Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển sản phẩm du lịch đặc thù của một địa phương. Chương 2: Thực trạng phát triển sản phẩm du lịch đặc thù của tỉnh Bạc Liêu. Chương 3: Những đề xuất và kiến nghị nhằm phát triển sản phẩm du lịch đặc thù tỉnh Bạc Liêu. 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM DU LỊCH ĐẶC THÙ CỦA MỘT ĐỊA PHƢƠNG 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm sản phẩm du lịch Du lịch đã trở thành một trong những hoạt động sinh hoạt phổ biến đối với đời sống của con người trong thời đại ngày nay. Đến nay khái niệm về sản phẩm du lịch khá trừu tượng và khó có quan điểm thống nhất giữa các nhà nghiên cứu và những người hoạt động trong lĩnh vực này.
Trên thế giới cũng như ở Việt Nam có rất nhiều quan điểm khác nhau về sản phẩm du lịch, một trong những khái niệm đó là: Theo Medlik và Middleton [6, tr. 164] cho rằng: "Đối với ngành du lịch, sản phẩm chính là các kinh nghiệm trọn vẹn có được từ thời điểm một vị khách rời khỏi nhà của họ khi đến khi họ quay trở về". Vì thế, sản phẩm du lịch của một điểm đến du lịch là sản phẩm hỗn hợp được tạo ra từ 3 nhóm nhân tố chính sau đây: - Sức hấp dẫn của tài nguyên du lịch của điểm đến du lịch. - Sự thuận lợi tiếp cận điểm đến du lịch.
- Tiện nghi sinh hoạt (ăn uống, lưu trú, tham quan.) của điểm đến du lịch. 6]: “Sản phẩm du lịch là một tổng thể bao gồm các thành phần không đồng nhất hữu hình và vô hình”. Như vậy yếu tố hữu hình trong sản phẩm du lịch có thể là món hàng cụ thể như thức ăn đồ uống, các mặt 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com hàng lưu niệm. yếu tố vô hình là những món hàng không cụ thể như chất lượng phục vụ, bầu không khí nơi nghỉ mát.
Còn tác giả Nguyễn Văn Đính và Trần Thị Minh Hòa [5, tr. 31] "Sản phẩm du lịch là các dịch vụ, hàng hoá cung cấp cho du khách, được tạo nên bởi sự kết hợp của việc khai thác các yếu tố tự nhiên, xã hội với việc sử dụng các nguồn lực: cơ sở vật chất kỹ thuật và lao động tại một cơ sở, một vùng hay một quốc gia nào đó". Luật Du lịch của nước CHXHCN Việt Nam (2017) đưa ra định nghĩa như sau: “Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch” [13]. Các dịch vụ đó bao gồm: các dịch vụ lữ hành, dịch vụ vận chuyển khách, dịch vụ lưu trú, dịch vụ ăn uống, dịch vụ vui chơi giải trí, dịch vụ thông tin hướng dẫn và các dịch vụ nhằm đáp ứng nhu cầu của du khách.
Theo khái niệm này, sản phẩm du lịch đơn thuần chỉ là các hoạt động dịch vụ du lịch như các dịch vụ lữ hành, dịch vụ vận chuyển khách, dịch vụ lưu trú, dịch vụ ăn uống, dịch vụ vui chơi giải trí, dịch vụ thông tin hướng dẫn và các dịch vụ khác. nhằm đáp ứng nhu cầu của khách du lịch. Và các dịch vụ đó phải dựa trên cơ sở khai thác và gắn liền với các giá trị tài nguyên du lịch tại điểm đến. Từ góc độ sản phẩm du lịch của một điểm đến, có thể hiểu: “Sản phẩm du lịch tổng thể của một điểm đến là sự hòa trộn mang tính quy luật của các giá trị tự nhiên và nhân văn, các giá trị vật thể và phi vật thể chứa đựng trong không gian của một điểm đến.
Sản phẩm du lịch tổng thể sẽ đem lại cho du khách những ấn tượng và cảm xúc đặc trưng nhất về một điểm đến” [7, tr. Sản phẩm du lịch bao gồm những yếu tố hữu hình và vô hình để cung cấp cho khách hay nó bao gồm hàng hóa, các dịch vụ và tiện nghi phục vụ khách du lịch. Hay nói cách khác, sản phẩm du lịch bao gồm tài nguyên du lịch cùng với các dịch vụ và hàng hóa du lịch. Có thể phân loại sản phẩm du lịch thành hai loại dựa theo đặc tính tiêu thụ của khách hàng như: Sản phẩm du lịch trọn vẹn và sản phẩm du lịch riêng lẻ.
Đối với 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com sản phẩm du lịch riêng lẻ có thể phân biệt các nhóm sản phẩm sau: Sản phẩm du lịch đặc thù; Sản phẩm du lịch thiết yếu và sản phẩm du lịch mang tính bổ trợ. Khái niệm về sản phẩm du lịch đặc thù Để xây dựng thương hiệu điểm đến là một yêu cầu đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển du lịch. Mỗi một điểm đến cần căn cứ vào tiềm năng, điều kiện cụ thể của mình để tạo ra những sản phẩm du lịch đặc trưng phục vụ du khách. Đến nay, đã có rất nhiều tác giả đưa ra khái niệm về sản phẩm du lịch đặc thù.
Tổng cục Du lịch đã luôn quan tâm đến việc phát triển sản phẩm du lịch đặc thù, được thể hiện trong Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030: “Tập trung xây dựng hệ thống sản phẩm, loại hình du lịch đặc trưng và chất lượng cao trên cơ sở phát huy giá trị tài nguyên du lịch độc đáo, đặc sắc, có thế mạnh nổi trội” [22, tr. Như vậy, có thể thấy việc phát triển sản phẩm du lịch đặc thù từ lâu đã được đặt ra như một nội dung chiến lược quan trọng xuyên suốt của du lịch Việt Nam nhằm nâng cao tính hấp dẫn, nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến du lịch Việt Nam nói chung và của các địa phương nói riêng. Theo tác giả Phạm Trung Lương (2007) trong “Phát triển du lịch đặc thù nâng cao sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam”, sản phẩm du lịch đặc thù được quan niệm như sau: “Sản phẩm du lịch đặc thù là những sản phẩm có được yếu tố hấp dẫn, độc đáo/duy nhất, nguyên bản và đại diện về tài nguyên du lịch (tự nhiên và văn hóa) cho một lãnh thổ/điểm đến du lịch; với những dịch vụ không chỉ làm thỏa mãn nhu cầu/mong đợi của du khách mà còn tạo được ấn tượng bởi tính độc đáo và sáng tạo” [10, tr. Có thể thấy “phát triển sản phẩm du lịch đặc thù” mặc dù không phải là yếu tố duy nhất quyết định tính hấp dẫn du lịch của điểm đến song có ý nghĩa quan trọng hàng đầu, nếu không nói là quyết định bởi đó là “sự khác biệt”.
Một vấn đề cần đặc biệt lưu ý là thông thường sản phẩm du lịch đặc thù được xây dựng dựa trên sự khác biệt về tài nguyên du lịch (tính độc đáo/đặc sắc/nổi trội, tính nguyên bản và đại diện của tài nguyên hoặc quy mô, giá trị tài nguyên đó đối với những tài nguyên du lịch cùng loại). 17 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Tác giả Đỗ Cẩm Thơ lại cho rằng: “Sản phẩm đặc thù là sản phẩm đảm bảo phát huy được các giá trị tài nguyên có tính đặc trưng cao nhất, sử dụng những tài nguyên du lịch đặc biệt, có tính độc đáo của địa phương mà nơi khác không có được. Sản phẩm du lịch đặc thù là những sản phẩm có khả năng tạo ra sự phân biệt giữa địa phương này với địa phương khác, điểm đến này với điểm đến khác”. Các sản phẩm du lịch đặc thù là những sản phẩm mang tính cá biệt của địa phương so với những nơi khác.
Sản phẩm đặc thù nếu ở quy mô lớn hoặc có tầm quan trọng, có sức hấp dẫn thị trường thì có thể cũng chính là những sản phẩm du lịch đặc trưng cho địa phương, thậm chí là đặc trưng cho sản phẩm vùng, quốc gia. Ngược lại, cũng có những sản phẩm du lịch đặc thù mà không đâu khác có nhưng lại không hấp dẫn hoặc ít có khả năng tổ chức, thì không có khả năng tạo nguồn thu lớn cho du lịch và không mang tính đặc trưng và đại diện cho địa phương” [20]. Trong cuốn Văn hóa du lịch của tác giả Nguyễn Phạm Hùng (2017) cũng đưa ra khái niệm: “Sản phẩm du lịch đặc thù là sản phẩm riêng biệt, được tạo ra dựa trên tài nguyên du lịch riêng biệt và những dịch vụ du lịch riêng biệt thích hợp, làm nên sự khác biệt về sản phẩm du lịch của một vùng, một địa phương hay một quốc gia”. Con người chỉ có thể tiếp xúc với sản phẩm du lịch đó tại điểm đến du lịch nào đó.
“Bất cứ doanh nghiệp du lịch nào muốn khai thác, người làm du lịch nào muốn kinh doanh, du khách nào muốn khám phá, thì chỉ có thể tiếp xúc với nó tại đúng vùng miền, địa phương, quốc gia đó, trong sự khác biệt với sản phẩm du lịch khác” [8, tr. Như vậy, xây dựng sản phẩm du lịch có tính đặc thù là một trong những yếu tố quan trọng nhằm góp phần tạo nên sự cạnh tranh và thu hút của sản phẩm và sẽ tạo ra sự khác biệt, độc đáo của riêng sản phẩm, từ đó có khả năng cạnh tranh cao. Do vậy sản phẩm đặc thù thường dựa vào nét đặc thù, đặc trưng của tài nguyên điểm đến. Nghiên cứu phát triển sản phẩm du lịch đặc thù tạo ra một lợi thế trong việc khai thác các giá trị vốn có của tài nguyên du lịch, tránh lãng phí tài nguyên và các 18 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nguồn lực khác, và tạo ra tính khác biệt cao, gây sự chú ý cho du khách.
Mặc dù, sản phẩm du lịch đặc thù có thể không phải là sản phẩm du lịch đặc sắc đối với mọi đối tượng du khách, nhưng sản phẩm du lịch đặc thù có thể thu hút một số thị trường du khách cá biệt nào đó, phụ thuộc vào từng thị trường mục tiêu mà địa phương hướng đến. Bên cạnh đó, lợi thế của việc phát triển sản phẩm du lịch đặc thù là xây dựng thương hiệu một cách dễ dàng, ít tốn thời gian và chi phí để quảng bá thương hiệu và xúc tiến điểm đến. Yếu tố cần thiết để xây dựng sản phẩm du lịch đặc thù là tài nguyên du lịch của điểm đến phải độc đáo không nơi nào có được, các dịch vụ ở điểm đến đó phải đặc trưng hấp dẫn du khách, tạo cho du khách cảm giác là lần đầu tiên sử dụng và trải nghiệm các sản phẩm, dịch vụ ở nơi này mà chưa từng được sử dụng ở bất cứ nơi nào.