mở đầu thuận lợi cho các bước tiếp theo trong quá trình phát triển của DLST ở Việt Nam. Từ những định nghĩa, lý luận, quan điểm của các chuyên gia trong lĩnh vực du lịch sinh thái, chúng ta có thể hiểu như sau du lịch sinh thái là hình thức du lịch thiên nhiên có mức độ cao về sinh thái và môi trường, có tác động tích cực đến việc bảo vệ môi trường, và văn hóa đảm bảo mang lại lợi ích về tài chính cho cộng đồng địa phương và có đóng góp cho các nỗ lực bảo tồn. 12 Mặc dù khái niệm về du lịch sinh thái còn có những điểm chưa thống nhất tuy nhiên khái niệm này sẽ được hoàn thiện dần trong quá trình phát triển Du lịch sinh thái còn có thể còn được hiểu dưới những tên gọi khác nhau như : Du lịch thiên nhiên (Nature tourism) Du lịch dựa vào thiên nhiên (Nature- Based tourism) Du lịch môi trường (Enviromental tourism) Du lịch xanh (Green tourism) Du lịch thám hiểm (Adventure tourism) Du lịch có trách nhiệm (Responsible tourism). Mối quan hệ giữa du lịch sinh thái và các loại hình du lịch khác nhau Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên (Nature- based tourism) mặc dù trong hoạt động của các lọai hình du lịch này có thể bao gồm cả việc tìm hiểu nghiên cứu văn hóa cộng đồng địa phương.
Các loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên khác như nghỉ dưỡng, tham quan, mạo hiểm… chủ yếu mới đưa con người về với thiên nhiên, còn việc giáo dục nâng cao trình độ nhận thức cho du khách về thiên nhiên, môi trường và văn hóa cộng đồng chưa được đặt ra một yêu cầu bắt buộc. Trong trường hợp nếu hoạt động của những loại hình du lịch này bao gồm cả việc nâng cao nhận thức để du lịch có trách nhiệm với việc bảo tồn các giá trị tự nhiên và văn hóa cộng đồng, tạo việc làm và lợi ích cho người dân địa phương thì bản thân chúng đã chuyển hóa thành một dạng của du lịch sinh thái. Cùng với xu thế chung phát triển du lịch sinh thái trên thế giới. Du lịch sinh thái Việt Nam hiện nay cũng đã và đang phát triển, một số loại hình phù hợp với điều kiện đặc thù của Việt Nam.
13 Tuy nhiên, thật sự thì những sản phẩm du lịch sinh thái đích thực ở Việt Nam hiện chưa có mà mới chỉ là những loại hình du lịch thiên nhiên mang màu sắc du lịch sinh thái bao gồm: _ Dã ngoại: Là hình thức du lịch đưa con người về với thiên nhiên, sản phẩm chủ yếu là tham quan những danh lam thắng cảnh. _ Leo núi: Là loại hình du lịch chinh phục các đỉnh cao như Fansipan, Bidoup, Bạch Mã….hay các di tích lịch sử văn hóa ở các khu bảo tồn thiên nhiên như chùa Hương, Yên Tử… _ Đi bộ trong rừng: Là loại hình du lịch sinh thái được ưa chuộng nhiều ở Việt Nam. Đi bộ trong rừng là hình thức du lịch kếp hợp tham quan các cảnh quan tự nhiên ở các vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên đang phát triển. _ Tham quan, nghiên cứu đa dạng sinh học ở các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên: Là hình thức du lịch sinh thái phổ biến, thu hút sự quan tâm đặc biệt của khách du lịch đến từ những thị trường khác nhau ở Việt Nam còn chưa phổ biến.
_ Tham quan miệt vườn: Là hình thức du lịch sinh thái với sản phẩm chủ yếu là hệ sinh thái nông nghiệp, đặc biệt ở vùng đồng bằng sông Cửu Long. Hình thức này dù mới phát triển song đã thu hút được khá nhiều khách du lịch trong và ngoài nước. _ Quan sát chim: Các sân chim ở Việt Nam, đặc biệt ở đồng bằng sông Cửu Long và đồng bằng sông Hồng có số lượng chim lớn, thành phần loài phong phú với nhiều loài đặc hữu, quý hiếm cần bảo vệ là nơi thu hút rất nhiều nhà khoa học. Du khách tới tham quan, nghiên cứu.
Hình thức này còn chưa phổ biến mặc dù ở Việt Nam có rất nhiều sân chim. _ Tham quan bản làng dân tộc: Việc tham quan các bản làng dân tộc trong các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên thường được kết hợp tổ chức trong các tour du lịch mang sắc thái du lịch sinh thái. Hiện nay, ở Việt Nam khách du lịch có 14 cơ hội được tìm hiểu các giá trị văn hóa bản địa được hình thành và phát triển gắn liền với đặc điểm sinh thái tự nhiên của khu vực. _ Du thuyền: Đây là loại hình hấp dẫn vì Việt Nam có nhiều sông hồ cùng với bờ biển dài trên 3.
Hiện nay có tour du lịch sinh thái trên sông nước đồng bằng sông Cửu Long kết hợp tham quan các miệt vườn trên các cù lao hoặc ở hai bên sông, du lịch trên sông Hương, sông Hồng, sông Đà, hồ Hòa Bình, hồ Thác Bà…. _ Mạo hiểm: Một số hình thức du lịch mạo hiểm bắt đầu được hình thành như du lịch lặn biển, du lịch xuyên Việt bằng xe zeep và Moto, du lịch trên các vùng núi Tây Bắc, Đông Bắc qua các địa hình hiểm trở. _ Săn bắn, câu cá: Các hoạt động này thường được tổ chức tại các khu vực khoanh. số nơi tổ chức hoạt động câu cá cho khách Việt Nam.
_ Các loại hình du lịch khác: Tổ chức các tour cấp khu vực hoặc xuyên quốc gia để tham quan, tìm hiểu cảnh quan thiên nhiên và con người Việt Nam. Ngoài ra còn rất nhiều loại hình du lịch khác nữa như du lịch đen (Dark tourism), du lịch thảm họa (Diaster tourism), du lịch MICE, du lịch tuần trăng mật. Mặc dù vậy, trong những loại hình du lịch, những loại truyền thống vẫn rất phổ biến và được yêu thích. Trong đó loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên (Nature_based tourism) hay còn gọi là du lịch sinh thái đang có tốc độ phát triển hết sức nhanh chóng trong thời đại công nghiệp hóa, đô thị hóa và công nghệ số hiện nay.
Các đặc trưng cơ bản của du lịch sinh thái. Mọi hoạt động phát triển du lịch nói chung và du lịch sinh thái nói riêng đều được thực hiện trên cơ sở khai thác những giá trị của tài nguyên du lịch tự nhiên, văn hóa lịch sử và kèm theo các điều kiện về cơ sở hạ tầng và dịch vụ. Kết quả của việc khai thác đó là sự hình thành những sản phẩm du lịch từ các tiềm năng về tài nguyên đem lại nhiều lợi ích cho xã hội. Trước tiên đó là những lợi ích về kinh tế, tạo ra nhiều công ăn việc làm, 15 nâng cao đời sống cho cộng đồng địa phương thông qua các dịch vụ du lịch, tạo điều kiện cho việc bảo tồn các gía trị văn hóa, lịch sử và sự đang dạng của tự nhiên nơi có những hoạt động du lịch.
Và sau cùng là những lợi ích đem lại cho du khách trong việc hưởng thụ các cảnh quan thiên nhiên mới lạ, độc đáo… từ đó xác lập ý thức trách nhiệm và bảo tồn sự toàn vẹn của các giá trị thiên nhiên, văn hóa lịch sử của nơi họ đến nói riêng và của hành tinh nói chung. Du lịch sinh thái là một dạng của hoạt động du lịch. Vì vậy, nó cũng bao gồm tất cả những đặc trưng cơ bản của hoạt động du lịch nói chung bao gồm: tính đa ngành, tính đa mục tiêu, tính liên vùng, tính chi phí, tính xã hội hóa. Bên cạnh các đặc trưng của ngành du lịch nói chung.
Du lịch sinh thái còn hàm chứa những đặc trưng riêng bao gồm : *Du lịch sinh thái được phát triển dựa vào những giá trị hấp dẫn của thiên nhiên: có thể nói, những giá trị hấp dẫn của thiên nhiên là yếu tố quan trọng nhất để phát triển loại hình du lịch này, thông qua loại hình du lịch này chúng ta được hưởng thụ các cảnh quan thiên nhiên mới lạ và độc đáo, các truyền thống văn hoá lịch sử, nền văn hoá bản địa của từng vùng, từng địa phương, những đặc thù dân tộc mà trước đó chúng ta chưa hề biết đến, từ đó xác lập ý thức, trách nhiệm về bảo tồn sự toàn vẹn của các giá trị thiên nhiên, văn hoá lịch sử của nơi chúng ta đến nói riêng và của hành tinh nói chung. Tính giáo dục cao về môi trường : du lịch sinh thái hướng con người tiếp cận gần hơn nữa với các vùng tự nhiên và các khu bảo tồn có giá trị cao về đang dạng sinh học, rất nhạy cảm về môi trường. Hoạt động du lịch gây nên những áp lực lớn đối với môi trường, và du lịch sinh thái được coi là chiếc chìa khóa nhằm cân bằng giữa mục tiêu phát triển du lịch với việc bảo vệ môi trường. Góp phần bảo tồn các tài nguyên thiên nhiên và duy trì tính đa dạng sinh học: hoạt động du lịch sinh thái có tác dụng giáo dục con người bảo vệ 16 tài nguyên thiên nhiên qua đó hình thành ý thức bảo vệ các nguồn tài nguyên thiên nhiên và môi trường cũng như thúc đẩy các hoạt động bảo tồn, đảm bảo yêu cầu phát triển cộng đồng.
Thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương : cộng đồng địa phương chính là những người chủ sở hữu các nguồn tài nguyên thiên nhiên tại đia phương mình. Vì vậy cần phải có sự tham gia của cộng đồng địa phương tại khu vực đó. Những nguyên tắc cơ bản của du lịch sinh thái Du lịch sinh thái là loại hình du lịch đưa khách về với thiên nhiên, với màu xanh của tự nhiên. Thực chất du lịch sinh thái không phải là một loại hình du lịch mà là một quan điểm phát triển du lịch nhằm thỏa mãn tốt nhu cầu hiện tại của du khách trong khi vẫn quan tâm đến việc bảo tồn và tôn tạo các nguồn tài nguyên cho việc phát triển du lịch trong tương lai, vì thế hoạt động du lịch sinh thái cần tuân theo những nguyên tắc sau: Trước tiên trong hoạt động du lịch sinh thái cần có hoạt động giáo dục và diễn giải nhằm nâng cao hiểu biết của du khách về môi trường tự nhiên qua đó tạo ý thức tham gia của khách du lịch và các nỗ lực bảo tồn.
Mục tiêu của du khách khi tham gia vào loại hình du lịch sinh thái là chiêm ngưỡng, quan sát vẻ đẹp ký thú, hoang sơ của tự nhiên. Vì thế bằng mọi giá phải có những biện pháp nhằm giữ gìn nguyên vẹn vẻ đẹp của tự nhiên.