CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN TUYẾN ĐIỂM DU LỊCH 1. Khái niệm du lịch Con người chúng ta là giống loài tò mò, ưa khám phá, tìm hiểu những điều mới lạ. Chúng ta mong muốn đến những vùng đất mới để mở rộng hiểu biết về địa hình, cảnh quan, các loài động thực vật độc đáo cũng như những nền văn hóa đa dạng. Từ nhu cầu này, “du lịch” ra đời như một phần thiết yếu, đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống con người.
Từ rất sớm, vào thời cổ đại tại Ai Cập, Hy Lạp, La Mã… du lịch đã xuất hiện, nhưng vào thời kỳ này, nó chỉ dành cho một nhóm người như quý tộc, thương gia, chính trị gia. Ngày nay, du lịch đã trở thành nhu cầu phổ biế n, giúp nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của con người. Tuy nhiên, khái niệm du lịch lại có nhiều cách hiểu khác nhau, phụ thuộc vào góc nhìn và cách tiếp cận của mỗi người. Tóm lại, du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác (Theo Luật Du lịch Việt Nam 2017 định nghĩa).
Khái niệm tài nguyên du lịch và phân loại - Khái niệm: Có nhiều định nghĩa khác nhau về tài nguyên du lịch. Tuy nhiên nhiều định nghĩa chưa phản ánh được bản chất của tài nguyên du lịch. Pirojnik, Nguyễn Minh Tuệ và một số học giả cho rằng tài nguyên du lịch là tổng thể các yếu tố tự nhiên, kinh tế, văn hoá được sử dụng để phục hồi sức khoẻ và cải thiện đời sống của con người. Dựa trên quan điểm này, các học giả cho rằng địa hình, thủy văn, khí hậu, hệ sinh thái động thực vật, di tích, lễ hội, v.
đều có thể xem là tài nguyên du lịch. Tuy nhiên, không phải mọi dạng địa hình, khí hậu, hay 3 thủy văn đều có khả năng thu hút khách du lịch. Nói cách khác, không phải tất cả các yếu tố này đều có thể được khai thác cho kinh doanh du lịch. Đôi khi, một số dạng địa hình, khí hậu hay điều kiện thủy văn lại trở thành những yếu tố bất lợi, cản trở việc thu hút du khách.
Theo Trần Đức Thanh (2014) “Tài nguyên du lịch là những thành tạo tự nhiên, những tính chất của thiên nhiên, các công trình, sản phẩm do bàn tay hay trí tuệ của con người làm nên cùng các giá trị thẩm mĩ, lịch sử, văn hoá, tâm linh, giải trí, kinh tế. của chúng, có sức hấp dẫn với du khách hoặc được khai thác phục vụ phát triển du lịch.” - Phân loại: Các loại tài nguyên du lịch được quy định tại Điều 15 Luật Du lịch 2017 như sau: + Tài nguyên du lịch tự nhiên bao gồm cảnh quan thiên nhiên, các yếu tố địa chất, địa mạo, khí hậu, thủy văn, hệ sinh thái và các yếu tố tự nhiên khác có thể được sử dụng cho mục đích du lịch. + Tài nguyên du lịch văn hóa bao gồm di tích lịch sử - văn hóa, di tích cách mạng, khảo cổ, kiến trúc; giá trị văn hóa truyền thống, lễ hội, văn nghệ dân gian và các giá trị văn hóa khác; công trình lao động sáng tạo của con người có thể được sử dụng cho mục đích du lịch. Điểm du lịch 1.
Khái niệm Theo khoản 4, 7 Điều 3 Luật Du lịch 2017, điểm du lịch là nơi có tài nguyên du lịch được đầu tư, khai thác phục vụ khách du lịch. Trong đó, tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên và các giá trị văn hóa làm cơ sở để hình thành sản phẩm du lịch, khu du lịch, điểm du lịch, nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch. Tài nguyên du lịch bao gồm tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch văn hóa. Như vậy, khái niệm Điểm du lịch mới chỉ nói đến một phạm vi hẹp của nơi có tài nguyên du lịch hấp dẫn phục vụ cho khách du lịch mà chưa chỉ rõ được qui mô, 4 mức độ, việc lưu lại của khách du lịch, điều kiện tiếp cận, sản phẩm du lịch, ranh giới hành chính để quản lí, cũng như sự nhận diện về hình ảnh của điểm đến du lịch.
Phân loại điểm du lịch Điểm du lịch là cấp thấp nhất trong hệ thống phân vị về mặt lãnh thổ, điểm du lịch có qui mô nhỏ, trên bản đồ các vùng du lịch người ta có thể hiểu điểm du lịch là những điểm riêng biệt. Sự chênh lệch về diện tích của các điểm du lịch là tương đối lớn. Điểm du lịch là nơi tập trung tài nguyên du lịch hay cơ sở vật chất kĩ thuật phục vụ du lịch, hoặc kết hợp cả hai ở qui mô nhỏ. Vì thế điểm du lịch có thể được phân thành hai loại: Điểm tài nguyên và điểm chức năng.
Thời gian lưu trú của khách từ 1 đến 2 ngày (trừ các điểm du lịch chức năng, thí dụ như điểm du lịch nghỉ dưỡng, chữa bệnh). Điều kiện hình thành điểm du lịch Căn cứ Điều 23 Luật Du lịch 2017 (được hướng dẫn bởi Điều 11 Nghị định 168/2017/NĐ-CP), điều kiện công nhận điểm du lịch được quy định như sau: - Có tài nguyên du lịch, có ranh giới xác định trên bản đồ địa hình do cơ quan có thẩm quyền xác nhận. Tỷ lệ bản đồ phụ thuộc vào yêu cầu quản lý và địa hình khu vực. - Có kết cấu hạ tầng, dịch vụ cần thiết bảo đảm phục vụ khách du lịch, bao gồm: + Có kết nối giao thông, thông tin liên lạc thuận lợi; + Có điện, nước sạch; + Có biển chỉ dẫn, thuyết minh về điểm du lịch; + Có dịch vụ ăn uống, mua sắm.
- Đáp ứng điều kiện về an ninh, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ môi trường, bao gồm: + Có bộ phận bảo vệ trực 24 giờ mỗi ngày; + Công khai số điện thoại, địa chỉ của tổ chức, cá nhân quản lý điểm du lịch; + Có hình thức tiếp nhận và giải quyết kịp thời phản ánh, kiến nghị của khách du lịch; 5 + Nhà vệ sinh công cộng sạch sẽ, được thông gió và đủ ánh sáng, được bố trí đủ, tương ứng với số lượng khách du lịch vào thời kỳ cao điểm; + Có biện pháp thu gom và xử lý rác thải, nước thải sinh hoạt theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường; bố trí nhân lực làm vệ sinh môi trường; + Áp dụng các biện pháp phòng, chống cháy nổ theo quy định của pháp luật. Tuyến du lịch 1. Khái niệm Theo Luật du lịch năm 2017 hiện hành đã bỏ quy định khái niệm về tuyến du lịch, do đó, dựa vào quy định tại Khoản 9 Điều 4 Luật Du lịch năm 2005 quy định thì: “Tuyến du lịch là lộ trình liên kết các khu du lịch, điểm du lịch, cơ sở cung cấp dịch vụ du lịch, gắn với các tuyến giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường hàng không.” Các điểm du lịch được nối với nhau thành tuyến du lịch. Trong từng trường hợp cụ thể các tuyến du lịch có thể là tuyến du lịch nội vùng hay tuyến du lịch liên vùng.
Như vậy, có thể hiểu một cách đơn giản, tuyến du lịch là một đơn vị tổ chức lãnh thổ du lịch do liên kết các điểm du lịch với nhau thành một lịch trình du lịch phù hợp và thuận lợi nhất cho du khách trên lãnh thổ. Cơ sở tiền đề cho việc xác định các tuyến du lịch là các điểm du lịch và hệ thống giao thông thuận tiện. Phân loại tuyến du lịch Hiện nay có nhiều cách phân loại tuyến du lịch: – Theo hệ thống giao thông: Tuyến du lịch bằng đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường hàng không. – Xét về mặt không gian lãnh thổ, tuyến du lịch được chia như sau: + Trong phạm vi lãnh thổ một quốc gia, thì có tuyến nội vùng và tuyến liên vùng.
+ Trong phạm vi một tỉnh thì có tuyến du lịch nội tỉnh và ngoại tỉnh. – Theo tính đa chức năng của các điểm du lịch: + Tuyến du lịch tổng hợp (DLST, giải trí,…) + Tuyến du lịch chuyên đề với các điểm du lịch có cùng chức năng. 6 Điểm và tuyến du lịch có mối quan hệ mật thiết với nhau. Các điểm du lịch liên kết với nhau tạo thành các tuyến du lịch.
Quy mô và mật độ phân bố các điểm du lịch trên lãnh thổ ảnh hưởng đến tổ chức khai thác các tuyến du lịch. Nếu quy mô của các điểm du lịch lớn, mật độ các điểm cao, số lượng tuyến nhiều, thu hút nhiều doanh nghiệp lữ hành quan tâm và xây dựng thành các tour du lịch hấp dẫn, khai thác hiệu quả. Các điểm du lịch có chất lượng cao, càng đẹp, càng hấp dẫn, có ý nghĩa quốc gia và quốc tế liên kết với nhau sẽ tạo thành các tuyến du lịch với sản phẩm thu hút du khách, tạo điều kiện cho việc phát triển CSHT & CSVCKT du lịch dọc trên tuyến. Ngược lại, tuyến du lịch với sản phẩm hấp dẫn sẽ thu hút được sự quan tâm của du khách về các điểm du lịch tạo thành các tuyến đó.
Chức năng của các điểm du lịch có quan hệ mật thiết và tác động qua lại với chức năng tuyến du lịch. Lãnh thổ có nhiều điểm du lịch đồng chức năng tạo điều kiện hình thành và phát triển các tuyến du lịch chuyên đề. Lãnh thổ có nhiều điểm du lịch với chức năng đa dạng tạo điều kiện phát triển các tuyến du lịch tổng hợp với sản phẩm du lịch đa dạng và ngược lại. Một tập hợp các mạch có tổ chức để khám phá và thưởng thức tất cả các di sản, với một bản sắc cụ thể, dựa trên hệ sinh thái cảnh quan siêu hình, có thể tiếp cận với mọi đối tượng nhưng với các sản phẩm khác nhau theo phân khúc của họ, được tổ chức để phục vụ sự phát triển của hoạt động du lịch và chuỗi giá trị của nó.
Điều kiện phát triển tuyến du lịch Theo Luật Du Lịch năm 2017, các điều kiện công nhận tuyến điểm du lịch ở Việt Nam bao gồm: - Định hướng tổ chức không gian du lịch chính trên toàn lãnh thổ. - Xác định các điểm nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí có khả năng thu hút khách du lịch. - Nguồn tài nguyên du lịch và sự hấp dẫn của cảnh quan trên toàn tuyến điểm du lịch và các điểm tham quan cụ thể. - Đảm bảo an ninh, trật tự và an toàn xã hội.
- Đảm bảo bảo vệ môi trường tự nhiên và cả môi trường văn hóa, xã hội.