MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nền kinh tế thế giới ngày càng phát triển theo xu hƣớng đẩy nhanh tốc độ khu vực hóa. Xu hƣớng này dẫn đến thị trƣờng ngày càng mở rộng, các nhân tố về môi trƣờng kinh doanh biến đổi ngày càng mạnh mẽ, tính chất cạnh cạnh tranh của các doanh nghiệp ngày càng gay gắt. Điều này dẫn đến muốn tồn tại và phát triển các doanh nghiệp ngày càng phải đƣơng đầu với các thách thức to lớn hơn.
Vấn đề sử dụng hiệu quả lực lƣợng lao động cũng là một điều kiện không thể không tạo ra để doanh nghiệp có thể đứng vững trong cạnh tranh, tồn tại và tiếp tục phát triển. Cùng với quá trình hội nhập kinh tế của khu vực và thế giới, việc sử dụng lao động ngày càng mang tính đa dạng hóa về nguồn gốc lao động. Tính đa dạng hóa lao động tác động đến quá trình quản trị lao động ở cả hai mặt: một mặt, cho phép doanh nghiệp sử dụng đội ngũ lao động đƣợc đào tạo từ nhiều nguồn khác nhau. Điều này dẫn đến sự cạnh tranh của nguồn lao động, nâng cao khả năng của ngƣời lao động.
Mặt khác việc sử dụng đa dạng của nguồn nhân lực cũng tạo ra sức ép, buộc bộ máy quản trị phải cạnh tranh trong sử dụng lực lƣợng lao động mới có thể duy trì đội ngũ lao động có chất lƣợng làm việc trong doanh nghiệp. Ngành điện là một trong những ngành then chốt, có vai trò vô cùng quan trọng thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế – xã hội; góp phần không nhỏ trong công cuộc xóa đói giảm nghèo; đẩy nhanh tiến độ công nghiệp hóa, hiện đại hóa; đảm bảo an ninh quốc phòng cho đất nƣớc nói chung và địa bàn tỉnh Kon Tum nói riêng. Công ty Điện lực Kon Tum là một đơn vị trực thuộc Tổng Công ty Điện lực miền Trung thành lập từ năm 1991, với nhiệm vụ quản lý, vận hành và kinh Luan van 2 doanh điện năng trên địa bàn tỉnh Kon Tum. Công ty đã có bƣớc phát triển đáng kể về quy mô, trình độ kỹ thuật và trình độ quản lý.
Mặt khác, đã cung cấp điện phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phƣơng, mang đến sự hài lòng ngày càng cao đối với khách hàng sử dụng điện. Tuy nhiên, hiện nay hoạt động của Công ty đang chịu sức ép một trong những nhân tố có ảnh hƣởng lớn, có ý nghĩa quyết định tới khả năng cạnh tranh của Công ty là nguồn nhân lực. Vì vậy việc xây dựng và phát triển nguồn nhân lực có chất lƣợng phù hợp với mục tiêu chiến lƣợc phát triển của Công ty đang đƣợc Ban lãnh đạo hết sức quan tâm. Với kiến thức đƣợc trang bị qua khóa học và kinh nghiệm qua các năm làm việc tại Công ty, tôi chọn thực hiện đề tài “Phát triển nguồn nhân lực tại Công ty Điện lực tỉnh Kon Tum”.
Trên cơ sở đó giúp Ban lãnh đạo Công ty xác định đƣợc những tồn tại trong chính sách quản trị nguồn nhân lực và kịp thời khắc phục nhằm xây dựng, phát triển nguồn nhân lực có chất lƣợng phù hợp với mục tiêu chiến lƣợc phát triển của Công ty trong thời gian đến. Mục tiêu nghiên cứu - Tóm lƣợc các lý thuyết liên quan đến Phát triển nguồn nhân lực. - Phân tích thực trạng trong công tác Phát triển nguồn nhân lực tại Công ty Điện lực Kon Tum trong thời gian qua, tìm ra những nguyên nhân và hạn chế. - Đề xuất các giải pháp nhằm Phát triển nguồn nhân lực tại Công ty Điện lực Kon Tum trong thời gian tới.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Công tác phát triển nguồn nhân lực tại Công ty Điện lực tỉnh Kon Tum, thuộc Tổng Công ty Điện Lực miền Trung , Tập đoàn Điện lực Việt Nam. - Phạm vi nghiên cứu: Luan van 3 + Phạm vi không gian nghiên cứu: Nội dung nghiên cứu tại Công ty Điện lực tỉnh Kon Tum. + Thời gian nghiên cứu: Các giải pháp đƣợc đề xuất trong luận văn có ý nghĩa đến năm 2020. Phƣơng pháp nghiên cứu Đề tài sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu sau: - Sử dụng các số liệu thứ cấp (các báo cáo, số liệu thống kê của Công ty, các nghiên cứu đánh giá về nguồn nhân lực của ngành và địa phƣơng).
- Phỏng vấn các cán bộ lãnh đạo của Công ty và một số bộ phận chức năng có liên quan. - Sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu truyền thống (phƣơng pháp phân tích, phƣơng pháp thống kê, phân tích chuỗi số liệu, phân tích tình huống…). Bố cục đề tài Đề tài nghiên cứu đƣợc trình bày thành ba phần: Chƣơng 1 : Cơ sở lý thuyết về phát triển nguồn nhân lực. Chƣơng 2: Thực trạng tình hình phát triển nguồn nhân lực tại Công ty Điện lực tỉnh Kon Tum.
Chƣơng 3 : Giải pháp phát triển nguồn nhân lực tại Công ty Điện lực tỉnh Kon Tum. Tổng quan tài liệu Trong nhiều năm qua, vấn đề phát triển nguồn nhân lực đã có nhiều báo cáo khoa học, giáo trình, các bài viết đăng trên các báo, tạp chí của nhiều tác giả đề cập. Các công trình nghiên cứu đều nhấn mạnh về tầm quan trọng của phát triển nguồn nhân lực, trong đó có nguồn nhân lực trong doanh nghiệp, đồng thời đƣa ra những kiến nghị khoa học về các định hƣớng và giải pháp đối với vấn đề này. Liên quan đến nội dung này đã có nhiều công trình, tác Luan van 4 giả đi sâu nghiên cứu nổi bật có một số công trình nghiên cứu sau: a.
Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu đã có nhiều nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực một cách có hệ thống, nhất là ở Mỹ, châu Âu và một số nƣớc phát triển nhƣ Anh, Canada, Úc… trong đó tiêu biểu nhất là các nghiên cứu và các tác giả dƣới đây: - Phát triển nguồn nhân lực trong các tổ chức quy mô nhỏ- nghiên cứu và thực tiễn do Jim Stewart và Graham Beaver chủ biên (2004). Cuốn sách gồm có 3 phần: Phần I nêu lên những gợi ý trong việc thiết kế và thực hiện nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực. Phần 2 gồm những bài trình bày kết quả nghiên cứu về các cách tiếp cận để phát triển nguồn nhân lực trong các tổ chức quy mô nhỏ. Phần 3 đề cập đến các phƣơng pháp phát triển nguồn nhân lực mà các tổ chức quy mô nhỏ thƣờng áp dụng và thực hành [8].
- Nhiều nghiên cứu gần đây về phƣơng pháp luận và nội dung phát triển NNL đã đƣợc công bố. Tiêu biểu nhất có thể kể đến là các tác giả nhƣ Charles Cowell và cộng sự và một số tác giả khác nhƣ: W. Clayton Allen và Richard A. Swanson (2006), Timothy Mc Clernon và Paul B.
Các nghiên cứu này đều thống nhất “Mô hình đào tạo mang tính hệ thống gồm phân tích, thiết kế, phát triển, thực hiện và đánh giá (ADDIE)” đƣợc sử dụng trên 30 năm qua trên thế giới là những nội dung cốt lõi của phát triển NNL. Tình hình nghiên cứu trong nước - Đề tài về “Phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế” (Luận án tiến sĩ kinh tế của Lê Thị Mỹ Linh – 2009). Tác giã đã khái quát hoá và phát triển những vấn đề lý luận về phát triển nguồn nhân lực nói chung và phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa nói riêng, đề xuất những quan điểm, giải pháp để hoàn thiện PTNNL trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa [10]. Bên cạnh đó, về lý thuyết, cũng có nhiều quan điểm về phát triển nguồn Luan van 5 nhân lực, điển hình nhƣ: - Giáo trình quản trị nguồn nhân lực của Nguyễn Quốc Tuấn chủ biên và các tác giả Đoàn Gia Dũng, Đào Hữu Hoà, Nguyễn Thị Loan, Nguyễn Thị Bích Thu, Nguyễn Phúc Nguyên (2007).
Cuốn sách đã giới thiệu một cách tổng quan về quản trị nguồn nhân lực. Nội dung sách có 8 chƣơng. Trong đó, chƣơng VII “Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực”, chƣơng này trình bày một cách rõ ràng về nội dung, tiến trình, phƣơng pháp đào tạo và phát triển nguồn nhân lực [14]. - Giáo trình Quản trị nguồn nhân lực của Trần Kim Dung (2009).
Cuốn sách có mƣời hai chƣơng. Chƣơng đầu tiên giới thiệu khái quát về quản trị nguồn nhân lực, chín chƣơng tiếp theo đƣợc chia làm ba phần, tƣơng ứng với ba nhóm chức năng quan trọng nhất của quản trị nguồn nhân lực trong các tổ chức: Thu hút, đào tạo và phát triển và duy trì nguồn nhân lực. Phần thứ tƣ "quản trị nguồn nhân lực trong môi trƣờng hiện đại" gồm có hai chƣơng "quản trị nguồn nhân lực quốc tế" và "đánh giá kết quả quản trị nguồn nhân lực". Phần cuối cùng gồm có các tình huống tổng hợp nhằm kết nối toàn bộ các vấn đề chức năng trong quản trị nhân lực của các doanh nghiệp [3].
- Giáo trình Quản trị nhân lực do Nguyễn Văn Điềm - Nguyễn Ngọc Quân (2011). Cuốn sách giới thiệu tổng quan về quản trị nguồn nhân lực. Nội dung sách có mƣời chín chƣơng và chƣơng IX : “Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực” đã trình bày một cách rõ ràng về nội dung, tiến trình, phƣơng pháp đào tạo và phát triển nguồn nhân lực [5] - Báo cáo khoa học “Một số vấn đề đào tạo và phát triển nguồn nhân lực” Võ Xuân Tiến (2010) , Tạp chí khoa học và công nghệ Đại học Đà Nẵng số 5(40), bài viết đã nhấn mạnh : Nguồn nhân lực - nguồn lực quý giá nhất của các tổ chức, đơn vị là yếu tố quyết định sự thành bại của họ trong tƣơng lai. Bởi vậy, các tổ chức và đơn vị luôn tìm cách để duy trì và phát triển nguồn nhân lực của mình.
Một trong các biện pháp hữu hiệu nhất nhằm thực Luan van 6 hiện mục tiêu trên là đào tạo và phát triển nguồn nhân lực [13]. - Một nghiên cứu khác có liên quan đó là luận văn thạc sĩ của Trần Viết Huy (2016) với đề tài “Phát triển nguồn nhân lực tại Công ty xây dựng và phát triển hạ tầng Đà Nẵng”. Nghiên cứu cho rằng giải pháp nâng cao năng lực ngƣời lao động là giải pháp cơ bản nhằm nâng cao toàn diện chất lƣợng nguồn nhân lực, bao gồm nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng và nhận thức cho ngƣời lao động [12]. Có thể khẳng định, đã có nhiều nghiên cứu, báo cáo về vai trò và ý nghĩa của phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp.
Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chƣa có công trình nào đề cập đến phát triển nguồn nhân lực tại Công ty Điện lực Kon Tum.