phần mở đầu và kết luận, luận văn được tác giả chia thành 4 chương như sau: Chƣơng 1: Tổng quan tài liệu nghiên cứu và một số cơ sở chung về phát triển nguồn nhân lực trong các cơ quan báo chí. Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu của luận văn Chƣơng 3: Thực trạng công tác phát triển nguồn nhân lực tại TBKTVN giai đoạn 2011-2014. Chƣơng 4: Phương hướng và một số giải pháp phát triển nguồn nhân lực tại TBKTVN đến 2020. 4 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC CƠ QUAN BÁO CHÍ 1.1 Tổng quan nghiên cứu Đã có nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước về nguồn nhân sự chất lượng cao như tác giả Phạm Minh Hạc với Vấn đề con người trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội 1996. Tác giả Nguyễn Lộc, Lê Thị Hồng Điệp, Lê Minh Thông có nhiều bài viết về cơ cấu nguồn nhân lực, giải pháp đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, kinh nghiệm trọng dụng nhân tài của một số quốc gia Châu á và hàm ý cho Việt Nam. Nghiên cứu của hai tác giả Trần Văn Tùng và Lê Ái Lâm trong cuốn sách: Phát triển nguồn nhân lực - kinh nghiệm thế giới và thực tiễn nước ta. Nhà xuất bản Chính trị Quốc Gia, Hà Nội 1996.
Các tác giả đã giới thiệu kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực của một số quốc gia trên thế giới, tập trung nghiên cứu lĩnh vực giáo dục đào tạo, yếu tố quyết định phát triển nguồn nhân lực và một số kinh nghiệm trong lĩnh vực này của nước ta. Viện Phát triển giáo dục, 2002: Từ chiến lược phát triển giáo dục đến chính sách phát triển nguồn nhân lực. Cuốn sách đã tập hợp kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học và các nhà quản lý ở nhiều lĩnh vực khoa học kinh tế và xã hội khác nhau với mục tiêu thống nhất quan điểm, chính sách về phát triển nguồn nhân lực. Đồng thời đề xuất một khung chính sách phát triển nguồn nhân lực nhằm triển khai thành công các mục tiêu đề ra trong chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo.
"Phát triển nguồn nhân lực thông qua giáo dục và đào tạo: Kinh nghiệm Đông á" của Viện kinh tế thế giới, NXB Khoa học Xã hội (2003). Cuốn sách đã giới thiệu các thành tựu đạt được của nhóm nước trong khu vực trong phát triển nhân lực thông qua giáo dục đào. Cuốn sách “Quản lý nguồn nhân lực ở Việt Nam, một số vần đề lý luận và thực tiễn”của Phạm Thành Nghị, Vũ Hoàng Ngân. Nhà XB Khoa học Xã hội, Hà Nội năm 2004.
Cuốn sách là tập hợp các bài nghiên cứu, bài viết, bài tham luận tại Hội thảo của đề tài KX.11 thuộc chương trình Khoa học Công nghệ cấp nhà 5 z nước KX.05(giai đoạn 2001-2005), với các vấn đề lý luận, kinh nghiệm và những khuyến nghị thiết thực trong quản lý nguồn nhân lực của Việt Nam. Nguyễn Văn Thành (2008): Phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Luận án Tiến sỹ của Phan Thủy Chi (2008) "Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực của các trường Đại học khối Kinh tế Việt Nam thông qua các chương trình hợp tác đào tạo Quốc tế". Đây là tài liệu tham khảo tốt cho tác giả về cơ sở - lý luận đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Luận án Tiến sỹ của Nguyễn Quang Hòa(2009) “Nâng cao chất lượng hoạt động của Ban thư ký Tòa soạn trong cơ quan báo chí”. Đây là tài liệu tham khảo cho tác giả về các công việc cụ thể của một Ban thư ký Tòa soạn và mối liên hệ với Phóng viên. Phân tích mặt được và chưa được ở một số ấn phẩm báo chí trong nước thông qua khảo sát tại một số báo để Ban thư ký tòa soạn các báo tham khảo. * Khoảng trống cần nghiên cứu Những nghiên cứu trên đã mang lại cho tác giả những lý luận cơ bản về nguồn nhân lực và những định hướng trong nhìn nhận về công tác phát triển nguồn nhân lực nói chung.
Tuy nhiên, hiện chưa có nghiên cứu nào về Phát triển nguồn nhân lực tại TBKTVN dưới góc độ quản lý kinh tế. Do đó đây là một đề tài mới. Tác giả sử dụng nền tảng lý luận của các đề tài khoa học trên làm cơ sở, định hướng cho nhiệm vụ nghiên cứu của mình, từ đó tìm ra những giải pháp nhằm chủ động trong quá trình phát triển nguồn nhân lực tại TBKTVN hiện nay, góp phần nâng cao vị thế của một cơ quan báo chí trong làng Báo Việt Nam.2 Cơ sở chung về phát triển nguồn nhân lực là đội ngũ phóng viên tại TBKTVN 1.1 Một số khái niệm về nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực và mục tiêu của phát triển nguồn nhân lực Nguồn nhân lực có nhiều định nghĩa cũng như cách hiểu khác nhau. Theo định nghĩa của Liên hợp quốc trong đánh giá về những tác động của toàn cầu hóa đến nguồn nhân lực (2009): “nguồn nhân lực là trình độ lành nghề, là kiến thức và năng lực của toàn bộ cuộc sống con người hiện có thực tế hoặc tiềm năng để phát triển kinh tế, xã hội trong một cộng đồng”.
6 z Theo định nghĩa tương tự, nguồn nhân lực được hiểu theo nghĩa “ bao gồm kinh nghiệm, kỹ năng, trình độ đào tạo và những sự tận tâm, nỗ lực hay bất cứ đặc điểm nào khác tạo ra giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh cho tổ chức của những người lao động” (George Milkovich và John Boudreau, Quản trị nguồn nhân lực, trang 9). Khái niệm nguồn nhân lực bao gồm các nội dung cơ bản sau: Về mặt lượng, nguồn nhân lực bao gồm những người đang làm việc và những người trong độ tuổi lao động có khả năng lao động. Về mặt chất, nguồn nhân lực là nguồn lực con người thể hiện ở trình độ lành nghề, kiến thức, năng lực của con người. Nguồn nhân lực không chỉ bao hàm nguồn lực hiện tại mà còn bao hàm cả nguồn lực tiềm tàng của con người có khả năng khai thác trong tương lai.
Hoặc “nguồn nhân lực được hiểu là số dân và chất lượng con người, bao gồm cả thể chất và tinh thần, sức khỏe và trí tuệ, năng lực, phẩm chất và đạo đức của người lao động. Nó là tổng thể nguồn nhân lực hiện có thực tế và tiềm năng được chuẩn bị sẵn sàng để tham gia phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia hay địa phương nào đó”. Từ những lý luận về nhiệm vụ, trách nhiệm của báo chí nói chung và TBKTVN nói riêng như trên. Luận văn quan tâm đến nghiên cứu nguồn nhân lực chính là nguồn lực về con người và được nghiên cứu dưới nhiều khía cạnh, tùy theo cách tiếp cận khác nhau sẽ cho ta nhiều khái niệm khác nhau.
Với mục tiêu và phạm vi nghiên cứu đã đặt ra, luận văn tập trung nghiên cứu trên 2 góc độ: - Trên phương diện tăng trưởng kinh tế: yếu tố con người được đề cập đến với tư cách là lực lượng sản xuất chủ yếu, là phương tiện để sản xuất hàng hóa, dịch vụ. Ở đây, con người được xem xét từ góc độ là lực lượng lao động cơ bản nhất của xã hội. Việc cung cấp đầy đủ và kịp thời lực lượng lao động theo yêu cầu của nền kinh tế là vấn đề quan trọng nhất đảm bảo tốc độ tăng trưởng sản xuất và dịch vụ. - Trên phương diện khía cạnh về vốn: Con người được xem xét trước hết như một yếu tố của quá trình sản xuất, một phương diện để phát triển kinh tế - xã hội.
Đầu tư cho con người được phân tích với tính chất là sự “tư bản hóa các phúc lợi” tương tự như đầu tư vào các nguồn vật chất có tính đến tổng hiệu quả các đầu tư này hoặc thu nhập mà con người và xã hội thu được từ các nhà đầu tư đó. 7 z Theo cách nghiên cứu trên, Ngân hàng thế giới cho rằng: Nguồn nhân lực là toàn bộ vốn người (thể lực, trí lực, kỹ năng nghề nghiệp.) mà mỗi cá nhân sở hữu. Nguồn nhân lực được xem như một nguồn vốn bên cạnh những nguồn vốn vật chất khác như vốn tiền, vốn công nghệ, tài nguyên thiên nhiên…đầu tư cho con người, giữ vị trí trung tâm trong các loại đầu tư và được coi là cơ sở vững chắc cho sự phát triển bền vững. Từ những quan niệm nêu trên, rút ra: Nguồn nhân lực không chỉ đơn thuần là lực lượng lao động đã có và sẽ có, mà đó là cả một tập hợp gồm nhiều yếu tố như trí tuệ, sức lực, kĩ năng, phong cách nghề nghiệp và năng lực làm báo… gắn với sự tác động của môi trường đối với lực lượng lao động đó.
Nguồn nhân lực là nguồn lực quan trọng nhất trong bất cứ tổ chức nào và chịu ảnh hưởng của cả yếu tố tự nhiên và xã hội. Nguồn nhân lực của TBKTVN: Theo cách tiếp cận trên thì nguồn nhân lực của TBKTVN là tất cả vốn người bao gồm thể lực, trí lực, kỹ năng nghề nghiệp báo chí…của tất cả những thành viên trong TBKT, bao gồm cả những cán bộ quản lý từ Tổng biên tập các Phó Tổng biên tập, trưởng, phó các phòng ban của Báo, đặc biệt là đội ngũ phóng viên và biên tập viên. * Phát triển: Là các hoạt động học tập vươn ra khỏi phạm vi công việc trước mắt hoặc một cách tiếp cận khác, một góc nhìn khác với công việc trước mắt của người lao động, nhằm mở ra cho họ những công việc mới, cách tiếp cận mới dựa trên cơ sở những định hướng tương lai của người lao động và của tổ chức. Như vậy phát triển là các hoạt động học tập nhằm cung cấp, củng cố, phát triển những kiến thức, kỹ năng, năng lực cho người lao động để phù hợp với công việc hiện tại và khi họ chuẩn bị bước vào công việc mới với những đòi hỏi, yêu cầu cao hơn về trình độ chuyên môn lành nghề trong công việc.
Phát triển chủ yếu là chuẩn bị cho người lao động những kiến thức kỹ năng về công việc trong tương lai. * Phát triển nguồn nhân lực Từ quan điểm coi con người là trung tâm của phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội, phát triển nguồn nhân lực là quá trình gia tăng về kiến thức kỹ năng và năng lực của công dân trong xã hội. Dưới góc độ kinh tế, quá trình này được mô tả như sự tích lũy vốn con người và sự đầu tư vốn một cách hiệu quả vào sự phát triển của 8 z nền kinh tế.