CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIÊN VỀ PHÁT TRIEN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIÊN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐÔNG ANH, HÀ NỘI CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHAT TRIEN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐÔNG ANH, HÀ NỘI 15 B- PHAN NỘI DUNG ¬¬ CHUONG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE PHÁT TRIEN NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO 1.Định nghĩa và một số khái niệm LAA. Nông nghiệp công nghệ cao Trên thế giới hiện nay có nhiều quan niệm về nông nghiệp công nghệ cao. Quan niệm thứ nhất, cho rang NNCNC là nơi hội tự các thành tựu tiên tiến nhất về công nghệ sinh học, hoá học, vật liệu, thông tin và tự động hoá trong một hệ thống nông nghiệp nhằm tạo ra quy mô sản xuất có tác dụng quyết định đối với chuyên đổi nền kinh tế NN. Quan điểm này phổ biến ở các nước công nghiệp phát trién.
Quan niệm thứ 2 phổ biến ở các nước và vùng lãnh thé như: Đài Loan, Trung Quéc,.ho cho rằng NN CNC là nơi tập hợp các tiễn bộ kỹ thuật mới về sinh học để tạo bước đột phá về năng suất, chất lượng sản phẩm và quan trọng hơn cả là cho hiệu quả kinh tế cao. Theo Wikipedia, “Nông nghiệp công nghệ cao là nên nông nghiệp được ứng dụng kết hợp những công nghệ mới, tiên tiến để sản xuất, còn gọi là công nghệ cao nhằm nâng cao hiệu quả, tạo bước đột phá về năng suất, chất lượng nông sản, thoả mãn nhu câu ngày càng cao của xã hội và đảm bảo sự phát triển nông nghiệp bền vững”. Ở Việt Nam, Theo Vụ Khoa học công nghệ - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã đưa ra khái niệm: “NN CNC là nền nông nghiệp được áp dụng những công nghệ mới vào sản xuất, bao gồm: Công nghiệp hoá nông nghiệp (cơ giới hoá các khâu của quá trình sản xuất), tự động hoá, công nghệ thông tin, công nghệ vật liệu mới, công nghệ sinh học và các giông cây trồng, giông vat nuôi có năng suất và chất lượng cao, đạt hiệu quả kinh tế cao trên một đơn vị diện tích và phát trién bền vững trên cơ sở canh tác hữu cơ”. Chuyên dé sử dụng khái niệm của Vụ Khoa học công nghệ- Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn dé nghiên cứu.
Phát triển nông nghiệp công nghệ cao Theo trường phái kinh tế học phát triển, phát triển NN CNC có thể hiểu là quá trình gia tăng quy mô ứng dụng NN CNC vào sản xuât NN, sự thay đôi cơ câu NN và nâng cao chat lượng, hiệu quả của NN CNC. 16 Như vậy có thể hiểu khái niệm “ Phát triển NN CNC là xây dựng một nền nông nghiệp được ứng dụng những công nghệ mới vào trong sản xuất, các công nghệ đó bao gồm tự động hoá, cơ giới hoá các khâu của SXNN, CNTT, công nghệ vật liệu mới, công nghệ sinh học, các giống vật nuôi, cây trồng mới có năng suất và chất lượng cao,. nhằm thay đổi một cách tích cực bộ mặt của nền NN”.Đặc điểm của nông nghiệp công nghệ cao 1.1 Đối tượng sản xuất chính vẫn là cây trồng và vật nuôi NN CNC vẫn là hoạt động NN nên đối tượng sản xuất chính vẫn là cây trồng vật nuôi nhưng bản chất chúng có thé thay đôi dưới tác động của KHCN. Vì vậy, NN CNC tạo ra những giông cây con mới cho năng suất cao, chất lượng tốt và thời gian sinh trưởng ngăn hơn.
; Đất trồng có thé dần dần được thay thế bằng các giá thể hay dung dịch các chât dinh dưỡng nhưng đât trông ngày càng có giá trị cao hơn do diện tích đât ngày càng giảm mà các hoạt động của SX NNCNC điêu tiên hành trên dat. Vốn dau tư lớn và rủi ro cao hơn các ngành khác NNCNC là nền nông nghiệp tích hợp bởi nhiều công nghệ với trình độ chat xám cao. Hoạt động nông nghiệp không chỉ đầu tư vào kiến thức nông học mà còn phải nghiên cứu và ứng dụng nhiều ngành KHCN khác vào trong sản xuất của mình. Thêm vào đó môi ngành khoa học lại liên quan đến rất nhiều các ngành khoa học khác nên chúng có môi quan hệ chặt chẽ và tác động qua lại lẫn nhau và được ứng dụng trong SXNN ngày càng sâu rộng.
Vì vậy dé xây dựng được nền NNCNC cần nhiều vốn hơn so với nông nghiệp truyền thống (ví dụ hệ thống tưới tiêu, bón phân tự động,công nghệ phân tích được chất lượng đất, môi trường, độâm; công nghệ bảo quản, chế biến sản phẩm nông nghiỆp. Thứ hai, đầu tư vốn. cho nông nghiệp công nghệ cao rủi ro cao hơn các ngành khác. Vì bản thân sản xuất nông nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện thời tiết, thiên nhiên, tính mùa vụ, vào sự thành bại trong việc ứng dụng các công nghệ này.
Quy trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ Quy trình sản xuất khép kín từ khâu nghiên cứu,, Ứng dụng sản xuất đến tiêu thụ nông sản. Sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao cần hội tụ các yếu tố về phẩm chat lẫn về tiêu chuẩn sạch, an toàn cho người tiêu dùng nên dé bảo đảm nông san 17 đạt chuẩn yêu cầu thì quy trình sản xuất luôn phải được kiểm soát chặt chẽ. Thị trường tiêu thụ nông sản ứng dụng công nghệ cao mang tính hàng hoá lớn và tập trung, xuất hiện hình thức sản xuất và tiêu thụ theo kiểu “bao thầu trọn gói” từ thị trường đầu vào cho đến thị trường đầu ra và thường do một công ty hay doanh nghiệp điều hành. Xây dựng các xí nghiệp nông nghiệp kiểu mới Việc ứng dụng CNC trong SXNN đã tạo ra phương thức sản xuất nông nghiệp theo hướng sản xuất công nghiệp tập trung, hàng hoá được tạo ra với khối lượng lớn, dẫn đến nền nông nghiệp hàng hoá chất lượng cao cần được phát triển có định hướng và được tô chức sản xuất với những phương thức phù hợp, đảm bảo tính hợp lý và hiệu quả của quy mô sản xuất, năng lực đầu tư đồng thời phát huy tính năng động trong quá trình phát triển.
Do vậy các xí nghiệp NN kiểu mới được xây dựng, có sự đồng nhất về công nghệ, kỹ thuật và tính chuyên môn cao. Ứng dụng những thành tựu KHCN mới nhất Việc ứng dụng công nghệ vào NN ngoài những lĩnh vực truyền thông, phân tích dữ liệu quản lý; còn giúp con người xử lý những dữ liệu sinh học và tạo ra những cây trồng hay vật nuôi ảo dé mô phỏng sự phát triển của chúng. Các thành tựu của KHCN mới nhất được áp dụng giúp tận dụng hết các nguồn lực cũng như định hướng nền NN CNC theo hướng CNH-HĐH. Tối uu hod nguồn lực, giảm rủi ro thiên tai Các thành tựu mới của KHCN luôn nghiên cứu dé phát triển đồng thời có giảm thiêu khắc phục các bắt lợi về tự nhiên.
NN CNC được áp dụng những thành tựu mới nhất của KHCN nên sẽ tận dụng tối đa những nguồn lực có sẵn và cũng tạo ra được những giống cây trồng và vật nuôi mới có khả năng chống chọi với sự khắc nghiệt của tự nhiên. Phát triển nguôn năng lượng kiểu mới, phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật thiên nhiên NN CNC có quy trình sản xuất chặt chẽ từ khâu nghiên cứu, ứng dụng sản xuất đến tiêu thụ nông sản. NNCNC cũng gan với việc phat triển bền vững nên việc tận dụng các phế thải nông nghiệp dé phát triển nguồn năng lượng kiểu mới như năng lượng sinh học, các loại phân bón hữu co cũng được sử dụng phô biến. Vai trò của nông nghiệp công nghệ cao 1.
Đảm bảo an ninh lương thực Vẫn đề an ninh lương thực luôn là một van đề đáng quan tâm của hầu hết các nước trên thế gidi. Đề đảm bao điều này cần đến sự phối hợp của nhiều biện pháp, bao gồm: chính sách, cán cân xuất nhập khẩu và đặc biệt là việc phát triển nông nghiệp lương thực ở quốc gia. Ngày nay, các nước đang dần tiến đến việc sản xuất lương thực nhằm mục đích xuất khẩu. Trước hết cần dam bảo nguồn lương thực dự trữ trong nước.
Phát triển nông nghiệp chất lượng cao sẽ là một bước tiến quan trọng trong van đề đảm bảo an ninh lương thực. Thách thức trong vài thập kỷ tới là hòa nhập khoa học vào cuộc chiến tăng sản xuất lương thực mà không gây tốn hại môi trường; đồng thời giảm tốn thất lương thực sau thu hoạch, góp phan tăng cường an ninh lương thực toàn cau. Theo ước tính của Liên Hiệp Quốc, dân số thế giới sẽ đạt 9 tỉ người vào năm 2050. Cùng với sự gia tăng dân số, thế giới còn phải đối mặt với van đề biến đổi khí hậu, nhiên liệu hóa thạch tăng giá, hệ sinh thái suy thoái cũng như tình trạng khan hiếm đất và nước — tat cả đang khiến các phương thức sản xuất lương thực hiện hành không còn bền vững.
Trước những thách thức này, sự cải tiến về công nghệ sản xuất nông nghiệp có ý nghĩa rất quan trọng. Nông nghiệp chất lượng cao sẽ giúp tăng năng suất đồng thời với các chính sách phát triển xanh sẽ giúp giảm thiêu ảnh hưởng của môi trường đối với nông nghiệp nói riêng và nền kinh tế nói chung. Như vậy nông nghiệp chất lượng cao có một vi trí quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực trước những thách thức về môi trường và dân số thế giới. Nông nghiệp chất lượng cao sẽ là bước đệm đảm bảo nguôn lương thực dự trữ cũng như cung ứng cho xuất khẩu của quốc gia.
Vì thế cần phải chú trọng phát triển nông nghiệp chất lượng cao dé đảm bảo an ninh lương thực thé giới cả ở hiện tại và tương lai. Tăng cường sức cạnh tranh cho hàng hoá nông sản trên thị trường Sản phẩm nông nghiệp ngày càng gặp phải nhiều rào cản thương mại do các nước nhập khẩu dựng lên dưới hình thức chống bán phá giá, chống trợ cấp, nhằm khống chế thị phần, bảo hộ cho sản xuất trong nước._Nhiing rào can kể trên đã trực tiếp tác động làm giảm mạnh tính cạnh tranh công bằng của hàng hoá nông sản các nước trên thị trường thé giới. Trong bôi cảnh hội nhập, việc nâng cao sức cạnh tranh hàng nông sản đặc 19 biệt ở các nước nông nghiệp là việc làm vừa cấp bách, vừa lâu dài phải gan lién trong tong thé chién lược xây dựng nền nông nghiệp chất lượng cao, đây mạnh chuyền dịch cơ cấu kinh tế, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp và nông thôn.