Đặt vấn đề Tinh đầu được sử dụng rộng rãi ở tất cả các lĩnh vực dược phẩm, mỹ phẩm, thực pham,.Tinh dầu là hương liệu quý được chiết xuất từ những nguồn nguyên liệu có nguồn gốc từ cây cỏ thiên nhiên được con người chú ý và săn đón. Bưởi được trồng nhiều trên thế giới như: Trung Quốc, An Độ, Tây Ban Nha, Việt Nam,. Thu hoạch chủ yêu vào mùa thu, có nhiều ở những noi có khí hậu ấm áp. Việt Nam là nước có tiềm năng lớn về loại cây này, phục vụ nhu cầu trong và ngoài nước.
Tĩnh dầu được tách chiết từ các bộ phận như hạt, chéi, lá, hoa, thân, quả, cảnh vả rễ và được tích lũy dần trong các tế bào tiết nên có hương thơm tự nhiên và dễ chịu (Ahmad và cộng sự, 2006). Tinh dầu bưởi được trích ly từ vỏ bưởi thông qua hệ thống chung cất hơi nước, có mùi thơm dễ chịu có tác dụng thư giãn. Thành phan chính của tinh dầu bưởi là D — limonene, còn chứa một ít 6 — mycrene, a-pinene, -pinene và a-terpinolene đây là các hợp chất có khả năng chống oxi hóa và kháng khuân. Tinh dầu bưởi hỗ trợ trị mun, kháng khuẩn, giảm căng thang,.
Vì vậy việc tận dụng nguồn nguyên liệu từ phụ phẩm vỏ bưởi dé trích ly tinh dau bưởi và ứng dụng phát triển một số sản phẩm chăm sóc cá nhân rất tiềm năng. Tinh dau bưởi được biết đến là thành phan quan trọng trong các sản phẩm chăm sóc tóc như: giúp tóc chắc khỏe, mượt và óng tóc, giúp duy trì độ dài, giảm tóc gãy rụng, giảm xo gãy, phục hồi tóc hư tốn, kích thích mọc tóc,. Kinh tế càng phát triển, vẻ đẹp bên ngoài ngày càng được chú trọng, nhất là mái tóc. Hằng ngày, mái tóc phải thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với các tác nhân thời tiết làm cho mái tóc bị hư tổn, gãy rụng.
Các sản phẩm xịt dưỡng tóc ra đời để đáp ứng những nhu cầu này và ngày càng được ưa chuộng. Việc hướng tới các sản phẩm an toàn, hiệu quả từ nhiên nhiên trở thành xu hướng khi đời sống con người ngày một nâng cao. 1 Chính vì thế, được sự hướng dẫn của PGS. Mai Huỳnh Cang va KS.
Trần Thị Thanh Trà, chúng tôi đề xuất và thực hiện đề tài “Phát triển sản phẩm xịt tóc tinh dau bưởi”.2 Mục tiêu đề tài, đối tượng nghiên cứu, nội dung đề tài Mục tiêu đề tài: tạo được sản phẩm xịt dưỡng tóc tinh dầu bưởi đạt hiệu quả, an toàn cho người sử dụng. Đối tượng nghiên cứu: tinh dầu bưởi được chiết xuất tại phòng thí nghiệm Bộ môn Hợp chất Thiên nhiên từ vỏ bưởi non được thu hái trên địa bàn tỉnh Bình Dương. Phạm vi thực hiện: Phát triển sản phẩm xịt dưỡng tóc quy mô phòng thí nghiệm. Nội dung đề tài: - Chuẩn hóa nguyên liệu tinh dau (phân tích tính chất hóa ly và thành phần hóa học của tinh dau bưởi).
- _ Xây dựng công thức xịt dưỡng tóc từ tinh dầu bưởi + Khao sát ảnh hưởng của nồng độ chất hoạt động bề mặt (HDBM) + Khảo sát ảnh hưởng của nồng độ pha dầu + Khảo sát ảnh hưởng của tốc độ thêm nước vào + Khao sát yếu tố công nghệ: khảo sát thời gian và công suất đồng hóa siêu âm. + Khảo sát hương liệu phối vào xịt đưỡng tóc tinh dau bưởi + Đánh giá chất lượng sản phẩm 1.3 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn Ý nghĩa khoa học: Nối tiếp các công trình nghiên cứu khoa học trước và phát triển quy trình công nghệ nhằm tao ra sản phẩm xịt dưỡng tóc nano tinh đầu bưởi đạt hiệu quả tốt và an toan cho người sử dụng. Y nghĩa thực tiễn: Tao sự da dạng về sản phẩm dưỡng tóc tinh dầu bưởi; hướng tới đa dạng hóa sản phẩm từ thiên nhiên, có tính ứng dụng trong đời sống.4 Yêu cầu Xây dựng được quy trình công nghệ phát triển sản phẩm xịt tóc tinh dau bưởi quy mô phòng thí nghiệm. Chương 2 TONG QUAN 2.1 Tổng quan về tinh dầu 2.1 Khái niệm và phân loại tinh dau Tinh đầu là hỗn hợp các chất hữu cơ tan lẫn vào nhau, có mùi đặc trưng.
Tinh dầu gồm nhiều hợp chat dé bay hoi (chủ yếu là các tecpen và tritecpenoit) có mùi đặc trưng tùy thuộc vào nguồn cung cấp nguyên liệu tinh dầu (Đỗ Tất Loi, 1985). Tinh dầu tồn tại trong các loại cây thuộc chi Citrus với số lượng lớn, chứa 85-99% thành phan dé bay hơi và 1-15% thành phần không bay hơi. Tinh dầu được chiết bằng phương pháp chưng cất hoặc ép lạnh. Người ta thường thu tinh dau từ vỏ, lá, hoa hoặc những bộ khác của thực vật.
Ngoài ra, người ta còn dùng dung môi dé tách chiết tinh dầu hoặc phương pháp tách hương của hoa. Phân loại tỉnh dầu theo độ nguyên chất: - Tinh dầu nguyên chất: hoàn toàn không có độc tố, không có chất bảo quản hóa học nên rất an toàn cho người sử dụng, mang lại kết quả nhanh khi điều trị. - Tinh dầu không nguyên chất: được pha trộn với các loại tinh dầu khác nhau tùy mục đích sử dụng. - Tinh dau tổng hợp: hay còn gọi là hương liệu - là một sản phâm tổng hợp công nghiệp từ hoá học mô tả hương thơm giống như tinh dau trong thiên nhiên, một số mùi không có trong tự nhiên,.2 Công dung Tạo hương thơm, khử mùi mang lại cảm giác thư giãn, giảm căng thẳng, giảm stress, chống mất ngủ.
Làm đẹp da, tóc, giúp loại bỏ các tế bào chết trên da, giữ cho làn da mềm mại, mượt mà, làm tiêu mỡ thừa dưới da, giúp da san chắc,,. Tinh dau có thé được khuếch tán vào không khí dé làm sạch và khử mùi không khí một cách tự nhiên. Sự khuếch tán của các loại tỉnh dầu có thể giúp làm giảm số lượng các 3 tác nhân gây bệnh trong không khí, giúp chúng ta có một bầu không khí sạch hơn như tinh dầu sả, oải hương, bạch đàn,. Tinh dau cũng thường được sử dung cho việc trị liệu: cảm cúm, nhức đầu, đau nhức, mệt mỏi,.3 Tinh dau từ vỏ bưởi 2.1 Tính chất vật lý tỉnh dầu bưởi Tinh dầu bưởi tồn tại ở dạng lỏng ở nhiệt độ thường, có mùi thơm nhẹ, không màu hoặc màu vàng nhạt.
Ty trọng của tinh dầu bưởi khoảng 0,853 g/cm? nhỏ hon tỷ trọng của nước nên nhẹ hơn nước, điểm sôi khoảng 130°C, tinh dầu bưởi có mùi thơm dễ chịu (Subramanian và cộng sự, 2014). Tinh dầu bưởi bay hơi ở nhiệt độ phòng, ít tan trong nước nhưng tan nhiều trong các dung môi như ethanol, ether,. Tinh dầu là hỗn hợp các chất nên không có nhiệt độ sôi nhất định. Tinh dầu không gây hại môi trường và dễ phân hủy.1: Bưởi da xanh và tinh dau bưởi 2.2 Thành phan hóa học của tinh dau bưởi da xanh Tinh dau là một chất lỏng được tinh chế (thông thường nhất là bằng phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước).
Thành phan hóa học chính bao gồm: limonene (91,19%), /đ-myrcene (2,92%), ø- phellandrene (1,98%) và ø-pinene (1,19%) (Anupama và cộng sự, 2016). Ngoài ra, trong tinh dau còn tồn tại các thành phần khác như sabinene (0,39%), ø-terpieol (0,31%), 4 linalool (0,26%), c¡s-Ø-ocimene (0,24%), caryophyllene (0,23%), linalool oxide trans (0,22%), terpinolene (0,2%) và ø-citral (0,2%) (Ozogul va cộng sự, 2021). Bên cạnh đó, trong tinh dầu bưởi còn có geraniol, các alcol, pectin, acid citric và các vitamin A, B. Trong đó, limonene được xem như là thành phan chủ yếu và chiếm ti lệ cao nhất.
Trong vỏ bưởi, thành phần chính là limonene nhưng cấu tử tạo mùi là sesquiterpene ketone nootkatone (Ozogul và cộng sự, 2021). Mặt khác, dé phân biệt tinh dầu bưởi với các loại tinh dau khác là dựa vào 7 — p — menthene — — thiol.3 Hoạt tính sinh học có trong tỉnh dầu bưởi Hoạt tinh kháng khuẩn: Hoạt tính kháng khuẩn của tinh dau trong điều kiện phòng thí nghiệm được hiểu như là khả năng kháng lại vi sinh vật. Tinh dầu bưởi có hoạt tính kháng khuẩn cao, oxy hóa mạnh và khả năng hòa tan tốt trong nước do có limonene. Tinh dầu có khả năng kháng vi khuẩn B.
Hoạt tính kháng oxy hóa: Tinh dầu bưởi có tính kháng oxy hóa do có chứa hàm lượng vitamin C cao (Murthy và cộng sự, 2020). Hoạt tính kháng nam mốc: là do sự có mặt của các thành phần như limonene, a- pinene (Matasyoh và cộng su, 2006), linalool va citral với các nồng độ khác nhau (Bezic và cộng sự, 2006). Một số khác thì cho rằng nguyên nhân là do các hợp chất phenol tác động lên màng tế bào của nam (Cristani và cộng su, 2007). Tinh dầu bưởi có hiệu quả nhất đối với Penicillium verrucosum và P.
1: Hiệu qua ức chê của tinh dâu bưởi da xanh với nam moc A. flavus „ Nông độ tỉnh dầu % A. flavus Doi chứng 50 25 10 5 Duong kinh khuan ty 47,7 16,7 34 38 38,7 (mm) % ức chế 0 65 38.4 Ung dụng cia tinh dau bưởi Trong mỹ pham: tinh dau bưởi là thành phan quan trong trong các sản phẩm như: dầu gội, xịt tóc, nước hoa,. + Giúp tóc chắc khỏe, mềm mại, mượt mà, tránh xơ rụng tóc.
+ Làm se da, min da, tri viêm da, chống mụn. + Tạo hương thơm cho nước hoa. Trong dược phẩm: tinh dau bưởi là thành phan chính hỗ trợ như: + Giúp giảm đau: trị các chứng đau đầu, đau khớp, kháng khuẩn, chống viêm, chống nhiễm trùng. + Giúp giảm cân: các hoạt chất trong tinh dầu vỏ bưởi làm giảm mỡ trong máu, giảm gan nhiễm mỡ + Giúp lợi tiểu, giải độc cơ thé + Làm giảm rụng tóc, kích thích mọc tóc, phục hồi tóc bị hư tổn (Nguyễn Phạm Hồng Thanh và cộng sự, 2022).
Trong thực phẩm: + Rượu bưởi: kích thích hệ tiêu hóa, giải cảm, rất tốt cho người muốn giảm cân hoặc giúp điều trị mỡ trong máu (Lê Ngọc Thạch, 2003).2 Giới thiệu về xịt dưỡng tóc 2.1 Khai niệm xịt dưỡng tóc Xit dưỡng tóc là sản pham chăm sóc và bảo vệ tóc dưới tác động của các yêu tô như bụi bân, nhiệt độ, ánh nắng mặt trời,. Đây là dòng sản phẩm được đặc chế ở dạng lỏng, chứa các thành phần giúp cung cấp độ âm và dưỡng chất cần thiết cho tóc. Giúp phục hồi tinh trạng tóc hư tốn đồng thời nuôi dưỡng mái tóc từ sâu bên trong hiệu quả (Grey, 2001).2 Phan loại xịt lưỡng tóc Hiện nay, trên thị trường các sản phâm xit dưỡng tóc rat da dang, được sản xuât nhiều loại khác nhau phù hợp với nhu cầu của người dùng (Johnson, 2018): Xịt dưỡng tóc tăng cường am: sản phẩm giúp tăng cường độ 4m cho tóc, làm cho tóc trở nên bồng bénh, bóng mượt hơn, giảm tình trạng xơ rối. Bên cạnh đó, nó còn cung cấp các dưỡng chất giúp nuôi dưỡng tóc khỏe mạnh hơn.