Phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện công nghiệp hóa hiện đại hóa tốc độ cao nghiên cứu trường hợp tỉnh vĩnh phúc

Nghiên cứu phát triển nông nghiệp bền vững tại Vĩnh Phúc trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Phân tích các yếu tố tác động và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Phùng Chí Cường
• Người hướng dẫn: PTS. Phạm Lan Hương
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Trong Điều Kiện Công Nghiệp Hóa, Hiện Đại Hóa Tốc Độ Cao - Nghiên Cứu Trường Hợp Tỉnh Vĩnh Phúc
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN ĐƯỢC NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
• 1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đề tài luận án ở ngoài nước
• 1.2. Nghiên cứu về phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện CNH, HĐH tốc độ cao
• 1.3. Các công trình nghiên cứu liên quan đề tài luận án ở trong nước
• 1.4. Nghiên cứu về phát triển nông nghiệp bền vững ở những địa phương có tốc độ CNH, HĐH cao
• 1.5. Tổng hợp kết quả các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu của luận án
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG TRONG ĐIỀU KIỆN CNH, HĐH TỐC ĐỘ CAO
• 2.1. Cơ sở lý luận về phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện CNH, HĐH tốc độ cao
• 2.2. Khái niệm, sự cần thiết phát triển nông nghiệp bền vững
• 2.3. Nội dung của phát triển nông nghiệp bền vững
• 2.4. CNH, HĐH và phát triển nông nghiệp bền vững trong bối cảnh CNH, HĐH tốc độ cao
• 2.5. Các yếu tố và nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện CNH, HĐH tốc độ cao
• 2.6. Đánh giá về phát triển nông nghiệp bền vững
• 2.7. Cơ sở thực tiễn về phát triển nông nghiệp bền vững tại tỉnh, thành phố có tốc độ CNH, HĐH cao
• 2.8. Kinh nghiệm phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương có tốc độ CNH, HĐH cao của một số quốc gia và trong nước
• 2.9. Những bài học kinh nghiệm phát triển nông nghiệp bền vững của một số địa phương trong và ngoài nước
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG TRONG ĐIỀU KIỆN CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở TỈNH VĨNH PHÚC NHỮNG NĂM 2010 - 2019
• 3.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội và tốc độ CNH, HĐH của Vĩnh Phúc ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp bền vững
• 3.2. Đánh giá tác động của các điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội đến phát triển nông nghiệp bền vững ở tỉnh Vĩnh Phúc
• 3.3. Thực trạng phát triển nông nghiệp bền vững ở tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2010 - 2019
• 3.4. Đánh giá tác động của CNH, HĐH đến phát triển nông nghiệp bền vững
• 3.5. Đánh giá kết quả phát triển nông nghiệp bền vững của tỉnh Vĩnh Phúc
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG Ở TỈNH VĨNH PHÚC GIAI ĐOẠN 2021-2030
• 4.1. Dự báo các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp bền vững ở Vĩnh Phúc giai đoạn 2021-2030
• 4.2. Dự báo về biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp bền vững
• 4.3. Dự báo về xu hướng CNH, HĐH và phát triển kinh tế - xã hội
• 4.4. Quan điểm, phương hướng và mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững ở Vĩnh Phúc giai đoạn 2021-2030
• 4.5. Phương hướng và mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững ở Vĩnh Phúc đến năm 2030
• 4.6. Các giải pháp đẩy mạnh phát triển nông nghiệp bền vững ở Vĩnh Phúc đến năm 2030
• 4.7. Phát triển nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ và đẩy nhanh phát triển nông nghiệp công nghệ cao vào phát triển nông nghiệp bền vững
• 4.8. Đổi mới và hoàn thiện các giải pháp và chính sách đất đai đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp bền vững
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Tại Vĩnh Phúc

Việt Nam là một nước nông nghiệp với phần lớn dân số sống ở nông thôn và phụ thuộc vào nông nghiệp. Do đó, phát triển nông nghiệp, nhất là phát triển nông nghiệp bền vững luôn được Đảng và Nhà nước coi trọng. Điều này càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) tác động sâu sắc đến nông nghiệp, nông thôn, tạo ra cơ hội để chuyển đổi sang sản xuất hàng hóa, khai thác nguồn lực, nâng cao đời sống. Tuy nhiên, nó cũng gây ra phân hóa giàu nghèo, thu hẹp nguồn lực phi nông nghiệp, tạo áp lực việc làm và gây tác động xấu đến môi trường. Cần phân tích kỹ lưỡng để khai thác triệt để cơ hội và hạn chế mặt trái, giúp nông nghiệp phát triển bền vững. Trong bối cảnh đó, Vĩnh Phúc nổi lên như một điểm sáng với tốc độ CNH, HĐH cao, mang đến cả cơ hội và thách thức cho nông nghiệp bền vững.

1.1. Tính Cấp Thiết Của Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững

Phát triển nông nghiệp bền vững đã trở thành xu thế tất yếu do nhu cầu về nông sản ngày càng cao và vai trò của nông nghiệp ngày càng quan trọng. Nguồn lực tự nhiên ngày càng cạn kiệt. Tác động của sự phát triển các ngành phi nông nghiệp và sự biến đổi khí hậu theo chiều hướng ngày càng tiêu cực, do môi trường sinh thái ngày càng bị ô nhiễm. Để phát triển nông nghiệp bền vững, cần đánh giá những xu hướng và tác động của các xu hướng trên đến phát triển nông nghiệp bền vững như là những yêu cầu mang tính cấp bách.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Về Phát Triển Nông Nghiệp Vĩnh Phúc

Nghiên cứu cơ sở khoa học về phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện CNH, HĐH tốc độ cao. Đánh giá đúng thực trạng phát triển nông nghiệp bền vững giai đoạn 2010 - 2019. Đề xuất các giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2030 nhằm khai thác các tác động tích cực và hạn chế các tác động tiêu cực của CNH, HĐH tốc độ cao đến sự phát triển bền vững của nông nghiệp.

II. Thách Thức Công Nghiệp Hóa Ảnh Hưởng Nông Nghiệp Vĩnh Phúc

Quá trình CNH, HĐH ở Vĩnh Phúc thúc đẩy phát triển nông nghiệp. Nguồn ngân sách được đầu tư vào nông nghiệp, giúp ngành này phát triển vững chắc. Tuy nhiên, CNH, HĐH cũng tạo ra sự phát triển thiếu bền vững, phân hóa giàu nghèo, sự khác biệt về điều kiện sống và môi trường sống giữa khu vực nông thôn và khu vực đô thị, khu công nghiệp. Điều này đòi hỏi phải có những nghiên cứu sâu sắc để có giải pháp khoa học, đồng bộ và khả thi, khai thác tác động tích cực và hạn chế tác động tiêu cực của CNH. Luận án tập trung phân tích những thách thức này để tìm ra giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững Vĩnh Phúc trong bối cảnh CNH.

2.1. Phân Hóa Giàu Nghèo Tại Khu Vực Nông Thôn Vĩnh Phúc

Sự phát triển nhanh chóng của CNH, HĐH đã tạo nên sự phát triển thiếu bền vững của nông nghiệp, phân hóa giàu nghèo, các điều kiện sống, môi trường sống… giữa khu vực kinh tế nông thôn so với khu vực kinh tế đô thị và các khu công nghiệp. Điều này tạo ra sự bất bình đẳng trong xã hội.

2.2. Ô Nhiễm Môi Trường Do Công Nghiệp Hóa Ảnh Hưởng Nông Nghiệp

Quá trình CNH, HĐH cũng gây ra những tác động xấu đến môi trường, ảnh hưởng đến chất lượng đất, nước và không khí, gây khó khăn cho sản xuất nông nghiệp. Điều này đòi hỏi phải có những giải pháp để bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp bền vững.

2.3. Thay Đổi Cơ Cấu Lao Động và Thiếu Hụt Nguồn Nhân Lực Nông Nghiệp

CNH, HĐH cũng dẫn đến sự thay đổi cơ cấu lao động, khi người dân chuyển từ nông nghiệp sang các ngành công nghiệp và dịch vụ. Điều này gây ra thiếu hụt nguồn nhân lực cho nông nghiệp và đòi hỏi phải có những giải pháp để đào tạo và thu hút lao động cho ngành nông nghiệp.

III. Cách Tiếp Cận Mới Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Vĩnh Phúc

Luận án tiếp cận phát triển nông nghiệp bền vững ở Vĩnh Phúc theo hướng hệ thống và từ vĩ mô đến vi mô. Nông nghiệp được coi là một bộ phận của nền kinh tế, có mối quan hệ mật thiết với các ngành khác. Luận án không chỉ nghiên cứu phát triển bền vững của nông nghiệp mà còn nghiên cứu trong sự phát triển của các ngành khác, nhất là trong tiến trình CNH, HĐH. Cách tiếp cận này giúp đánh giá toàn diện và đưa ra giải pháp phù hợp. Ngoài ra, việc nghiên cứu các yếu tố kinh tế, xã hội, chính sách cũng được đặt lên hàng đầu để giải quyết các vấn đề về phân hóa giàu nghèo, ô nhiễm môi trường.

3.1. Tiếp Cận Hệ Thống Trong Phát Triển Nông Nghiệp

Luận án coi nông nghiệp là bộ phận của nền kinh tế, là một hệ thống mà trong đó không chỉ các ngành nông, lâm, thủy sản mà các ngành này còn có quan hệ mật thiết với các ngành khác của nền kinh tế quốc dân. Chúng cùng nhau tương tác trong quá trình phát triển để đạt được mục tiêu chung là phát triển bền vững.

3.2. Tiếp Cận Vĩ Mô Đến Vi Mô Trong Nghiên Cứu Vĩnh Phúc

Luận án tiếp cận phát triển nông nghiệp bền vững theo cách tiếp cận từ vĩ mô đến vi mô: nghiên cứu từ tổng quan về chính sách, kinh tế vĩ mô đến thực tiễn sản xuất tại các hộ nông dân. Phân tích tác động của CNH, HĐH đến từng khía cạnh của nông nghiệp.

IV. Nghiên Cứu Thực Tiễn Thực Trạng Nông Nghiệp Bền Vững Vĩnh Phúc

Luận án tập trung nghiên cứu thực trạng phát triển nông nghiệp bền vững tại Vĩnh Phúc giai đoạn 2010-2019. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá các yếu tố tự nhiên, kinh tế, xã hội, tốc độ CNH, HĐH của Vĩnh Phúc và tác động của chúng đến phát triển nông nghiệp bền vững. Luận án cũng đánh giá thực trạng triển khai các nội dung của phát triển nông nghiệp bền vững trên địa bàn tỉnh. Cuối cùng, luận án đánh giá tác động của CNH, HĐH đến phát triển nông nghiệp bền vững thông qua kết quả kinh doanh của hộ nông dân.

4.1. Đánh Giá Tác Động Của CNH HĐH Đến Nông Nghiệp Bền Vững

Đánh giá tác động của CNH, HĐH đến phát triển nông nghiệp bền vững qua kết quả kinh doanh của hộ nông dân điều tra. Khảo sát và phân tích dữ liệu từ các hộ nông dân để đánh giá ảnh hưởng của công nghiệp hóa đến thu nhập, năng suất, và hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

4.2. Phân Tích Thực Trạng Triển Khai Các Nội Dung Bền Vững

Thực trạng triển khai các nội dung của phát triển nông nghiệp bền vững trên địa bàn Tỉnh. Nghiên cứu việc áp dụng các tiêu chuẩn nông nghiệp bền vững, sử dụng công nghệ thân thiện với môi trường, và quản lý tài nguyên hiệu quả trong sản xuất nông nghiệp.

V. Giải Pháp Phương Hướng Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Vĩnh Phúc

Luận án đưa ra các giải pháp để đẩy mạnh phát triển nông nghiệp bền vững ở Vĩnh Phúc đến năm 2030. Các giải pháp này dựa trên dự báo các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp bền vững, bao gồm bối cảnh quốc tế, hội nhập kinh tế, biến đổi khí hậu, xu hướng CNH, HĐH và biến đổi các yếu tố nguồn lực. Luận án cũng đưa ra quan điểm, phương hướng và mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững ở Vĩnh Phúc đến năm 2030, tập trung vào kết hợp tuyên truyền với xử lý vi phạm, quy hoạch sản xuất, phát triển khoa học công nghệ và xây dựng hạ tầng nông thôn.

5.1. Phát Triển Nông Nghiệp Công Nghệ Cao Tại Vĩnh Phúc

Phát triển nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ và đẩy nhanh phát triển nông nghiệp công nghệ cao vào phát triển nông nghiệp bền vững. Ưu tiên đầu tư vào nghiên cứu và phát triển các công nghệ tiên tiến, như công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, và công nghệ vật liệu mới, để nâng cao năng suất và chất lượng nông sản.

5.2. Hoàn Thiện Chính Sách Đất Đai Hỗ Trợ Nông Nghiệp Bền Vững

Đổi mới và hoàn thiện các giải pháp và chính sách đất đai đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp bền vững. Tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân tiếp cận đất đai, khuyến khích sử dụng đất hiệu quả và bảo vệ đất nông nghiệp khỏi ô nhiễm và suy thoái.

5.3. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Cho Nông Nghiệp Bền Vững Vĩnh Phúc

Đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp bền vững. Nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng cho nông dân, cán bộ quản lý, và các chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp.

VI. Tương Lai Nông Nghiệp Bền Vững Vĩnh Phúc Trong Bối Cảnh Mới

Phát triển nông nghiệp bền vững tại Vĩnh Phúc trong bối cảnh CNH, HĐH tốc độ cao đòi hỏi sự thay đổi toàn diện về tư duy và hành động. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, sự tham gia tích cực của người dân và doanh nghiệp. Vĩnh Phúc cần tiếp tục phát huy lợi thế, khắc phục khó khăn, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tận dụng cơ hội từ hội nhập kinh tế để phát triển nông nghiệp bền vững, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và của cả nước. Nghiên cứu này hy vọng sẽ cung cấp những thông tin và giải pháp hữu ích cho quá trình phát triển nông nghiệp bền vững Vĩnh Phúc.

6.1. Tăng Cường Liên Kết Chuỗi Giá Trị Nông Sản Vĩnh Phúc

Giải pháp về thị trường cho các sản phẩm nông nghiệp phát triển bền vững. Xây dựng và phát triển chuỗi giá trị nông sản, từ sản xuất đến chế biến và tiêu thụ, nhằm nâng cao giá trị gia tăng và đảm bảo đầu ra ổn định cho nông sản.

6.2. Vai Trò Lãnh Đạo Của Đảng Và Nhà Nước Trong Phát Triển Bền Vững

Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, sự hỗ trợ và quản lý của nhà nước đối với phát triển nông nghiệp bền vững. Xây dựng môi trường chính sách thuận lợi, đảm bảo an ninh lương thực, và bảo vệ quyền lợi của người nông dân.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Đề tài luận án tiến sĩ: "Phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa tốc độ cao - Nghiên cứu trường hợp tỉnh Vĩnh Phúc".

• Tác giả: Phùng Chí Cường
• Người hướng dẫn khoa học: TS. Phạm Lan Hương
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp (Mã số: 9620115)
• Cơ sở đào tạo: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Bộ Giáo dục và Đào tạo (Hà Nội, 2021)

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Việt Nam là một quốc gia nông nghiệp với 64,26% dân số sinh sống tại khu vực nông thôn vào năm 2019 và đời sống phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động nông nghiệp. Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) tạo ra tác động hai chiều đối với khu vực nông nghiệp và nông thôn. Một mặt, quá trình này mở ra cơ hội chuyển dịch nông nghiệp sang sản xuất hàng hóa, thu hút và khai thác các nguồn lực kinh tế - xã hội, từng bước nâng cao đời sống dân cư và thúc đẩy xây dựng nông thôn mới. Mặt khác, CNH và HĐH cũng làm gia tăng phân hóa giàu nghèo giữa nông thôn và đô thị, thu hẹp quỹ đất và nguồn lực dành cho nông nghiệp, gia tăng áp lực giải quyết việc làm cho lao động nông nghiệp và gây suy thoái, ô nhiễm môi trường sinh thái.

Đối với các địa phương có tốc độ CNH, HĐH cao như tỉnh Vĩnh Phúc (tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 1997–2018 đạt 14,9%/năm; năm 2019 tỷ trọng công nghiệp chiếm 48,34%, GRDP bình quân đầu người đạt 102,5 triệu đồng/năm, tương đương 4.460 USD, gấp 1,5 lần bình quân chung cả nước theo số liệu của Phương Khánh, 2019), các tác động đa chiều này diễn ra nhanh và gay gắt. Khoảng trống nghiên cứu đặt ra là cần phân tích, đánh giá hệ thống hóa tác động hai chiều của CNH, HĐH tốc độ cao đến tính bền vững của nông nghiệp cấp tỉnh, từ đó xác lập các giải pháp khoa học và đồng bộ nhằm tối ưu hóa lợi thế và giảm thiểu các rủi ro tiêu cực phát sinh.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Mục tiêu chung: Nghiên cứu cơ sở khoa học về phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện CNH, HĐH tốc độ cao; đánh giá thực trạng phát triển nông nghiệp bền vững giai đoạn 2010–2019; đề xuất hệ thống giải pháp đẩy mạnh phát triển nông nghiệp bền vững tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2030 nhằm khai thác tác động tích cực và hạn chế tác động tiêu cực của CNH, HĐH.
2. Mục tiêu cụ thể:

• Một là, hệ thống hóa và xác lập cơ sở khoa học về phát triển nông nghiệp bền vững tại tỉnh, thành phố trong điều kiện CNH, HĐH tốc độ cao, làm rõ các tác động hai chiều và các nội dung can thiệp; tổng kết kinh nghiệm trong và ngoài nước để rút ra bài học thực tiễn.
• Hai là, đánh giá thực trạng phát triển nông nghiệp bền vững tại tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2010–2019, phân tích các thành tựu, hạn chế, nguyên nhân và tác động cụ thể của CNH, HĐH đến quá trình này.
• Ba là, nghiên cứu và đề xuất các quan điểm, phương hướng cùng hệ thống giải pháp đẩy mạnh phát triển nông nghiệp bền vững tại tỉnh Vĩnh Phúc trong điều kiện CNH, HĐH tốc độ cao giai đoạn 2021–2030.

Câu hỏi nghiên cứu

• Câu hỏi 1: Phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện CNH, HĐH tốc độ cao có gì khác biệt với phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện CNH, HĐH bình thường?
• Câu hỏi 2: Bài học kinh nghiệm nào ở trong và ngoài nước có thể áp dụng cho phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện CNH, HĐH tốc độ cao, nhất là ở tỉnh Vĩnh Phúc?
• Câu hỏi 3: Thực tế sự phát triển nông nghiệp bền vững tại tỉnh Vĩnh Phúc - địa phương có CNH, HĐH tốc độ cao diễn ra thế nào? Những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân?
• Câu hỏi 4: Cần tập trung giải quyết những vấn đề then chốt nào để đẩy mạnh phát triển nông nghiệp bền vững ở tỉnh Vĩnh Phúc trong những năm tới?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề kinh tế, tổ chức, chính sách của phát triển nông nghiệp bền vững trên địa bàn các tỉnh, thành phố trong điều kiện CNH, HĐH tốc độ cao về mặt lý thuyết và tại tỉnh Vĩnh Phúc về mặt thực tiễn, đặt trong mối quan hệ tương tác với các nhân tố CNH, HĐH.
• Phạm vi nội dung: Nghiên cứu nông nghiệp theo nghĩa rộng, bao gồm 3 phân ngành: nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi), lâm nghiệp và thủy sản; hướng đến 3 trụ cột cơ bản: bền vững kinh tế, bền vững xã hội và bền vững môi trường dưới góc độ kinh tế ngành.
• Phạm vi không gian: Địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, bao gồm cả khu vực nông thôn và đô thị (Thành phố Vĩnh Yên, Thành phố Phúc Yên và các thị trấn thuộc huyện).
• Phạm vi thời gian: Đánh giá dữ liệu thực trạng từ khi tái lập tỉnh năm 1997 đến 2019, tập trung sâu giai đoạn 2010–2019, tiến hành khảo sát số liệu sơ cấp năm 2020; các dự báo, phương hướng và giải pháp được xác lập cho giai đoạn 2021–2030.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án phân loại và hệ thống hóa các tài liệu nghiên cứu liên quan theo 4 nhóm chủ đề chính trong nước và quốc tế:

1. Nghiên cứu ngoài nước về phát triển nông nghiệp bền vững: Điểm luận các nghiên cứu về bản chất, nguyên tắc sử dụng tài nguyên đất đai, nguồn nước, cân bằng sinh thái và an ninh lương thực trong mô hình phát triển nông nghiệp bền vững.
2. Nghiên cứu ngoài nước về phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện CNH, HĐH tốc độ cao: Khảo cứu các công trình phân tích sự dịch chuyển lao động nông nghiệp sang công nghiệp - dịch vụ, áp lực đô thị hóa lên quỹ đất canh tác và các chính sách bù đắp tổn thương sinh thái nông thôn tại các quốc gia và vùng lãnh thổ phát triển nhanh.
3. Nghiên cứu trong nước về nông nghiệp bền vững và phát triển nông nghiệp bền vững: Rà soát các công trình kinh tế nông nghiệp về chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn, tiêu chí đánh giá phát triển nông nghiệp bền vững theo 3 phương diện kinh tế, xã hội và môi trường tại Việt Nam.
4. Nghiên cứu trong nước về phát triển nông nghiệp bền vững ở những địa phương có tốc độ CNH, HĐH cao: Điểm lại các đề tài nghiên cứu cụ thể tại các tỉnh, thành thuộc vùng kinh tế trọng điểm và Đồng bằng sông Hồng. Tác giả trích dẫn công trình của Phương Khánh (2019) về số liệu tăng trưởng kinh tế, tỷ trọng công nghiệp và GRDP bình quân đầu người tại tỉnh Vĩnh Phúc.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án lựa chọn giải quyết: Luận án tập trung giải quyết vấn đề thiếu vắng một nghiên cứu toàn diện, gắn kết khung lý luận và công cụ định lượng kinh tế để đánh giá tác động hai chiều của CNH, HĐH tốc độ cao đến phát triển nông nghiệp bền vững tại một tỉnh có địa hình chuyển tiếp đa dạng (gồm đồng bằng, trung du và miền núi) như Vĩnh Phúc. Luận án đi sâu phân tích từ cấp độ quản lý vĩ mô của chính quyền địa phương đến hiệu quả sản xuất kinh doanh vi mô của các hộ nông dân và chủ trang trại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

• Khái niệm: Phát triển nông nghiệp bền vững là quá trình phát triển kinh tế nông nghiệp đảm bảo kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế ổn định, nâng cao đời sống dân cư nông thôn (bền vững xã hội) và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường sinh thái (bền vững môi trường).
• Khung phân tích và mô hình: Luận án sử dụng "Mô hình tự đánh giá tiến độ về bền vững" (Hình 2.1 trong văn bản) và xác lập nội dung phát triển nông nghiệp bền vững trên 2 cấp độ:
  • Cấp vĩ mô: Chức năng định hướng của quản lý nhà nước thông qua quy hoạch sử dụng nguồn lực (đất đai, nhân lực), ban hành hệ thống cơ chế, chính sách hỗ trợ kinh tế và pháp lý (tín dụng, thuế, đầu tư cơ sở hạ tầng nông thôn, kiểm tra giám sát môi trường).
  • Cấp vi mô: Hoạt động sản xuất kinh doanh tại hộ nông dân, gia trại, trang trại, hợp tác xã và doanh nghiệp thông qua việc lựa chọn cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng chuyên môn hóa kết hợp phát triển tổng hợp; đầu tư ứng dụng công nghệ cao; giảm thiểu sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật độc hại và chất kích thích tăng trưởng.
• Khung phân tích định lượng vi mô: Luận án thiết lập mô hình hàm hồi quy phân tích các yếu tố tác động đến kết quả sản xuất kinh doanh của hộ nông dân: $$\text{Kết quả SXKD} = f(S, TS, CP, ON, CN, SNN)$$ Trong đó:
  • $S$: Diện tích đất tự nhiên của hộ
  • $TS$: Tổng giá trị tài sản phục vụ sản xuất
  • $CP$: Chi phí sản xuất
  • $ON$: Mức độ ô nhiễm môi trường do sản xuất nông nghiệp
  • $CN$: Mức độ ảnh hưởng của ô nhiễm và thị trường từ các khu, cụm công nghiệp
  • $SNN$: Số ngành nghề kinh doanh của hộ

Phương pháp tiếp cận

• Tiếp cận hệ thống: Xem xét nông nghiệp là một phân hệ trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân, có mối quan hệ tương tác hữu cơ với tiến trình CNH, HĐH của các ngành công nghiệp và dịch vụ.
• Tiếp cận từ vĩ mô đến vi mô: Kết hợp giữa quản lý nhà nước về chính sách, quy hoạch ở cấp tỉnh/huyện/xã với hành vi kinh tế của các chủ thể cơ sở (hộ nông dân, trang trại, hợp tác xã).
• Tiếp cận theo nguyên lý Nhân - Quả: Xác định tốc độ CNH, HĐH là nhân tố tác động (nguyên nhân), mức độ đạt được về tính bền vững kinh tế, xã hội, môi trường của nông nghiệp là kết quả.

Phương pháp thu thập dữ liệu

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ Thư viện Quốc gia, Thư viện Đại học Kinh tế Quốc dân, Tổng cục Thống kê, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Vĩnh Phúc, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phúc, Ban Chương trình xây dựng Nông thôn mới các cấp, các ấn phẩm sách báo và tạp chí chuyên ngành.
• Dữ liệu sơ cấp: Tiến hành điều tra chọn mẫu đại diện theo phân tầng địa hình và mức độ CNH, HĐH tại 4 huyện của tỉnh Vĩnh Phúc:
  • Huyện Sông Lô (đại diện vùng miền núi)
  • Huyện Tam Dương (đại diện vùng trung du)
  • Huyện Vĩnh Tường và Huyện Bình Xuyên (đại diện vùng đồng bằng) Tại mỗi huyện, chọn 2 xã có tốc độ CNH, HĐH cao để thực hiện khảo sát (tổng cộng 8 xã).
• Cơ cấu mẫu điều tra:
  • Phỏng vấn cán bộ quản lý: 80 người (40 cán bộ cấp huyện thuộc Phòng NN&PTNT, Phòng Tài nguyên & Môi trường, Hội Nông dân; 40 cán bộ chính quyền và đoàn thể cấp xã).
  • Khảo sát hộ nông dân và chủ trang trại: 240 người được phỏng vấn sâu (30 người/xã $\times$ 8 xã).
  • Điều tra bảng hỏi hoạt động sản xuất kinh doanh: 240 cơ sở kinh doanh nông nghiệp gồm hộ nông dân và chủ trang trại (30 cơ sở/xã $\times$ 8 xã).

Nhóm đối tượng điều tra	Địa bàn khảo sát	Quy mô mẫu (người/cơ sở)	Nội dung khảo sát chính
Cán bộ cấp huyện	4 huyện: Sông Lô, Tam Dương, Vĩnh Tường, Bình Xuyên	40 cán bộ	Đánh giá công tác quản lý, quy hoạch, thực thi chính sách và tác động của CNH, HĐH
Cán bộ cấp xã	8 xã có tốc độ CNH, HĐH cao thuộc 4 huyện	40 cán bộ	Triển khai quy hoạch đất nông nghiệp, sản xuất an toàn, kiểm tra môi trường cơ sở
Chủ hộ & chủ trang trại (Phỏng vấn)	8 xã thuộc 4 huyện điều tra (30 người/xã)	240 người	Nhận thức về nông nghiệp bền vững, thuận lợi và khó khăn khi CNH tốc độ cao
Hộ & cơ sở SXKD (Phiếu điều tra)	8 xã thuộc 4 huyện điều tra (30 cơ sở/xã)	240 hộ, trang trại	Dữ liệu đất đai ($S$), tài sản ($TS$), chi phí ($CP$), thu nhập, ô nhiễm ($ON$), ngành nghề ($SNN$)

Phương pháp phân tích và xử lý dữ liệu

• Phương pháp thống kê kinh tế: Phân tổ số liệu, vẽ đồ thị, lập bảng biểu so sánh chỉ số tuyệt đối, tương đối, tốc độ tăng trưởng và giá trị bình quân qua các mốc thời gian 2010–2019.
• Xử lý dữ liệu định lượng: Sử dụng phần mềm thống kê chuyên dụng SPSS và Microsoft Excel để tổng hợp dữ liệu, thống kê mô tả và ước lượng mô hình hàm hồi quy.
• Phương pháp chuyên gia: Tham vấn ý kiến của các nhà khoa học tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (Bộ môn Kinh tế nông nghiệp), các viện nghiên cứu và cán bộ quản lý thực tiễn tại tỉnh Vĩnh Phúc.
• Phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA): Tổ chức thảo luận nhóm, phỏng vấn trực tiếp nông dân tại các địa bàn khảo sát.
• Phương pháp dự báo: Áp dụng dự báo xu thế kinh tế - xã hội, biến đổi khí hậu và chuyển dịch nguồn lực đến năm 2030.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan các công trình liên quan đến đề tài luận án được nghiên cứu trong và ngoài nước

Chương 1 hệ thống hóa các ấn phẩm học thuật về phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện CNH, HĐH cao thành hai khối tài liệu ngoài nước và trong nước. Tác giả điểm luận các hướng nghiên cứu về tính tất yếu của phát triển bền vững trước áp lực cạn kiệt tài nguyên tự nhiên và ô nhiễm sinh thái; tác động của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại các vùng công nghiệp hóa nhanh; các phương thức phân bổ nguồn lực và chính sách hỗ trợ nông nghiệp. Trên cơ sở tổng hợp kết quả đã công bố, chương này làm rõ các vấn đề còn bỏ ngỏ về lý luận và thực tiễn, xác lập cơ sở khoa học để luận án đi sâu nghiên cứu trường hợp cụ thể tại tỉnh Vĩnh Phúc.

Chương 2: Cơ sở khoa học về phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa tốc độ cao

Chương 2 xây dựng hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn cho đề tài:

• Lý luận về phát triển nông nghiệp bền vững: Phân tích khái niệm, sự cần thiết khách quan của phát triển bền vững khi đối mặt với các hệ lụy lịch sử như phá rừng, thoái hóa đất, xói mòn, bạc màu, tích lũy nitrat ($NO_3$) và dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật.
• Các nội dung cốt lõi: (1) Quy hoạch và bố trí sử dụng hợp lý nguồn lực đất đai, nhân lực; (2) Xây dựng hệ thống chính sách kinh tế - pháp lý hỗ trợ hạ tầng, thu hút đầu tư ngoài ngành, thúc đẩy tích tụ đất đai và nông nghiệp công nghệ cao; (3) Bố trí cơ cấu cây trồng, vật nuôi dựa trên nguyên tắc kết hợp chuyên môn hóa với phát triển tổng hợp nhằm khai thác lợi thế so sánh và chu trình sinh học tương hỗ.
• Cơ sở thực tiễn: Phân tích kinh nghiệm phát triển nông nghiệp bền vững tại các địa phương có tốc độ CNH, HĐH cao của một số quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới và một số tỉnh thành trong nước, từ đó đúc kết bài học kinh nghiệm áp dụng cho tỉnh Vĩnh Phúc.

Chương 3: Thực trạng phát triển nông nghiệp bền vững ở tỉnh Vĩnh Phúc những năm 2010 - 2019

Chương 3 tập trung phân tích thực trạng kinh tế - xã hội và đánh giá mức độ bền vững của nông nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc qua hệ thống số liệu thứ cấp và dữ liệu điều tra sơ cấp:

• Đặc điểm địa bàn: Tỉnh Vĩnh Phúc có diện tích tự nhiên $1.371\text{ km}^2$, đất nông nghiệp chiếm xấp xỉ 45%; dân số gần 1,2 triệu người, dân số nông thôn chiếm 86%. Địa hình phân bố thành 3 vùng rõ rệt (đồng bằng, trung du, miền núi).
• Tốc độ tăng trưởng kinh tế: Giai đoạn 1997–2018, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân đạt 14,9%/năm. Năm 2019, tăng trưởng kinh tế đạt 8,05%; tỷ trọng công nghiệp chiếm 48,34%; quy mô GRDP đạt 118,4 nghìn tỷ đồng; GRDP bình quân đầu người đạt 102,5 triệu đồng/người/năm (4.460 USD).

Chỉ tiêu kinh tế - xã hội tỉnh Vĩnh Phúc	Giá trị / Tỷ lệ nêu trong luận án
Diện tích tự nhiên	$1.371\text{ km}^2$
Tỷ lệ đất nông nghiệp	Xấp xỉ $45%$ diện tích tự nhiên
Quy mô dân số	Gần $1,2\text{ triệu người}$
Tỷ lệ dân số khu vực nông thôn (2019)	$86%$ (cả nước là $64,26%$)
Tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân (1997–2018)	$14,9%/\text{năm}$
Tốc độ tăng trưởng GRDP năm 2019	$8,05%$
Tỷ trọng ngành công nghiệp năm 2019	$48,34%$
Quy mô GRDP theo giá hiện hành (2019)	$118,4\text{ nghìn tỷ đồng}$
GRDP bình quân đầu người (2019)	$102,5\text{ triệu đồng/người/năm (4.460 USD)}$

• Hệ thống bảng và biểu đồ phân tích thực trạng trong chương 3:
  • Bảng 3.1: Các loại đất tự nhiên của tỉnh Vĩnh Phúc.
  • Bảng 3.2: Dân số và lao động tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2010–2019.
  • Bảng 3.3: Một số chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2010–2019.
  • Bảng 3.4: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế giai đoạn 2010–2019.
  • Bảng 3.5, 3.6, 3.7, 3.8: Tăng trưởng và tốc độ tăng giá trị sản xuất (GTSX) ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản 2010–2019.
  • Bảng 3.9, 3.10: GTSX và cơ cấu GTSX ngành nông, lâm, thủy sản và nông nghiệp theo giá hiện hành.
  • Biểu đồ 3.1, 3.2, 3.3: Đánh giá tác động của CNH, HĐH từ quy hoạch đến phát triển nông nghiệp bền vững và kết quả triển khai quy hoạch rau an toàn từ khảo sát cán bộ xã, huyện.
  • Biểu đồ 3.4, 3.5: Giá trị sản xuất và tốc độ tăng trưởng GTSX nông nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc.
• Kết quả khảo sát vi mô: Đánh giá tác động hai chiều của các khu, cụm công nghiệp đến kết quả sản xuất kinh doanh của 240 hộ nông dân thông qua ước lượng mô hình hàm hồi quy; chỉ rõ các điểm nghẽn về ô nhiễm môi trường nông thôn, manh mún đất đai và hạn chế trong liên kết chuỗi giá trị nông sản.

Chương 4: Phương hướng và các giải pháp đẩy mạnh phát triển nông nghiệp bền vững ở tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2021 - 2030

Chương 4 đưa ra các dự báo bối cảnh quốc tế, hội nhập kinh tế, tác động của biến đổi khí hậu, xu hướng CNH, HĐH và biến động nguồn lực phát triển nông nghiệp. Trên cơ sở đó, luận án xác lập hệ thống quan điểm, mục tiêu và 8 nhóm giải pháp cụ thể đến năm 2030:

1. Kết hợp công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức với xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật về đất đai và môi trường nông nghiệp.
2. Thực hiện quy hoạch, rà soát quy hoạch và tổ chức lại không gian sản xuất theo hướng bền vững.
3. Đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ và phát triển nông nghiệp công nghệ cao.
4. Đầu tư nâng cấp hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật nông thôn.
5. Đổi mới và hoàn thiện chính sách đất đai nhằm tạo điều kiện tích tụ, tập trung ruộng đất hợp lý.
6. Đẩy mạnh đào tạo nghề và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông nghiệp, nông thôn.
7. Mở rộng phát triển thị trường, xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu cho nông sản phát triển bền vững.
8. Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu lực quản lý và hỗ trợ kinh tế của Nhà nước đối với phát triển nông nghiệp bền vững.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

1. Luận án khẳng định phát triển nông nghiệp bền vững là xu thế khách quan của các quốc gia và địa phương, bắt nguồn từ đặc tính sinh học của ngành nông nghiệp, tính ưu việt của phương thức phát triển bền vững và thực trạng suy giảm, cạn kiệt tài nguyên canh tác.
2. Xác lập khung lý thuyết tiếp cận phát triển nông nghiệp bền vững đồng thời ở 2 cấp độ: Quản lý vĩ mô của Nhà nước và hoạt động kinh doanh vi mô tại các cơ sở nông nghiệp, gắn kết tầm nhìn dài hạn với kỹ thuật tổ chức sản xuất cụ thể.
3. Chỉ rõ trong điều kiện CNH, HĐH tốc độ cao, phát triển nông nghiệp bền vững chịu sự chi phối mạnh mẽ và mang tính đặc thù; CNH và HĐH tốc độ cao vừa tạo nền tảng hạ tầng, thị trường và sức lan tỏa cho nông nghiệp công nghệ cao, vừa tạo áp lực thu hẹp tư liệu sản xuất và ô nhiễm môi trường.
4. Bổ sung khung đánh giá phát triển nông nghiệp bền vững trong bối cảnh CNH, HĐH tốc độ cao: bên cạnh hệ thống chỉ tiêu 3 trụ cột (kinh tế, xã hội, môi trường), cần lượng hóa mức độ tác động của các nhân tố CNH, HĐH đến kết quả sản xuất kinh doanh nông nghiệp.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

1. Tổng kết có hệ thống bài học kinh nghiệm phát triển nông nghiệp bền vững từ các quốc gia, vùng lãnh thổ và các địa phương có tốc độ CNH, HĐH cao trong nước để vận dụng vào điều kiện cụ thể của tỉnh Vĩnh Phúc.
2. Đánh giá toàn diện thực trạng tỉnh Vĩnh Phúc: khẳng định phát triển nông nghiệp bền vững đã đạt kết quả bước đầu nhưng tính bền vững chưa cao; các cơ hội tích cực từ CNH, HĐH chưa được khai thác triệt để, trong khi các tác động tiêu cực về môi trường và phân hóa xã hội chưa được kiểm soát toàn diện; từ đó đề xuất hệ thống 8 nhóm giải pháp đồng bộ giai đoạn 2021–2030.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án tập trung khảo sát trường hợp điển hình tại tỉnh Vĩnh Phúc với chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2010–2019 và số liệu điều tra vi mô năm 2020 trên cỡ mẫu 240 hộ, trang trại và 80 cán bộ quản lý thuộc 4 huyện; chưa mở rộng so sánh định lượng trực tiếp với toàn bộ các tỉnh có tốc độ CNH cao khác trong vùng Đồng bằng sông Hồng.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục theo dõi, cập nhật chuỗi số liệu thực tế giai đoạn sau 2020 khi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (như CPTPP) và các biến động kinh tế - môi trường mới tác động sâu rộng hơn đến chuỗi cung ứng nông sản bền vững.

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Quản trị kinh doanh nông nghiệp và Quản lý kinh tế: Luận án cung cấp khung lý thuyết chi tiết, phương pháp luận kết hợp tiếp cận vĩ mô - vi mô, cùng mô hình hàm hồi quy vi mô ứng dụng SPSS trong phân tích kinh tế hộ.
• Đối với các nhà hoạch định chính sách, cơ quan quản lý nhà nước (Sở NN&PTNT, Sở TN&MT, Sở KH&ĐT, UBND các cấp tại tỉnh Vĩnh Phúc và các địa phương có tốc độ CNH cao): Luận án là tài liệu tham khảo thực tiễn trong công tác xây dựng quy hoạch nông nghiệp, điều chỉnh chính sách đất đai, kiểm soát ô nhiễm môi trường nông thôn và bố trí cơ cấu cây trồng, vật nuôi chủ lực.

Câu hỏi thường gặp

1. Địa bàn và đối tượng nào được lựa chọn để điều tra khảo sát sơ cấp trong luận án?
   Luận án chọn khảo sát tại 4 huyện đại diện cho 3 vùng địa hình của tỉnh Vĩnh Phúc: Sông Lô (miền núi), Tam Dương (trung du), Vĩnh Tường và Bình Xuyên (đồng bằng). Tại mỗi huyện chọn 2 xã có tốc độ CNH, HĐH cao. Đối tượng khảo sát gồm 80 cán bộ quản lý (40 cấp huyện, 40 cấp xã), 240 chủ hộ/trang trại phỏng vấn sâu và 240 cơ sở sản xuất kinh doanh nông nghiệp thực hiện phiếu điều tra bảng hỏi.

2. Mô hình hàm hồi quy trong luận án sử dụng các biến số nào để phân tích kết quả sản xuất kinh doanh của hộ?
   Mô hình xem xét mối tương quan giữa kết quả sản xuất kinh doanh của hộ điều tra với các biến số: diện tích đất tự nhiên ($S$), tổng giá trị tài sản cho sản xuất ($TS$), chi phí sản xuất ($CP$), mức độ ô nhiễm môi trường do sản xuất nông nghiệp ($ON$), mức độ ảnh hưởng của ô nhiễm và thị trường từ các khu, cụm công nghiệp ($CN$), và số ngành nghề kinh doanh của hộ ($SNN$).

3. Số liệu kinh tế và công nghiệp hóa của tỉnh Vĩnh Phúc được nêu trong luận án là bao nhiêu?
   Giai đoạn 1997–2018, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân của tỉnh đạt 14,9%/năm. Năm 2019, tăng trưởng kinh tế đạt 8,05%; tỷ trọng công nghiệp chiếm 48,34%; tổng quy mô GRDP đạt 118,4 nghìn tỷ đồng; GRDP bình quân đầu người đạt 102,5 triệu đồng/người/năm (4.460 USD), gấp 1,5 lần mức bình quân cả nước.

4. Nội dung phát triển nông nghiệp bền vững được luận án xác lập gồm các trụ cột nào?
   Luận án xác lập nội dung phát triển bền vững theo 3 phương diện (kinh tế, xã hội, môi trường) và 2 cấp độ: quản lý nhà nước vĩ mô (quy hoạch nguồn lực đất đai, ban hành chính sách hỗ trợ tín dụng, thuế, hạ tầng) và quản trị kinh doanh vi mô (chuyên môn hóa kết hợp phát triển tổng hợp cơ cấu cây trồng, vật nuôi; ứng dụng công nghệ cao; giảm thiểu hóa chất độc hại).

5. Luận án đề xuất các nhóm giải pháp trọng tâm nào cho tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2021–2030?
   Luận án đề xuất 8 nhóm giải pháp: (1) Tuyên truyền kết hợp xử lý vi phạm đất đai, môi trường; (2) Rà soát, thực hiện quy hoạch sản xuất; (3) Phát triển khoa học công nghệ và nông nghiệp công nghệ cao; (4) Xây dựng hạ tầng nông thôn; (5) Hoàn thiện chính sách đất đai; (6) Đào tạo nguồn nhân lực; (7) Phát triển thị trường tiêu thụ; (8) Tăng cường quản lý nhà nước và sự lãnh đạo của Đảng.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Phùng Chí Cường đã hệ thống hóa cơ sở khoa học về phát triển nông nghiệp bền vững trong bối cảnh CNH, HĐH tốc độ cao tại cấp tỉnh. Bằng việc kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng trên mẫu khảo sát 240 hộ, trang trại cùng 80 cán bộ quản lý tại tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2010–2019, công trình đã làm rõ các tác động hai chiều của CNH, HĐH đến tăng trưởng kinh tế nông nghiệp, chuyển dịch lao động và môi trường sinh thái. Hệ thống 8 nhóm giải pháp và các kiến nghị chính sách được luận án đề xuất là căn cứ khoa học phục vụ công tác quy hoạch, điều hành phát triển nông nghiệp bền vững tại tỉnh Vĩnh Phúc và các địa phương có điều kiện tương đồng đến năm 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU 2, 20246:49:21 PM6:49:21 PM218Wednesday, June 12, 20246:49:21 PM6:49:21 PM218Wednesday, June 12, 2024 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Việt Nam là một nước nông nghiệp, với 64,26% dân số sống ở nông thôn dai hoa toc do cao Nghien cuuphụ (2019) và truong thuộchop tinhvào chính Vinh PhucPhat nông nghiệp. trien nong Vì vậy vấnnghiep đề phátben vung triển trong nông dieu kien cong ngh nghiệp, nhất là phát dai hoa toc do cao Nghien cuu triển nông truong hopnghiệp bền vững tinh Vinh đáp ứng PhucPhat nhu trien cầu nghiep nong nông sản, bennâng caotrong vung thu nhập dieu kien cong ngh cho người nông dân luôn được Đảng và Nhà nước coi trọng và là một trong những 2, 20246:49:15 PM6:49:15 mục tiêuPM218Wednesday, June 12, hàng đầu trong sự nghiệp 20246:49:15 công nghiệp hóa,PM6:49:15 hiện đại hóaPM218Wednesday, (CNH, HĐH), đặc June 12, 2024 biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng mạnh theo xu hướng tiêu cực. dai hoa toc do cao Nghien cuu truong hop tinh Vinh PhucPhat trien nong nghiep ben vung trong dieu kien cong ngh Ở Việt Nam, CNH, HĐH đã và đang tác động toàn diện, sâu sắc đến nông dai hoa toc do cao Nghien cuu truong hop tinh Vinh PhucPhat trien nong nghiep ben vung trong dieu kien cong ngh nghiệp, nông thôn theo những chiều hướng khác nhau.

Một mặt quá trình đó đã và đang tạocuu dai hoa toc do cao Nghien ra những truongcơ hophội, những tinh Vinh thời cơ để chuyển PhucPhat nôngnghiep trien nong nghiệpben sangvung sản trong xuất hàng dieu kien cong ngh hoá, để khai thác các nguồn lực trong nông thôn vào các hoạt động kinh tế xã hội; từng dai hoa toc do cao Nghien cuucao bước nâng truong hop tinh đời sống vật Vinh PhucPhat chất tinh trien thần cho dânnong nghiep cư nông ben thôn và vung trongnông xây dựng dieu kien cong ngh thôn mới. Mặt khác, quá trình đó cũng tạo ra sự phân hoá giàu nghèo trong khu vực nông thôn, thu hẹp các nguồn lực cho các hoạt động phi nông nghiệp, tạo sức ép về lao động, việc làm đối với bộ phận khá lớn nông dân và gây những tác động xấu về môi trường. Những biến đổi đó tác động theo những mức độ khác nhau tùy theo tốc độ của CNH, HĐH và chúng cần được phân tích để triệt để khai thác những thời cơ, hạn chế những dai hoa toc do cao Nghien cuumặt trái một truong hop cách chủ động tinh Vinh tránh gây PhucPhat triennhững nongtổn hại xấu nghiep benvềvung mặt trong kinh tếdieu xã kien cong ngh hội cho nông nghiệp, từ đó giúp nông nghiệp phát triển một cách bền vững. dai hoa toc do cao Nghien cuu truong hop tinh Vinh PhucPhat trien nong nghiep ben vung trong dieu kien cong ngh Đối với nông nghiệp, phát triển bền vững đã trở thành xu thế mang tính tất yếu dai hoa toc do cao Nghien cuuvề truong nông hop tinh vaiVinh PhucPhat trien ngày nongcàng nghiep cao,ben vung khi trong nguồndieu lực kien cong ngh eu kien cong nghiep hoa hien dai hoa toc do cao Nghien cuu truong ho do nhu cầu sản và trò của nông nghiệp trong tự nhiêncuu dai hoa toc do cao Nghien ngày càng bị truong khai hop tinhthác cạnPhucPhat Vinh kiệt, do tác động trien củanghiep nong sự phátben triểnvung các trong ngành dieu phi kien cong ngh nông nghiệp và sự biến đổi khí hậu theo chiều hướng ngày càng tiêu cực, do môi trường sinh thái ngày càng bị ô nhiễm.

Để phát triển nông nghiệp bền vững, cần đánh giá những xu hướng và tác động của các xu hướng trên đến phát triển nông nghiệp bền vững như là những yêu cầu mang tính cấp bách. Ở Việt Nam, với ví trí địa lý đặc thù, những điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội thuận lợi, nhiều địa phương xuất phát điểm chủ yếu dựa vào nông nghiệp, đã có những bước chuyển biến vượt bậc, hình thành nên nhóm các địa phương có tốc độ CNH, dai hoa toc do cao Nghien HĐH cao,cuutrong truong hop đó có tinh tỉnh Vinh Vĩnh PhucPhat Phúc. trien Phần lớn cácnong nghiepnày địa phương bennằm vung trongđồng ở vùng dieu kien cong ngh bằng, trong dai hoa toc do cao Nghien nhóm các cuu truong hopđịa phương tinh thuộc các trien Vinh PhucPhat vùngnong kinh nghiep tế trọngben điểm. Ở những vung địa kien cong ngh trong dieu phương này, tốc độ CNH, HĐH không chỉ tạo nên những biến đổi nhanh và mạnh về Phat 2, 20246:49:14 PM6:49:14 kinh trien hội,nong nghiep tế, PM218Wednesday, xã mà còn ben tạo nên vung June trong 12,yếu những dieuđộng 20246:49:14 tố tác kienPM6:49:14 congchiều nhiều nghiep hoa hientriển dai bền PM218Wednesday, đến sự phát hoa toc Junedo12, cao2024 Ng dai hoa toc do cao Nghien cuu truong hop tinh Vinh PhucPhat 2 trien nong nghiep ben vung trong dieu kien cong ngh at trien 2, nong nghiep 20246:49:18 ben vung trong PM6:49:18 dieu kien cong nghiep PM218Wednesday, hoa hien June 12, dai hoa toc do cao 20246:49:18 Nghien cuuPM218Wednesday, PM6:49:18 truong hop tinh Vinh Phuc June 12, 2024 2182412066:49:13 PM6:49:13 PM2182412066:49:13 PM6:49:13 PM2182412066:49:13 PM6:49:13 PM vững của ngành nông nghiệp và các ngành kinh tế nông thôn.

Những tác động đó cần 2, 20246:49:21 PM6:49:21 PM218Wednesday, June 12, 20246:49:21 PM6:49:21 PM218Wednesday, June 12, 2024 được nghiên cứu kỹ để có những giải pháp có cơ sở khoa học, đồng bộ và khả thi để khai thác các tác động tích cực và hạn chế những tác động tiêu cực của CNH. cuu Phúc dai hoa toc do cao NghienVĩnh truonglà hop Tỉnhtinh có địa Vinhhình đa dạng,trien PhucPhat có cảnong bằng, trung đồngnghiep du và trong ben vung miền dieu núi. kien cong ngh Với diện tích 1.371 km2, trong đó diện tích đất nông nghiệp xấp xỉ 45%; dân số gần dai hoa toc do cao Nghien cuu truong hop tinh Vinh PhucPhat trien nong nghiep ben vung trong dieu kien cong ngh 1,2 triệu người, trong đó dân số nông thôn chiếm 86%. Tốc độ tăng trưởng kinh tế qua các giaiPM218Wednesday, 2, 20246:49:15 PM6:49:15 đoạn luôn đạt ở mứcJune cao; đặc biệt có năm tăng 12, 20246:49:15 trưởng kinh PM6:49:15 tế đạt trên 20%.

June 12, 2024 PM218Wednesday, Bình quân giai đoạn 1997-2018, tốc độ tăng trưởng kinh tế (GRDP) đạt 14,9%/năm, dai hoa toc do cao Nghien cuu truong hop tinh Vinh PhucPhat trien nong nghiep ben vung trong dieu kien cong ngh nguồn thu ngân sách đến 10. Năm 2019, tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 8,05%; cuu dai hoa toc do cao Nghien tỷ trọng công truong nghiệp hop chiếm tinh Vinh 48,34%; trien PhucPhat quy mô GRDP nong theo nghiep giávung ben hiệntrong hành dieu của kien cong ngh tỉnh đạt 118,4 nghìn tỷ đồng, đưa giá trị GRDP bình quân đầu người đạt 102,5 triệu dai hoa toc do cao Nghien cuu truong hop tinh Vinh PhucPhat trien nong nghiep ben vung trong dieu kien cong ngh đồng/người/năm (4.460 USD), gấp 1,5 lần so với bình quân chung của cả nước (Phươngcuu dai hoa toc do cao Nghien Khánh, 2019). truong Vì vậy, hop tinh VinhVĩnh Phúc được PhucPhat triencoi là địa nong phương nghiep ben có tốctrong vung độ CNH, dieu kien cong ngh HĐH hóa cao. Quá trình CNH, HĐH ở Vĩnh Phúc đã tạo điều kiện thúc đẩy sự phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững.

Trên thực tế, Vĩnh Phúc đã tạo nguồn ngân sách vào phát triển nông nghiệp. Nhờ đó, nông nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc có bước phát triển khá vững chắc. Tuy nhiên bên cạnh những tác động tích cực, sự phát triển nhanh của CNH, HĐH đã tạo nên sự phát triển thiếu bền vững của nông nghiệp, phân hoá dai hoa toc do cao Nghien cuu truong hop tinh Vinh PhucPhat trien nong nghiep ben vung trong dieu kien cong ngh giàu nghèo, các điều kiện sống, môi trường sống… giữa khu vực kinh tế nông thôn so với khu cuu dai hoa toc do cao Nghien vực truong kinh tếhop đô thị tinhvàVinh các PhucPhat khu công nghiệp. Từ thực trien nong tế trên, nghiep tôi đãtrong ben vung lựa chọn dieu kien cong ngh “Phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa tốc dai hoa toc do cao Nghien cuu truong hop tinh Vinh PhucPhat trien nong nghiep ben vung trong dieu kien cong ngh eu kien cong nghiep hoa hien dai hoa toc do cao Nghien cuu truong ho độ cao - Nghiên cứu trường hợp tỉnh Vĩnh Phúc ” làm đề tài luận án tiến sĩ.

dai hoa toc do cao Nghien cuu truong hop tinh Vinh PhucPhat trien nong nghiep ben vung trong dieu kien cong ngh 2. Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu chung Nghiên cứu cơ sở khoa học về phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện CNH, HĐH tốc độ cao; đánh giá đúng thực trạng phát triển nông nghiệp bền vững các năm 2010 - 2019, đề xuất các giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2030 nhằm khai thác các tác động tích cực và hạn chế các tác động tiêu cực của CNH, HĐH tốc độ cao đến sự phát triển bền vững của nông nghiệp. dai hoa toc do cao Nghien cuu truong hop tinh Vinh PhucPhat trien nong nghiep ben vung trong dieu kien cong ngh 2.

Mục tiêu cụ thể dai hoa toc do cao Nghien cuu truong hop tinh Vinh PhucPhat trien nong nghiep ben vung trong dieu kien cong ngh Một là, hệ thống hóa và xác lập cơ sở khoa học về phát triển nông nghiệp bền vững tạiPM218Wednesday, Phat 2, 20246:49:14 PM6:49:14 tỉnh, nong trien thànhnghiep phố trong benđiều vung June kiện 12, CNH, trong dieuHĐH tốc cao, PM218Wednesday, kienPM6:49:14 20246:49:14 cong trong độ nghiep hoađó làmdai hien rõ hoa tác toc Junedo12, cao2024 Ng dai hoa toc do cao Nghien cuu truong hop tinh Vinh PhucPhat 3 trien nong nghiep ben vung trong dieu kien cong ngh at trien 2, nong nghiep 20246:49:18 ben vung trong PM6:49:18 dieu kien cong nghiep PM218Wednesday, hoa hien June 12, dai hoa toc do cao 20246:49:18 Nghien cuuPM218Wednesday, PM6:49:18 truong hop tinh Vinh Phuc June 12, 2024 2182412066:49:13 PM6:49:13 PM2182412066:49:13 PM6:49:13 PM2182412066:49:13 PM6:49:13 PM động của CNH, HĐH đến sự phát triển bền vững của nông nghiệp. Những nội dung 2, 20246:49:21 PM6:49:21 PM218Wednesday, June 12, 20246:49:21 PM6:49:21 PM218Wednesday, June 12, 2024 cần can thiệp đến khai thác tác động tích cực, hạn chế tác động tiêu cực. Nghiên cứu kinh nghiệm phát triển nông nghiệp bền vững ở trong và ngoài nước và rút ra bài học kinh nghiệm cho tỉnh, thành phố có tốc độ CNH, HĐH cao. dai hoa toc do cao Nghien cuu truong hop tinh Vinh PhucPhat trien nong nghiep ben vung trong dieu kien cong ngh Hai là, đánh giá thực trạng phát triển nông nghiệp bền vững ở tỉnh Vĩnh Phúc - dai hoa toc do cao Nghien cuu có địa phương truong hop tốc độ tinh HĐH CNH, Vinh PhucPhat cao; chỉ ra trien nongcủa tác động nghiep CNH,ben HĐHvung đếntrong dieu kien cong ngh quá trình phát triển nông nghiệp bền vững trên những phương diện: thành tựu, hạn chế và tìm ra 2, 20246:49:15 PM6:49:15 PM218Wednesday, June 12, 20246:49:15 PM6:49:15 PM218Wednesday, June 12, 2024 những nguyên nhân.