Chương 1: Cơ sở lý luận về hoạt động môi giới tại công ty chứng khoán Chương 2: Thực trạng hoạt động môi giới tại công ty cổ phần chứng khoán VPS Chương 3: Giải pháp pháp triển hoạt động môi giới chứng khoán tại công ty cổ phần chứng khoán VPS 4 CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI TẠI CÔNG TY CHỨNG KHOÁN 1.1 Tổng quan nghiên cứu và những vấn đề cơ bản của hoạt động môi giới chứng khoán tại công ty chứng khoán.1 Tổng quan nghiên cứu Trước tầm quan trọng của hoạt động môi giới chứng khoán, trong những năm qua đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về hoạt động môi giới chứng khoán tại các CTCK. Có thể kể đến như: Nguyễn Thị Thu ( 2015) thực hiện bài viết và xác định được 1 vài nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ môi giới chứng khoán tại các công ty chứng khoán MB. Theo đó, 1 vài nhân tố như: từ các nguyên nhân chủ quan, bao gồm chất lượng nhân viên chưa được tốt, việc áp dụng các công nghệ phần mềm chưa thực sự hoàn chỉnh, mảng truyền thông quảng bá chưa tốt; từ các nguyên nhân khách quan bao gồm như mức độ cạnh tranh gay gắt giữa các CTCK….
Từ đó, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ môi giới chứng khoán, góp phần giúp các công ty chứng khoán nâng cao sức cạnh tranh. Trần Anh (2019) đưa ra quan điểm của mình về tương lai nghề môi giới chứng khoán nhìn từ thị trường Hàn Quốc. Tác giả đưa ra so sánh cách áp dụng ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI để tư vấn khách hàng qua robot advisor tại Việt Nam và tại Hàn Quôc. Từ 2015 năm trước, Techcombank Securities, là doanh nghiệp đầu tiên tại Việt Nam, phát triển robot advisor (robot tư vấn) để tư vấn kế hoạch tài chính cho khách hàng.
Nhiều công ty chứng khoán tại Hàn Quốc đang triển khai và vận hành hệ thống giao dịch trên di động (mobile trading), trong đó có kết hợp công nghệ phân tích dữ liệu lớn (Big data) và trí tuệ nhân tạo (AI) với các chức năng giao dịch hiện có, điển hình là Tập đoàn tài chính Mirae Asset. Ở một thị trường chưa đầy 20 năm tuổi như Việt Nam so với cách ứng dụng AI kết hợp công nghệ phân tích dữ liệu lớn Big Data tại các công ty chứng khoán Hàn Quốc, điển hình là Tập đoàn tài chính Mirae Asset. Tuy vậy, bản chất của AI là cấu trúc phát triển khả năng thu thập 5 và phán đoán dựa trên dữ liệu nhất định. Do đó, nếu dữ liệu thu thập sai hoặc lượng dữ liệu không đủ thì khả năng AI mang đến kết quả phán đoán sai là không thể tránh khỏi.
Tại thị trường Việt Nam cần được tùy biến để phù hợp với đặc thù dữ liệu thông tin, từ đó mới thể hiện được vai trò của AI trong việc đưa ra tư vấn, quản lí đầu tư hiệu quả. Nguyễn Ngọc Điệp (2009) trình bày tổng quan lý thuyết về sự phát triển và dịch vụ môi giới chứng khoán, đồng thời đưa ra các tiêu chí đánh giá chất lượng dịch vụ môi giới chứng khoán cả về định tính và định lương. Tác giả nêu lên các nhân tố bên trong và bên ngoài ảnh hưởng tới dịch vụ môi giới chứng khoán đối với các công ty chứng khoán SSI. Tuy nhiên, tác giả chưa sử dụng dữ liệu thứ cấp và sơ cấp bằng phương pháp bảng câu hỏi điều tra, quan sát để đi sâu phân tích, đánh giá thực trạng chất lượng dịch vụ môi giới chứng khoán tại SSI.
Ngoài ra, có rất nhiều công trình nghiên cứu khác có đề cập đến hoạt động môi giới chứng khoán như nghiên cứu của ThS. Đinh Thùy Dung (2021), Nguyễn Sơn (2010),… Có thể nhận thấy, các công trình đều đã đề cập được tới vai trò, chức năng và tầm quan trọng của hoạt động môi giới tại các CTCK. Tuy nhiên, các nghiên cứu chưa sử dụng phương pháp định lượng và số liệu đã cũ. Song, theo sự hiểu biết của tác giả, phạm vi nghiên cứu là Công ty Cổ phần Chứng khoán VPS trong khoảng thời gian từ 2019 – 2021 là chưa có nghiên cứu nào đề cập tới.
Từ khoảng trống đó và kế thừa một số nội dung mang tính thực tiễn, tác giả lựa chọn đề tài “Phát triển hoạt động môi giới tại Công ty Cổ phần Chứng khoán VPS” để nghiên cứu và làm rõ hơn về hoạt động môi giới chứng khoán tại Công ty Cổ phần Chứng khoán VPS.2 Khái niệm Theo quy định tại Thông tư 210/2012/TT-BTC, công ty chứng khoán là doanh nghiệp hoạt động kinh doanh chứng khoán, thực hiện một, một số hoặc toàn bộ các nghiệp vụ: môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán, bảo lãnh phát hành chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán. Công ty chứng khoán là một thành viên của Sở giao dịch chứng khoán, đặt dưới sự quản lý trực tiếp của cơ quan quản lý 6 chuyên trách là Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN). Các nghiệp vụ theo quy định gồm: Tư vấn đầu tư chứng khoán, môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán và bảo lãnh phát hành chứng khoán. Để thành lập 1 Công ty Chứng khoán thì có rất nhiều điều kiện để thực hiện các nghiệp vụ trên như điều kiện về mặt nhật sự, vốn, cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ, ….Trong đó để thực hiện hết các nghiệp vụ trên TTCK thì vốn điều lệ điều lệ pháp định tối thiểu là 300 tỷ đồng, cụ thể: Tư vấn đầu tư chứng khoán – 10 tỷ đồng; Môi giới chứng khoán – 25 tỷ đồng; Tự doanh chứng khoán – 100 tỷ đồng; Bảo lãnh phát hành chứng khoán:165 tỷ đồng.
Một trong những đặc điểm nổi bật quan trọng nhất đối với công ty chứng khoán là cầu nối trung gian giữa người cần vốn và người có vốn. Công ty này đóng vai trò là trung gian đầu tư chính, và còn là cầu nối giữa các nhà đầu tư với nhau. Với đặc điểm này, các công ty chứng khoán cung cấp đa dạng các dịch vụ tài chính bao gồm các dịch vụ môi giới, tư vấn danh mục đầu tư, dịch vụ ngân hàng đầu tư, quản lý danh mục đầu tư thực hiện các giao dịch mua bán cổ phiếu, trái phiếu và các công cụ của thị trường tiền tệ.3 Các hoạt động chủ yếu của Công ty chứng khoán Hiện nay, các hoạt động kinh doanh chủ yếu và phổ biến tại 1 Công ty chứng khoán là: Môi giới chứng khoán: đây là hoạt động chính nhất của các Công ty Chứng khoán trong nhiều năm qua. Đây là hoạt động thu hút Khách đến mở Tài khoản Chứng khoán và thu phí Giao dịch Mua bán.
Từ nghiệp vụ này sẽ phát sinh thêm các nguồn thu khác như Cho vay Margin Ký quỹ, Ứng trước Tiền bán Chứng khoán, Tư vấn Tài chính,. Ngày nay, hoạt động này phát triển cao độ đến mức các Công ty Chứng khoán phải cạnh tranh thu hút các Nhân viên Môi giới tốt của nhau. Các Nhân viên Môi giới tốt có trình độ, kiến thức, kinh nghiệm sẽ giúp cho nhiều Khách hàng tìm đến, Hoạt động Giao dịch phát sinh nhiều sẽ giúp Công ty Chứng khoán kiếm được nguồn thu lớn. 7 Cho vay – Margin và Ứng trước: là nghiệp vụ thường đi kèm với Môi giới Chứng khoán.
Bản chất ở đây là khi KH đang tham gia Đầu tư Chứng khoán vẫn có 1 số lượng nhất định có nhu cầu muốn vay thêm Vốn từ Công ty Chứng khoán để nâng cao Hiệu quả đầu tư. Ngày nay thì hoạt động này được xem là Nguồn thu lớn nhất, Hiệu quả và không quá rủi ro nếu được quản trị chặt chẽ theo đúng Chuẩn mực của Công ty Chứng khoán. Thường thì các Công ty Chứng khoán có Doanh số Môi giới cao nhất cũng thường có Dự nợ và Lãi cho vay từ Mảng này lớn nhất. Tự doanh Chứng khoán: là nghiệp vụ mà chính các Công ty Chứng khoán cũng tự mình đầu tư Chứng khoán như các nhà đầu tư khác.
Trong Luật Chứng khoán thì Công ty Chứng khoán được coi là 1 Nhà đầu tư Chuyên nghiệp trong việc Đầu tư Chứng khoán. Tư vấn Tài chính, Đại lý và Bảo lãnh Phát hành Chứng khoán: đây là các Nghiệp vụ chủ chốt của Mô hình Công ty Chứng khoán hiện đại ở các nước phát triển Phương Tây được gọi dưới tên Ngân hàng Đầu tư, tức là môi giới vốn các Giao dịch lớn từ các Tổ chức lớn dư vốn đang muốn Đầu tư kết nối các Công ty Niêm yết hoặc sẽ Niêm yết lớn / tiềm năng trong tương lai đang cần Vốn để mở rộng phát triển Kinh doanh.4 Phân loại Công ty chứng khoán 1.1 Công ty cổ phần Vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau (cổ phần) Cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân với số lượng cổ đông tối thiểu là 3 và không hạn chế số lượng tối đa. Công ty có quyền phát hành cổ phiếu để huy động vốn. Cổ đông có thể tự do chuyển nhượng cổ phần của mình.
Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp.2 Công ty trách nhiệm hữu hạn 8 Thành viên của công ty chịu trách nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã cam kết góp vào doanh nghiệp. Công ty Trách nhiệm hữu hạn (TNHH) không được phép phát hành cổ phiếu.5 Vai trò của Công ty chứng khoán Đối với nhà đầu tƣ: Thông qua hoạt động môi giới, tư vấn đầu tư, các công ty chứng khoán đóng vai trò như cầu nối giao dịch giữa các nhà đầu tư với nhau. Để thực hiện giao dịch trên thị trường chứng khoán, bắt buộc các nhà đầu tư chứng khoán phải có tài khoản giao dịch chứng khoán được mở tại các công ty chứng khoán. Một số trường hợp, những khách hàng mới tham gia thị trường, các công ty chứng khoán sẽ là kênh cung cấp thông tin hữu ích bao gồm báo cáo phân tích thị trường, phân tích doanh nghiệp và phân tích ngành,…để nhà đầu tư có quyết định sáng suốt nhất cho mình.
Đối với thị trƣờng chứng khoán: Các công ty chứng khoán là những thành viên quan trọng chủ chốt của thị trường chứng khoán, do vậy họ cũng góp phần tạo lập giá cả thị trường. Trên thị trường sơ cấp, các công ty chứng khoán cũng sẽ góp phần phát hành và định giá cổ phiếu trước khi phát hành lần đầu ra công chúng.