Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về nguồn nhân lực ngành Bưu điện Chương 2: Phương pháp và thiết kế nghiên cứu Chương 3: Thực trạng phát triển nguồn nhân lực của Bưu điện tỉnh Nghệ An Chương 4: Phương hướng và giải pháp phát triển nguồn nhân lực của Bưu điện tỉnh Nghệ An 5 z CHƢƠNG I: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NGUỒN NHÂN LỰC NGÀNH BƢU CHÍNH 1. Những vấn đề chung về nguồn nhân lực ngành Bƣu chính 1. Bưu chính và vai trò của Bưu chính đối với sự phát triển kinh tế, xã hội 1. Bưu chính và các dịch vụ chủ yếu của Bưu chính Theo Luật Bưu chính năm 2010: Hoạt động bưu chính là các hoạt động đầu tư, kinh doanh, cung ứng, sử dụng dịch vụ bưu chính công ích, tem bưu chính.
Khái niệm dịch vụ bưu chính được hiểu như sau: Dịch vụ bưu chính là dịch vụ chấp nhận, vận chuyển và phát bưu gủi bằng các phương thức từ địa điểm người gửi đến địa điểm người nhận qua mạng bưu chính, trừ phương thức điện tử; Dịch vụ bưu chính bao gồm: - Dịch vụ cơ bản là dịch vụ nhận gửi, chuyển và phát bưu phẩm, bưu kiện. + Bưu phẩm bao gồm thư (trừ thư do doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ chuyển phát thư thực hiện), bưu thiếp, gói nhỏ, gói ấn phẩm, học phẩm dùng cho người mù được gửi qua mạng BCCC. + Bưu kiện bao gồm vật phẩm, hàng hoá được đóng gói có khối lượng không quá 50 kg được gửi qua mạng BCCC. - Dịch vụ bưu chính cộng thêm là dịch vụ được cung cấp thêm vào dịch vụ bưu chính cơ bản để đáp ứng yêu cầu cao hơn về chất lượng của người sử dụng.
- Dịch vụ bưu chính công ích là dịch vụ bưu chính được cung ứng theo yêu cầu của Nhà nước, gồm dịch vụ bưu chính phổ cập, dịch vụ bưu chính phục vụ quốc phòng, an ninh và nhiệm vụ đặc thù khác; dịch vụ bưu chính công ích bao gồm: 6 z + Dịch vụ bưu chính phổ cập là dịch vụ bưu chính được cung cấp đến mọi người dân theo các điều kiện về khối lượng, chất lượng và giá cước do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định. + Dịch vụ bưu chính bắt buộc là dịch vụ bưu chính được cung cấp theo yêu cầu của Nhà nước nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Tóm lại, Bưu chính là một ngành dịch vụ mà hoạt động cơ bản là Thu gom - Vận chuyển - Phát, cung cấp đa dạng các loại hình dịch vụ đáp ứng yêu cầu SXKD và phục vụ, thực hiện nhiệm vụ công ích phục vụ cho các cấp chính quyền Đảng và Nhà nước 1.Vai trò của Bưu chính đối với sự phát triển kinh tế, xã hội Ngành Bưu chính có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển kinh tế xã hội, là chiếc cầu nối của khoảng cách số với hệ thống mạng rộng lớn như là cách thức hữu hiệu để cung cấp thông tin, đồng thời chia sẻ kiến thức và bí quyết sản xuất kinh doanh. Sự đóng góp lớn nhất của ngành Bưu chính chính là ở khả năng tạo điều kiện tiếp cận thông tin cho hàng triệu người thông qua mạng bưu chính toàn cầu.
Đặc biệt ở những nước đang phát triển, thì bưu chính thực sự là một phương tiện truyền thông cần thiết của người dân và cũng là công cụ giúp họ phá vỡ được chuỗi đói nghèo và sự cô lập. Thông qua các dịch vụ bưu chính cơ bản cũng như các dịch vụ tài chính bưu chính, kinh doanh điện tử và chính phủ điện tử, những cánh cửa mới có thể được mở tới các nguồn lực, tới thị trường và tới sự độc lập. Đại hội Bucharest năm 2004 đã khẳng định vai trò quan trọng của bưu chính trong xã hội thông tin và được cụ thể bằng một nghị quyết trong đó đã uỷ nhiệm cho UPU tiếp tục các nỗ lực, hỗ trợ, khuyến khích các nước thành viên cùng thực thi kế hoạch hành động. Các hoạt động bao gồm tạo khả năng tiếp cận thông tin và tri thức, tạo dựng sự tin cậy đối với các công nghệ mới, đảm bảo sự an toàn, phát triển cơ sở hạ tầng cần thiết cho xã hội thông tin.
7 z Ngược lại với những dự báo trước đây không lâu về sự sống còn của Bưu chính, các dịch vụ bưu chính vẫn tiếp tục tồn tại, phát triển và ngày càng có vai trò quan trọng hơn bao giờ hết. Thư điện tử, Internet không thể thay thế cho các dịch vụ bưu chính, không những thế nó còn tạo nhiều cơ hội mới cho bưu chính phát triển. Chúng ta đang sống trong thời đại mà các phương tiện bổ sung, hỗ trợ lẫn nhau. Ngành Bưu chính cung cấp một dịch vụ quý giá, không chỉ cho bất kỳ ai mua hoặc bán hàng trực tuyến, mà còn cho những ai chưa có điều kiện sử dụng các công nghệ mới và dành cho những ai mà thư từ là phương tiện liên lạc sống còn với thế giới bên ngoài.
Với sự phát triển thương mại quốc tế và liên khu vực, các nhà khai thác dịch vụ bưu chính trên thế giới đang cung cấp cho các doanh nghiệp và cá nhân được hưởng lợi nhiều hơn từ các dịch vụ bưu chính. Ngày nay Bưu chính đang đẩy mạnh dịch vụ phổ cập, nâng cao chất lượng dịch vụ, hiện đại hoá các dịch vụ thanh toán, thực chi chính sách địa chỉ hoá (địa chỉ bưu chính là một thành phần thiết yếu để xác định người nhận) vấn đề môi trường và phát triển bền vững. Hàng năm, hàng tỷ bưu phẩm, bưu kiện và chuyển phát nhanh được bưu chính chuyển tới mọi người trên toàn thế giới. Danh sách các loại hàng hoá hoặc tài liệu quan trọng, các phiếu chuyển tiền của những người xa quê gửi cho gia đình họ, sách và báo chí… đang được tiếp tục bổ sung.
Với tính chất đa dạng các loại hình dịch vụ và thiết thực, Bưu chính là nền tảng vật chất có vai trò đặc biệt trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia cũng như mỗi vùng lãnh thổ và có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế của mỗi nước; tác động đến các vùng nghèo, hộ nghèo thông qua các dịch vụ bưu chính cung cấp mà việc tiếp cận thông tin được nhanh chóng chính xác đảm bảo nâng cao trình độ kiến thức và cải thiện tình trạng sức khoẻ cho người dân. Chính vì vậy, trong những năm qua các nước thành viên của Liên minh Bưu chính Thế giới và các nhà khai thác dịch vụ bưu chính phổ cập đã và đang cam kết cùng với tất cả các bên tham gia trong lĩnh vực bưu chính, hiện đại hoá các dịch vụ bưu chính để các dịch vụ này có thể tiếp tục đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội, giảm đói nghèo, nâng cao sức khoẻ, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. 8 z Dịch vụ bưu chính, với tính chất toàn cầu của mình, đảm bảo cầu nối liên lạc giữa mọi người trên toàn thế giới. Điều này đặc biệt quan trọng vào thời điểm hiện nay, khi mà hàng triệu người còn chưa được thụ hưởng quyền được trao đổi thông tin trong một thế giới luôn thay đổi, các dịch vụ bưu chính có khả năng thiết lập và duy trì sự giao tiếp và cầu nối này – mà cả hai đều rất cần thiết.
Nhận thức được tầm quan trọng đó, bưu chính đang từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, tích cực đóng góp vào tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu của ngành dịch vụ và của nền kinh tế, giữ vững vai trò chủ đạo, làm nòng cốt để ngành Bưu chính phát triển trong giai đoạn hiện nay cũng như sắp tới.Quan niệm về nguồn nhân lực và đặc điểm của nguồn nhân lực ngành Bưu chính 1. Quan niệm về nguồn nhân lực Khái niệm NNL được sử dụng từ những năm 60 của thế kỷ XX ở nhiều nước phương tây và một số nước Châu Á, và giờ đây khá thịnh hành trên thế giới dựa trên quan điểm mới về vai trò, vị trí của con người trong sự phát triển của xã hội. Khái niệm về nhân lực: Nhân lực là bao gồm tất cả các tiềm năng của con người trong một tổ chức hay xã hội (kể cả những thành viên trong ban lãnh đạo doanh nghiệp) tức là tất cả các thành viên trong doanh nghiệp sử dụng kiến thức, khả năng, hành vi ứng xử và giá trị đạo đức để thành lập, duy trì và phát triển doanh nghiệp. Những nhận thức chung về nguồn nhân lực: Một quốc gia muốn phát triển thì cần phải có các nguồn lực của sự phát triển kinh tế như: tài nguyên thiên nhiên, vốn, khoa học - công nghệ, con người … Trong các nguồn lực đó thì nguồn lực con người là quan trọng nhất, có tính chất quyết định trong sự tăng trưởng và phát triển kinh tế của mọi quốc gia từ trước đến nay.
Một nước cho dù có tài nguyên thiên nhiên phong phú, máy móc kỹ thuật hiện đại nhưng không có những con người có trình độ, có đủ khả năng khai thác các nguồn lực đó thì khó có khả năng có thể đạt được sự phát triển như mong muốn. 9 z Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và ngày nay trong công cuộc hội nhập và phát triển nhằm mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”, Đảng ta luôn xác định: Nguồn lao động dồi dào, con người Việt Nam có truyền thông yêu nước, cần cù, sáng tạo, có nền tảng văn hoá, giáo dục, có khả năng nắm bắt nhanh khoa học và công nghệ là nguồn lực quan trọng nhất - nguồn năng lực nội sinh. Vậy nguồn nhân lực là gì? Hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về nguồn nhân lực: Theo Liên Hợp Quốc thì “Nguồn nhân lực là tất cả những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sáng tạo của con người có quan hệ tới sự phát triển của mỗi cá nhân và của đất nước”. Ngân hàng thế giới cho rằng: nguồn nhân lực là toàn bộ vốn con người bao gồm thể lực, trí lực, kỹ năng nghề nghiệp… của mỗi cá nhân.
Như vậy, ở đây nguồn lực con người được coi như một nguồn vốn bên cạnh các loại vốn vật chất khác: vốn tiền tệ, công nghệ, tài nguyên thiên nhiên. Theo tổ chức lao động quốc tế thì nguồn nhân lực của một quốc gia là toàn bộ những người trong độ tuổi có khả năng tham gia lao động.