Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE SAN PHAM DU LICH VÀ PHÁT TRIEN SAN PHAM DU LICH VĂN HOA 1. Một số khái niệm liên quan 1. Sản phẩm du lịch 1.1 Định nghĩa Theo mục 5, Điều 3 của Luật Du lịch năm 2017, khái niệm về sản phẩm du lịch được hiểu như sau: “San phẩm du lịch là tập hợp các dịch vu trên cơ sở khai thác giá trị tài nguyên du lịch dé thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch”. Trong khi đó, Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) lại cho rằng: “ Sản phẩm du lịch là sự tông hop của ba nhóm nhân tổ cấu thành bao gom: Hệ thong dich vu, quan ly diéu hanh, Tai nguyén du lich, Hé thong cơ sở hạ tâng và cơ sở vật chất kỹ thuật.” [15] Đây là một khái niệm rộng và tùy theo lăng kính của cá nhân mà việc đưa ra định nghĩa phù hợp, thuyết phục nhất.
Qua nghiên cứu lý luận và thực tiễn, tác giả cho rang: san phẩm du lịch dưới dạng là tông hợp các tài nguyên du lịch và dich vụ du lịch, hàng hóa và tiện nghỉ cung ứng cho dụ khách do địa phương và các tô chức kinh doanh du lịch Cung cấp nhằm phục vụ và thỏa mãn nhu cẩu của những đối tượng du khách khác nhau. Sản phẩm du lịch nằm trong tong thé ngành du lich và cũng là nhân tố quyết định đến phan lớn doanh thu của ngành du lich. Các yếu to cấu thành một san phẩm đu lịch — Dịch vụ vận chuyển: Đây là một phần cơ bản của sản pham du lich bao gồm các phương tiện giao thông đưa đón khách du lịch như xe may, 6 tô, máy bay, tàu thuyền, xe điện. — Dịch vụ lưu trú và ăn uống: Đây là thành phần chính tạo nên sản phẩm du lịch nhằm phục vụ du khách bao gồm lều trại, nhà hàng, khách sạn, homestay.
— Các dịch vụ tham quan: Bao gồm các tuyến điểm tham quan, khu di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, công viên giải trí,. — Hàng hóa được bày bán: Bao gồm hàng tiêu dùng, quà lưu niệm. — Các dịch vụ hỗ trợ: Thủ tục xin hộ chiếu, visa. Các sản phẩm du lịch phố biến hiện nay ở Việt Nam bao gồm: Du lịch biển đảo, du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm, du lịch mua sắm, du lịch sáng tạo, du lịch tâm linh.
Đặc điểm của sản phẩm đu lịch — Tinh vô hình: Sản phẩm du lịch không tôn tại ở dang vật chat, không thể sờ và thử trước khi mua. Do đó, khách du lịch chỉ có thể đánh giá chất lượng sản phẩm qua các yếu tô như điểm đến, người phục vu, thông tin được cung cấp. — Tinh không tách rời: Quá trình tiêu thụ và sản xuất diễn ra đồng thời. Sản phẩm chi cho phép thực hiện quyển sử dụng mang tính trải nghiệm mà không thực hiện quyên sở hữu và chuyên giao.
— Tinh không đồng nhất: Do tổn tại vô hình nên chat lượng sản pham thường không đồng nhất. Do đó, khách hàng chỉ có thể cảm nhận chất lượng dịch vụ mà khó đo lường chính xác giá tri. — Tính không dự trữ được: Đề cung cấp các sản pham du lich cho khách hang, các công ty du lich sẽ phải chuan bi trước các dich vụ như: An uống, lưu trú, vận chuyên. mà các dịch vụ này không thể lưu trữ và sẽ mất đi nêu không được sử dụng.
- Tính mùa vụ: phân chia thành mùa cao điểm ( mùa xuân, hè) và mùa thấp điểm ( mùa đông) 1. Các nguyên tắc cấu thành một sản phẩm du lịch chất lượng Một sản pham du lịch chất lượng phải tuân thủ các nguyên tắc bắt buộc như sau: — Phù hợp với nhu cầu khách du lịch: Nhu cầu của khách du lịch thường xuyên thay đổi, do đó dé tạo ra lợi nhuận thi các công ty phải đa dang 10 các sản phẩm du lich phù hợp với nhu cầu của khách. Dé làm được điều đó thì bắt buộc phải có chiến lược nghiên cứu thị trường khách du lịch ở những phân khúc khác nhau. — Mang lại lợi ích kinh tế: Mục đích cuối cùng của việc cung cấp các sản phẩm du lịch là tạo ra lợi nhuận.
Vì vậy, các công ty du lịch phải xem xét các chiến lược đầu tư và tạo dựng các dịch vụ hấp dẫn, đồng thời dung hòa giữa yếu tố lợi nhuận với bảo ton thiên nhiên. — Thể hiện tinh đặc sắc: Mỗi một vùng miền đều mang những giá trị văn hóa đặc trưng tiêu biểu. Khi khai thác các sản phẩm du lich, cần thé hiện tính độc đáo, riêng biệt của điểm đến. — Khai thác tổng thé: Khi khai thác một sản pham du lịch cần chú trọng đến việc khai thác các giá trị xung quanh, chang hạn như âm thực, tập quán, môi trường.
— Tuân thủ nguyên tắc bảo tồn: Nếu muốn phát triển sản pham du lịch bền vững thì bắt buộc phải tuân thủ nguyên tắc bảo tôn. Bởi khi giá trị mat đi sẽ mat thời gian để phục hồi hoặc không thé phục hồi. Loại hình du lịch 1. Khải niệm Theo tác giả Trương Sỹ Quý: “Loại hình du lịch được hiểu là một tập hợp các sản phẩm du lịch có những đặc diém giống nhau, hoặc vì chúng thỏa mãn những nhu cau, động cơ du lịch tương tự, hoặc được ban cho cùng một giới khách hàng, hoặc vì chúng có cùng một cách phân phối, một cách tô chức nh nhau hoặc xếp chung một mức giá bán nào đó.” Các loại hình du lịch ở Việt Nam ngày càng phát triển về cả chiều sâu lẫn chiều rong dé tăng mức độ cạnh tranh trên thi trường.
Các loại hình du lịch được hiểu là các phương thức du lịch, các cách khai thác thị hiếu, sở thích và nhu cầu của khách hang dé đáp ứng tốt nhất mong muốn của khách hàng. Vì nhu cầu khách hàng ngày càng tăng và thay đổi theo thời gian, do đó việc phân loại giúp thỏa mãn chính xác những gi mà khách hang mong đợi.2 Phân loại loại hình du lịch - Phân loại theo mục đích chuyến đi: du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng, du lịch văn hóa, du lịch Teambuilding, du lich MICE. - Phân loại theo lãnh thổ hoạt động: du lịch trong nước (inbound), du lịch nước ngoài (outbound). - Phân loại theo đặc điểm địa lý của điểm du lịch: du lịch biển, du lịch núi, du lich dã ngoại, du lịch miệt vườn.
- Các cách phân loại khác: phân loại theo độ tuổi, theo hình thức tổ chức, theo lứa tuổi, theo phương thức hợp đồng. - Một số loại hình du lịch mới hiện nay: du lịch một mình, du lịch xanh, du lịch bang xe tự lái, du lịch nông thôn.3 Sản phẩm du lịch van hóa 1.1 Khái niệm du lịch văn hóa Du lịch văn hóa là loại hình du lịch mà khách muốn tìm hiểu và thâm nhận về văn hóa, lịch sử dân tộc của nước sở tại thông qua đi sản văn hóa, di tích lịch sử - văn hóa, lễ hội truyền thống, những phong tục tập quán, cách tổ chức cộng đồng, lối sống của một dân tộc v. Du lịch văn hóa sử dụng nguồn Tài nguyên du lịch văn hóa dé làm nên tảng xây dựng sản phẩm của nó. Về tài nguyên du lịch văn hóa, theo Luật Du lịch 2017 bao gồm “ di tích lịch su - van hóa, di tích cách mang, khảo cổ, kiến trúc; giá trị văn hóa truyền thống, lễ hội, văn nghệ dân gian và các giá trị văn hóa khác; công trình lao động sáng tạo của con người có thé được sử dung cho mục dich du lich”.
[15] Trong loại hình Du lịch Van hóa có thể được chia nhỏ thành nhiều loại du lịch khách như: du lịch di tích lịch sử, du lịch phó cô, du lịch lễ hội, du lịch di sản văn hóa nổi tiếng, du lịch tâm linh, du lịch làng nghề v. Ngoài ra, chúng ta còn có Du lịch Văn hóa đại trà cho nhiều đối tượng và Du lịch Văn hóa chuyên sâu cho một vai nhóm khách đặc biệt tìm hiểu sâu về văn hóa. Cũng theo Luật Du lịch 2017: “Du lịch văn hóa là loại hình du lịch được phát 12 triển trên cơ sở khai thác giá trị văn hóa, góp phan báo tôn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tôn vinh giá trị văn hóa mới của nhân loại ” [15]. Theo tac gia Dương Van Sau: “Du lịch văn hóa là loại hình du lịch khai thác giá trị của các thành tô trong kho tang di san văn hóa Việt Nam nhằm đáp ứng và thỏa mãn các nhu câu của du khách mà vẫn bảo ton và phát huy giá trị của văn hóa dân tộc ”.
Sản phẩm du lịch văn hóa Con người sáng tao ra văn hóa, bởi vậy mọi sản phẩm văn hóa đều thuộc về con người. Sản phẩm văn hóa được sinh ra trước sản phẩm du lịch. Một sản pham du lịch văn hóa trước hết phải là một sản phẩm văn hóa. Nó sẽ trở thành sản phẩm du lịch khi được sử dụng vào hoạt động kinh doanh du lịch nhằm thỏa mãn các nhu cầu của du khách.
Tat cả các sản phẩm du lịch đều là sản phẩm văn hóa, nhưng không phải mọi sản pham văn hóa đều “phải là”, hay “phải” trở thành sản phẩm du lịch. Nhiều sản phẩm văn hóa không nên/không thê khai thác trong kinh doanh du lịch được [20]. San phẩm du lich văn hóa vốn là một sản phẩm văn hóa, được đưa vào hoạt động kinh doanh du lịch, là một yếu tố hợp thành của chương trình du lich văn hóa dé thỏa mãn nhu cầu ma du khách tham gia loại hình du lịch này đòi hỏi. Xuất xứ là sản phẩm văn hóa nhưng sản phẩm du lịch văn hóa mang nhiều, thậm chí phần lớn là các đặc trưng của sản phẩm du lịch.
Chúng đã trở thành hàng hóa dé kinh doanh, đem lại lợi nhuận về kinh tế. Sản pham du lich văn hóa là san pham du lich được khai thác va sử dung trong các chương trình du lịch văn hóa. [20] San phẩm đu lịch văn hóa bao gồm sản phẩm du lich văn hóa vật thé va sản phâm du lịch văn hóa phi vật thể. Sản phẩm du lịch văn hóa vật thể gồm: Kiến trúc, nghệ thuật điêu khắc, hội họa, trang phục, trang sức, âm thực, công cụ lao động sản xuất, vũ khí chiến dau, phương tiện sinh hoạt.
Sản phâm du lịch văn hóa phi vật thể bao gồm: Tôn giáo, tín ngưỡng, ngôn ngữ (tiếng nói, chữ viết), lễ hội, văn học nghệ thuật, âm nhạc, võ thuật, 13 vũ đạo, nghề thủ công truyền thống, các di sản truyền khẩu dân gian, nghệ thuật diễn xướng.