Phát Triển Kinh Tế Hộ Nông Dân Vùng Tái Định Cư Thủy Điện Sơn La

Phát triển kinh tế hộ nông dân tại vùng tái định cư thủy điện Sơn La, huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La, góp phần nâng cao đời sống và ổn định xã hội.

• Tác giả: La Minh Khôi
• Người hướng dẫn: PGS, TS. Đinh Ngọc Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Phát Triển Kinh Tế Hộ Nông Dân Tại Vùng Tái Định Cư Thủy Điện Sơn La
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phát Triển Kinh Tế Hộ Nông Dân Tái Định Cư Sơn La

Dự án thủy điện Sơn La là một công trình trọng điểm quốc gia, mang lại nguồn điện năng lớn, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, dự án cũng đặt ra thách thức lớn về tái định cư cho người dân. Việc di dời đến nơi ở mới đòi hỏi người dân phải thay đổi phương thức sản xuất, thích nghi với môi trường sống mới. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển kinh tế hộ gia đình tại các vùng tái định cư. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển kinh tế cho các hộ nông dân tái định cư tại huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La, nơi chịu ảnh hưởng lớn từ dự án.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Phát Triển Kinh Tế Hộ Gia Đình

Kinh tế hộ gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân vùng tái định cư. Phát triển kinh tế hộ không chỉ giúp giảm nghèo mà còn góp phần ổn định xã hội và bảo tồn văn hóa truyền thống. Theo nghiên cứu của La Minh Khôi (2019), việc hỗ trợ phát triển kinh tế hộ cần được thực hiện một cách toàn diện, bao gồm cung cấp đất đai, vốn, kỹ thuật và đào tạo nghề.

1.2. Thủy Điện Sơn La Và Tác Động Đến Tái Định Cư

Việc xây dựng thủy điện Sơn La đã ảnh hưởng lớn đến đời sống của người dân, đặc biệt là các hộ phải di dời đến nơi ở mới. Quá trình tái định cư gặp nhiều khó khăn, từ việc thiếu đất sản xuất đến việc thay đổi phương thức canh tác. Để đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân, cần có các chính sách hỗ trợ phù hợp và hiệu quả. Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (2013), cần chú trọng đến việc đào tạo nghề và tạo việc làm cho người dân vùng tái định cư.

II. Thách Thức Phát Triển Kinh Tế Hộ Tại Vùng Tái Định Cư

Phát triển kinh tế hộ nông dân tại vùng tái định cư thủy điện Sơn La đối mặt với nhiều thách thức. Diện tích đất sản xuất hạn hẹp, chất lượng đất kém, thiếu nước tưới là những vấn đề nan giải. Bên cạnh đó, trình độ dân trí thấp, thiếu kỹ năng canh tác hiện đại, khó khăn trong tiếp cận thị trường cũng là những rào cản lớn. Cần có các giải pháp đồng bộ để giải quyết những thách thức này, tạo điều kiện cho người dân phát triển kinh tế bền vững.

2.1. Thiếu Đất Sản Xuất Và Chất Lượng Đất Kém

Một trong những khó khăn lớn nhất của người dân vùng tái định cư là thiếu đất sản xuất và chất lượng đất kém. Diện tích đất được giao thường nhỏ hơn so với trước đây, gây khó khăn cho việc canh tác và chăn nuôi. Đất đai khô cằn, hệ thống thủy lợi hoạt động kém hiệu quả càng làm tăng thêm thách thức. Theo La Minh Khôi (2019), cần có chính sách hỗ trợ đất đai và cải tạo đất để giúp người dân ổn định sản xuất.

2.2. Trình Độ Dân Trí Thấp Và Thiếu Kỹ Năng

Trình độ dân trí thấp và thiếu kỹ năng canh tác hiện đại là một rào cản lớn đối với phát triển kinh tế hộ. Nhiều hộ dân không có nghề phụ, nguồn sống chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp. Việc tiếp cận và áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất còn hạn chế. Cần tăng cường đào tạo nghề, nâng cao trình độ dân trí để giúp người dân nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.3. Khó Khăn Trong Tiếp Cận Thị Trường Nông Sản

Việc tiếp cận thị trường tiêu thụ nông sản là một thách thức lớn đối với người dân vùng tái định cư. Sản phẩm làm ra thường khó tiêu thụ do chất lượng chưa cao, thiếu thông tin thị trường và hệ thống phân phối chưa phát triển. Cần xây dựng chuỗi giá trị nông sản, kết nối người sản xuất với thị trường để đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm.

III. Giải Pháp Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Vùng Tái Định Cư

Để phát triển nông nghiệp bền vững tại vùng tái định cư, cần áp dụng các giải pháp đồng bộ, từ quy hoạch đất đai, đầu tư cơ sở hạ tầng đến hỗ trợ kỹ thuật và kết nối thị trường. Chú trọng phát triển các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện địa phương, khuyến khích ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu nông sản địa phương.

3.1. Quy Hoạch Đất Đai Và Đầu Tư Cơ Sở Hạ Tầng

Quy hoạch đất đai hợp lý là yếu tố then chốt để phát triển nông nghiệp bền vững. Cần rà soát, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, đảm bảo đủ đất sản xuất cho người dân. Đầu tư cơ sở hạ tầng, đặc biệt là hệ thống thủy lợi, giao thông, điện để phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Theo La Minh Khôi (2019), cần có sự tham gia của người dân trong quá trình quy hoạch để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

3.2. Hỗ Trợ Kỹ Thuật Và Chuyển Giao Công Nghệ

Cần tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ cho người dân, giúp họ áp dụng các phương pháp canh tác tiên tiến, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Khuyến khích sử dụng giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao, chống chịu sâu bệnh tốt. Tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo để người dân học hỏi kinh nghiệm và nâng cao kiến thức.

3.3. Xây Dựng Chuỗi Giá Trị Nông Sản Địa Phương

Xây dựng chuỗi giá trị nông sản địa phương là giải pháp quan trọng để đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm. Cần kết nối người sản xuất với các doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ, xây dựng thương hiệu nông sản địa phương và quảng bá sản phẩm trên thị trường. Khuyến khích phát triển các hình thức hợp tác sản xuất, tiêu thụ để nâng cao sức cạnh tranh.

IV. Phát Triển Sinh Kế Bền Vững Cho Hộ Nông Dân Tái Định Cư

Phát triển sinh kế bền vững cho hộ nông dân vùng tái định cư không chỉ tập trung vào nông nghiệp mà còn đa dạng hóa các nguồn thu nhập. Khuyến khích phát triển tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ du lịch cộng đồng, tạo việc làm phi nông nghiệp để giảm áp lực lên đất đai và tăng thu nhập cho người dân. Chú trọng bảo tồn văn hóa truyền thống, phát huy các giá trị bản địa để tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo.

4.1. Đa Dạng Hóa Nguồn Thu Nhập Cho Hộ Gia Đình

Để giảm sự phụ thuộc vào nông nghiệp, cần đa dạng hóa các nguồn thu nhập cho hộ gia đình. Khuyến khích phát triển tiểu thủ công nghiệp, chế biến nông sản, dịch vụ du lịch cộng đồng. Tạo điều kiện cho người dân tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi để đầu tư vào các hoạt động sản xuất kinh doanh.

4.2. Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng Gắn Với Bảo Tồn Văn Hóa

Phát triển du lịch cộng đồng là một hướng đi tiềm năng để tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân vùng tái định cư. Cần khai thác các giá trị văn hóa truyền thống, cảnh quan thiên nhiên để tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn du khách. Chú trọng bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường để đảm bảo phát triển du lịch bền vững.

4.3. Đào Tạo Nghề Và Tạo Việc Làm Phi Nông Nghiệp

Cần tăng cường đào tạo nghề, tạo việc làm phi nông nghiệp cho người dân, đặc biệt là thanh niên. Hỗ trợ người dân tiếp cận các thông tin về thị trường lao động, kết nối với các doanh nghiệp để tìm kiếm việc làm. Khuyến khích phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại địa phương để tạo thêm việc làm.

V. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Kinh Tế Hộ Nông Dân Tái Định Cư

Để phát triển kinh tế hộ nông dân vùng tái định cư hiệu quả, cần có các chính sách hỗ trợ phù hợp và kịp thời. Các chính sách cần tập trung vào hỗ trợ đất đai, vốn, kỹ thuật, đào tạo nghề và kết nối thị trường. Đảm bảo các chính sách được thực hiện một cách minh bạch, công bằng và hiệu quả, tạo điều kiện cho người dân phát triển kinh tế bền vững.

5.1. Chính Sách Hỗ Trợ Đất Đai Và Vốn Sản Xuất

Cần có chính sách hỗ trợ đất đai, đảm bảo đủ đất sản xuất cho người dân. Cung cấp các khoản vay ưu đãi với lãi suất thấp để người dân đầu tư vào sản xuất. Đơn giản hóa thủ tục vay vốn để người dân dễ dàng tiếp cận nguồn vốn.

5.2. Chính Sách Hỗ Trợ Kỹ Thuật Và Đào Tạo Nghề

Tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ cho người dân. Tổ chức các lớp đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động. Hỗ trợ người dân tiếp cận các thông tin về khoa học kỹ thuật và thị trường.

5.3. Chính Sách Hỗ Trợ Tiêu Thụ Nông Sản

Hỗ trợ người dân xây dựng thương hiệu nông sản địa phương. Kết nối người sản xuất với các doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ. Xây dựng hệ thống phân phối nông sản hiệu quả. Tạo điều kiện cho người dân tham gia các hội chợ, triển lãm để quảng bá sản phẩm.

VI. Kết Luận Và Triển Vọng Phát Triển Kinh Tế Hộ Tái Định Cư

Phát triển kinh tế hộ tại vùng tái định cư thủy điện Sơn La là một quá trình lâu dài và đầy thách thức. Tuy nhiên, với sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, sự nỗ lực của chính quyền địa phương và người dân, kinh tế hộ tại vùng tái định cư sẽ ngày càng phát triển, đời sống của người dân sẽ ngày càng được nâng cao. Cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá và điều chỉnh các chính sách để phù hợp với thực tiễn, tạo điều kiện cho người dân phát triển kinh tế bền vững.

6.1. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn Phát Triển

Qua quá trình phát triển kinh tế hộ tại vùng tái định cư, cần rút ra các bài học kinh nghiệm để áp dụng vào thực tiễn. Chú trọng đến vai trò của người dân trong quá trình phát triển. Đảm bảo sự tham gia của người dân trong việc xây dựng và thực hiện các chính sách.

6.2. Triển Vọng Phát Triển Kinh Tế Hộ Trong Tương Lai

Với những nỗ lực và giải pháp đồng bộ, kinh tế hộ tại vùng tái định cư có nhiều triển vọng phát triển trong tương lai. Cần tiếp tục khai thác các tiềm năng, lợi thế của địa phương để phát triển các ngành nghề phù hợp. Chú trọng đến phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và bảo tồn văn hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Một số vấn đề lý luận về phát triển kinh tế nông hộ 1. Khái niệm về kinh tế nông hộ, phát triển kinh tế nông hộ a.

Hộ Khi nghiên cứu kinh tế hộ trong quá trình phát triển ở khu vực Châu Á Giáo sư T. Như vậy, các cá nhân hay tổ chức khi nhìn nhận và quan điểm về hộ không giống nhau nhưng có những nét chung (Nguyễn Quốc Chỉnh, 2007): Hộ là một nhóm người cùng huyết tộc (cũng có trường hợp đặc biệt vợ chồng cùng huyết tộc) hay không cùng huyết tộc (bố mẹ nuôi, con nuôi, người tình nguyện và được sự đồng ý của các thành viên trong gia đình,. - Hộ sống chung hoặc không sống chung dưới một mái nhà. - Có chung một ngân quỹ và ăn chung.

- Cùng tiến hành sản xuất chung. Từ đây cho thấy đã là hộ nhất thiết là một đơn vị kinh tế: Có nguồn lao động và phân công lao động, có vốn và kế hoạch sản xuất kinh doanh chung, vừa sản xuất và vừa tiêu dùng. Hộ không phải là thành phần kinh tế mà hộ có thể thuộc thành phần kinh tế cá thể, tư nhân, tập thể,. Hộ không đồng nhất với gia đình mặc dù cùng chung huyết tộc, do hộ là một đơn vị kinh tế riêng, trong khi đó gia đình có thể không phải là một đơn vị kinh tế.

Một gia đình có thể bao gồm nhiều thế hệ sống chung một mái nhà nhưng nguồn sinh sống và ngân quĩ lại độc lập với nhau. Do đó một gia đình có thể bao nhiều hộ. Qua nghiên cứu các khái niệm khác nhau, chúng tôi nhận thấy: hộ là đơn vị kinh tế nhỏ nhất trong xã hội, cùng chung một cơ sở kinh tế, gắn bó với nhau qua hôn nhân, huyết tộc và quan hệ nuôi dưỡng thân nhân khác, cùng tiến hành sản xuất và hưởng thụ những thành quả sản xuất. Nông hộ Hộ nông dân (HND) là đối tượng nghiên cứu chủ yếu của khoa học nông nghiệp và phát triển nông thôn vì các hoạt động nông nghiệp và phi nông nghiệp ở nông thôn chủ yếu được thực hiện qua các hoạt động của các hộ nông dân.

Các hoạt động nông nghiệp của hộ nông dân theo nghĩa rộng bao gồm cả nghề rừng, nghề cá và các hoạt động phi nông nghiệp ở nông thôn như các dịch vụ, các nghề thủ công, chế biết nông sản. Ngành nghề của hộ gắn với tập quán thôn bản, làng xã; một khi sản xuất kinh doanh khó khăn, họ sẽ thay đổi mặt hàng sản xuất hoặc giảm bớt quy mô, thậm chí giảm bớt nhu cầu cần thiết. Ở Việt Nam, có nhiều tác giả cập đến khái niệm kinh tế hộ nông dân, Lê Đình Thắng (1993) cho rằng “nông hộ là tế bào kinh tế xã hội, là hình thức kinh tế cơ sở trong nông nghiệp và nông thôn” (Lê Đình Thắng và các cộng sự,1993). Đào Thế Tuấn (1997) thì cho rằng “hộ nông dân là những hộ chủ yếu hoạt động nông nghiệp theo nghĩa rộng, bao gồm cả nghề rừng, nghề cá và các hoạt động phi nông nghiệp ở nông thôn” (Đào Thế Tuấn, 1997).

Do đó, nông hộ có đặc điểm những đặc điểm sau: - Hộ vừa là đơn vị sản xuất kinh doanh vừa là đơn vị tiêu dùng. Như vậy đã là hộ phải bảo đảm cả mặt sản xuất và tiêu dùng. - Quan hệ giữa tiêu dùng và sản xuất quyết định sự tham gia thị trường của hộ. Sự tham gia thị trường của nông hộ càng nhiều hàng hóa thể hiện trình độ của nông hộ đó.

Như vậy, chúng ta thấy nông hộ là một đơn vị kinh tế cơ sở, sống ở nông thôn, tiến hành sản xuất nông nghiệp và còn có thể tham gia các hoạt động phi nông nghiệp ở các mức độ khác nhau. Kinh tế nông hộ Kinh tế nông hộ (KTNH) là loại hình kinh tế cơ bản và tự chủ trong nông nghiệp, hình thành, tồn tại một cách khách quan, sử dụng lao động gia đình là chính. KTNH tồn tại và phát triển lâu đời trong quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn ở nước ta. Các quyết định trong sản xuất kinh doanh và đời sống thì tuỳ thuộc vào của chủ hộ.

Hộ có thể không thuê hay thuê lao động với tỷ lệ thấp để đảm bảo thời vụ nên không được tính tiền lương và không được tính lợi nhuận. 11 Với Tchayanov, vào những năm 20 của thế kỷ XX, “kinh tế nông dân” được hiểu là hình thức tổ chức kinh tế nông nghiệp chủ yếu dựa vào sức lao động gia đình và nhằm thỏa mãn nhu cầu cụ thể của hộ gia đình như một tổng thể mà không dựa trên chế độ trả công theo lao động đối với mỗi thành viên của nó (Nguyễn Đức Truyền, 2003). Kinh tế nông hộ thực hiện các khâu từ sản xuất, phân phối, trao đổi, tiêu dùng. Và là loại hình kinh tế có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm sản xuất nông nghiệp, thích ứng tồn, tại tại và phát triển trong mọi chế độ xã hội.

Loại hình này cũng không giống với các loại hình kinh kế khác (Nguyễn Quốc Chỉnh, 2007). Phát triển kinh tế nông hộ Phát triển theo quan niệm chung nhất là sự nâng cao hạnh phúc của người dân, bao hàm nâng cao chuẩn mực sống, cải thiện điều kiện giáo dục, sức khoẻ, sự bình đẳng về các cơ hội. Ngoài ra việc bảo đảm các quyền về chính trị và công dân là những mục tiêu rộng hơn của phát triển. Phát triển của một xã hội hôm nay là sự kế thừa những di sản diễn ra trong quá khứ.

Trong kinh tế, phát triển là quá trình chuyển biến về mọi mặt của nền kinh tế trong thời kỳ nhất định, trong đó bao gồm cả sự tăng thêm về quy mô sản lượng sản phẩm, hoàn thiện cơ cấu kinh tế và việc nâng cao chất lượng mọi mặt của cuộc sống. Nhưng chúng ta phải cân nhắc toàn bộ các nguồn vốn vật chất, vốn con người và vốn thiên nhiên mà thế hệ hiện tại để lại cho thế hệ tương lai. Kinh tế nông hộ là một thành phần của kinh tế nông nghiệp, do đó có thể hiểu rằng phát triển kinh tế nông hộ chính là quá trình tăng trưởng về sản xuất, thay đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi theo hướng hiệu quả kinh tế; nâng cao trình độ sản xuất của chủ hộ; gia tăng thu nhập bình quân của hộ, gia tăng mức sống, thoả mãn các điều kiện sống cơ bản như nhà ở, điện, nước sạch, nhà vệ sinh. và ngày càng gia tăng mức tích luỹ của hộ, làm cho nền kinh tế nông nghiệp nói riêng và nền kinh tế quốc dân nói chung đi lên.

Những đặc trưng cơ bản của kinh tế nông hộ Kinh tế nông hộ có những đặc trưng cơ bản khác với các loại hình kinh tế khác, đó là: 12 Có sự thống nhất chặt chẽ giữa quyền sở hữu với quá trình quản lý và sử dụng các yếu tố sản xuất. Thể hiện các thành viên trong nông hộ có quyền sở hữu tư liệu sản xuất vốn có và các tài sản khác; trên cơ sở kinh tế chung và cùng chung một ngân quỹ nên mọi người trong hộ đều có ý thức trách nhiệm cao và việc bố trí sắp công việc cũng rất linh hoạt. Lao động quản lý và lao động trực tiếp có sự gắn bó chặt chẽ. Sự gắn bó thể hiện qua quan hệ huyết thống, quy mô nhỏ của nông hộ so với doanh nghiệp nên quản lý và sản xuất cũng đơn giản gọn nhẹ.

Người quản lý thường là chủ hộ và tham gia lao động trực tiếp. Kinh tế nông hộ có khả năng thích nghi và tự điều chỉnh rất cao. Do quy mô nhỏ, khi gặp thuận lợi có thể phát huy nguồn lực sẵn có và mở rộng quy mô, nhưng gặp khó khăn thì có thể thu hẹp sản xuất, có khi quay về sản xuất tự cung, tự cấp và có khả năng tự bóc lột lao động để vượt qua áp lực của thị trường. Kinh tế nông hộ là đơn vị sản xuất có quy mô nhỏ nhưng hiệu quả.

Qua thực tế KTNH là loại hình thích hợp nhất với đặc điểm của sản xuất nông nghiệp với cây trồng, vật nuôi trong quá trình sinh trưởng, phát triển cần sự tác động kịp thời. Kinh tế nông hộ có sự gắn bó chặt chẽ giữa quá trình sản xuất với lợi ích của người lao động. Trong kinh tế nông hộ mọi người đều gắn bó với nhau trên cơ sở kinh tế, huyết tộc và cùng chung ngân quỹ đây là động lực để phát triển kinh tế nông hộ. Kinh tế nông hộ sử dụng sức lao động và tiền vốn của hộ là chủ yếu.

Đây là một trong những vấn đề khác biệt giữa nông hộ và doanh nghiệp nông nghiệp. Vai trò của kinh tế nông hộ trong quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn Trong bất kỳ chế độ xã hội nào, kinh tế nông hộ đều tồn tại và có vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp. Với sự tồn tại của nông hộ là do đặc điểm rất riêng của sản xuất nông nghiệp và nhiều nhà nghiên cứu thừa nhận hộ là đơn vị kinh tế cơ bản, chủ thể sản xuất nông nghiệp. Năm 1925, Tchayanov, nhà nông học của Nga, đã đề cập đến hình thái gia đình nông dân không có bóc lột lao động làm thuê mà chỉ sử dụng sức lao động của gia đình mình là hình thức tổ chức sản xuất đem lại hiệu quả kinh tế cao trong điều kiện sản xuất nông nghiệp thủ công.

Tổng kết kinh nghiệm của mô hình trang trại gia đình 13 ở Mỹ, Italia, Anh, Hà Lan, ông chứng minh sức sống của “kinh tế hộ”, của lao động trên mảnh đất gia đình (Chu Văn Vũ, 1995). Các nước Châu Á như Malaixia, Philíppin, Thái Lan. trong quá trình lập kế hoạch phát triển nông thôn đã lưu ý đến những thích ứng của hộ trước những biến động đầy “chắc ẩn” của kinh tế đang phát triển. Khi nền sản xuất xã hội gặp những khó khăn trong quá trình sản xuất, thì hộ là cơ sở để dễ dàng “xoay sở” để tìm các phương thức khai thác các nguồn vốn, lao động.

của mình nhằm tái sản xuất nông nghiệp. Vì thế, các nước này sử dụng hộ để phát triển nông nghiệp. Ở Thái Lan tốc độ tăng trưởng cao và ổn định của ngành nông nghiệp chủ yếu do kinh tế hộ đem lại (Chu Văn Vũ, 1995). Ở Việt Nam, trong thời kỳ hợp tác hóa nông nghiệp “kinh tế hộ” cũng được quan niệm là “kinh tế phụ gia đình” hay “kinh tế phụ gia đình xã viên”, bổ sung cho kinh tế tập thể.