chương 1. Các số liệu được sử dụng trong luận án chủ yếu từ Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch, Tổng cục du lịch, Niên giám thống kê cũng như Sở VH,TT&DL Tây Ninh cung cấp. Trên cơ sở những tài liệu phong phú đó, cần xử lí, phân tích các số liệu này để có những nhận định, đánh giá khoa học, phù hợp với thực tế, đồng thời có thể xây dựng các bản đồ, biểu đồ và đưa ra những kết luận chân thực, chính xác. Trong luận án, việc xử lí tư liệu, thông tin được tác giả sử dụng nhiều ở chương 2 (phần thực trạng PTDL).
Phương pháp khảo sát thực địa Đây là phương pháp truyền thống của Địa Lý học được sử dụng để khảo sát, điều tra thực tế, thu thập thông tin chính xác ở địa bàn nghiên cứu, đồng thời bổ sung các tài liệu còn thiếu, kiểm chứng các dữ liệu đã có và kết quả nghiên cứu. Đây là phương pháp nghiên cứu nhằm góp phần làm cho kết quả mang tính xác thực, khắc phục hiệu quả những hạn chế của phương pháp thu thập, xử lí số liệu trong phòng. Phương pháp này giúp người nghiên cứu tiếp cận vấn đề một cách chủ động, sát sao, có hiểu biết thật sự, tránh những ý kiến chủ quan và gắn nghiên cứu với thực tiễn. Trong nhiều trường hợp, nó là phương pháp duy nhất để thu thập thông tin đáng tin cậy và xây dựng ngân hàng tư liệu cho các phương pháp nghiên cứu khác.
Phương pháp này được tác giả thực hiện chủ yếu ở chương 2, phần nghiên cứu về tiềm năng PTDL trên địa bàn. Phương pháp bản đồ - GIS Việc kết hợp phương pháp bản đồ và GIS trong nghiên cứu đề tài là rất cần thiết và mang lại hiệu quả cao. Điều này giúp nắm được những thông tin quan trọng, đáp ứng cho việc đi lại, tham quan, giải trí, ăn ở. của du khách.
Để xây dựng bản đồ cho Luan van 13 luận án, đề tài có sử dụng một số bản đồ chuyên đề như hành chính, GTVT. và các số liệu nghiên cứu. Với sự trợ giúp của GIS, tác giả đã xây dựng các bản đồ: Bản đồ hành chính tỉnh Tây Ninh; Bản đồ tài nguyên du lịch tỉnh Tây Ninh; Bản đồ hiện trạng PTDL tỉnh Tây Ninh; Bản đồ tuyến, điểm du lịch Tây Ninh; Bản đồ định hướng tổ chức không gian PTDL tỉnh Tây Ninh. Phương pháp điều tra xã hội học Phương pháp này có vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu Địa lý du lịch vì tính chất xã hội của đối tượng nghiên cứu.
Phổ biến nhất là hỏi ý kiến, quan sát cá nhân, nghiên cứu tài liệu. Để thu thập số liệu về cảm nhận và đánh giá của du khách đối với hoạt động du lịch trên địa bàn, tác giả sử dụng phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi và phỏng vấn đối với du khách. Mức độ cảm nhận của du khách phần lớn được ước lượng bằng thang đo 5 cấp độ: Rất tốt - Tốt - Khá - Trung bình - Kém (phụ lục 5b). Ngoài việc khảo sát đối với du khách trong và ngoài nước đến Tây Ninh, tác giả còn tiến hành khảo sát cộng đồng địa phương với tổng số phiếu 500 phiếu.
Nội dung khảo sát tuy đơn giản nhưng gắn liền với cộng đồng địa phương nên nhận được sự ủng hộ khá nhiệt tình từ cộng đồng. Địa điểm khảo sát được lựa chọn là những điểm thu hút khách tham quan khi đến Tây Ninh. Để việc điều tra diễn ra một cách khách quan, khoa học và số mẫu điều tra đó có thể đại diện cho tổng thể, đối tượng tiến hành điều tra được chọn một cách ngẫu nhiên và không lặp lại. Do tác giả sử dụng phần lớn thống kê dưới dạng định tính về cảm nhận của du khách nên đã tiến hành điều tra với số lượng mẫu khá lớn: 500 mẫu khảo sát cộng đồng địa phương, 560 mẫu cho khách nội địa và 300 mẫu cho khách quốc tế, với thời gian tiến hành nhiều đợt trong năm 2015, 2016.
Phương pháp này được tác giả sử dụng khá nhiều trong chương 2 và phần phụ lục để đánh giá về tiềm năng và thực trạng du lịch trên địa bàn. Phương pháp thang điểm tổng hợp Trong quá trình nghiên cứu về PTDL trên địa bàn Tây Ninh, tác giả đã sử dụng phương pháp thang điểm tổng hợp để đánh giá TNDL. Nghiên cứu đã lựa chọn các tiêu chí phù hợp để đánh giá, xác định thang điểm cho các tiêu chí và đưa ra thang điểm tổng hợp. Dựa vào phương pháp này, việc đánh giá TNDL có thể được thực hiện Luan van 14 một cách tương đối chính xác, nhanh chóng và toàn diện.
Phương pháp này được tác giả sử dụng ở mục 1. Hệ thống tiêu chí đánh giá TNDL và mô hình phân tích SWOT phục vụ PTDL. Phương pháp so sánh Thông tin, số liệu sau khi được thu thập sẽ được so sánh, phân tích cho phù hợp với mục đích của từng phần. Qua phân tích, so sánh các thông tin sẽ được chắt lọc với độ tin cậy và hiệu quả cao nhất.
Phương pháp này được tác giả sử dụng nhiều trong chương 2, phần thực trạng PTDL trên địa bàn Tây Ninh, so sánh số liệu thống kê của địa bàn nghiên cứu với các tỉnh vùng ĐNB và cả nước. Phương pháp chuyên gia Phương pháp chuyên gia có ưu điểm lớn trong việc sử dụng để đánh giá các nội dung thiên về định tính, kiểm nghiệm lại các tính toán và những nhận định làm căn cứ cho việc đưa ra các kết luận có tính khoa học. Phương pháp này góp phần quan trọng trong việc định hướng đưa ra các kết luận cần thiết, các kiến nghị và lựa chọn các phương án phát triển với những thông tin chính xác. Trong quá trình nghiên cứu, tác giả cố gắng trao đổi, xin ý kiến tư vấn của các chuyên gia về các nội dung liên quan đến khảo sát sự hài lòng của du khách, khảo sát cộng đồng dân cư, đánh giá TNDL.
Chuyên gia phần lớn là những người có nhiều kinh nghiệm, công tác ở Sở VH,TT&DL Tây Ninh cũng như Ban quản lý các di tích. Phương pháp này thể hiện rõ trong phần phụ lục (khảo sát của tác giả tại các điểm TNDL). Phương pháp phân tích SWOT SWOT là viết tắt của S – Strengths (Điểm mạnh), W – Weaknesses (Điểm yếu), O – Opportunities (Cơ hội) và T – Threats (Thách thức, đe dọa). Đây là phương pháp phân tích cho phép kết hợp các yếu tố bên trong (điểm mạnh, điểm yếu) và bên ngoài (cơ hội, thách thức) để đưa ra định hướng phát triển cho đối tượng nghiên cứu.
Phương pháp này được tác giả thực hiện ở mục 1. Hệ thống tiêu chí đánh giá TNDL và mô hình phân tích SWOT phục vụ PTDL. Phương pháp dự báo Công tác dự báo dựa trên cơ sở thực tiễn, những tiềm năng du lịch, chiến lược phát triển KT - XH của tỉnh, phương hướng, nhiệm vụ phát triển ngành du lịch của Sở Luan van 15 VH,TT&DL Tây Ninh. Các tính toán dự báo dựa trên thực tiễn phát triển và các phương án trong Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Tây Ninh đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030, luận án dự báo theo phương án trung bình, dựa trên khả năng và những giải pháp có thể thực hiện ở hiện tại cũng như tương lai.
Phương pháp này được thể hiện rõ trong chương 3, mục 3. Định hướng phát triển du lịch tỉnh Tây Ninh thời kì hội nhập. Đóng góp mới của đề tài Hội nhập là xu thế tất yếu, tạo ra thời cơ và thách thức cho sự phát triển các ngành kinh tế, trong đó có du lịch. Những đóng góp cụ thể của đề tài: - Đúc kết và làm sáng tỏ những vấn đề cơ sở lí luận, thực tiễn và kinh nghiệm PTDL trong điều kiện hội nhập của Việt Nam, vận dụng vào nghiên cứu PTDL tại Tây Ninh.
- Vận dụng bộ chỉ số đánh giá về mức độ thuận lợi của TNDL để xác định tiềm năng du lịch của các điểm chủ yếu trên địa bàn, từ đó đưa ra định hướng và giải pháp khai thác hợp lí. - Khai thác được kết quả khảo sát khách du lịch và cộng đồng để phân tích và đưa ra nhận định phù hợp với thực tế địa phương. - Cải tiến và phát triển bộ tiêu chí đánh giá phát triển du lịch cấp tỉnh một cách toàn diện, khách quan trong bối cảnh hội nhập quốc tế. - Phân tích chi tiết thực trạng phát triển du lịch tỉnh Tây Ninh.
Trên cơ sở đó chỉ ra những mặt đạt được và hạn chế của du lịch Tây Ninh xét theo bộ tiêu chí đánh giá. - Đề xuất những định hướng chủ yếu và đưa ra các nhóm giải pháp cơ bản có cơ sở khoa học nhằm thúc đẩy du lịch Tây Ninh phát triển hiệu quả, bền vững, đáp ứng được yêu cầu của thời kì hội nhập. - Kết quả nghiên cứu của đề tài là tài liệu tham khảo hữu ích trong nghiên cứu và giảng dạy; giúp cho việc tìm hiểu, nghiên cứu du lịch cấp tỉnh một cách toàn diện, khách quan, hiệu quả, theo kịp sự phát triển của thời đại mới; đặc biệt giúp cho các nhà quản lí địa phương, ngành có thêm cơ sở để ra các quyết định chính xác về TCLTDL nói riêng và tổ chức lãnh thổ kinh tế nói chung ở địa phương. Cấu trúc của đề tài Ngoài các phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận án được thể hiện trong 3 chương: Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển du lịch thời kì hội nhập.
Chương 2: Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch tỉnh Tây Ninh. Chương 3: Định hướng chủ yếu và một số giải pháp phát triển du lịch tỉnh Tây Ninh thời kì hội nhập. Luan van 17 Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN DU LỊCH THỜI KÌ HỘI NHẬP 1.
Cơ sở lý luận về phát triển du lịch 1. Một số khái niệm 1. Khái niệm du lịch Hoạt động du lịch xuất hiện từ rất lâu trong lịch sử phát triển của loài người, đã trở thành nhu cầu không thể thiếu được trong đời sống. Du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng của nhiều nước trên thế giới.
Song khái niệm “Du lịch” vẫn được hiểu rất khác nhau theo các cách tiếp cận và quan điểm riêng. Trên thế giới có rất nhiều định nghĩa khác nhau về du lịch của nhiều tác giả như Clusman (1930), Hunziker và Krapf (1951), Michael Coltman.