CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NHẬP KHẨU HÀNG HÓA 1.Khái niệm nhập khẩu Hàng nhập khẩu được định nghĩa đó là một sản phẩm được một nước mua từ thị trường toàn cầu và được lưu hành tại nước mua. Không quan trọng hàng hóa được sản xuất bởi ai, ở đâu đi nữa chỉ cần có giấy cấp phép sản xuất tại một nước trên thị trường quốc tế, được nhập khẩu theo quy định nhập khẩu hàng hóa của nước mua thì được gọi là hàng hóa nhập khẩu. Nhập khẩu hàng hóa – một hoạt động cơ bản của kinh doanh thương mại quốc tế trong nền kinh tế thị trường.
Vậy nhập khẩu theo định nghĩa thông thường là những giao dịch liên quan về hàng hóa, dịch vụ từ một nguồn bên ngoài thông qua đường biên giới quốc gia. Đây là hoạt động kinh doanh trên phạm vi quốc tế được điều hành dưới một hệ thống, bao gồm các tổ chức bên trong lẫn bên ngoài quốc gia nhập khẩu. Sự trao đổi hàng hóa, nguyên vật liệu, dịch vụ này sẽ dựa trên nguyên tắc trao đổi ngang giá mà tiền tệ được dùng làm môi giới. Đối với Việt Nam thường hiểu nhập khẩu một cách đơn giản đó là việc nhập hàng hóa, nguyên vật liệu từ các quốc gia khác trên thế giới về Việt Nam để tiêu thụ hoặc đáp ứng cho nhu cầu sản xuất hoặc tái xuất với mục đích thu lợi nhuận.
Theo điều 28 khoản 2 luật thương mại 2005 của Việt Nam đó là nhập khẩu hàng hóa được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật. Bên cạnh đó ta có một vài loại định nghĩa khác về nhập khẩu đó là: Nhập khẩu song song: Là một dạng nhập khẩu mà không thông qua đại lý có liên quan về công việc thương mại. Vì không thông qua đại lý uy tín nào nên lai lịch hàng thường không rõ ràng, nguy cơ cao là hàng giả, hàng nhái. Nhập khẩu phi mậu dịch: Là một dạng nhập khẩu không nhằm mục đích kinh doanh.
Thông thường là các hàng do các quốc gia bên ngoài tài trợ không 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hoàn lại, hàng do Việt kiều, học sinh, sinh viên, người công tác nước ngoài mang về, hoạc đồ do khách du lịch nước ngoài mang đến. Nhập khẩu mậu dịch: Là một dạng nhập khẩu nhằm mục đích sản xuất, kinh doanh mua bán nhằm tạo ra chi phí, lợi nhuận. Còn hai loại nhập khẩu khác phổ biến hơn 3 loại trên đó là nhập khẩu chính ngạch và nhập khẩu tiểu ngạch và chúng có sự khác biệt rất rõ rệt.1: Bảng so sánh sự khác nhau giữa nhập khẩu chính ngạch và nhập khẩu tiểu ngạch Nhập khẩu chính ngạch Nhập khẩu tiểu ngạch Tiêu chí Là hoạt động trao đổi mua bán Là hoạt động trao đổi mua bán của các doanh nghiệp, thương của người dân sinh sống gần Định nghĩa lái với các nước có đường biên đường biên giới giữa 2 nước giới sát nước nhập khẩu Quy mô lớn, thủ tục yêu cầu Thủ tục đơn giản, dễ dàng, chi Đặc điểm cẩn thận, nghiêm ngặt hơn phí vận chuyển thấp Yêu cầu kí hợp đồng Không yêu cầu kí hợp đồng Hợp đồng 1. Các hình thức nhập khẩu hàng hóa 1.
Nhập khẩu trực tiếp Nhập khẩu trực tiếp là phương thức tham gia thương mại quốc tế trong đó khi tham gia phương thức này hai doanh nghiệp, công ty bên mua và bên bán trực tiếp giao dịch và thương lượng kí kết hợp đồng với nhau. Không bị ràng buộc bới đơn vị trung gian nào. Hoạt động nhập khẩu trực tiếp là hình thức nhập khẩu độc lập của một doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên cơ sở nghiên cứu kỹ thị trường trong và ngoài nước, tính toán đầy đủ các chi phí đảm bảo kinh doanh có lãi, đúng phương hướng, chính sách luật pháp của Nhà nước cũng như quốc tế. Trong hoạt động nhập khẩu tự doanh, doanh nghiệp hoàn toàn nắm quyền chủ động và phải tự tiến hành các nghiệp vụ của hoạt động nhập khẩu từ nghiên cứu thị 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trường, lựa chọn bạn hàng, lựa chọn phương thức giao dịch, đến việc ký kết và thực hiện hợp đồng.
Doanh nghiệp phải tự bỏ vốn để chi trả các chi phí phát sinh trong hoạt động kinh doanh và được hưởng toàn bộ phần lãi thu được cũng như phải tự chịu trách nhiệm nếu hoạt động đó thua lỗ. Khi nhập khẩu tự doanh thì doanh nghiệp được trích kim ngạch nhập khẩu, khi tiêu thụ hàng nhập khẩu doanh nghiệp phải chịu thuế doanh thu, thuế lợi tức. Thông thường, doanh nghiệp chỉ cần lập một hợp đồng nhập khẩu với nước ngoài, còn hợp đồng tiêu thụ hàng hoá trong nước thì sau khi hàng về sẽ lập. Do đó nói tóm lại bên nhập khẩu muốn sử dụng hình thức nhập khẩu trực tiếp thì cần nghiên cứu kĩ thị trường, tìm kiếm đối tác phù hợp, kí kết và thực hiện hợp động dưới hình thức tự bỏ vốn và chịu mọi rủi ro và chi phí trong giao dịch.
Ưu điểm của nhập khẩu trực tiếp • Được trực tiếp tiếp xúc với thị trường quốc tế do đó có thể tìm hiểu và nắm bắt nhanh chóng tình hình của thị trường và nhu cầu thị trường từ đó có phương án thích hợp với từng thị trường cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh. • Chủ động hơn trong hoạt động nhập khẩu vì tự làm tự thực hiện và chấp nhận mọi rủi ro từ đó có thêm nhiều kinh nghiệm trong hoạt động nhập khẩu. Nhược điểm của nhập khẩu trực tiếp • Khoảng cách giữa ngưới mua và người bán rất rộng lớn nên khi thực hiện hoạt động nhập khẩu có thể gặp nhiều rủi ro không dự đoán, lường trước được. • Chi phí tốn kém do vậy chỉ thực hiện khi có đủ số lượng hàng lớn.
• Thị trường thường xuyên thay đổi khó nắm bắt khi thiếu kinh nghiệm. Nhập khẩu ủy thác Nhập khẩu ủy thác hay còn gọi là nhập khẩu gián tiếp là hoạt động dịch vụ thương mại không chỉ có sự tham gia của bên mua và bên bán mà có cả một bên thứ 3 - đơn vị trung gian. Đơn vị trung gian nhận sự ủy thác nhập khẩu 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bằng hợp đồng ủy thác và thực hiện hoạt đồng nhập khẩu theo các điều khoản trong hợp đồng. Hay hiểu rõ hơn về định nghĩa đó là hoạt động nhập khẩu uỷ thác là hoạt động nhập khẩu hình thành giữa một doanh nghiệp hoạt động trong nước có ngành hàng kinh doanh một số mặt hàng nhập khẩu nhưng không đủ điều kiện về khả năng tài chính, về đối tác kinh doanh và một vài vấn đề liên quan khác nên đã uỷ thác cho doanh nghiệp có chức năng trực tiếp giao dịch ngoại thương tiến hành nhập khẩu hàng hoá theo yêu cầu của mình.
Bên nhận uỷ thác phải tiến hành đàm phán với nước ngoài để làm thủ tục nhập khẩu theo yêu cầu của bên uỷ thác và được hưởng một hoa hồng gọi là phí uỷ thác. Quan hệ giữa doanh nghiệp uỷ thác và doanh nghiệp nhận uỷ thác được quy định đầy đủ trong hợp đồng uỷ thác. Phần lớn các doanh nghiệp lựa chọn hình thức nhập khẩu ủy thác do các nguyên nhân như các doanh nghiệp nhỏ hoặc mới thành lập chưa có kinh nghiệm và chưa am hiểu về thương mại quốc tế, hoặc chưa đủ tư cách pháp nhân. Có hai loại doanh nghiệp trung gian đó là doanh nghiệp trung gian trong nước và doanh nghiệp trung gian ngoài nước.
❖ Doanh nghiệp trung gian trong nước là hình thức mà bên nhập khẩu lựa chọn một đơn vị doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong quốc gia của mình để ủy thác. Áp dụng cho thị trường quốc tế nhỏ, các doanh nghiệp nhập khẩu chưa muốn thực sự liên quan đến sự phức tạp của thị trường quốc tế. Những doanh nghiệp đó thường là những đối tượng như: • Công ty quản lý xuất nhập khẩu • Công ty thương mại • Công ty bán hàng bổ sung • Nhà môi giới trong nước • Văn phòng thu mua ❖ Doanh nghiệp trung gian ngoài nước là hình thức mà bên nhập khẩu lựa chọn một đơn vị doanh nghiệp xuất nhập khẩu ngoài nước để ủy thác. Với mong muốn tạo một sự liên kết với thị trường lớn hơn thị 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trường trong nước để hoạt động hiệu quả hơn.
Việc lựa chọn này giúp doanh nghiệp tiếp cận gần hơn với thị trường nước ngoài và giảm đi các rào cản về ngôn ngữ, sự phân phối trực tiếp, các mối giao tiếp và vấn đề tài chính. Các đối tượng trung gian nước ngoài như: • Đại diện của nhà sản xuất ở nước ngoài • Nhà phân phối nước ngoài • Đại lý điều hàng và tư sản mại bản • Nhà buôn • Người môi giới nhập khẩu, người bán buôn và người bán lẻ 1. Buôn bán đối lưu Buôn bán đối lưu hay còn gọi là nhập khẩu hàng đổi hàng, được thực hiện song song với hoạt động xuất khẩu. Hình thức này không dùng tiền tệ mà dùng hàng hóa làm phương tiện trao đổi.
Với hình thức này các mặt hàng được định đồng giá với nhau. Tức khi nhập khẩu hàng hóa hoặc một sản phẩm nào đó từ nước ngoài thì doanh nghiệp trong nước thay vì trả phí tiền tệ sẽ thanh toán bằng cách xuất khẩu cho họ một lượng hàng hóa khác có giá trị tương đương. Thông thường loại hình nhập khẩu này thường được các nước đang phát triển áp dụng rộng rãi. Trong hình thức này đồng tiền chỉ đóng chức năng tính toán chứ không được sử dụng với vai trò là chức năng thanh toán.
Dưới góc độ ngoại thương hình thức này không làm thay đổi tăng hay giảm cán cân thương mại của các quốc gia tham gia, hoạt động nhập khẩu buôn bán đối lưu chỉ đóng vai trò hỗ trợ cho quan hệ trao đổi đó. Đặc tính cân bằng của buôn bán đối lưu là: • Cân bằng về mặt hàng • Cân bằng về giá cả • Cân bằng về tổng giá trị hàng giao cho nhau • Cân bằng về điều kiện giao hàng Các hình thức của buôn bán đối lưu • Hàng đổi hàng • Mua đối lưu 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com • Mua bồi hoàn • Chuyển nợ • Mua lại • Mua bán bù trừ • Mua bán thanh toán hình thành Ưu điểm của buôn bán đối lưu: • Không chịu tác động của tỷ giá trong hoạt động giao dịch ngoại thương. • Tiết kiệm được chi phí thanh toán và giao dịch. • Nhân tố thúc đẩy thương mại phát triển đa dạng.