Mở đầu Phần 2. Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển sản xuất cây dược liệu Phần 3. Phương pháp nghiên cứu Phần 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận Phần 5.
Kết luận và kiến nghị. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CÂY DƯỢC LIỆU 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CÂY DƯỢC LIỆU 2.
Khái niệm phát triển Theo Từ điển Tiếng Việt “phát triển” được hiểu là quá trình vận động, tiến triển theo hướng tăng lên, ví dụ phát triển kinh tế, phát triển văn hoá, phát triển xã hội…Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam thì “phát triển là phạm trù triết học chỉ ra tính chất của những biến đổi đang diễn ra trong thế giới. Phát triển là một thuộc tính của vật chất. Mọi sự vật và hiện tượng của hiện thực không tồn tại trong trạng thái khác nhau từ khi xuất hiện đến lúc tiêu vong, nguồn gốc của phát triển là sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập”. Phát triển được hiểu là một quá trình lớn lên, tăng tiến mọi lĩnh vực.
Bất cứ trong lĩnh vực nào, sự phát triển đều thỏa mãn các thành tố như: sự tăng lên về cả chất và lượng; sự thay đổi về cơ cấu, thể chế, chủng loại, tổ chức; sự thay đổi về thị trường; và giữ công bằng xã hội, an ninh, trật tự (Fajardo, 1999). Theo Lưu Đức Hải (2001), “Phát triển là một quá trình tăng trưởng bao gồm nhiều yếu tố cấu thành khác nhau như kinh tế, chính trị, kỹ thuật, văn hóa”. Theo Vũ Ngọc Phùng (1997), “Phát triển là một quá trình thay đổi liên tục làm tăng trưởng mức sống của con người và phân phối công bằng những thành quả tăng trưởng trong xã hội”. Tuy có rất nhiều những quan điểm khác nhau về sự phát triển, nhưng tóm lại các ý kiến đều cho rằng: Phạm trù của sự phát triển là phạm trù vật chất, phạm trù tinh thần, phạm trù về hệ thống giá trị con người.
Mục tiêu chung của phát triển là nâng cao các quyền lợi kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội và quyền tự do công dân của mọi người dân. Phát triển nông nghiệp cũng không nằm ngoài nội dung đó. Phát triển nông nghiệp thể hiện quá trình thay đổi của nền nông nghiệp ở giai đoạn này so với giai đoạn trước đó và thường đạt ở mức độ cao hơn về cả lượng và về chất. Nền nông nghiệp phát triển là một nền sản xuất vật chất không những có nhiều hơn về đầu ra (sản phẩm và dịch vụ) đa dạng hơn về chủng loại 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com và phù hợp hơn về cơ cấu, thích ứng hơn về tổ chức và thể chế, thỏa mãn tốt hơn nhu cầu của xã hội về nông nghiệp (Đỗ Kim Chung, 2009).
Thuật ngữ phát triển nông nghiệp được dùng nhiều trong đời sống kinh tế và xã hội. Phát triển nông nghiệp là tổng thể các biện pháp nhằm tăng sản phẩm nông nghiệp để đáp ứng tốt yêu cầu của thị trường trên cơ sở khai thác các nguồn lực trong nông nghiệp một cách hợp lý và từng bước nâng cao hiệu quả của sản xuất (Mai Ngọc Cường, 1997). Phát triển nông nghiệp thể hiện cả về lượng và về chất, không những bao hàm cả tăng trưởng mà còn phản ánh các thay đổi cơ bản trong cơ cấu nông nghiệp, sự thích ứng của nông nghiệp với hoàn cảnh mới, sự tham gia của người dân trong quản lý và sử dụng nguồn lực, sự phân bố của cải và tài nguyên giữa các nhóm dân cư trong nội bộ nông nghiệp và giữa nông nghiệp với các ngành kinh tế khác. Phát triển nông nghiệp bao hàm cả kinh tế, xã hội, tổ chức, thể chế và môi trường.
Khái niệm phát triển sản xuất Theo tác giả Nguyễn Văn Nam (2009) Sản xuất của cải vật chất là sự tác động của con người vào tự nhiên, biến đổi các vật thể của tự nhiên để tạo ra các sản phẩm phù hợp với nhu cầu của mình. Sản xuất là cơ sở tồn tại và phát triển của con người. Thông qua lao động sản xuất, con người được cải tạo phát triển và hoàn thiện cả về vật chất lẫn tinh thần. Hoạt động sản xuất là trung tâm, là tiền đề thúc đẩy các hoạt động khác của xã hội phát triển.
Phát triển sản xuất theo quan niệm của tác giả có thể được hiểu là quá trình vận động của đối tượng sản xuất tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn, nó cũng bao hàm việc phát triển cả về mặt lượng và mặt chất của sản xuất. Phát triển sản xuất theo chiều rộng là sự tăng trưởng về quy mô sản xuất từ các yếu tố đầu vào như tư liệu sản xuất (đất đai, nhà xưởng, máy móc, thiết bị,.), vốn và lao động. Phát triển sản xuất theo chiều sâu là sự tăng trưởng dựa trên việc nâng cao hiệu quả sử dụng các yếu tố sản xuất, bao gồm hiệu quả về kinh tế, môi trường và xã hội (Nguyễn Thị Phương Nhâm, 2013). Cũng theo tác giả Nguyễn Thị Phương Nhâm (2013) Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất chủ yếu là điều kiện tự nhiên và các nguồn lực đầu vào, cụ thể: 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Vốn sản xuất đối với quá trình sản xuất là vô cùng quan trọng.
Trong điều kiện năng suất lao động không đổi khi tăng tổng số vốn sẽ dẫn tới tăng thêm sản lượng sản phẩm hàng hóa. - Lực lượng lao động là yếu tố đặc biệt quan trọng của quá trình sản xuất. Mọi hoạt động sản xuất đều do lao động của con người quyết định, nhất là người lao động có trình độ kỹ thuật, kinh nghiệm và kỹ năng lao động. Do đó chất lượng lao động quyết định kết quả và hiệu quả sản xuất.
- Đất đai là yếu tố sản xuất không chỉ có ý nghĩa quan trọng với ngành nông nghiệp, mà còn rất quan trọng trong nghành sản xuất công nghiệp và dịch vụ. Đất đai là yếu tố cố định lại bị giới hạn bởi quy mô, nên người ta phải đầu tư thêm vốn và lao động trên một đơn vị diện tích nhằm duy trì, nâng cao hiệu quả sử dụng đất. - Khoa học và công nghệ quyết định đến sự thay đổi năng suất lao động và chất lượng sản phẩm. Những phát minh sáng tạo mới được ứng dụng trong sản xuất đã giải phóng được lao động nặng nhọc, độc hại cho người lao động và tạo ra sự tăng trưởng nhanh chóng, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
- Ngoài ra còn một số yếu tố khác, bao gồm: Quy mô sản xuất, các hình thức tổ chức sản xuất, mối quan hệ cân đối tác động qua lại lẫn nhau giữa các ngành, các thành phần kinh tế, các yếu tố về thị trường nguyên liệu, thị trường tiêu thụ sản phẩm,…cũng có tác động đến quá trình sản xuất. Khái niệm phát triển sản xuất cây dược liệu Hiện nay, khái niệm dược liệu đã được quy định cụ thể tại Khoản 6 Điều 2 Nghị định 102/2016/NĐ-CP ngày 01/07/2016 của Chính phủ về nội dung Qui định điều kiện kinh doanh thuốc. Theo đó, dược liệu được hiểu là nguyên liệu làm thuốc có nguồn gốc tự nhiên từ thực vật, động vật, khoáng vật và đạt tiêu chuẩn làm thuốc. “Cây dược liệu là những loài thực vật có tác dụng dùng để chữa bệnh hoặc bồi bổ cơ thể khi con người sử dụng” (Vũ Tuấn Minh, 2009).
Phát triển sản xuất cây dược liệu được hiểu là quá trình tác động của con người làm tăng trưởng cả về quy mô lẫn chất lượng sản phẩm thu được từ hoạt động trồng và chế biến các loại cây dược liệu nhằm phục vụ cho đời sống của con người (Nguyễn Thị Phương Nhâm, 2013). 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ý nghĩa của việc phát triển sản xuất cây dược liệu Phòng và trị bệnh có một ý nghĩa xã hội quan trọng đối với sự phát triển của mỗi quốc gia (Nguyễn Văn Nam, 2009). Việc phòng và trị bệnh lại phụ thuộc rất nhiều vào nguồn thuốc phòng và điều trị bệnh.
Phát triển cây dược liệu có ảnh hưởng đến số lượng và chất lượng nguồn thuốc phòng và điều trị bệnh. Chính vì thế phát triển cây dược liệu mang ý nghĩa rất quan trọng trong thực tiễn. Thứ nhất, ý nghĩa đó thể hiện ở vai trò góp phần bảo vệ và nâng cao sức khoẻ thể chất và tinh thần của nguồn nhân lực của quốc gia. Có sức khoẻ tốt luôn là ước ao lớn nhất của mỗi con người, vì sức khoẻ là trên hết.
Để có được sức khoẻ tốt, ngoài chế độ dinh dưỡng hợp lý, chăm chỉ luyện tập thân thể thì chăm sóc về mặt y tế như phòng và điều trị bệnh cũng là một yếu tố cực kỳ quan trọng. Để chăm sóc và điều trị bệnh được tốt thì một điều vô cùng quan trọng không thể thiếu là việc có nguồn thuốc phòng và điều trị bệnh đảm bảo chất lượng. Thứ hai, góp phần gìn giữ và bảo tồn nghề nghiệp cha ông đã dày công lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, có tác động tích cực trong việc bảo tồn và phát triển nét văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc. Thứ ba, góp phần tạo sự chủ động nguồn dược liệu cho ngành y dược, đặc biệt là ngành đông y của Việt Nam.
Hạn chế việc nhập nguyên liệu thô từ các quốc gia khác. Thứ tư, phát triển cây dược liệu còn có một ý nghĩa là bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng các sản phẩm dược liệu trong nước. Một thực tế là hầu hết người tiêu dùng dược liệu trong nước đang phải sử dụng sản phẩm được nhập từ nước ngoài, trong đó có đến trên 90% là từ Trung Quốc. Trong số các sản phẩm nhập khẩu này thì có đến khoảng trên 60% là hết hạn sử dụng hoặc không có giá trị sử dụng, tức là hoạt tính hữu ích sử dụng để điều trị bệnh là không còn.
Thực trạng này đang gây ra tâm lý hoang mang trong đại đa số người tiêu dùng dược liệu, đặc biệt gây hoang mang cho phần lớn các bệnh nhân đang điều trị theo phương pháp đông y. Chính tâm lý hoang mang, lo sợ của người bệnh sẽ tạo ra một phản ứng dây truyền đến hệ thống đội ngũ y, bác sỹ điều trị bệnh bằng đông y, các công ty, cơ sở chế biến và kinh doanh các sản phẩm có nguồn gốc dược liệu. Điều này tạo nên tâm lý xã hội xấu về ngành đông y nói chung và đối với sản phẩm thuốc chữa bệnh sản xuất trong nước nói riêng (Phan Văn Tân, 2016).