Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển hoạt động MGCK tại CTCK. Chương 2: Số liệu và phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng phát triển hoạt động MGCK tại CTCK VNDIRECT. Chương 4: Giải pháp phát triển hoạt động MGCK tại CTCK VNDIRECT.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CHỨNG KHOÁN TẠI CÔNG TY CHỨNG KHOÁN 1. Các vấn đề cơ bản về CTCK 1. Khái niệm TTCK là thị trường công khai trong việc phát hành, mua và bán cổ phiếu giao dịch trên sàn chứng khoán. Để thúc đẩy TTCK hoạt động một cách hiệu quả cần phải có sự ra đời của CTCK ở các nước theo mô hình ngân hàng.
Như vậy, hiểu một cách chung nhất thì CTCK là một “tổ chức tài chính trung gian được thành lập hợp pháp và thực hiện một hoặc một số loại hình kinh doanh chứng khoán” (Giáo trình Kinh doanh chứng khoán, PGS.TS Tô Kim Ngọc và TS Nguyễn Thanh Phương, NXB Bách Khoa, 2015). Định nghĩa về CTCK được quy định rõ tại Quyết định số 27/2007/QĐ-BTC: “CTCK là tổ chức có tư cách pháp nhân hoạt động kinh doanh chứng khoán, bao gồm một, một số hoặc toàn bộ các hoạt động: môi giới chứng khoán, tự doanh chứng khoán, bảo lãnh phát hành chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán. Đặc điểm của CTCK Theo tác giả Thái Thị Minh Tâm (2016), CTCK có các đặc điểm tóm lược như sau: - CTCK được xem là một tổ chức tài chính trung gian thực hiện chức năng dẫn nguồn vốn từ người có vốn tới người cần vốn. - Tài sản của CTCK phần lớn là các chứng khoán, CTCK luôn lựa chọn những chứng khoán phải có tính thanh khoản cao.
Sản phẩm của CTCK chính là các dịch vụ phục vụ các NĐT, các công ty cổ phần. - CTCK là tổ chức trung gian có mang theo rủi ro. CTCK hoạt động kinh doanh phải có điều kiện. Công ty đó phải hội tụ đủ hết những điều kiện, quy định và phải đăng ký kinh doanh chứng khoán tại Sở giao dịch chứng khoán.
Các nghiệp vụ chính của CTCK 1.1 Hoạt động môi giới Theo luật chứng khoán 2019 quy định môi giới chứng khoán là việc làm trung gian thực hiện mua, bán chứng khoán cho KH. môi giới chứng khoán là hoạt động trung gian hoặc đại diện bên mua hoặc bên bán thực hiện giao dịch để CTCK được hưởng hoa hồng.2 Hoạt động tự doanh chứng khoán Theo luật chứng khoán 2019 quy định, tự doanh chứng khoán là việc CTCK mua, bán chứng khoán cho chính mình. Hoạt động tự doanh của CTCK được thực hiện thông qua cơ chế giao dịch trên SGDCK hoặc thị trường OTC.3 Hoạt động bảo lãnh phát hành chứng khoán Theo luật Chứng khoán năm 2019 quy định, bảo lãnh phát hành chứng khoán là việc cam kết với tổ chức phát hành nhận mua một phần hoặc toàn bộ chứng khoán của tổ chức phát hành để bán lại hoặc mua số chứng khoán còn lại chưa được phân phối hết hoặc cố gắng tối đa để phân phối số chứng khoán cần phát hành của tổ chức phát hành. Hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán Theo luật chứng khoán 2019 quy định, tư vấn đầu tư chứng khoán là việc cung cấp cho KH kết quả phân tích, báo cáo phân tích và đưa ra khuyến nghị liên quan đến việc mua, bán, nắm giữ chứng khoán.5 Các hoạt động phụ trợ CTCK thực hiện nhiều hoạt động hỗ trợ như: - Tín dụng gồm cho vay ký quỹ, cầm cố chứng khoán, cho vay ứng trước tiền bán chứng khoán, ứng trước tiền cổ tức.
- Quản lý thu nhập của KH (quản lý cổ tức). Hoạt động môi giới của CTCK 1. Khái niệm Đối với CTCK, môi giới là hoạt động đại diện mua và bán chứng khoán cho KH để hưởng hoa hồng. Với những thế mạnh về nghiệp vụ chuyên môn, về cách thức tiếp cận các nguồn thông tin… thông qua hoạt động môi giới CTCK có thể cung cấp cho các NĐT những thông tin cần thiết, những ý tưởng đầu tư, những lời khuyên và giúp cho người đầu tư thực hiện các giao dịch của mình theo cách có lợi nhất.
Đặc điểm của nghiệp vụ môi giới chứng khoán - Hoạt động môi giới dẫn đến xung đột lợi ích giữa CTCK. CTCK cần phải tách biệt giữa 2 hoạt động tự doanh và môi giới, luôn phải đặt lợi ích của KH lên hàng đầu. - Đối với nhân viên môi giới, đạo đức nghề nghiệp luôn phải đặt lên hàng đầu. Vai trò của môi giới chứng khoán Theo Nguyễn Ngọc Quỳnh (2012), hoạt động môi giới chứng khoán có vai trò như sau: Đối với NĐT: - Góp phần làm giảm chi phí giao dịch Thông qua các hoạt động như MGCK, tư vấn đầu tư, CTCK có vai trò làm giảm chi phí và thời gian giao dịch, từ đó nâng cao hiệu quả các khoản đầu tư.
Bởi thông qua các CTCK, với trình độ chuyên môn cao, uy tín nghề nghiệp sẽ giúp các NĐT trong việc theo dõi biến động của chứng khoán, giảm thiểu rủi ro danh mục, giúp NĐT thực hiện đầu tư một cách hiệu quả. - Cung cấp thông tin và tư vấn cho KH Các nhân viên môi giới thay mặt CTCK cung cấp cho KH các thông tin liên quan đến tình hình thị trường, các chứng khoán niêm yết và các thông tin khác có liên quan đến chứng khoán. 8 - Cung cấp những sản phẩm và dịch vụ tài chính, giúp KH thực hiện được những giao dịch theo yêu cầu và vì lợi ích của họ Nhà môi giới nhận lệnh từ KH và thực hiện giao dịch của họ. Quá trình này gồm hàng loạt các công việc: nhận lệnh từ KH, thực hiện lệnh giao dịch của họ, xác định giao dịch và chuyển kết quả giao dịch cho KH.
Đối với CTCK: Chính đội ngũ nhân viên môi giới chứng khoán sẽ mang lại khả năng cạnh tranh của công ty, thu hút KH, đa dạng hoá sản phẩm của công ty, tạo nên uy tín, hình ảnh tốt của công ty nếu họ được KH tín nhiệm và uỷ thác tài sản của mình. Từ đó góp phần đem lại thành công cho công ty. Đối với thị trường: - Phát triển dịch vụ và sản phẩm trên thị trường Nhân viên môi giới chứng khoán khi thực hiện vai trò làm trung gian giữa người bán và người mua có thể nắm bắt được nhu cầu của khách hàng và phản ánh với người cung cấp dịch vụ, từ đó có thể cung cấp thiết kế sản phẩm mới. Và khi một sản phẩm mới được hình thành và đưa vào triển khai thì những thông tin phản hồi thường được thông qua các nhân viên môi giới do tính chất làm việc thường xuyên tiếp xúc với KH.
- Cải thiện môi trường kinh doanh + Góp phần hình thành nền văn hoá đầu tư. + Tăng chất lượng và hiệu quả dịch vụ nhờ cạnh tranh: để thành công trong hoạt động môi giới chứng khoán. Quy trình hoạt động môi giới chứng khoán Mở tài Nhận lệnh Thực hiện Thanh khoản của KH lệnh quyết toán với KH Hình 1.1 Sơ đồ quy trình nghiệp vụ môi giới 9 Quy trình nghiệp vụ môi giới gồm các bước sau: Bước 1: Mở tài khoản KH mở tài khoản trên cơ sở Giấy đề nghị mở tài khoản và hợp đồng quy định tại các mẫu mà CTCK soạn sẵn cho KH. Bước 2: Nhận lệnh của KH KH có thể đưa ra lệnh mua/bán chứng khoán bằng cách điền vào phiếu lệnh theo mẫu in sẵn hoặc đặt lệnh trên hệ thống giao dịch trực tuyến trên internet của CTCK hoặc đặt lệnh qua điện thoại, fax… Bước 3: Thực hiện lệnh Các lệnh sau khi được nhập vào hệ thống của Sở giao dịch sẽ được so khớp một cách tự động theo các nguyên tắc ưu tiên khi khớp lệnh.
Hệ thống giao dịch của Sở sẽ thông báo tức thời kết quả khớp lệnh đến CTCK khi lệnh được thực hiện. CTCK sẽ xác nhận lại kết quả với KH. Thanh quyết toán với KH Sau khi kết thúc ngày giao dịch, toàn bộ dữ liệu về kết quả giao dịch chứng khoán của các Sở giao dịch chứng khoán được chuyển sang Trung tâm lưu ký để tiến hành bù trừ và thanh toán. Việc bù trừ thanh toán tại trung tâm lưu ký sẽ được thực hiện cho từng thành viên, theo từng thị trường.
Phát triển hoạt động môi giới của CTCK 1.1 Khái niệm Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quỳnh (2012) đã đưa ra khái niệm phát triển và phát triển hoạt động môi giới như sau: Phát triển là khái niệm dùng để chỉ quá trình tăng tiến về mọi mặt, là quá trình cái mới ra đời thay thế cái cũ, sự tiến bộ thay thế cho sự lạc hậu. Phát triển là quá trình biến đổi cả về số lượng và chất lượng theo hướng tích cực hơn, trong đó, yếu tố nội tại đóng vai trò quyết định. Phát triển hoạt động môi giới là việc các CTCK tiến hành các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hoạt động môi giới cả về chất lượng và số lượng tài khoản 10 giao dịch mở tại công ty, về tăng doanh thu môi giới, tăng tỷ trọng doanh thu môi giới trong tổng doanh thu, tăng thị phần của công ty… 1.2 Các chỉ tiêu đánh giá định tính Theo tác giả Phạm Quang Khánh (2018), để đánh giá hiệu quả phát triển hoạt động MGCK tại CTCK, cần phải xem xét các chỉ tiêu định tính như sau: - Mức độ chuyên nghiệp của nhân viên môi giới Mức độ chuyên nghiệp của nhân viên môi giới được thể hiện ở rất nhiều khía cạnh. Một trong những khía cạnh để đánh giá mức độ chuyên nghiệp là thông qua cách tiếp cận tâm lý KH, phong cách phục vụ, tác phong của họ… Một nhà môi giới chuyên nghiệp giàu kinh nghiệm sẽ tạo cho mình một tác phong làm việc năng động và khoa học.
Xây dựng cho riêng mình một quy trình môi giới chuẩn cũng khẳng định mức độ chuyên nghiệp của một nhà môi giới chứng khoán. Mức độ thành công của CTCK phụ thuộc rất nhiều vào đội ngũ nhân viên môi giới, do đó xây dựng được một đội ngũ những nhà môi giới chứng khoán chuyên nghiệp là một yếu tố chiến lược trong quá trình hoạt động của các CTCK. - Mức độ hoàn thiện quy trình nghiệp vụ Bộ phận môi giới luôn luôn phải xác định được quy trình hoạt động của mình như thế nào. Nhìn chung thì quy trình của các hoạt động càng đơn giản, ngắn gọn mà vẫn đảm bảo được các hoạt động hiệu quả thì quy trình đó càng tốt.
- Mức độ hài lòng của KH Nếu KH thường xuyên không hài lòng về thái độ, tác phong phục vụ của nhân viên môi giới, thường xuyên xảy ra các xung đột lợi ích giữa môi giới với KH, giữa công ty với NĐT, điều đó sẽ gây khó khăn rất lớn cho hoạt động của công ty, không chỉ đối với hoạt động môi giới.