phần mở đầu, kết luận, bài khóa luận đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Lý luận chung về phát triển quan hệ đại lý của các ngân hàng thƣơng mại cổ phần Việt Nam phục vụ hoạt động thanh toán quốc tế. Chƣơng 2: Thực trạng phát triển quan hệ đại lý tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Hàng hải Việt Nam phục vụ hoạt động thanh toán quốc tế. Chƣơng 3: Giải pháp và kiến nghị phát triển quan hệ đại lý tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Hàng hải Việt Nam phục vụ hoạt động thanh toán quốc tế. 4 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN QUAN HỆ ĐẠI LÝ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI PHỤC VỤ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ 1.
LÝ THUYẾT CHUNG VỀ NGÂN HÀNG ĐẠI LÝ 1. Khái niệm ngân hàng đại lý. Ngân hàng đại lý – Với một khái niệm đƣợc dịch sát nghĩa, là một ngân hàng hoạt động nhƣ một đại lý cho một ngân hàng khác ở nơi mà ngân hàng này không có văn phòng hoặc vì lý do nào đó ngân hàng không thể tiến hành cho các nghiệp vụ của bản thân nó.1 Nhƣ vậy, ngân hàng đại lý làm việc với danh nghĩa đối tác của một ngân hàng nƣớc ngoài, thay mặt ngân hàng đó thực hiện một số nghiệp vụ ngân hàng đƣợc thỏa thuận trƣớc. Một ngân hàng nội địa có thể làm đại lý cho một hay nhiều ngân hàng nƣớc ngoài, và một ngân hàng nƣớc ngoài có thể có nhiều đại lý khác nhau tại các ngân hàng nội địa.
Đặc điểm của ngân hàng đại lý. Ngân hàng đại lý có những đặc điểm chính nhƣ sau: Khách hàng của các ngân hàng đại lý là các ngân hàng thƣơng mại hay các định chế tài chính trung gian. Ngân hàng đại lý và ngân hàng mà nó có quan hệ đại lý sẽ kí kết với nhau một hợp đồng thông qua đó quy định trách nhiệm và quyền hạn của đôi bên trên cơ sở đôi bên cùng có lợi, sau đó ngân hàng đại lý sẽ thực hiện hợp đồng và tiến hành cung cấp những dịch vụ theo yêu cầu. Đối tƣợng phục vụ của các ngân hàng đại lý là các khách hàng của các ngân hàng mà nó có quan hệ đại lý, việc cùng trong một quốc gia của các ngân hàng đại lý và khách hàng đã làm cho chi phí giao dịch và thời gian giao dịch giảm bớt đi rất nhiều, hiệu quả từ đó gia tăng.
1 Theo định nghĩa của về “Agent Bank” của từ điển thuật ngữ kinh tế và đầu tƣ www. 5 Nghiệp vụ của các ngân hàng đại lý đƣợc cho là các nghiệp vụ của giao dịch bán buôn. Tiền mặt không đƣợc sử dụng nhiều mà chủ yếu các giao dịch đƣợc thực hiện qua mạng truyền thông SWIFT và phƣơng thức thanh toán bù trừ, do đó nghiệp vụ của ngân hàng đại lý làm giảm thiểu áp lực tiền mặt và củng cố quan hệ đối tác giữa các ngân hàng. Nghiệp vụ ngân hàng đại lý giúp nâng cao tính cạnh tranh giữa các ngân hàng.
Với xu hƣớng hiện tại, việc toàn cầu hóa, khu vực hóa đang trở nên cần thiết và tối quan trọng, những ngân hàng nội địa bắt kịp thời đại và giao kết đƣợc những hợp đồng trở thành ngân hàng đại lý cho các ngân hàng khác dĩ nhiên trở nên những ngân hàng có chất lƣợng phục vụ tốt hơn, và có lƣợng sản phẩm dịch vụ nhiều hơn, qua đó thể hiện đƣợc vị thế và giành đƣợc thị phần quan trọng trong mảng thanh toán quốc tế giữa các ngân hàng nội địa. Quan hệ đại lý là việc giữa hai ngân hàng, sau khi giao kết một thỏa ƣớc ngân hàng, trở thành ngân hàng đại lý cho nhau. Quan hệ đại lý đƣợc thiết lập trong rất nhiều nghiệp vụ 1. Vai trò của các ngân hàng đại lý.
Với nền kinh tế. Có thể thấy, việc ngân hàng nội địa trở thành ngân hàng đại lý là một bằng chứng cho quá trình khu vực hóa, toàn cầu hóa của đất nƣớc, thể hiện sự phát triển mạnh mẽ của toàn nền kinh tế với nhu cầu trở thành một phần của kinh tế thế giới. Ngân hàng đại lý ra đời giúp cho nền kinh tế đất nƣớc có thêm nguồn thu nhập từ nƣớc ngoài, có một nguồn thu và ngoại trữ ngoại tệ không nhỏ giúp ngân hàng trung ƣơng có thể dùng để can thiệp vào nền kinh tế, cũng nhƣ để điều tiết kinh tế quốc gia. Ngân hàng đại lý ra đời là một công cụ bôi trơn nền kinh tế, giúp cho kinh tế quốc gia hòa nhập với kinh tế thế giới dễ dàng hơn, nhanh nhạy hơn, đồng thời tạo ra nhiều việc làm, không chỉ ở chính bản thân ngân hàng mà còn ở các ngành kinh tế có sự hòa nhập.
6 Số lƣợng ngân hàng đại lý đƣợc thiết lập vơi các ngân hàng trên thế giới thể hiện bộ mặt của ngoại thƣơng quốc gia, phát triển số ngân hàng đại lý cho thấy mối quan hệ tốt đẹp giữa nền kinh tế đất nƣớc và nền kinh tế thế giới.Vai trò của ngân hàng trong sứ mệnh tiên phong của quá trình hòa nhập đƣợc thể hiện rõ rệt ở chất lƣợng và số lƣợng của bản thân việc hình thành và phát triển nghiệp vụ ngân hàng đại lý này. Bên cạnh đó, việc quan hệ đại lý phát triển giúp mở rộng dịch vụ nhƣ du lịch, hợp tác quốc tế. Thật vậy, việc một du khách nƣớc ngoài muốn du lịch ở một quốc gia nào đó,một việc không thể thiếu cần cân nhắc đó là cần phải đảm bảo an toàn tài chính, cũng nhƣ cần sẵn sàng cho mọi tình huống xấu về tài chính có thể xảy ra, khi ngân hàng trong quốc gia du khách đó có một mạng lƣới ngân hàng đại lý rộng khắp tại một quốc gia, khách hàng đó có thể lựa chọn những dịch vụ tài chính cho bản thân khi đến quốc gia đó, từ đó, một cách gián tiếp, quan hệ đại lý đã giúp cho ngành du lịch phát triển hơn Cuối cùng, quan hệ đại lý đã giúp tăng cƣờng thu hút kiều hối và các nguồn tài chính khác. Thật vậy, những nguồn lực tài chính từ nƣớc ngoài muốn vào nền kinh tế thƣờng theo con đƣờng ngân hàng và nghiệp vụ kinh doanh ngoại hối.
Nhƣ vậy, ngân hàng đại lý là kênh đầu tiên, đƣợc ƣu tiên và có khả năng thu hút kiều hối và những khoản tài chính khác từ những quốc gia có quan hệ đại lý với mình. Ngân hàng đại lý ra đời là một tất yếu của một nền kinh tế phát triển và khát vọng hòa nhập. Ngân hàng đại lý nội địa nếu phát triển và làm tốt nhiệm vụ của mình sẽ giúp cho vị thế của nền kinh tế quốc gia nâng cao, giúp cho đất nƣớc có tiếng nói hơn trên trƣờng quốc tế và khu vực 1. Với hoạt động chung của ngân hàng Việc trở thành ngân hàng đại lý, cho phép ngân hàng nội địa tham gia vào hệ thống kinh tế toàn cầu, đƣợc trở thành thành viên của liên minh ngân hàng hay tổ chức tài chính toàn thế giới.
Việc này đem lại cho ngân hàng khả năng và lợi thế hơn trong 7 việc phát triển các nghiệp vụ khác, nhƣ nghiệp vụ kinh doanh ngoại hối, nghiệp vụ bảo lãnh quốc tế… Từ đó, phát triển đƣợc những mảng dịch vụ, sản phẩm có sẵn của ngân hàng.Ngân hàng đại lý phát triển, song song với đó là những nghiệp vụ ban đầu cũng đƣợc chú trọng và phát triển với cấp độ cao hơn, khiến cho tổng thể hoạt động ngân hàng trở nên trôi chảy và tốt hơn. Ngân hàng nội địa để có thể trở thành ngân hàng đại lý cũng phải là một ngân hàng có uy tín và lợi nhuận cao trong quốc gia đó, nhƣ vậy, sau khi đã có một thỏa ƣớc ngân hàng và cung cấp các dịch vụ thanh toán quốc tế, ngân hàng đó sẽ có một “xác thực” về tình trạng sức khỏe của bản thân, từ đó thông cáo với những khách hàng đã, đang và sẽ sử dụng dịch vụ của mình rằng họ đang sử dụng dịch vụ của một ngân hàng tốt nhất, hay ít nhất cũng có thể cạnh tranh với những ngân hàng tốt nhất hiện tại. Ngân hàng qua đó cũng có thể cải thiện và nâng cao vị thế của mình trên trƣờng quốc tế và quốc gia. Danh tiếng tăng lên kéo theo việc khách hàng mới cũng sẽ tự tìm đến những dịch vụ của khách hàng cung cấp.
Với hoạt động thanh toán quốc tế Việc thiết lập đƣợc với các ngân hàng nƣớc ngoài một thỏa ƣớc cung cấp dịch vụ ngân hàng đại lý giúp cho ngân hàng nội địa có thêm một mảng dịch vụ mới, một mảng có thể giúp cho ngân hàng cải thiện doanh số cũng nhƣ dự trữ ngoại tệ. Có thể thấy, trong thời đại hiện nay, với quá trình toàn cầu hóa, những ngân hàng nội địa làm nhiệm vụ ngân hàng đại lý trở thành xu hƣớng, và những nghiệp vụ thanh toán quốc tế góp phần giúp cho ngân hàng có những khoản doanh thu bằng ngoại tệ, có những khách hàng mới và phát triển đƣợc thị trƣờng nội địa cũng nhƣ quốc tế, từ đó tạo ra nguồn thu ổn định và lâu dài. Ngày nay, những ngân hàng thƣơng mại hoạt động đa năng nhằm tăng thu nhập không những từ các nghiệp vụ ngân hàng truyền thống, mà ngày càng mở rộng các nghiệp vụ ngoại bảng nhƣ kinh doanh ngoại tệ, thanh toán quốc tế,… Trong các nghiệp vụ ngoại bảng thì thanh toán quốc tế là nghiệp vụ quan trọng, có tốc độ tăng trƣởng cao, mang lại khoản thu phí ngày càng tăng cho NHTM. Việc trở thành ngân 8 hàng đại lý đã làm cho ngân hàng trở nên dễ dàng hơn trong các nghiệp vụ thanh toán quốc tế của mình, từ đó phát triển nghiệp vụ đó nhƣ một nghiệp vụ ngoại bảng căn bản cho NHTM.
Với các doanh nghiệp. Các ngân hàng đại lý ra đời, giúp sức không nhỏ cho thành công của các doanh nghiệp.Có thể thấy, các doanh nghiệp trƣớc khi xuất hiện ngân hàng đại lý, sẽ phải làm việc trực tiếp với những ngân hàng nƣớc ngoài, có trụ sở ở nƣớc ngoài và bằng phƣơng ngữ nƣớc ngoài.Một doanh nghiệp khi gặp tình huống này sẽ rất khó khăn trong việc giải trình hồ sơ, xử lý lỗi từ bản thân hợp đồng, bên cạnh đó sẽ gây tốn thời gian, công sức và tiền bạc.Bên cạnh đó, khi doanh nghiệp thiếu vốn thì khó khăn hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn từ ngân hàng. Ngoài ra, ngân hàng đại lý ra đời song song với sự ra đời các phƣơng thức thanh toán quốc tế hiện đại nhƣ nhờ thu hay phƣơng thức tín dụng chứng từ.