phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo luận văn dự kiến đƣợc trình bày trong 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về phát triển năng lực nghề nghiệp cho đội ngũ GV tiệm cận chuẩn quốc tế tại các cơ sở giáo dục đại học Chƣơng 2: Cơ sở thực tiễn của quản lý phát triển năng lực nghề nghiệp cho đội ngũ GV tại Trƣờng ĐHKHCNHN. Chƣơng 3: Các biện pháp phát triển năng lực nghề nghiệp cho đội ngũ GV tiệm cận chuẩn quốc tế tại Trƣờng ĐHKHCNHN trong bối cảnh hội nhập quốc tế. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGHỀ NGHIỆP TIỆM CẬN CHUẨN QUỐC TẾ CHO ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TẠI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.
Nghiên cứu về phát triển đội ngũ giảng viên đại học Các nghiên cứu về quản lý và phát triển ĐNGV nhƣ: “Những định hƣớng phát triển ĐNGV cho thế kỷ XXI” của UNESCO (1994); “Phát triển ĐNGV” của Marriss Dorothy (2010); “Những chiến lƣợc hiệu quả dành cho GV và các nhà lãnh đạo giáo dục trong kỷ nguyên toàn cầu hóa” của Lee Little Soldier (2009); “Một số suy nghĩ về vấn đề quản lý ĐNGV góp phần nâng cao chất lƣợng đào tạo ở một trƣờng đại học” của Phan Quang Xƣng (2004); “Công tác xây dựng, nâng cao chất lƣợng ĐNGV cơ hữu và những chính sách phát triển ĐNGV.” của Nguyễn Vũ Minh Trí (2009); “Một số biện pháp phát triển ĐNGV trẻ” của Nguyễn Thế Mạnh (2009); “Chính sách quốc gia về phát triển ĐNGV đại học Việt Nam” của Trần Khánh Đức (2009); “Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục” của Đặng Bá Lãm. đã chỉ rõ việc phát triển ĐNGV đủ về số lƣợng, hợp lý về cơ cấu, đạt chuẩn về chất lƣợng để thực hiện tốt mục tiêu, nội dung và kế hoạch đào tạo, đáp ứng nhu cầu vừa tăng quy mô, vừa nâng cao chất lƣợng và hiệu quả GDĐH; chỉ ra những điểm hạn chế căn bản trong chính sách quản lý, phát triển ĐNGV ở Việt Nam hiện nay. “Nghề giảng dạy ở thế giới thứ ba” của Phillip G. có chung nhận xét rằng GV là ngƣời truyền thụ các kiến thức tinh hoa của nhân loại, đồng thời là ngƣời tổ chức, chỉ đạo, hƣớng dẫn SV lĩnh hội tri thức 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com một cách chủ động và sáng tạo.
GV còn là nhà giáo dục, ngƣời định hƣớng nghề nghiệp cho SV trong tƣơng lai, góp phần trực tiếp, tích cực vào việc hình thành và phát triển nhân cách cho SV. Nghiên cứu về phát triển năng lực đội ngũ giảng viên đại học Tác giả Nguyễn Hữu Châu nghiên cứu thực trạng chất lƣợng ĐNGV trong giáo dục đại học: Phối hợp với các trƣờng đại học, cao đẳng, Viện Chiến lƣợc và Chƣơng trình giáo dục đã khảo sát đánh giá giảng viên 5 trƣờng dân lập và các trƣờng đại diện cho các khối ngành đào tạo. Theo tác giả, năng lực chuyên môn ngoài 8 tiêu chí về kiến thức và kĩ năng chuyên môn tƣơng tự nhƣ đánh giá giáo viên trung học chuyên nghiệp, còn bổ sung 3 tiêu chí để đánh giá giảng viên của giáo dục đại học, các tiêu chí gồm: Có khả năng gắn kết giảng dạy, NCKH với thực tiễn lao động sản xuất; Có khả năng hƣớng dẫn SV làm NCKH; Có khả năng cộng tác với đồng nghiệp làm NCKH. Năng lực sƣ phạm cũng giống nhƣ đánh giá năng lực sƣ phạm của giáo viên trung học chuyên nghiệp.
Khảo sát dựa vào 11 tiêu chí về đánh giá kiến thức và kỹ năng nghiệp vụ sƣ phạm của giảng viên đại học, cao đẳng. Tác giả đề xuất đƣợc 7 giải pháp nâng cao chất lƣợng đại học, trong đó có giải pháp về “Đổi mới công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dƣỡng và sử dụng giảng viên và cán bộ quản lý” tạo điều kiện cho các cơ sở giáo dục đại học thực hiện tốt công tác đánh giá GV [9] Cũng nghiên cứu về mô hình năng lực của GV kỹ thuật, theo tác giả Đặng Thành Hƣng: Để thực hiện thành công các hoạt động nghề nghiệp thì nhà giáo cần đạt đƣợc 4 nhóm kĩ năng dạy học cơ bản bao gồm: Những kĩ năng nghiên cứu ngƣời học và việc học; Những kĩ năng lãnh đạo và quản lí ngƣời học, việc học; Những kĩ năng thiết kế dạy học và hoạt động giáo dục; Những kĩ năng dạy học trực tiếp [36]. Nhìn chung, các công trình nghiên cứu về năng lực ĐNGV đã chỉ ra đƣợc mối quan hệ giữa năng lực và tri thức kỹ năng kỹ xảo, cấu trúc nhân cách ngƣời giáo viên và định nghĩa đƣợc năng lực giáo viên; xây dựng tiêu chí đánh giá năng lực chuyên môn, năng lực sƣ phạm của ĐNGV. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu mang tính khái quát cao, chƣa có nghiên cứu cụ thể nào đề cập đến năng lực ĐNGV cho trƣờng đại học.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đội ngũ giảng viên tại các trƣờng đại học 1. Giảng viên Theo tác giả Nguyễn Thạc, Phạm Thành Nghị: Giảng viên là một cán bộ khoa học, nắm vững các phƣơng pháp khoa học về giảng dạy và giáo dục, biết sử dụng thành thạo các phƣơng tiện kỹ thuật trong giảng dạy, thƣờng xuyên rèn luyện để nâng cao trình độ chuyên môn của mình, tham gia tích cực vào công tác nghiên cứu khoa học và đời sống xã hội. Đó là ngƣời tiên tiến của xã hội [14].
Theo tác giả Nguyễn Thị Tình: Giảng viên đại học là chủ thể của hoạt động sƣ phạm trong lĩnh vực giáo dục đại học, có các chức năng giảng dạy, giáo dục, nghiên cứu và phổ biến khoa học, tổ chức các hoạt động sƣ phạm và tự bồi dƣỡng để góp phần đào tạo các chuyên gia trong các lĩnh vực cho đất nƣớc [18]. Điều 70, Luật Giáo dục 2005 quy định: “Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục đại học, trƣờng cao đẳng nghề gọi là giảng viên” [23]. Nhƣ vậy, giảng viên là những nhà giáo giảng dạy ở các trƣờng đại học có tiêu chuẩn, chức trách nhiệm vụ và quyền hạn theo quy định của Nhà nƣớc và những quy định đặc thù của từng trƣờng. Giảng viên là những nhà giáo giảng dạy ở các khoa, bộ môn và trung tâm của trƣờng, có các chức năng giảng dạy, giáo dục, nghiên cứu và phổ biến khoa học, tổ chức các hoạt động sƣ phạm và tự bồi dƣỡng để góp phần đào tạo các sinh viên sƣ phạm ở các chuyên ngành đào tạo để trở thành những giáo viên kỹ thuật, giáo viên dạy nghề; ngoài ra, GV còn đào tạo sinh viên đại học trở thành những kỹ sƣ công nghệ cung cấp nguồn nhân lực cho thị trƣờng lao động.
Đội ngũ giảng viên Theo Virgil K.Rowland’: ĐNGV là những chuyên gia trong ngành giáo dục, họ nắm vững tri thức và hiểu biết dạy học và giáo dục nhƣ thế nào và có khả năng cống hiến toàn bộ tài năng và sức lực của họ cho giáo dục. Theo Từ điển Giáo dục học: “Đội ngũ giáo viên là tập hợp những ngƣời đảm nhận công tác giáo dục và dạy học, có đủ tiêu chuẩn đạo đức, chuyên môn và nghiệp vụ quy định” [34]. Đội ngũ GV là tập hợp những ngƣời làm nghề dạy học giáo dục, đƣợc tổ chức thành một lực lƣợng cùng chung một nhiệm vụ là thực hiện các mục tiêu giáo 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dục đã đề ra cho tập thể đó, tổ chức đó. Họ làm việc có kế hoạch và gắn bó với nhau thông qua lợi ích về vật chất và tinh thần trong khuôn khổ qui định của pháp luật, thể chế xã hội.
Nhƣ vậy, theo nghĩa hẹp, đội ngũ GV là những thầy giáo, cô giáo, những ngƣời làm nhiệm vụ giảng dạy và quản lý giáo dục trong các trƣờng đại học. Theo nghĩa rộng, đội ngũ GV đại học là những ngƣời làm nghề học thuật (academic profession), là viên chức làm nghề dạy học từ bậc cao đẳng, đại học trở lên, đƣợc tổ chức thành một lực lƣợng, cùng chung nhiệm vụ, thực hiện các mục tiêu giáo dục đã đề ra cho tập hợp đó. Họ làm việc có kế hoạch, gắn bó với nhau thông qua môi trƣờng giáo dục, qua lợi ích về vật chất và tinh thần trong khuôn khổ pháp luật. Nhƣ vậy, có thể hiểu ĐNGV là một tập hợp những ngƣời cùng làm nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục ở các trƣờng đại học, cao đẳng, có đủ tiêu chuẩn về đạo đức, chuyên môn nghiệp vụ theo quy định.
Họ làm việc có kế hoạch và gắn bó với nhau thông qua lợi ích về vật chất và tinh thần trong khuôn khổ quy định của pháp luật, thể chế xã hội. ĐNGV chính là nguồn nhân lực chất lƣợng cao, nguồn nhân lực đặc biệt của giáo dục đại học, là lực lƣợng quyết định đảm bảo chất lƣợng đào tạo của nhà trƣờng. ĐNGV các trƣờng là tập hợp những nhà giáo, nhà quản lý, nhà khoa học tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa họcvà chuyên giao công nghệ trong các khoa của trƣờng. Họ có chung các tiêu chuẩn, nhiệm vụ, quyền hạn, mục tiêu hoạt động.
Họ gắn bó với nhau bằng trách nhiệm và lợi ích theo quy định của pháp luật và của cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền. Đặc điểm đội ngũ giáo viên Nếu xét trên phƣơng diện nguồn nhân lực thì đội ngũ giáo viên chính là nguồn nhân lực chất lƣợng cao và đội ngũ giáo viên có những đặc điểm sau: Những thành viên trong đội ngũ đã đƣợc tuyển chọn tƣơng ứng với một hệ thống các tiêu chí về tƣ tƣởng, phẩm chất đạo đức, năng lực chuyên môn và năng lực nghề nghiệp; Các thành viên đƣợc liên kết với nhau trên cơ sở thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ, chức năng mà Nhà nƣớc đã giao phó đối với hoạt động đào tạo ở đại học; Mỗi thành viên, mỗi bộ phận của đội ngũ thực hiện những chức trách và nhiệm vụ chuyên biệt tùy thuộc vào vị trí và đặc điểm của môi trƣờng hoạt động, 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com song đều chịu sự quản lý thống nhất về thể chế, về tổ chức, về chuyên môn theo qui định của Nhà nƣớc; Đội ngũ giáo viên hoạt động trong môi trƣờng đào tạo nhằm hình thành nhân cách nghề nghiệp cho đối tƣợng đào tạo, vì thế nó mang đậm sắc thái văn hóa sƣ phạm trong các mối quan hệ giữa thầy với thầy, giữa thầy với trò, giữa nhà trƣờng với xã hội.