phần mở đầu và kết luận, khoá luận đƣợc bố cục thành ba chƣơng: Chƣơng 1. Tổng quan về nghề môi giới chứng khoán Chƣơng 2.Thực trạng hoạt động môi giới chứng khoán ở Việt Nam hiện nay Chƣơng 3. Định hƣớng phát triển nghề môi giới chứng khoán ở Việt Nam Do những hạn chế về thời gian và nguồn tài liệu nên khóa luận không thể tránh khỏi những thiếu sót. Những khuyến nghị đƣa ra chắc chắn còn nhiều khiếm khuyết và chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu của ngƣời đọc.
Vì vậy, ngƣời viết rất mong nhận đƣợc ý kiến đóng góp của các thầy cô và bạn đọc để khóa luận đƣợc hoàn chỉnh hơn. Em xin chân thành cảm ơn TS. Nguyễn Đình Thọ đã tận tình hƣớng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện khoá luận tốt nghiệp của mình. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Định hƣớng phát triển nghề môi giới chứng khoán tại việt Nam CHƢƠNG I: TỔNG QUAN VỀ NGHỀ MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN I.
VÀI NÉT VỀ NGHỀ MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN 1. Khái quát về thị trƣờng chứng khoán 1. Khái niệm và chức năng của thị trƣờng chứng khoán 1. Khái niệm thị trƣờng chứng khoán Trong xu thế quốc tế hóa, toàn cầu hóa ngày càng phát triển nhƣ hiện nay, TTCK đã trở thành một yếu tố căn bản, không thể thiếu đƣợc của một nền kinh tế hiện đại.
TTCK đã và đang trở thành một định chế tài chính quan trọng nhất đối với những nƣớc có nền kinh tế thị trƣờng phát triển. Về định nghĩa TTCK thì từ trƣớc tới nay cũng có rất nhiều định nghĩa khác nhau về TTCK. Theo tiếng Latin, TTCK có nghĩa là BURSA hay còn gọi là “sở giao dịch chứng khoán”, nghĩa đen là ví đựng tiền, là một tổ chức hoạt động có điều khiển. Theo chữ Hán, TTCK là giao dịch sở, sở có nghĩa là nơi chốn, còn giao dịch có nghĩa là mua bán, đổi chác.
Từ điển Longman Dictionary of Business English, năm 1985, định nghĩa TTCK nhƣ sau: “An organized market where securites are bought and sold under fixed rules1”, dịch sang tiếng Việt có nghĩa là “TTCK là một thị trƣờng có tổ chức, là nơi mà các chứng khoán đƣợc mua và bán theo những nguyên tắc nhất định”. Cũng theo The America Heritage Dictionary of the English Languahe, Dell, 1971, trong tiếng Anh, thì securites có nghĩa là written evidence of ownership, có nghĩa tiếng Việt là “chứng từ sở hữu bằng văn bản”2 Tuy nhiên trong đời sống hàng ngày thì TTCK đã thoát ly định nghĩa ban đầu và có thêm nhiều nội dung mới. “TTCK là một thị trƣờng mà ở 1 Longman Dictionary os Business English, 1985 2 The American Heritage Dictionary of the English Language, Dell, 1971, T.633 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Định hƣớng phát triển nghề môi giới chứng khoán tại việt Nam nơi đó ngƣời ta mua bán chuyển nhƣợng, trao đối chứng khoán nhằm mục đích kiếm lời”3. Nghị định 48/CP – NĐ ngày 11/7/1998, khoản 19 điều 2, quy định: “ Thị trƣờng giao dịch tập trung là địa điểm hoặc hệ thống thông tin, tại đó các CK đƣợc mua bán hoặc là nơi tham khảo để thực hiện các giao dịch chứng khoán”4 1.2 Chức năng chủ yếu của TTCK TTCK có các chức năng chủ yếu sau: Thứ nhất, TTCK là một kênh huy động vốn đầu tƣ hiệu quả cho nền kinh tế.
Khi các nhà đầu tƣ mua chứng khoán của các tổ chức phát hành, điều đó có nghĩa là số tiền nhàn rỗi của họ đƣợc huy động và sử dụng để đầu tƣ cho các hoạt động sản xuất cũng nhƣ kinh doanh dịch vụ, điều này giúp phần quan trọng trong việc phát triển đầu tƣ cho cở sở hạ tầng và xây dựng cơ sở vật chất kinh tế xã hội góp phần phát triển nền kinh tế. Thứ hai, TTCK cung cấp môi trƣờng đầu tƣ cho công chúng thông qua TTCK, các nhà đầu tƣ có thể lựa chọn một loại hình chứng khoán phù hợp để đầu tƣ nhằm nâng cao hiệu quả đầu tƣ và thu lợi nhuận. Thứ ba, TTCK tạo tính thanh khoản cho các loại chứng khoán. Nhờ có TTCK mà các nhà đầu tƣ có thể chuyển cổ phiếu họ đang sở hữu thành tiền mặt hoặc các loại chứng khoán một cách dễ dàng.
TTCK càng hoạt động hiệu quả càng nâng cao đƣợc tính thanh khoản của các loại chứng khoán và thu hút càng nhiều nhà đầu tƣ tham gia thị trƣờng. Thứ tƣ, TTCK là thƣớc đo đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Hoạt động của doanh nghiệp đƣợc phản ánh một cách tổng hợp và chính xác trên TTCK. Điều này tạo môi trƣờng cạnh tranh giữa các doanh 3 GS.
NGƢT Đinh Xuân Trình và PGS. Nguyễn Thị Quy, “Giáo trình thị trƣờng chứng khoán” của Trƣờng ĐH Ngoại Thƣơng, NXB Giáo Dục, T.8 4 Nghị định số 48/ 1998/ NĐ - CP ngày 11/ 7/ 1998 của Chính phủ về chứng khoán và thị trƣờng chứng khoán 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Định hƣớng phát triển nghề môi giới chứng khoán tại việt Nam nghiệp, là động lực cho doanh nghiệp phát triển. Các doanh nghiệp vì vậy phải luôn nỗ lực, đổi mới trang thiết bị, nâng cao chất lƣợng hoạt động, nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trƣờng. Thứ năm, TTCK giúp cho chính phủ thực hiện quản lý vĩ mô nền kinh tế.
Chúng ta có thể thấy rằng TTCK với tính nhạy cảm vốn có, thì những động thái trên TTCK phản ánh các biến động của nền kinh tế, qua đó chính phủ có thể đƣa ra các quyết định nhanh chóng và hợp lý. Thông qua TTCK thì chính phủ có thể mua bán các loại trái phiếu, điều chỉnh cán cân ngân sách, điều tiết lƣợng cung tiền và quản lý lạm phát.2 Các chủ thể tham gia TTCK 1.1 Nhà phát hành Nhà phát hành là các tổ chức thực hiện việc huy động vốn thông qua thị trƣờng chứng khoán bằng cách phát hành và bán các CK trên thị trƣờng sơ cấp, nhƣ cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ đầu tƣ… “Tổ chức phát hành là tổ chức thực hiện việc phát hành chứng khoán ra công chúng”.5 Nhà phát hành là ngƣời cung cấp chứng khoán - hàng hoá của TTCK. Nhà phát hành chứng khoán có thể là chính phủ, các cơ quan chính phủ, các tổ chức tài chính, các doanh nghiệp và các công ty cổ phần. Trong đó nhà phát hành ở Việt Nam chủ yếu là chính phủ và các công ty cổ phần.
Chính phủ và chính quyền địa phƣơng là nhà phát hành các trái phiếu chính phủ và trái phiếu địa phƣơng. Công ty là nhà phát hành các cổ phiếu và trái phiếu công ty. Các tổ chức tài chính là nhà phát hành các công cụ tài chính nhƣ các trái phiếu, chứng chỉ thụ hƣởng… phục vụ cho hoạt động của họ.2 Nhà đầu tƣ Đầu tƣ chứng khoán chỉ là việc bỏ vốn, tiền tệ ra mua chứng khoán để kiếm lời, việc kiếm lời trong đầu tƣ chứng khoán có thể là do thu nhập 5 Luật chứng khoán 22 tháng 6 năm 2006, điểu6 khoản 13 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Định hƣớng phát triển nghề môi giới chứng khoán tại việt Nam từ cổ tức, trái tức, nhƣng cũng có thể là từ chênh lệch giá do kinh doanh chứng khoán đem lại. Nhà đầu tƣ chứng khoán là những ngƣời có tiền nhàn rỗi, sử dụng tiền đầu tƣ vào TTCK bằng cách thực sự mua các CK đang đƣợc phát hành trên TTCK nhằm hƣởng lãi và lợi nhuận.
Có thể chia nhà đầu tƣ chứng khoán thành hai loại đó là: Nhà đầu tƣ cá nhân: nhà đầu tƣ cá nhân chính là công chúng, là khối lƣợng công chúng đông đảo có thể cung cấp một lƣợng tiền tệ rất lớn, từ những nguồn thu nhập thƣờng xuyên của mình. Đầu tƣ từ công chúng là một nguồn cung cấp rất quan trọng và có xu hƣớng ngày càng gia tăng cùng với sự tăng trƣởng GDP của mỗi quốc gia. Các tổ chức đầu tƣ: các quỹ hƣu bổng, quỹ tƣơng hỗ, các công ty bảo hiểm, các ngân hàng thƣơng mại, các công ty đầu tƣ quốc gia, các quỹ tài chính công, các quỹ bảo hiểm xã hội, các quỹ cứu trợ…Đây là những nhà đầu tƣ có tiềm lực tài chính dồi dào, có kinh nghiệm và có những ảnh hƣởng không nhỏ đến hoạt động của thị trƣờng chứng khoán. Ở Việt Nam, “nhà đầu tƣ là tổ chức cá nhân Việt Nam và tổ chức cá nhân nƣớc ngoài tham gia đầu tƣ trên TTCk”6 1.3 Các trung gian chứng khoán Trung gian là đƣa đƣờng dẫn lối để hai bên có thể gặp nhau.
Nhà trung gian chứng khoán có thể với tƣ cách là: nhà trung gian cá nhân hay các tổ chức trung gian (pháp nhân) nhƣ các công ty chứng khoán. Vai trò chủ yếu của nhà trung gian chứng khoán là: kinh doanh, môi giới và bảo lãnh chứng khoán. TTCK hoạt động hiệu quả một phần là nhờ sự thực hiện tốt vai trò của các trung gian chứng khoán. Hầu hết các công ty chứng khoán đều vừa có hoạt động môi giới vừa có hoạt động kinh 6 Luật chứng khoán ngày 22 rháng 6 năm 2006, điều 6 khoản 10 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Định hƣớng phát triển nghề môi giới chứng khoán tại việt Nam doanh chứng khoán, tuy nhiên trong giao dịch để đảm bảo tính trung thực, công bằng và uy tín của ngành, hai hoạt động này đƣợc lƣu ý tổ chức và giám sát tách bạch.4 Ngƣời quản lý, giám sát và điều chỉnh hoạt động của TTCK Là ngƣời có nghĩa vụ đảm bảo cho TTCK hoạt động theo đúng các quy định của pháp luật, nhằm đảm bảo cho việc mua bán chứng khoán trên thị trƣờng diễn ra một cách công khai, công bằng, tránh những yếu tố tiêu cực có thể xảy ra, từ đó bảo vệ lợi ích cho những ngƣời đầu tƣ.
Vai trò quản lý, giám sát và điều chỉnh hoạt động của TTCK thuộc về nhà nƣớc. Để thực hiện vai trò này, phải hình thành một cơ quan quản lý giám sát và điều chỉnh thị trƣờng – cơ quan đó gọi là hội đồng chứng khoán quốc gia (mà ở nƣớc ta gọi là Ủy Ban Chứng Khoán Quốc Gia). Thành viên của cơ quan này thƣờng là những quan chức của: Bộ tài chính, ngân hàng trung ƣơng, Bộ thƣơng mại, Bộ tƣ pháp và đại diện của sở giao dịch chứng khoán. NGHỀ MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN 1.
Nghề môi giới chứng khoán là gì? 1.1 Thế nào là môi giới chứng khoán Có thể nói, hoạt động MGCK là hạt nhân của TTCK, hoạt động MGCK phát triển sẽ tạo đà phát triển cho TTCK. Điều này bắt nguồn từ nguyên tắc chủ đạo đối với hoạt động của TTCK là chỉ dựa vào các hoạt động giao dịch đƣợc cấp phép giữa những ngƣời trung gian làm nghề MGCK.