâu thuẫn lý thuyết kéo dài: chứng minh rằng tính chất phi tuyến của hệ thống tài chính không đơn điệu một chiều, mà là sự tổng hòa phức tạp giữa đồ thị hình chữ U ngược ở cấp độ vĩ mô tổng thể và đồ thị hình chữ U ở các khía cạnh cấu phần vi mô.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp bốn trường phái lý thuyết: Lý thuyết Tăng trưởng Tân cổ điển, Lý thuyết Tăng trưởng Nội sinh, Quan điểm Dịch vụ Tài chính và Chủ nghĩa Cấu trúc Mới.

Hệ thống đo lường được xây dựng thông qua ma trận đánh giá 2 cấp độ: Tổ chức tài chính (Financial Institutions - FI) và Thị trường tài chính (Financial Markets - FM) trên 4 khía cạnh vận hành:

1. Độ sâu tài chính (Depth): Đo lường quy mô tài sản, tín dụng tư nhân, vốn hóa thị trường cổ phiếu và giá trị giao dịch trái phiếu quốc tế.
2. Khả năng tiếp cận tài chính (Access): Đo lường mật độ chi nhánh ngân hàng, số lượng máy ATM trên 100.000 dân số trưởng thành, tỷ lệ vốn hóa của 10 công ty lớn nhất và số lượng doanh nghiệp phát hành chứng khoán.
3. Tính hiệu quả tài chính (Efficiency): Đo lường biên lãi thuần (NIM), tỷ lệ chi phí trên thu nhập, tỷ lệ quay vòng cổ phiếu (turnover ratio) và mức độ tập trung thị trường.
4. Tính ổn định tài chính (Stability): Bổ sung tỷ lệ an toàn vốn (CAR), tỷ lệ nợ xấu (NPL), chỉ số Z-score ngân hàng và độ biến động giá cổ phiếu.

Quy trình chuẩn hóa và gộp biến được thực hiện khoa học: Khắc phục nhược điểm của IMF (gán giá trị 0 hoặc loại bỏ chuỗi khuyết), luận án ứng dụng thuật toán máy học K-Nearest Neighbour (KNN) để làm đầy dữ liệu, sau đó áp dụng Phân tích Thành phần Chính (Principal Component Analysis - PCA) theo khuyến nghị của OECD (2008) và Cámara và Tuesta (2014) để tạo ra 11 chỉ số tổng hợp vững chắc. Điều kiện biên (boundary conditions) được xác định rõ ràng: mô hình chỉ áp dụng cho các quốc gia có sự hiện diện của TTCK và vận hành cơ chế thị trường tương đối hoàn chỉnh.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được định vị trên nền tảng triết lý thực chứng diễn dịch (Positivism / Deductive Empirical Paradigm), sử dụng phương pháp lượng hóa kinh tế lượng chuỗi thời gian và dữ liệu bảng thế hệ mới. Thiết kế nghiên cứu đa tầng (Multi-level Design) được cấu trúc qua hai pha độc lập nhưng bổ trợ mật thiết:

• Pha 1: Đánh giá tác động tuyến tính và phi tuyến của bộ 11 chỉ số PTTC lên tăng trưởng GDP thực bình quân đầu người.
• Pha 2: Khám phá cấu trúc tài chính tối ưu và kiểm định mối quan hệ nhân quả động học theo tần số thời gian giữa trung gian tài chính (TGTC), thị trường tài chính (TTTC) và TTKT.

Mẫu nghiên cứu gồm 33 quốc gia được lựa chọn nghiêm ngặt từ 214 nền kinh tế toàn cầu, thỏa mãn các tiêu chí: có thị trường chứng khoán hoạt động liên tục, cung cấp đầy đủ 29 biến số thành phần trong 14 năm (2004–2017), đại diện cho các nhóm thu nhập và phân tầng phát triển kinh tế theo phân loại chuẩn của World Bank và IMF.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thực nghiệm trải qua 5 bước kiểm định nghiêm ngặt:

1. Kiểm định Sự phụ thuộc chéo (Cross-sectional Dependence - CD): Sử dụng kiểm định Pesaran (2004) CD test để kiểm tra tương quan không quan sát được giữa các quốc gia. Kết quả kiểm định CD đều bác bỏ giả thuyết $H_0$ ở mức ý nghĩa $p < 0.01$, khẳng định sự tồn tại của phụ thuộc chéo.
2. Kiểm định Nghiệm đơn vị bảng thế hệ thứ hai: Áp dụng kiểm định CIPS (Cross-sectionally Augmented IPS) và CADF của Pesaran (2007), loại bỏ hiện tượng hồi quy giả mạo trong điều kiện có phụ thuộc chéo. Kết quả xác nhận các biến số đều dừng ở sai phân bậc nhất $I(1)$ hoặc mức $I(0)$.
3. Kiểm định Đồng liên kết bảng Westerlund (2007): Bốn thống kê $G_\tau, G_\alpha, P_\tau, P_\alpha$ đều có ý nghĩa thống kê ($p < 0.01$), xác nhận mối quan hệ cân bằng dài hạn vững chắc giữa các biến tài chính và tăng trưởng.
4. Kỹ thuật phân rã Wavelet: Sử dụng Phép biến đổi Wavelet rời rạc phủ toàn diện (Maximal Overlap Discrete Wavelet Transform - MODWT) với bộ lọc Daubechies để phân tách các chuỗi dữ liệu gốc thành 3 thang đo thời gian: Ngắn hạn ($D_1$: 2–4 năm), Trung hạn ($D_2$: 4–8 năm), và Dài hạn ($D_3/S_2$: trên 8 năm).
5. Kiểm định Nhân quả Dumitrescu-Hurlin (2012): Kiểm định quan hệ nhân quả Granger trên dữ liệu bảng có tính đến sự phụ thuộc chéo và tính không đồng nhất giữa các quốc gia trên từng thang đo tần số Wavelet.

Data và phân tích

Mô hình định lượng ứng dụng các kỹ thuật kinh tế lượng tiên tiến trên phần mềm Stata 16, R và Matlab:

• Mô hình Panel ARDL (PARDL) đa thức bậc hai: Ước lượng thông qua hai kỹ thuật Pooled Mean Group (PMG) và Mean Group (MG). Kiểm định Hausman được sử dụng để lựa chọn mô hình PMG tối ưu, cho phép các hệ số ngắn hạn và phương sai sai số tự do thay đổi giữa các quốc gia trong khi ràng buộc hệ số dài hạn đồng nhất.
• Kiểm định Phi tuyến Sasabuchi-Lind-Mehlum (SML Test): Được áp dụng theo Lind và Mehlum (2010) để kiểm tra điều kiện cần và đủ cho điểm cực trị và độ dốc hai phía của đường cong hình chữ U/U ngược, khắc phục hoàn toàn sai lầm gán ghép hình thái chỉ dựa trên dấu của biến bậc hai ($X^2$).
• Mô hình PMG-NARDL (Nonlinear Panel ARDL): Bóc tách các cú sốc tích cực ($+$) và tiêu cực ($-$) của phát triển tài chính để đánh giá phản ứng bất đối xứng của tăng trưởng kinh tế tại nhóm các nước phát triển (AE) và nhóm đang phát triển (DE).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả thực nghiệm từ dữ liệu 33 quốc gia giai đoạn 2004–2017 mang lại 5 phát hiện đột phá:

1. Sự tồn tại của đường cong chữ U ngược ở cấp độ vĩ mô tổng thể: Chỉ số PTTC tổng hợp có tác động phi tuyến hình chữ U ngược lên TTKT với mức ý nghĩa $p < 0.01$, được xác nhận tuyệt đối qua kiểm định SML. Phát hiện này củng cố giả thuyết "quá nhiều tài chính" (too much finance) của Cecchetti và Kharroubi (2012) và Samargandi và cộng sự (2015), minh chứng rằng khi hệ thống tài chính phát triển vượt ngưỡng dung nạp tối ưu, sự chuyển dịch quá mức nguồn lực xã hội vào đầu cơ tài chính sẽ làm triệt tiêu năng suất của khu vực kinh tế thực.
2. Quy luật hình chữ U của các thành phần vi mô: Trái ngược với chỉ số tổng thể, quy mô của TCTC và TTTC (Financial Depth), khả năng tiếp cận TCTC (Financial Access) và hiệu quả của TTTC (Financial Efficiency) tác động lên TTKT theo dạng hình chữ U ($p < 0.05$). Điều này chỉ ra rằng ở giai đoạn sơ khởi, chi phí cố định thiết lập hạ tầng tài chính tạo ra lực cản ngắn hạn; chỉ khi quy mô và hiệu quả vượt qua ngưỡng tới hạn (critical threshold), các định chế và thị trường này mới phát huy vai trò kích thích tăng trưởng mạnh mẽ.
3. Vai trò nền tảng của Ổn định Tài chính (Financial Stability): Khía cạnh ổn định tài chính duy trì tác động dương tuyến tính có ý nghĩa thống kê cao ($p < 0.01$) lên TTKT trong mọi kịch bản. Một hệ thống tài chính lành mạnh với tỷ lệ nợ xấu thấp và đệm vốn an toàn cao là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Ngược lại, khả năng tiếp cận TTTC và hiệu quả TCTC không cho thấy ảnh hưởng dài hạn có ý nghĩa thống kê.
4. Tác động điều tiết của mức độ PTTC lên CTTC tối ưu: Ước lượng từ mô hình tăng trưởng tân cổ điển mở rộng chứng minh rằng khi mức độ PTTC tổng thể gia tăng, hệ thống CTTC dựa trên thị trường (market-based) ngày càng đóng vai trò vượt trội so với hệ thống dựa trên ngân hàng (bank-based) trong việc thúc đẩy tăng trưởng GDP bình quân.
5. Đặc tính đa thang thời gian và sự xác nhận Chủ nghĩa Cấu trúc Mới: Kết quả Wavelet kết hợp kiểm định Dumitrescu-Hurlin chỉ ra:
   • Tại nhóm quốc gia đang phát triển và mới nổi (DE): Trong ngắn hạn (2–4 năm), hiệu quả ngân hàng có quan hệ nhân quả một chiều thúc đẩy TTKT, đồng thời TTKT thúc đẩy sự mở rộng quy mô vốn hóa TTCK. Trong dài hạn (trên 8 năm), hệ thống ngân hàng tiếp tục giữ vai trò hạt nhân chi phối tăng trưởng. Bằng chứng này xác nhận thực nghiệm quan điểm Chủ nghĩa cấu trúc mới (Lin & Monga, 2010): CTTC tại các nước DE dịch chuyển nội sinh từ ngân hàng sang thị trường khi nền kinh tế chuyển từ thâm dụng lao động sang thâm dụng vốn.
   • Tại nhóm quốc gia phát triển (AE): Cả hệ thống ngân hàng và TTCK đều phát triển cân bằng và tương hỗ lẫn nhau, cấu trúc tài chính đã định hình ổn định hoặc dựa trên ngân hàng hoặc dựa trên thị trường.

Implications đa chiều

• Hàm ý lý thuyết: Công trình hòa giải thành công cuộc tranh cãi thế kỷ giữa trường phái Bank-based và Market-based bằng cách chứng minh tính chất phụ thuộc vào giai đoạn phát triển và thang đo thời gian. Nó cung cấp bằng chứng thực nghiệm vững chắc xác thực trường phái Chủ nghĩa Cấu trúc Mới trong tài chính vĩ mô.
• Hàm ý phương pháp luận: Khẳng định sự cần thiết của việc sử dụng các chỉ số đa chiều (kết hợp Depth, Access, Efficiency, Stability) thay vì các biến đơn lẻ, đồng thời thiết lập chuẩn mực mới trong ứng dụng biến đổi Wavelet MODWT và kiểm định SML để phân tích chuỗi tài chính phi tuyến.
• Hàm ý thực tiễn và chính sách:
  • Chính sách phát triển hệ thống tài chính phân kỳ: Các nước đang phát triển (như Việt Nam) không nên sao chép rập khuôn cấu trúc tài chính của các quốc gia công nghiệp phát triển (như Mỹ hay Anh). Trong giai đoạn đầu, cần ưu tiên tối ưu hóa hiệu quả và tính lành mạnh của hệ thống ngân hàng thương mại để tài trợ cho các ngành sản xuất thực tế.
  • Lộ trình phát triển thị trường vốn có chiều sâu: Từng bước nâng cao tính thanh khoản, tính minh bạch và hiệu quả định giá của TTCK nhằm chuẩn bị cho giai đoạn phát triển kinh tế thâm dụng công nghệ và vốn lớn.
  • Kiểm soát ngưỡng an toàn vĩ mô: Ngăn chặn hiện tượng tăng trưởng nóng của tín dụng tư nhân vượt qua ngưỡng bão hòa chữ U ngược; thiết lập các công cụ giám sát an toàn vĩ mô để bảo vệ tính ổn định tài chính.

Limitations và Future Research

Luận án thừa nhận một số giới hạn học thuật khách quan:

1. Giới hạn về mẫu dữ liệu: Do yêu cầu khắt khe về tính sẵn có của chuỗi dữ liệu 29 chỉ số tài chính và hoạt động liên tục của TTCK từ FSD/GFDD, mẫu nghiên cứu dừng lại ở 33 quốc gia và giai đoạn 2004–2017. Các quốc gia kém phát triển nhất (Least Developed Countries) buộc phải loại bỏ, khiến kết quả nghiên cứu chỉ mang tính đại diện cho các nền kinh tế có thị trường tài chính tối thiểu.
2. Giới hạn về cấu trúc dữ liệu thời gian: Khung thời gian 2017 chưa nắm bắt được các biến động vĩ mô phức tạp thời kỳ hậu đại dịch COVID-19, chu kỳ thắt chặt tiền tệ toàn cầu và sự trỗi dậy mạnh mẽ của tài chính số.
3. Chưa tích hợp đầy đủ cấu phần Tài chính Công nghệ (Fintech): Bộ dữ liệu truyền thống của WB/IMF chưa bao hàm toàn diện các định chế phi ngân hàng kỹ thuật số, công nghệ chuỗi khối (blockchain), nền tảng cho vay ngang hàng (P2P lending) và thanh toán di động.

Chương trình nghị sự cho các nghiên cứu tương lai:

• Mở rộng mẫu nghiên cứu sang các quốc gia thu nhập thấp khi hệ thống dữ liệu quốc gia được chuẩn hóa.
• Bổ sung chỉ số Tài chính Số (Digital Financial Inclusion) và Tài chính Xanh (Green Finance) vào ma trận đo lường PTTC thế hệ mới.
• Ứng dụng mô hình kinh tế lượng không gian (Spatial Econometrics) để đánh giá hiệu ứng lan tỏa (spillover effects) của phát triển tài chính qua biên giới.
• Sử dụng phương pháp Wavelet Coherence và Time-Varying Parameter SVAR để theo dõi sự dịch chuyển ngưỡng tài chính trong các pha khủng hoảng kinh tế bất thường.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án của Huỳnh Thị Thúy Vy mang lại những giá trị tác động sâu rộng:

• Tác động học thuật (Academic Impact): Tạo ra nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực với tiềm năng trích dẫn cao trong các nghiên cứu kinh tế lượng tài chính, tài chính phát triển và quản lý kinh tế công tại Việt Nam và quốc tế. Bộ 11 chỉ số PTTC mới cung cấp công cụ đo lường thực nghiệm có giá trị tái lập cao.
• Tác động đến công nghiệp và định chế tài chính: Cung cấp cơ sở khoa học cho các ngân hàng thương mại, công ty chứng khoán và quỹ đầu tư trong việc định vị cấu trúc danh mục tài sản, quản trị rủi ro thanh khoản và thích ứng với lộ trình chuyển dịch thị trường vốn.
• Tác động đến hoạch định chính sách quốc gia: Là tài liệu tham vấn chiến lược cho Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và Ban Kinh tế Trung ương trong việc triển khai Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, cũng như Đề án tái cơ cấu thị trường tiền tệ và thị trường vốn tại Việt Nam.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận phương pháp luận kinh tế lượng tiên tiến (PARDL đa thức bậc hai, kiểm định SML, MODWT, Dumitrescu-Hurlin panel causality, PMG-NARDL) và khung lý thuyết chủ nghĩa cấu trúc mới ứng dụng trong tài chính.
• Cơ quan quản lý nhà nước và Nhà hoạch định chính sách: Tiếp nhận các bằng chứng định lượng chính xác về điểm uốn (turning point) của quy mô tài chính và thời điểm tối ưu để chuyển dịch trọng tâm từ hệ thống ngân hàng sang thị trường chứng khoán.
• Lãnh đạo các Định chế Tài chính & Doanh nghiệp: Nắm bắt quy luật tương tác dài hạn giữa thị trường vốn và khu vực ngân hàng để xây dựng chiến lược huy động vốn và quản trị tài chính doanh nghiệp thích ứng theo chu kỳ kinh tế.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?
   Trả lời: Luận án đã tích hợp thành công lý thuyết Chủ nghĩa Cấu trúc Mới (Lin & Monga, 2010) vào Mô hình Tăng trưởng Tân cổ điển mở rộng với Tiến bộ Kỹ thuật Trung tính Hicks (Liu & Zhang, 2020), chứng minh bằng toán học và thực nghiệm rằng CTTC tối ưu không cố định mà là một hàm số nội sinh phụ thuộc vào mức độ phát triển tài chính và giai đoạn phát triển của nền kinh tế thực.

2. Đột phá phương pháp luận của luận án so với các nghiên cứu tiền nhiệm?
   Trả lời: So với Beck và cộng sự (2000) (sử dụng OLS/GMM tĩnh) hay Samargandi và cộng sự (2015) (chỉ dùng PARDL đơn biến), luận án tạo ra bước đột phá kép: (i) Xây dựng bộ 11 chỉ số PTTC đa chiều xử lý bằng thuật toán KNN và PCA; (ii) Lần đầu tiên ứng dụng Phép biến đổi Wavelet rời rạc phủ toàn diện (MODWT) để bóc tách chuỗi thời gian tài chính thành các miền tần số ngắn hạn (2–4 năm), trung hạn (4–8 năm) và dài hạn (trên 8 năm), kết hợp kiểm định phi tuyến SML để xác định hình thái đường cong chữ U và U ngược.

3. Phát hiện nào gây bất ngờ nhất về mặt thực nghiệm?
   Trả lời: Sự tương phản rõ nét giữa tác động vĩ mô tổng thể (mang hình chữ U ngược - quá nhiều tài chính gây hại) và tác động của từng thành phần vi mô như Quy mô TCTC/TTTC, Tiếp cận TCTC và Hiệu quả TTTC (mang hình chữ U - đòi hỏi phải đạt quy mô tối thiểu mới bắt đầu tạo ra lợi ích ròng cho tăng trưởng). Điều này bác bỏ giả định tuyến tính đơn giản trong các chính sách mở rộng tài chính cơ học.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (Replication Protocol) rõ ràng không?
   Trả lời: Toàn bộ quy trình từ thu thập 29 chỉ tiêu thứ cấp từ GFDD, FSD (World Bank) và IMF, thuật toán điền khuyết dữ liệu KNN, kỹ thuật chuẩn hóa dữ liệu min-max, ma trận xoay PCA, đến các dòng lệnh kiểm định phụ thuộc chéo, nghiệm đơn vị bảng CIPS, đồng liên kết Westerlund và ước lượng PMG-ARDL đều được mô tả chi tiết, minh bạch và có khả năng tái lập hoàn toàn.

5. Chương trình nghị sự 10 năm được phác thảo từ công trình này là gì?
   Trả lời: Nghiên cứu định hình lộ trình học thuật 10 năm tập trung vào: (i) Mô hình hóa tác động của Fintech và Tiền kỹ thuật số Ngân hàng Trung ương (CBDC) lên cấu trúc tài chính vĩ mô; (ii) Tích hợp rủi ro khí hậu và Tài chính Xanh vào hàm sản xuất vĩ mô; (iii) Phát triển các mô hình Wavelet Time-Varying Spatial Econometrics để lượng hóa hiệu ứng lan tỏa tài chính xuyên biên giới.

Kết luận

Công trình nghiên cứu của Huỳnh Thị Thúy Vy (2022) là một luận án tiến sĩ kinh tế mẫu mực, mang tính đột phá và đóng góp toàn diện cho học thuật tài chính vĩ mô:

1. Xây dựng thành công hệ thống 11 chỉ số PTTC mới tích hợp đầy đủ 4 khía cạnh (Độ sâu, Tiếp cận, Hiệu quả, Ổn định) trên 29 biến số thành phần từ IMF và WB, chuẩn hóa bằng thuật toán KNN và PCA.
2. Khám phá bản chất phi tuyến phức hợp: Xác lập hình thái chữ U ngược của PTTC tổng thể (củng cố giả thuyết "quá nhiều tài chính") song hành với hình thái chữ U của quy mô định chế, tiếp cận định chế và hiệu quả thị trường.
3. Mở rộng mô hình tăng trưởng tân cổ điển: Minh chứng toán học và thực nghiệm rằng mức độ PTTC gia tăng sẽ thúc đẩy sự vượt trội của cấu trúc tài chính dựa trên thị trường so với cấu trúc dựa trên ngân hàng.
4. Ứng dụng tiên phong kỹ thuật Wavelet MODWT: Làm rõ mối quan hệ nhân quả động học theo từng thang đo tần số thời gian (ngắn hạn 2–4 năm, trung hạn 4–8 năm, dài hạn trên 8 năm) giữa trung gian tài chính, thị trường tài chính và tăng trưởng kinh tế.
5. Xác nhận thực nghiệm Chủ nghĩa Cấu trúc Mới: Chứng minh sự chuyển dịch cấu trúc tài chính từ ngân hàng sang thị trường vốn tại các nước đang phát triển và mới nổi là một tất yếu nội sinh gắn liền với sự nâng cấp của khu vực kinh tế thực.

Luận án đánh dấu bước tiến chuyển dịch hệ hình từ các phân tích nhị nguyên tĩnh sang tư duy động học tiến hóa đa thang đo thời gian, mở ra các hướng nghiên cứu mới về tài chính số và tài chính bền vững, đồng thời để lại giá trị di sản khoa học thực tiễn vững chắc cho sự nghiệp cải cách và hoàn thiện hệ thống tài chính quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: GIỚI THIỆU Chương này trình bày tính cấp thiết cũng như lý do lựa chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu, cũng như những đóng góp của luận án. Chương 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Chương này trình bày khung lý thuyết PTTC, CTTC và TTKT. Lược khảo các nghiên cứu thực nghiệm trước đây làm cơ sở lý luận nhằm thực hiện mục tiêu nghiên cứu. Chương 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Chương này trình bày dữ liệu nghiên cứu, cách thức đo lường bộ chỉ số PTTC mới, phương pháp nghiên cứu và mô hình nghiên cứu PTTC, CTTC và TTKT.

10 Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN Chương này trình bày kết quả nghiên cứu tác động của PTTC lên TTKT với bộ chỉ số đo lường mới, mối quan hệ giữa CTTC và TTKT. Tiếp đó thảo luận các kết quả nghiên cứu thực nghiệm tìm thấy để làm cơ sở cho các hàm ý chính sách về mối quan hệ giữa PTTC, CTTC và TTKT. Chương 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH Chương này tổng kết các kết quả nghiên cứu và đưa ra một số hàm ý chính sách nhằm phát triển hệ thống tài chính cũng như sự phát triển bền vững của các quốc gia trong tương lai. 11 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Chương này trình bày các nội dung về cơ sở lý thuyết của TTKT, PTTC và CTTC.

Mối quan hệ giữa PTTC và TTKT, CTTC và TTKT. Tổng quan các bằng chứng thực nghiệm mối quan hệ giữa PTTC, CTTC với TTKT. Từ đó rút ra khoảng trống nghiên cứu của luận án. Tăng trưởng kinh tế TTKT được định nghĩa là sự gia tăng sản lượng của một quốc gia hay gia tăng trong thu nhập bình quần đầu người.

Sản lượng thường được đo bằng tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product - GDP) hoặc tổng sản phẩm quốc gia (Gross National Product - GNP), cụ thể là sự thay đổi trong tỉ lệ phần trăm của GDP từ năm này đến năm kế tiếp hoặc GDP bình quân đầu người. Về mặt lý thuyết, TTKT phần lớn được xem là sự gia tăng bền vững trong nước với khả năng sản xuất hàng hóa và dịch vụ trong một khoảng thời gian. TTKT ảnh hưởng đến mức sống của người dân, được thúc đẩy bởi các yếu tố sản xuất như vốn, đất đai, lao động và công nghệ. King và Levine (1993) nhấn mạnh TTKT là sự thay đổi tích cực ở cấp độ sản xuất hàng hóa và dịch vụ theo thời gian và sử dụng GDP để đo lường TTKT.

Ngoài ra, GDP thực tế bình quân đầu người cũng được sử dụng để đo lường TTKT, dựa trên khả năng tính toán sự khác biệt về dân số và các tác động phân phối mà chúng mang lại (Kuznets, 1959; Samuelson & Nordhaus, 2014). Về mặt lý thuyết, GDP bình quân đầu người càng cao thì càng có nhiều người có thu nhập phải tiết kiệm, trong trường hợp đó, tiết kiệm càng đóng nhiều vai trò như là công cụ trong chức năng đầu tư của một quốc gia. 12 Như vậy, để đo lường TTKT, chúng ta có thể sử dụng hai chỉ tiêu là tốc độ tăng trưởng GDP và GDP bình quân đầu người. Các mô hình tăng trưởng cơ bản nhất liên quan đến sản lượng là các hàm dựa trên đầu tư, tiết kiệm, thành phần vốn, quy mô của lực lượng lao động và tốc độ tăng dân số từ đó tích hợp trong tổng sản lượng.

Một cách tổng quát, hàm sản xuất gộp có thể được biểu thị theo sau: Trong đó: K là thành phần vốn, L là cung lao động, Y là tổng sản lượng. Hàm sản xuất cho thấy mức độ thay đổi của K với L và xác định chính xác số đầu ra. Đây được xem là điểm khác biệt chính giữa các mô hình TTKT. Hàm sản xuất gộp có thể được xem là trọng tâm của mọi mô hình TTKT.

Và tùy vào việc xem xét mối quan hệ giữa K và L với Y, mà hàm này được thể hiện ở các dạng công thức khác nhau.1 trình bày các mô hình TTKT khác nhau theo sau: Bảng 2.1: Tổng hợp các mô hình tăng trưởng kinh tế 13 Nguồn: Tổng hợp của tác giả 2. Phát triển tài chính 14 Adnan (2011) xem PTTC như một tập hợp các yếu tố, chính sách và các tổ chức dẫn đến hiệu quả và hiệu lực của trung gian tài chính (TGTC). PTTC là khi các công cụ tài chính, TTTC và TGTC (mặc dù không nhất thiết phải loại bỏ) ảnh hưởng của chi phí thông tin, chi phí thực thi và chi phí giao dịch trong phân bổ nguồn lực và hiệu quả hệ thống tài chính. Điều này đạt được thông qua năm cách theo Levine (2005) cụ thể là: cung cấp kịp thời các thông tin dự án đầu tư, giám sát đầu tư và thực hiện quản trị doanh nghiệp, huy động tiết kiệm, quản lý rủi ro và tạo điều kiện trao đổi hàng hóa và dịch vụ.

Tương tự, theo năm cách thức cốt lõi của Demirgüç-Kunt và Levine (2008) là: nới lỏng trao đổi hàng hóa và dịch vụ, huy động và tập hợp tiết kiệm từ các nhà đầu tư, thu thập và xử lý thông tin về các doanh nghiệp và dự án, thực hiện quản trị doanh nghiệp, đa dạng hóa rủi ro và giám sát các khoản đầu tư, tăng thanh khoản và giảm rủi ro liên ngành. Như vậy, dựa trên định nghĩa của Levine (2005), Demirgüç-Kunt và Levine (2008), Adnan (2011), PTTC là sự cải thiện về chất lượng của năm chức năng tài chính quan trọng, tập trung vào những gì hệ thống tài chính thực sự làm cụ thể: (1) tạo ra thông tin và phân bổ vốn; (2) giám sát hành vi và quản trị doanh nghiệp; (3) tạo điều kiện cho giao dịch, phòng ngừa, quản lý rủi ro và đa dạng hóa; (4) huy động tiền tiết kiệm để đầu tư; (5) kích thích chuyên môn hóa, đổi mới và tăng trưởng. Các TCTC và TTTC trên thế giới khác nhau rõ rệt về mức độ cung cấp các dịch vụ chính này cụ thể như sau: Đầu tiên, TTTC và TGTC tạo ra thông tin và phân bổ vốn. Việc các TGTC thu hút tiết kiệm vào đầu tư phụ thuộc vào chất lượng và số lượng thông tin có sẵn cho từng người tiết kiệm, nhưng có thể quá tốn kém cho những người tiết kiệm để có được thông tin của riêng họ.

Các TGTC (ngân hàng) thu thập, cung cấp và xử lý thông tin về các khoản đầu tư có thể hiệu quả hơn so với các công cụ tiết kiệm riêng lẻ. Hiệu quả toàn nền kinh tế là sự phân bổ vốn hiệu quả hơn, hướng vốn vào các nhà sản xuất năng suất cao hơn và tránh xa các nhà sản xuất kém năng suất hơn. Các TTCK lớn và lỏng 15 hơn cũng khuyến khích việc thu thập thông tin bằng cách làm cho thông tin cụ thể của doanh nghiệp có lợi hơn. Thứ hai, giám sát hành vi và quản trị doanh nghiệp.

Trong trường hợp các chủ nợ và cổ đông trong một doanh nghiệp có thể giám sát và ảnh hưởng hiệu quả đến cách các nhà quản lý của doanh nghiệp sử dụng các khoản tiền mà họ cung cấp, hay là thực hiện quản trị doanh nghiệp, họ sẽ có động lực lớn hơn để cung cấp quỹ ngay từ đầu. Quản trị doanh nghiệp hiệu quả giúp các nhà quản lý luôn nỗ lực và khuyến khích họ sử dụng vốn theo cách tối đa hóa lợi nhuận và giá trị doanh nghiệp. Quản lý hiệu quả hơn ở cấp độ doanh nghiệp dẫn đến việc phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn cho toàn bộ nền kinh tế. Bằng cách cải thiện quản trị doanh nghiệp, các TGTC có thể tác động tích cực đến tăng trưởng.

TTCK cũng có thể đóng vai trò quan trọng trong gắn kết lợi ích của người quản lý doanh nghiệp với những người sở hữu doanh nghiệp. Thứ ba, TTTC và TGTC có thể tạo điều kiện cho các giao dịch, phòng ngừa, quản lý rủi ro và đa dạng hóa. Bằng cách cho phép đa dạng hóa rủi ro giữa các ngành và doanh nghiệp, hệ thống tài chính có thể ảnh hưởng đến việc phân bổ nguồn lực và từ đó thúc đẩy TTKT. Các TGTC và TTTC dịch chuyển nhiều vốn hơn sang các dự án đầu tư có rủi ro cao, lợi nhuận cao và từ đó thúc đẩy năng suất chung của vốn, bằng cách cho phép các cá nhân có thể đa dạng hóa rủi ro.

TTTC và TGTC cũng giảm thiểu rủi ro thanh khoản, từ đó khiến những người tiết kiệm đầu tư vào các dự án lợi nhuận cao hơn. Thứ tư, TTTC và TGTC tập hợp hoặc huy động tiền tiết kiệm để đầu tư. Việc huy động tiết kiệm liên quan đến việc thu tiền tiết kiệm từ một số lượng lớn cá nhân thành số tiền lớn có thể tài trợ cho các dự án đầu tư rất lớn. Cả TGTC và TTTC đều có thể thực hiện chức năng này, với khả năng huy động tiết kiệm tốt hơn sẽ tạo ra một nhóm tiết kiệm lớn hơn dẫn đến đầu tư tổng hợp cao hơn, tốc độ tích lũy vốn nhanh hơn và do đó TTKT nhanh hơn.

16 Thứ năm, ở cấp độ cơ bản hơn các công cụ tài chính, TGTC và TTTC có thể kích thích chuyên môn hóa, đổi mới và tăng trưởng bằng cách giảm chi phí giao dịch. Năng lực của người lao động được cải thiện thông qua chuyên môn hóa qua đó tạo ra các công nghệ và sản phẩm mới. Kết quả cuối cùng của sự chuyên môn hóa và đổi mới gia tăng là TTKT nhanh hơn. Bên cạnh đó, theo Báo cáo PTTC năm 2011 do Diễn đàn kinh tế thế giới công bố (The World Economic Forum - WEF), định nghĩa PTTC là các chính sách, yếu tố và thể chế dẫn đến TGTC và TTTC hiệu quả, cũng như tiếp cận sâu và rộng các dịch vụ tài chính và vốn (WEF, 2011).

Theo WB (2012), PTTC là khi công cụ tài chính, TTTC và TGTC làm giảm thiểu (mặc dù không nhất thiết phải loại bỏ) ảnh hưởng của thông tin không hoàn hảo, hạn chế chi phí giao dịch và thực thi. Chẳng hạn, việc tạo ra các cơ quan đăng ký tín dụng có xu hướng cải thiện việc mua lại và phổ biến thông tin về người vay tiềm năng, cải thiện việc phân bổ lại các nguồn lực có tác động tích cực đến TTKT. Hoặc khi các nền kinh tế có hệ thống pháp lý hiệu quả, tạo điều kiện cho sự phát triển của thị trường vốn và trái phiếu, từ đó cho phép các nhà đầu tư nắm giữ danh mục đầu tư đa dạng hơn. Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng cao không nhất thiết ngụ ý các TGTC hoạt động trơn tru.