Luận Văn Thạc Sĩ Về Phát Triển Sản Xuất Mận Tại Huyện Mộc Châu, Tỉnh Sơn La

Luận văn thạc sĩ vnua nghiên cứu phát triển sản xuất mận tại huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La, nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế địa phương.

• Tác giả: Trần Xuân Thành
• Người hướng dẫn: Pgs. Nguyễn Thị Dương Nga
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Phát triển sản xuất mận trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng
• 1.3. Danh mục sơ đồ
• 1.4. Danh mục hộp
• 1.5. Danh mục ảnh
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.9.1. Mục tiêu chung
• 1.9.2. Mục tiêu cụ thể

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Sản Xuất Mận Tại Huyện Mộc Châu

Mận là một trong những loại cây ăn quả chủ lực tại huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Với diện tích gần 2.000 ha, trong đó 1.500 ha cho thu hoạch, sản lượng hàng năm đạt khoảng 17.000 tấn, cây mận không chỉ giúp người dân xóa đói giảm nghèo mà còn đóng góp vào nền kinh tế địa phương. Huyện Mộc Châu có điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng lý tưởng cho việc phát triển cây mận, đặc biệt là các giống mận chất lượng cao như mận Hậu và mận Tam hoa. Tuy nhiên, việc phát triển sản xuất mận cũng gặp nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Đặc Điểm Kinh Tế Xã Hội Của Huyện Mộc Châu

Huyện Mộc Châu có nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, trong đó cây mận đóng vai trò quan trọng. Đặc điểm khí hậu mát mẻ và đất đai màu mỡ tạo điều kiện thuận lợi cho việc trồng mận. Người dân nơi đây đã gắn bó với cây mận từ lâu, giúp cải thiện đời sống và phát triển kinh tế địa phương.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Cây Mận Tại Mộc Châu

Cây mận được đưa vào trồng tại Mộc Châu từ những năm 1980. Qua thời gian, cây mận đã trở thành cây trồng chủ lực, giúp người dân nâng cao thu nhập. Sự phát triển này không chỉ dừng lại ở việc trồng mà còn mở rộng sang chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Sản Xuất Mận Tại Mộc Châu

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng sản xuất mận tại Mộc Châu vẫn gặp phải nhiều thách thức. Biến đổi khí hậu, sâu bệnh hại, và thiếu quy hoạch sản xuất là những vấn đề chính. Nhiều vườn mận đã già cỗi, năng suất và chất lượng giảm sút, ảnh hưởng đến thu nhập của người nông dân.

2.1. Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây mận. Nhiều vườn mận bị thiệt hại do mưa lớn, lũ lụt hoặc hạn hán kéo dài.

2.2. Vấn Đề Sâu Bệnh Hại

Sâu bệnh hại là một trong những nguyên nhân chính làm giảm năng suất và chất lượng quả mận. Việc phòng trừ sâu bệnh chưa được thực hiện hiệu quả, dẫn đến thiệt hại cho người trồng.

III. Phương Pháp Nâng Cao Năng Suất Sản Xuất Mận Tại Mộc Châu

Để phát triển sản xuất mận bền vững, cần áp dụng các phương pháp khoa học kỹ thuật hiện đại. Việc cải thiện giống mận, áp dụng quy trình chăm sóc hợp lý và sử dụng công nghệ mới trong sản xuất là rất cần thiết.

3.1. Cải Tiến Giống Mận Chất Lượng Cao

Việc nghiên cứu và phát triển các giống mận mới có khả năng chống chịu sâu bệnh và thích ứng tốt với điều kiện khí hậu địa phương là rất quan trọng. Các giống mận chất lượng cao sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm.

3.2. Áp Dụng Khoa Học Kỹ Thuật Trong Chăm Sóc

Áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong chăm sóc cây mận như tưới tiêu, bón phân hợp lý và phòng trừ sâu bệnh sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng quả mận.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Sản Xuất Mận

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp phát triển sản xuất mận đã mang lại hiệu quả kinh tế cao. Giá trị sản xuất trên 1 ha mận dao động từ 161,4 triệu đồng đến 226,2 triệu đồng, cho thấy tiềm năng lớn của cây mận trong phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Hiệu Quả Kinh Tế Từ Sản Xuất Mận

Các hộ nông dân trồng mận đã đạt được giá trị tăng thêm cao, từ 140,4 triệu đồng đến 199,7 triệu đồng trên 1 ha. Điều này cho thấy cây mận không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn đóng góp vào sự phát triển kinh tế của huyện.

4.2. Thị Trường Tiêu Thụ Mận

Thị trường tiêu thụ mận Mộc Châu chủ yếu tập trung vào các tỉnh miền Bắc và xuất khẩu sang Trung Quốc. Việc liên kết tiêu thụ sản phẩm đã giúp nâng cao giá trị và ổn định đầu ra cho người trồng.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Cho Sản Xuất Mận Tại Mộc Châu

Phát triển sản xuất mận tại Mộc Châu cần được chú trọng hơn nữa trong thời gian tới. Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các tổ chức để nâng cao năng lực sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Định hướng phát triển bền vững sẽ giúp cây mận trở thành sản phẩm chủ lực trong nông nghiệp của huyện.

5.1. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Sản Xuất

Chính quyền địa phương cần ban hành các chính sách hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và thị trường cho người trồng mận. Điều này sẽ giúp nâng cao năng lực sản xuất và cải thiện thu nhập cho người dân.

5.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Định hướng phát triển bền vững cho sản xuất mận cần được thực hiện thông qua việc quy hoạch vùng sản xuất, áp dụng công nghệ mới và nâng cao nhận thức cho người dân về sản xuất an toàn và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây mận hậu và mận tam hoa từ lâu đã khẳng định vai trò là cây trồng mũi nhọn trong chiến lược giảm nghèo và phát triển kinh tế nông nghiệp tại vùng cao Tây Bắc. Tại huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La, tổng diện tích canh tác mận đạt gần 2.000 ha, trong đó diện tích cho thu hoạch ổn định khoảng 1.500 ha với sản lượng quả tươi cung ứng ra thị trường hàng năm ước đạt 17.000 tấn. Mặc dù sở hữu nhiều lợi thế vượt trội về điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu á nhiệt đới, hoạt động sản xuất mận tại địa phương vẫn đối mặt với nhiều rào cản lớn: phương thức canh tác phần lớn còn mang tính tự phát, vườn cây nhanh bị thoái hóa và già cỗi do thiếu quy trình đốn tỉa chuẩn xác, liên kết chuỗi giá trị chưa bền vững và giá cả đầu ra thường xuyên bấp bênh theo mùa vụ.

Trước bối cảnh đó, luận văn thạc sĩ kinh tế nông nghiệp thực hiện nghiên cứu toàn diện nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá đúng thực trạng sản xuất, phân tích các yếu tố tự nhiên và kinh tế - xã hội tác động đến ngành hàng, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao giá trị gia tăng và tính bền vững cho vùng mận Mộc Châu. Phạm vi không gian nghiên cứu tập trung tại các vùng sản xuất trọng điểm của huyện gồm xã Tân Lập, xã Mường Sang và thị trấn Nông Trường Mộc Châu; dữ liệu thứ cấp và sơ cấp được tổng hợp trong giai đoạn 2014 đến 2018. Kết quả nghiên cứu làm sáng tỏ các chỉ số tăng trưởng kinh tế then chốt, ghi nhận tốc độ tăng trưởng diện tích canh tác bình quân đạt 27,1%/năm, đồng thời xác lập giá trị sản xuất bình quân trên mỗi hecta đạt từ 161,4 triệu đồng đến 226,2 triệu đồng, mở ra định hướng phát triển nông nghiệp gắn liền với chuỗi giá trị du lịch sinh thái đặc thù.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng đồng bộ hai nền tảng lý thuyết trọng tâm là lý thuyết phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa và lý thuyết chuỗi giá trị kinh tế nông hộ. Trong kinh tế nông nghiệp, phát triển sản xuất được nhìn nhận dưới hai chiều hướng tương hỗ: phát triển theo chiều rộng thông qua việc mở rộng diện tích đất đai canh tác, gia tăng quy mô nông hộ và gia tăng tổng sản lượng; phát triển theo chiều sâu thông qua đầu tư thâm canh, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, chuyển giao công nghệ cắt tỉa tạo tán và quản lý dịch hại tổng hợp nhằm gia tăng năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng (Value Added - VA) trên một đơn vị diện tích.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm nền tảng trong kinh tế nông nghiệp: sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung, chuỗi cung ứng nông sản, định mức chi phí thời kỳ kiến thiết cơ bản và hiệu quả kinh tế nông hộ. Về mặt kỹ thuật nông học, nghiên cứu chuẩn hóa quy chuẩn canh tác mận bền vững với mật độ tối ưu 400 cây/ha (khoảng cách 5m x 5m), quy trình cung cấp dinh dưỡng định mức 20 - 30 kg phân chuồng hoai mục kết hợp cân đối phân vô cơ phân bổ nghiêm ngặt qua 3 đợt bón trong năm (tháng 3 nuôi lộc quả, tháng 7 phục hồi cây và tháng 11 tích lũy dinh dưỡng trước kỳ ngủ đông).

Phương pháp nghiên cứu

Để đảm bảo tính khoa học và độ tin cậy của các phát hiện, luận văn tích hợp đa dạng các nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ Niên giám thống kê huyện Mộc Châu, báo cáo tổng kết sản xuất nông nghiệp giai đoạn 2014 - 2016 của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Mộc Châu, cùng các tài liệu thống kê từ Cục Khuyến nông và Tổ chức Nông Lương Liên Hợp Quốc (FAOSTAT).
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Khảo sát trực tiếp thông qua bảng hỏi bán cấu trúc với cỡ mẫu 90 hộ nông dân trực tiếp canh tác mận, kết hợp phỏng vấn sâu các thương lái, đại diện hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp 19/5 và cán bộ khuyến nông cơ sở.

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên, phân chia địa bàn khảo sát thành 3 vùng sinh thái đại diện: tiểu vùng cao nguyên bãi bằng (thị trấn Nông Trường Mộc Châu), tiểu vùng thung lũng (xã Mường Sang) và tiểu vùng vành đai cao (xã Tân Lập). Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm bao quát sự khác biệt về độ dốc địa hình, điều kiện nguồn nước tưới và trình độ thâm canh giữa các nhóm hộ. Hệ thống phân tích định lượng kết hợp thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ %, phương pháp tính toán giá trị sản xuất (GO), chi phí trung gian (IC), giá trị gia tăng (VA) và ma trận phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức (SWOT) giúp lượng hóa chính xác hiệu quả kinh tế và tính khả thi trong liên kết thị trường. Toàn bộ tiến trình điều tra và xử lý số liệu được hoàn thiện trong giai đoạn từ tháng 4/2017 đến tháng 5/2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực địa và tổng hợp dữ liệu thống kê mang lại 4 phát hiện quan trọng về thực trạng ngành mận Mộc Châu:

Thứ nhất, quy mô vùng trồng mở rộng vượt bậc với tốc độ tăng trưởng diện tích bình quân đạt 27,1%/năm trong giai đoạn 2014 - 2016. Tổng diện tích mận toàn huyện nhanh chóng đạt gần 2.000 ha, đưa Mộc Châu trở thành vùng sản xuất mận tập trung quy mô lớn nhất tỉnh Sơn La, cung ứng sản lượng quả tươi ổn định khoảng 17.000 tấn mỗi vụ.

Thứ hai, sản xuất mận đem lại hiệu quả kinh tế vượt trội so với các cây trồng truyền thống như ngô, lúa nương. Kết quả hạch toán kinh tế nông hộ chỉ ra rằng giá trị sản xuất (GO) thu được trên 1 ha mận dao động từ 161,4 triệu đồng đến 226,2 triệu đồng/năm. Giá trị gia tăng (VA) đạt mức rất cao, từ 140,4 triệu đồng đến 199,7 triệu đồng/ha, khẳng định vị thế cây trồng thoát nghèo và làm giàu chủ lực của các hộ dân.

Thứ ba, cấu trúc mạng lưới tiêu thụ phân hóa rõ nét nhưng còn phụ thuộc lớn vào tư thương. Khoảng 60 - 65% tổng sản lượng mận quả chín được thương lái thu mua để vận chuyển tiêu thụ nội địa tại thị trường tỉnh Sơn La, thủ đô Hà Nội và các tỉnh miền Trung trở ra; khoảng 35 - 40% sản lượng còn lại được thu mua dưới dạng mận xanh để xuất bán tiểu ngạch sang thị trường Trung Quốc.

Thứ tư, trình độ kỹ thuật canh tác và chất lượng nguồn nhân lực còn nhiều điểm nghẽn. Tỷ lệ lao động nông nghiệp địa phương qua đào tạo kỹ thuật chỉ chiếm khoảng 20%, phần lớn bà con chưa tuân thủ quy trình đốn tỉa tạo tán hình phễu 3 lần/năm, khiến tỷ lệ vườn mận bị sâu đục thân, rệp hại và thoái hóa sau 8 - 10 năm khai thác lên tới trên 30% diện tích điều tra.

Thảo luận kết quả

Điều kiện tự nhiên đặc thù của cao nguyên Mộc Châu ở độ cao trung bình 950 - 1.050m so với mực nước biển, nhiệt độ bình quân năm 20,1°C và độ ẩm không khí 85% là những yếu tố sinh thái lý tưởng giúp quả mận đạt độ giòn ngọt đặc trưng. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành hàng hiện nay chủ yếu vẫn dựa trên chiều rộng thay vì chiều sâu. Mức giá bán quả tươi dao động mạnh giữa các thời điểm trong vụ, chênh lệch từ 15.000 đồng/kg đến 50.000 đồng/kg giữa đầu vụ và chính vụ do áp lực thu hoạch rộ trong khoảng thời gian ngắn chỉ 4 - 6 tuần.

So sánh với kinh nghiệm phát triển mận Tam Hoa tại huyện Bắc Hà (tỉnh Lào Cai) - nơi từng đạt sản lượng đỉnh cao 20.000 tấn/năm nhưng sau đó suy thoái vì chất lượng giống thoái hóa - Mộc Châu đang đứng trước nguy cơ lặp lại kịch bản nếu không kịp thời kiểm soát chất lượng giống ghép và kỹ thuật đốn tỉa. Khi tổng hợp kết quả, dữ liệu phân bổ chi phí đầu vào và cơ cấu thu nhập hộ nông dân được trực quan hóa rõ nét qua các bảng so sánh chỉ tiêu kinh tế theo từng nhóm quy mô canh tác và sơ đồ chuỗi phân phối 4 cấp, phản ánh thực tế khâu chế biến sâu tại chỗ (như sấy khô, ủ rượu, làm mứt tại Hợp tác xã 19/5) mới chỉ hấp thụ được dưới 5% tổng sản lượng quả tươi toàn huyện.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích SWOT và đánh giá thực trạng chuỗi giá trị, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy ngành mận phát triển bền vững:

Thứ nhất, quy hoạch không gian vùng chuyên canh chất lượng cao. Ủy ban nhân dân huyện Mộc Châu phối hợp với Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn rà soát, khoanh vùng ổn định quy mô từ 2.000 đến 2.500 ha, định hướng 100% diện tích trồng mới áp dụng quy chuẩn VietGAP, hoàn thành phân vùng sản xuất tập trung trước năm 2020 nhằm bảo vệ tài nguyên đất dốc và nguồn nước ngầm.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình kỹ thuật thâm canh và trẻ hóa vườn mận. Trạm Khuyến nông huyện đẩy mạnh tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật hiện trường, hướng dẫn nông dân áp dụng triệt để phương pháp đốn tỉa tạo tán dạng phễu (3 đợt/năm) và phòng trừ sâu đục thân bằng biện pháp sinh học, phấn đấu nâng tỷ lệ hộ áp dụng đúng quy trình thâm canh lên trên 80% trong giai đoạn 2018 - 2022.

Thứ ba, mở rộng quy mô tín dụng ưu đãi cho kinh tế nông hộ. Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện triển khai các gói vay vốn trung hạn và dài hạn với lãi suất ưu đãi, đáp ứng khoảng 70 - 80% nhu cầu vốn đầu tư cho giai đoạn kiến thiết cơ bản 3 năm đầu của các hộ mở rộng quy mô sản xuất.

Thứ tư, đa dạng hóa thị trường tiêu thụ và đẩy mạnh liên kết chế biến sâu. Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La và Sở Công Thương hỗ trợ các doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư dây chuyền chế biến mứt mận, nước ép mận cô đặc và kho bảo quản lạnh MAP; nâng tỷ lệ sản lượng tiêu thụ qua hợp đồng liên kết chính thức lên 45% vào năm 2022, kết hợp duy trì thường niên Ngày hội hái quả Mộc Châu để quảng bá chỉ dẫn địa lý và gia tăng giá trị thương hiệu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Nhóm cán bộ quản lý và hoạch định chính sách nông nghiệp tại các cơ quan ban ngành địa phương (Ủy ban nhân dân huyện Mộc Châu, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Sơn La): Luận văn cung cấp luận cứ khoa học xác đáng, số liệu định lượng chi tiết về diện tích, sản lượng và các nhân tố ảnh hưởng để xây dựng đề án tái cơ cấu ngành cây ăn quả ôn đới tầm nhìn trung và dài hạn.

Nhóm hộ nông dân, chủ trang trại và ban giám đốc các hợp tác xã nông nghiệp: Tài liệu đóng vai trò như cuốn cẩm nang hướng dẫn định mức chi phí canh tác (từ giai đoạn kiến thiết cơ bản đến thời kỳ kinh doanh) và các mốc kỹ thuật bón phân, tỉa quả nhằm tối ưu hóa giá trị tăng thêm đạt trên 140 triệu đồng/ha.

Nhóm doanh nghiệp thu mua, đơn vị logistics và nhà máy chế biến thực phẩm: Báo cáo phân tích sâu cấu trúc kênh thị trường (tỷ lệ phân phối 60 - 65% nội địa và 35 - 40% xuất khẩu) giúp doanh nghiệp nhận diện các nút thắt logistics, định hình chiến lược đầu tư công nghệ chế biến sau thu hoạch và xây dựng hợp đồng bao tiêu bền vững.

Nhóm giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Phát triển nông thôn, Quản lý kinh tế: Luận văn là tài liệu tham khảo mẫu mực về quy trình thiết kế nghiên cứu thực chứng, phương pháp khảo sát nông hộ phân tầng và kỹ thuật sử dụng hệ thống chỉ tiêu phân tích hiệu quả kinh tế nông nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Cây mận mang lại hiệu quả kinh tế cụ thể như thế nào cho nông dân huyện Mộc Châu?
Theo kết quả khảo sát thực tế tại các nông hộ, sản xuất mận mang lại giá trị sản xuất bình quân từ 161,4 đến 226,2 triệu đồng/ha/năm và giá trị tăng thêm (VA) đạt từ 140,4 đến 199,7 triệu đồng/ha. Mức thu nhập thuần này vượt trội gấp 3 - 5 lần so với canh tác ngô hoặc lúa nương truyền thống trên cùng một đơn vị diện tích đất dốc.

Vì sao diện tích trồng mận tại Mộc Châu tăng trưởng nhanh chóng tới 27,1%/năm trong giai đoạn 2014 - 2016?
Tốc độ gia tăng diện tích bắt nguồn từ chủ trương chuyển đổi cây trồng kém hiệu quả sang cây ăn quả của tỉnh Sơn La, kết hợp lợi thế thổ nhưỡng đất Feralit màu mỡ ở độ cao trên 950m và sức hút từ lợi nhuận quả tươi thương phẩm trên thị trường các thành phố lớn.

Kênh tiêu thụ mận Mộc Châu hiện nay phân bổ như thế nào?
Thị trường tiêu thụ mận quả tươi Mộc Châu vận hành qua hai nhánh chính: 60 - 65% sản lượng được hệ thống thương lái phân phối tại Sơn La, Hà Nội và các tỉnh miền Bắc, miền Trung; khoảng 35 - 40% sản lượng quả xanh xuất bán sang thị trường Trung Quốc, trong khi tỷ lệ chế biến sâu tại chỗ còn rất khiêm tốn.

Nguyên nhân chính khiến các vườn mận Mộc Châu nhanh bị suy giảm năng suất là gì?
Hiện tượng vườn cây giảm năng suất xuất phát từ tập quán canh tác tự phát, thiếu hệ thống tưới tiêu chủ động trong mùa khô, tỷ lệ lao động qua đào tạo mới đạt khoảng 20% và phần lớn nông hộ chưa thực hiện nghiêm ngặt quy trình đốn tỉa cành vô hiệu sau thu hoạch cũng như kiểm soát dịch hại sâu đục thân.

Làm thế nào để gắn kết sản xuất mận với phát triển du lịch sinh thái tại Mộc Châu?
Địa phương đang triển khai hiệu quả mô hình du lịch nông nghiệp trải nghiệm thông qua việc bảo tồn các đồi hoa mận trắng nở rộ vào dịp đầu xuân và tổ chức Ngày hội hái quả thường niên vào tháng 5, thu hút hàng vạn lượt du khách, qua đó gia tăng thu nhập dịch vụ cho nông hộ trồng mận.

Kết luận

• Luận văn khẳng định cây mận là cây trồng kinh tế chủ lực của huyện Mộc Châu với diện tích đạt gần 2.000 ha và sản lượng ổn định 17.000 tấn quả tươi hàng năm.
• Nghiên cứu chứng minh hiệu quả kinh tế vượt trội của mô hình kinh tế nông hộ trồng mận với giá trị tăng thêm (VA) đạt từ 140,4 đến 199,7 triệu đồng/ha.
• Công trình chỉ rõ các hạn chế cốt lõi về kỹ thuật canh tác tự phát, tỷ lệ vườn thoái hóa cao và sự phụ thuộc 35 - 40% sản lượng vào kênh xuất khẩu mận xanh tiểu ngạch.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ được đề xuất tập trung vào quy hoạch vùng trồng VietGAP 2.000 - 2.500 ha, chuyển giao kỹ thuật đốn tỉa tạo tán, hỗ trợ tín dụng và phát triển chế biến sâu giai đoạn 2018 - 2022.
• Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu quan tâm đến mô hình chuỗi giá trị cây ăn quả miền núi có thể khai thác toàn diện bộ cơ sở dữ liệu thực chứng từ công trình này để triển khai các dự án nâng tầm thương hiệu nông sản Việt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN XUÂN THÀNH PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT MẬN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MỘC CHÂU, TỈNH SƠN LA Ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 8620115 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thị Dương Nga NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Mộc Châu, ngày 7 tháng 5 năm 2018 Tác giả luận văn Trần Xuân Thành i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Thị Dương Nga đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Phân tích Định lượng, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn Phòng Nông nghiệp và PTNT, Chi cục Thống kê huyện, chính quyền địa phương, các cán bộ và các hộ nông dân xã Tân Lập, xã Mường Sang và thị trấn Nông Trường Mộc Châu, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ, động viên tôi về mọi mặt để tôi hoàn thành luận văn. Mộc Châu, ngày 7 tháng 5 năm 2018 Tác giả luận văn Trần Xuân Thành ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

v Danh mục bảng. vi Danh mục sơ đồ. vii Danh mục hộp. vii Danh mục ảnh.

vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract. Tính cấp thiết cưa đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mơi của luận văn. Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triền sản xuất mận. Các khái niệm cơ bản.

Đặc điểm kinh tế và kỹ thuật sản xuất mận. Nội dung nghiên cứu phát triển sản xuất mận. Các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển sản xuất mận. Cơ sở thực tiễn.

Kinh nghiệm phát triển sản xuất mận trên thế giới. Kinh nghiệm phát triển sản xuất mận ở Việt Nam. Các nghiên cứu có liên quan đến đề tài. Bài học kinh nghiệm cho Mộc Châu.

Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. 28 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Điều kiện tự nhiên của huyện Mộc Châu.

Đặc điểm kinh tế - xã hội của huyện Mộc Châu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin.

Phương pháp tính toán và tổng hợp số liệu. Phương pháp phân tích thống kê. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Lịch sử phát triển mận trên địa bàn huyện Mộc Châu. Thực trạng phát triển sản xuất mận tại huyện Mộc Châu. Thay đổi hình thức tổ chức sản xuất mận. Gia tăng về diện tích, năng suất, sản lượng mận.

Áp dụng khoa học kỹ thuật trong sản xuất mận. Liên kết thị trường tiêu thụ sản phẩm. Hiệu quả kinh tế trong sản xuất mận. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất mận trên địa bàn huyện Mộc Châu.

Nhóm yếu tố tự nhiên. Nguồn lực sản xuất. Nhóm nhân tố thị trường. Tác động của chính sách.

Phân tích swot cho phát triển sản xuất mận tại Mộc Châu. Định hướng và giải pháp phát triển sản xuất mận trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Kết luận và kiến nghị. Đối với chính phủ.

Đối với UBND tỉnh Sơn La. Đối với UBND huyện Mộc Châu. 104 Tài liệu tham khảo. 106 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BQ Bình quân BVTV Bảo vệ thực vật CĂQ Cây ăn quả Đ Đồng HTX Hợp tác xã KHCN Khoa học công nghệ KHKT Khoa học kỹ thuật M Mét Ngh.đ Nghìn đồng NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn PTSX Phát triển sản xuất QML Quy mô lớn QMN Quy mô nhỏ QMV Quy mô vừa Trđ Triệu đồng UBND Ủy ban nhân dân v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 4.

Giá trị sản xuất mận trên địa bàn huyện Mộc Châu. Diện tích mận phân theo giai đoạn sản xuất. Biến động diện tích mận phân theo các xã, thị trấn. Năng suất và sản lượng cây mận giai đoạn 2014 – 2016.

Tỷ lệ diện tích các giống mận trên địa bàn huyện Mộc Châu giai đoạn 2014- 2016. Một số thông tin cơ bản về các hộ sản xuất. Thông tin về tình hình sản xuất mận tại hộ sản xuất. Thông tin của hộ trong vụ mận năm 2017.

Chi phí sản xuất giai đoạn kiến thiết cơ bản. Chi phí sản xuất thời kỳ kinh doanh. Công lao động cho sản xuất mận năm 2017. Chi phí sản xuất mận của các hộ gia đình.

Năng suất và sản lượng mận của các hộ điều tra. Năng suất và sản lượng mận của các hộ phân theo khu vực. Khối lượng bán mận quả cho các tác nhân. Khối lượng thu mua mận quả của các tác nhân.

Xếp hạng tầm quan trọng của sản xuất mận. Các yếu tố hình thành giá cả. Nguồn tham khảo giá mận của các hộ gia đình. Tỷ lệ về mối liên hệ giữa người sản xuất và người thu mua.

Các yếu tố quyết định đến giá bán của mận. Nhu cầu vốn cho sản xuất của các hộ nông dân. Các phương thức trồng mới mận trên địa bàn huyện Mộc Châu. Tình hình tập huấn, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật.

Khó khăn trong sản xuất mận của các hộ gia đình. Phân tích SWOT cho phát triển sản xuất mận tại Mộc Châu. 90 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 4. Kênh tiêu thụ sản phẩm mận quả trên địa bàn huyện Mộc Châu.

56 DANH MỤC HỘP Hộp 4. Ý kiến của cán bộ huyện về cơ hội phát triển mận. 87 DANH MỤC ẢNH Ảnh 1. Đồi mận trắng trên cao nguyên Mộc Châu.

Quả mận hậu Mộc Châu. Quy trình sản xuất mứt mận của Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp 19/5. Mứt mận đang được chế biến. Các sản phẩm chế biến từ quả mận.

Sử dụng máy cắt cỏ cho vườn mận. Phương pháp thu hoạch mận ở Mộc Châu. Trồng xen canh trong vườn mận. Ngày hội hái quả ở Mộc Châu.

Quả mận hậu chọn. Các loại mận của Trung Quốc trong thị trường Việt Nam. 89 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Xuân Thành Tên Luận văn: Phát triển sản xuất mận trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 8620115 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Cây mận đã gắn liền với người dân Mộc Châu từ rất lâu, giúp nhân dân xóa đói giảm nghèo. Hiện nay, diện tích mận trên địa bàn huyện Mộc Châu gần 2.000 ha, trong đó diện tích cho thu hoạch 1.500 ha với sản lượng quả tươi hàng năm khoảng 17 nghìn tấn.

Những năm qua, diện tích mận trên địa bàn huyện đang được mở rộng để thay thế những cây lương thực thực phẩm hiệu quả kinh tế thấp. Trong thời gian tới, cây mận sẽ vẫn là một trong những loại cây ăn quả chủ lực của huyện và được khuyến khích phát triển trên địa bàn huyện Mộc Châu, không chỉ giúp nhân dân xóa đói, giảm nghèo mà còn trở thành một sản phẩm du lịch chất lượng cao như thăm quan vườn hoa mận, ngày hội hái quả mận được huyện Mộc Châu tổ chức hàng năm. Tuy đã đạt được những kết quả khả quan, nhưng phát triển sản xuất mận trên địa bàn huyện Mộc Châu vẫn còn nhiều bất cập cần giải quyết và khắc phục để nâng cao vị thế, vai trò của cây mận trên địa bàn huyện và nâng cao đời sống của người dân Mộc Châu. Những năm gần đây cây mận đang là loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao, quy mô diện tích đang được mở rộng nhiều hơn, Tốc độ tăng trưởng bình quân diện tích mận giai đoạn 2014-2016 đạt 27,1%/năm.

Hình thức tổ chức sản xuất mận và liên kết tiêu thụ quả mận cũng có nhiều biến động theo hình thức tích cực. Năng suất, chất lượng mận được cải thiện, hiệu quả kinh tế cây mận đã được nâng cao. Sở dĩ có điều này là do người dân ngày cành đầu tư mở rộng quy mô sản xuất và đầu tư thâm canh chăm sóc cây mận được chú trọng hơn nhiều so với năm trước. Liên kết thị trường tiêu thụ sản phẩm: Thị trường tiêu thụ mận Mộc Châu tính đến hiện nay chủ yếu do các thương lái trên địa bàn huyện lên kết với các tác nhân để tiêu thụ tại Sơn La, Hà Nội và các tỉnh, thành phố từ miền Trung trở ra chiếm khoảng 60-65% sản lượng và xuất bán mận xanh sang Trung Quốc chiếm khoảng 35-40% sản lượng.