LÔØI NOÙI ÑAÀU 1.Tính caáp thieát cuûa ñeà taøi: Vôùi xu theá quoác teá hoùa, toaøn caàu hoùa, Vieät Nam thöïc hieän më cöûa neàn kinh teá vôùi quan ñieåm:”…. Më cöûa neàn kinh teá, ña daïng hoùa, ña phöông hoùa vaø naâng cao hieäu quaû kinh teá ñoái ngoaïi treân cô sôû më roäng quan heä hôïp taùc vôùi caùc nöôùc trong khu vöïc vaø treân theá giôùi. “ trong quaù trình ñoù, hoaït ñoäng xuaát nhaäp khaåu( XNK) coù vai troø ñaëc bieät quan troïng. Hieän nay, nöôùc ta ñang thuùc ñaåy quan heä hôïp taùc quoác teá veà moïi maët, ñaëc bieät laø veà kinh teá, theå hieän roõ trong vieäc Vieät Nam gia nhaäp ASEAN vaøo thaùng 7/1995 vaø tieán tôùi gia nhaäp khu vöïc thöông maïi töï do Chaâu AÙ (AFTA) vaø toå chöùc thöông maïi theá giôùi (WTO).
Hieäp ñònh thöông maïi Vieät – Mó ñaõ ñöôïc kí keát vaø coù hieäu löïc. Ñeå thöïc hieän toát quaù trình hoäi nhaäp vôùi khu vöïc vaø theá giôùi,hoaït ñoäng ngoaïi thöông cuûa Vieät Nam ñaõ coù nhieàu thay ñoåi maïnh meõ caû veà löôïng vaø chaát nhaèm ñaùp öùng nhu caàu hôïp taùc quoác teá ngaøy caøng taêng. Ñieàu naøy caùc ngaân haøng vaø caùc doanh nghieäp Vieät Nam phaûi coù moät heä thoáng thanh toaùn quoác teá hieäu quaû,nhanh choùng,phuø hôïp vôùi yeâu caàu ñoåi môùi cuûa neàn kinh teá. Tuy nhieân, trong thôøi gian gaàn ñaây, tình hình theá giôùi coù nhieàu bieán ñoäng.
Neàn kinh teá chaâu AÙ sau moät thôøi gian taêng tröôûng maïnh ñaõ chöûng laïi, tieáp ñeán laø cuoäc khuûng hoaûng taøi chính - tieàn teä ôû Argentina,cuoäc khuûng boá ôû Myõ vaø tình hình chính trò baát oån ôû moâtï soá nöôùc.Ñaây laø nguyeân nhaân chuû 1 yeáu laøm cho neàn kinh teá theá giôùi coù daáu hieäu suy thoaùi. Tröôùc nhöõng khoù khaên chung, hoaït ñoäng thanh toaùn XNK cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi (NHTM) gaëp raát nhieàu khoù khaên ñoøi hoûi phaûi coù nhöõng bieän phaùp khaéc phuïc,thuùc ñaåy hoaït ñoäng thanh toaùn quoác teá ngaøy moät phaùt trieån vaø trôû thaønh moät trong nhöõng hoaït ñoäng chính cuûa NHTM. Xuaát phaùt töø tính thieát thöïc cuûa vieäc naâng cao chaát löôïng thanh toaùn quoác teá neân em ñaõ choïn ñeà taøi: "Giaûi phaùp hoµn thiÖn hoaït ñoäng thanh toaùn quoác teá taïi ngaân haøng Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n chi nh¸nh tØnh Nam §Þnh” 2. Muïc ñích nghieân cöùu cuûa ñeà taøi: _ Nghieân cöùu nhöõng vaán ñeà lí luaän vaø thöïc tieán veà hoaït ñoäng thanh toaùn quoác teá.
_Phaân tích, ñaùnh giaù nhöõng yeáu toá thuaän lôïi,khoù khaên vaø kieán nghò,giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû hoaït ñoäng 3.Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu: _Ñeàø taøi taäp trung vaøo phaân tích hoaït ñoäng thanh toaùn quoác teá taïi NHNo vaø PTNT chi nh¸nh tØnh Nam §Þnh. _Ñöa ra kieán nghò naâng cao hieäu quaû vaø phaùt trieån hoaït ñoäng naøy trong thôøi gian tôùi.Phöông phaùp nghieân cöùu: _ Vaän duïng lí luaän vaøo thöïc tieãn, söû duïng phöông phaùp phaân tích,so saùnh, khaùi quaùt hoùa vaø toång hôïp. _ Söû duïng vaø phaân tích soá lieäu thoáng keâ treân cô sôû tö duy logic.Khoùa luaän ñöôïc trình baøy theo keát caáu sau: 2 Lôøi noùi ñaàu Chöông 1: Lí luaän chung veà thanh toaùn quoác teá. Chöông 2: Thöïc traïng hoaït ñoäng thanh toaùn quoác teá taïi NHNo vaø PTNT chi nh¸nh tØnh Nam §Þnh.
Chöông 3: Moät soá giaûi phaùp nhaèm hoaøn thieän vaø naâng cao chaát löôïng thanh toaùn quoác teá taïi NHNo vaø PTNT chi nh¸nh tØnh Nam §Þnh. Ch¬ng 1 Lý luËnchung vÒ thanh to¸n quèc tÕ Trong xu höôùng neàn kinh teá quoác teá hoùa maïnh meõ nhö hieän nay, seõ khoù coù moät quoác gia naøo ñöùng vöõng vaø phaùt trieån neáu thöïc hieän ñöôøng loái á ®ãng cöûa, khoâng giao löu kinh teá vôùi nöôùc ngoaøi. Caùc quoác gia ñeàu nhaän thöùc ñöôïc yù nghóa to lôùn cuûa vieäc tham gia vao phaân coâng lao ñoäng quoác teá, thöông maïi quoác teá vaø yù nghóa cuûa söï hoøa nhaäp neàn kinh teá nöôùc mình vaøo neàn kihn teá theá giôùi. Coù theå noùi, trong thöông maïi quoác teá, thanh toaùn quoác teá laø khaâu then choát, khaâu cuoái cuøng quyeát ñònh quaù trình saûn xuaát löu toâng haøng hoùa.TTQT giuùp haøng hoùa thöïc hieän giaù trò cuûa mình moät caùch ñaày ñuû nhaát vaø giuùp cho caùc beân tham gia XNK thöïc hieän nghóa vuï thanh toaùn cuûa mihnf coù hieäu quaû trong moái quan heä haøng tieàn.
3 Vai troø cuûa vieäc naâng cao chaát löôïng TTQT ñoái vôùi hoaït ñoäng XNK vaø hoaït ñoäng kinh doanh ngaân haøng 1.Khaùi nieäm thanh toaùn quoác teá: Thanh to¸n quèc tÕ lµ viÖc chi tr¶ nghÜa vô vµ yªu cÇu vÒ tiÒn tÖ ph¸t sinh tõ c¸c quan hÖ kinh tÕ, th¬ng m¹i, tµi chÝnh, tÝn dông gi÷a c¸c tæ chøc kinh tÕ quèc tÕ, gi÷a c¸c h·ng, c¸c c¸ nh©n cña c¸c quèc gia kh¸c nhau ®Ó kÕt thóc mét chu tr×nh ho¹t ®éng trong lÜnh vùc kinh tÕ ®èi ngo¹i b»ng c¸c h×nh thøc chuyÓn tiÒn hay bï trï trªn c¸c tµi kho¶n t¹i ng©n hµng. XÐt vÒ mÆt kinh tÕ thanh to¸n quèc tÕ bao gåm hai lÜnh vùc: Thanh to¸n mËu dÞch: lµ quan hÖ thanh to¸n ph¸t sinh trªn c¬ së hµng ho¸, dÞch vô th¬ng m¹i kÕt hîp xuÊt nhËp khÈu dùa trªn gi¸ c¶ quèc tÕ. Trong thanh to¸n mËu dÞch c¸c bªn liªn quan sÏ bÞ rµng buéc víi nhau theo c¸c hîp ®ång ®· ký kÕt hoÆc cam kÕt th¬ng m¹i. NÕu hai bªn kh«ng ký hîp ®ång chØ cã ®¬n ®Æt hµng th× sÏ c¨n cø vµo c¸c ®¹i diÖn giao dÞch.
Thanh to¸n phi mËu dÞch: Lµ quan hÖ thanh to¸n ph¸t sinh kh«ng liªn quan ®Õn hµng ho¸, kh«ng mang tÝnh chÊt th¬ng m¹i. §ã lµ thanh to¸n c¸c chi phÝ cña c¸c c¬ quan ngo¹i giao ë c¸c níc së t¹i, c¸c chi phÝ vËn chuyÓn vµ ®i l¹i cña c¸c c¸c ®oµn kh¸ch, chÝnh phñ, c¸c tæ chøc, c¸ nh©n. ChÝnh v× vËy thanh to¸n quèc tÕ ®· trë thµnh mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng ®Ó ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ kinh tÕ ®èi ngo¹i, ®Æc biÖt lµ lÜnh vùc ngo¹i th¬ng. C¸c ph¬ng thøc thanh to¸n quèc tÕ 1.
Ph¬ng thøc chuyÓn tiÒn (Remittance) a) Kh¸i niÖm: ChuyÓn tiÒn lµ ph¬ng thøc thanh to¸n trong ®ã kh¸ch hµng (ngêi tr¶ tiÒn - ngêi nhËp khÈu) yªu cÇu ng©n hµng phôc vô m×nh chuyÓn mét sè tiÒn nhÊt ®Þnh cho mét ngêi kh¸c (ngêi hëng lîi - ngêi xuÊt khÈu) ë mét ®Þa ®iÓm nhÊt ®Þnh b»ng mét h×nh thøc chuyÓn tiÒn do kh¸ch hµng yªu cÇu hoÆc b»ng ®iÖn (telegraphic tranfer - T/T) hoÆc b»ng th (mail transfer - M/T). Ng©n hµng chuyÓn tiÒn thêng ph¶i th«ng qua ®¹i lý, hoÆc chi nh¸nh cña m×nh ë níc ngoµi ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô chuyÓn tiÒn. Caùc beân tham gia: - Ngöôøi chuyeån tieàn: ngöôøi NK, ngöôøi maéc nôï, ngöôøi ñaàu tö, kieàu baøo chuyeån tieàn veà nöôùc, ngöôøi chuyeån kinh phí ra nöôùc ngoaøi. - Ngöôøi höôûng lôïi: ngöôøi XK, chuû nôï, ngöôøi tieáp nhaän voán ñaàu tö hoaëc laø ngöôøi ñoù do ngöôøi chuyeån tieàn chæ ñònh.
- Ngaân haøng chuyeån tieàn laø: ngaân haøng ôû nöôùc ngöôøi chuyeån tieàn. - Ngaân haøng ñaïi lyù cuûa ngaân haøng chuyeån tieàn laø: ngaân haøng ôû nöôùc ngöôøi höôûng lôïi. Sô ñoà trình töï tieán haønh nghieäp vuï: (3) Ng©n hµng Ng©n hµng chuyÓn tiÒn ®¹i lý (2) (4) Ngêi (1) Ngêi chuyÓn tiÒn hëng lîi (1) Sau khi tháa thuËn ký hîp ®ång th¬ng m¹i quèc tÕ, ngêi xuÊt khÈu thùc hiÖn viÖc cung øng hµng ho¸ dÞch vô cho ngêi nhËp khÈu ®ång thêi chuyÓn giao toµn bé chøng tõ cho ngêi nhËp khÈu. (2) Ngöôøi chuyeån tieàn vieát ñôn yeâu caàu chuyeån tieàn ( baèng thö hoaëc baèng ñieän ) cuøng vôùi uûy nhieäm chi ( neáu coù taøi khoaûn môû taïi ngaân haøng ) göûi tôùi ngaân haøng chuyeån tieàn.
(3) Chuyeån tieàn ra nöôùc ngoaøi qua ngaân haøng ñaïi lyù. (4) Ngaân haøng ñaïi lyù chuyeån tieàn cho ngöôøi höôûng lôïi. Öu nhöôïc ñieåm cuûa phöông thöùc chuyeån tieàn * Öu ñieåm: thuû tuïc ñôn giaûn, khoâng coù chöùng töø phöùc taïp, röôøm raø, ngöôøi NK vaø ngöôøi XK khoâng phaûi tieán haønh thanh toaùn tröïc tieáp vôùi nhau. * Nhöôïc ñieåm: ñoä an toaøn trong phöông thöùc naøy khoâng cao, nhöng vieäc thanh toaùn phuï thuoäc vaøo thieän chí cuûa ngöôøi NK.
Trong tröôøng hôïp ngöôøi Nk chuyeån tieàn tröôùc khi giao haøng maø vì moät lí do naøo ñoù, vieäc giao haøng cuûa ngöôøi XK chaäm treã hoaëc 6 khoâng ñuùng yeâu caàu cuûa ngöôøi NK, thì ngöôøi NK seõ bò öù ñoïng voán. Vì vaäy phöông thöùc thanh toaùn naøy chuû yeáu aùp duïng cho thanh toaùn phi maäu dòch, caùc chi phí lieân quan ñeán traû nôï, boài thöôøng, coøn neáu aùp duïng trong thanh toaùn XNK thì chuû yeáu ñoái vôùi khaùch haøng quen bieát, coù tín nhieäm cao. Phöông thöùc thanh toaùn nhôø thu. Khaùi nieäm: Nhôø thu laø moät phöông thöùc thanh toaùn trong ñoù ngöôøi XK sau khi hoaøn thaønh nghóa vuï giao haøng hoaëc cung öùng moät dòch vuï cho khaùch haøng uûy thaùc cho ngaân haøng phôc vô mình thu hoä soá tieàn ôû ngöôøi NK treân cô sôû hoái phieáu cuûa ngöôøi XK laäp ra.
Caùc beân tham gia vµo qu¸ tr×nh thanh to¸n nhê thu: - Ngöôøi XK laø ngöôøi höôûng lôïi ( beneficary ) - Ngaân haøng beân XK laø ngaân haøng nhaän söï uûy thaùc cuûa ngöôøi XK (remmiting bank ) - Ngaân haøng thu tieàn laø ngaân haøng ®¹i lý bªn ngöôøi NK (collecting bank end / or presenting bank) - Ngöôøi NK laø ngöôøi traû tieàn ( drawee) b. Caùc h×nh thøc nhôø thu C¨n cø vµo chøng tõ trong thanh to¸n, nhê thu ®îc chia lµm hai lo¹i chÝnh: * Nhê thu phiÕu tr¬n (Clean collection): lµ ph¬ng thøc thanh to¸n mµ trong ®ã ngêi b¸n uû th¸c cho ng©n hµng thu hé tiÒn ë ngêi mua c¨n cø vµo hèi phiÕu do m×nh thiÕt lËp 7 cßn chøng tõ hµng ho¸ th× giao cho ngêi mua kh«ng th«ng qua ng©n hµng. 8 Quy tr×nh nghiÖp vô: S¬ ®å 1.2: Quy tr×nh nghiÖp vô nhê thu phiÕu tr¬n (6) Ng©n hµng Ng©n hµng xuÊt khÈu nhËp khÈu (3) (7) (2) (4) (5) Ngêi (1) Ngêi xuÊt khÈu nhËp khÈu Hµng + Chøng tõ (1): Ngêi xuÊt khÈu giao hµng vµ lËp bé chøng tõ göi th¼ng cho ngêi nhËp khÈu. (2): Ngêi xuÊt khÈu ký ph¸t hèi phiÕu uû th¸c cho ng©n hµng phôc vô m×nh thu hé tiÒn cña ngêi nhËp khÈu.
(3) Ng©n hµng xuÊt khÈu göi th uû nhiÖm kÌm theo hèi phiÕu cho ng©n hµng ®¹i lý nhê thu hé (4) Ng©n hµng ®¹i lý göi hèi phiÕu cho ngêi nhËp khÈu tr¶ tiÒn (5) Ngêi nhËp khÈu sau khi tiÕn hµnh tr¶ tiÒn, hoÆc ký chÊp nhËn tr¶ tiÒn trªn hèi phiÕu, hoÆc tõ chèi tr¶ tiÒn, göi trùc tiÕp cho ng©n hµng ®¹i lý. (6) Ng©n hµng ®¹i lý göi tiÒn hoÆc hèi phiÕu cho ng©n hµng uû th¸c. (7) Ng©n hµng xuÊt khÈu chuyÓn tiÒn cho ngêi xuÊt khÈu hoÆc sau khi ghi cã vµo tµi kho¶n ngêi xuÊt khÈu råi b¸o c¸o l¹i cho ngêi xuÊt khÈu biÕt hoÆc chuyÓn tr¶ l¹i hèi phiÕu cho ngêi xuÊt khÈu. 9 Trong ph¬ng thøc nhê thu phiÕu tr¬n, viÖc nhËn hµng cña ngêi nhËp khÈu hoµn toµn t¸ch rêi khái kh©u thanh to¸n cho nªn viÖc thanh to¸n hoµn toµn phô thuéc vµo ngêi nhËp khÈu.