Luận văn: Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường THCS thành phố Gia Nghĩa, Đắk Nông

Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn (TTCM) tại các trường trung học cơ sở (THCS) ở Gia Nghĩa, Đắk… 121 trang · Trường Trung Học Cơ Sở Gia Nghĩa · 2022.

• Trường học: Trường Trung Học Cơ Sở Gia Nghĩa
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Phát Triển Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn Tại Các Trường Trung Học Cơ Sở Ở Gia Nghĩa, Đắk Nông
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp Cao Học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Gia Nghĩa

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Các khái niệm chính của luận văn
• 1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục
• 1.2.1.1. Quản lý
• 1.2.1.2. Quản lý giáo dục
• 1.2.2. Tổ chuyên môn, tổ trưởng chuyên môn
• 1.2.2.1. Tổ chuyên môn
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ GIA NGHĨA, TỈNH ĐẮK NÔNG
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn Tại Gia Nghĩa

Phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn (TTCM) tại các trường trung học cơ sở (THCS) ở Gia Nghĩa, Đắk Nông là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Đội ngũ TTCM không chỉ là cầu nối giữa ban giám hiệu và giáo viên mà còn là nhân tố quyết định đến chất lượng giáo dục. Việc nâng cao năng lực chuyên môn và quản lý của TTCM sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương.

1.1. Vai Trò Của Tổ Trưởng Chuyên Môn Trong Giáo Dục

Tổ trưởng chuyên môn đóng vai trò quan trọng trong việc chỉ đạo và điều hành các hoạt động chuyên môn tại trường. Họ là người trực tiếp đảm bảo chất lượng dạy và học, đồng thời là cầu nối giữa giáo viên và ban giám hiệu.

1.2. Tình Hình Hiện Tại Của Đội Ngũ TTCM Tại Gia Nghĩa

Đội ngũ TTCM tại Gia Nghĩa hiện đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm thiếu hụt về số lượng và chất lượng. Việc đào tạo và bồi dưỡng TTCM cần được chú trọng hơn để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc phát triển đội ngũ TTCM, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như thiếu hụt nguồn nhân lực, chất lượng đào tạo chưa đồng đều và sự thiếu chủ động trong việc xây dựng kế hoạch phát triển là những yếu tố cản trở sự phát triển của đội ngũ này.

2.1. Thiếu Hụt Về Số Lượng Tổ Trưởng Chuyên Môn

Số lượng TTCM hiện tại chưa đáp ứng đủ nhu cầu của các trường THCS. Điều này dẫn đến việc phân công công việc không hợp lý và ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục.

2.2. Chất Lượng Đào Tạo Tổ Trưởng Chuyên Môn Còn Hạn Chế

Chất lượng đào tạo TTCM chưa đồng đều, nhiều người chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện nhiệm vụ của mình.

III. Phương Pháp Nâng Cao Chất Lượng Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn

Để phát triển đội ngũ TTCM, cần áp dụng các phương pháp đào tạo và bồi dưỡng hiệu quả. Việc tổ chức các hội thảo, khóa học và chương trình đào tạo chuyên sâu sẽ giúp nâng cao năng lực cho đội ngũ này.

3.1. Tổ Chức Các Khóa Đào Tạo Chuyên Sâu

Các khóa đào tạo chuyên sâu sẽ giúp TTCM nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện nhiệm vụ quản lý và chỉ đạo chuyên môn.

3.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Trường

Việc tăng cường hợp tác giữa các trường sẽ tạo ra cơ hội cho TTCM học hỏi kinh nghiệm và chia sẻ phương pháp giảng dạy hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Gia Nghĩa

Nghiên cứu về phát triển đội ngũ TTCM tại Gia Nghĩa đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp phát triển hợp lý sẽ mang lại kết quả tích cực. Các trường đã có những bước tiến trong việc nâng cao chất lượng giáo dục nhờ vào sự cải thiện của đội ngũ TTCM.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Các Chương Trình Đào Tạo

Các chương trình đào tạo đã giúp TTCM nâng cao năng lực chuyên môn, từ đó cải thiện chất lượng dạy và học tại các trường.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn

Những bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc đầu tư vào phát triển đội ngũ TTCM là cần thiết và mang lại lợi ích lâu dài cho giáo dục địa phương.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn

Tương lai của đội ngũ TTCM tại Gia Nghĩa phụ thuộc vào sự quan tâm và đầu tư từ các cấp quản lý giáo dục. Việc xây dựng một đội ngũ TTCM vững mạnh sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của giáo dục tại địa phương.

5.1. Định Hướng Phát Triển Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn

Cần có những định hướng rõ ràng trong việc phát triển đội ngũ TTCM, bao gồm cả việc nâng cao chất lượng đào tạo và bồi dưỡng.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Đội Ngũ Tổ Trưởng Chuyên Môn Trong Giáo Dục

Đội ngũ TTCM sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới trong thời kỳ hội nhập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong ngành giáo dục là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục tại Việt Nam. Trong cơ cấu tổ chức của trường trung học cơ sở, tổ chuyên môn giữ vai trò hạt nhân sư phạm, trực tiếp điều hành hoạt động dạy học, trong khi tổ trưởng chuyên môn được xem là cánh tay nối dài của ban giám hiệu nhà trường. Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề bất cập giữa yêu cầu triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới và năng lực quản lý, điều hành chuyên môn còn nhiều hạn chế của đội ngũ tổ trưởng chuyên môn tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng tại địa phương, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ này. Phạm vi không gian nghiên cứu được thực hiện tại 05 trường trung học cơ sở công lập trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa, một đô thị trẻ được thành lập từ ngày 15 tháng 01 năm 2020 với diện tích 284,11 km². Phạm vi thời gian nghiên cứu bao quát dữ liệu thực tiễn trong 03 năm học, từ năm học 2019-2020 đến năm học 2021-2022. Ý nghĩa của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để nâng cao tỷ lệ giáo viên giỏi, chuẩn hóa 100% năng lực quản trị tổ chuyên môn, góp phần hoàn thành chỉ tiêu 70% đến 75% trường học đạt chuẩn quốc gia trong giai đoạn 2020-2025 theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại của các học giả như Phạm Minh Hạc, Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Quốc Bảo và mô hình chức năng quản lý chuyên môn của tác giả Trần Kiểm. Mô hình tiếp cận nhân sự này xác định năng lực của tổ trưởng chuyên môn qua 05 chức năng quản lý cốt lõi: năng lực kế hoạch hóa, năng lực tổ chức lao động sư phạm, năng lực chỉ đạo chuyên môn, năng lực kiểm tra đánh giá và năng lực tư vấn chuyên môn cho ban giám hiệu.

Nghiên cứu làm rõ 04 khái niệm cơ bản gồm: quản lý giáo dục, tổ chuyên môn, tổ trưởng chuyên môn và phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn. Phát triển đội ngũ được tiếp cận như một quy trình quản trị nhân lực toàn diện bao gồm: quy hoạch cán bộ, đào tạo bồi dưỡng, đề bạt bổ nhiệm, bố trí sử dụng và thực hiện chính sách đãi ngộ gắn với kiểm tra, đánh giá. Khung pháp lý của nghiên cứu căn cứ vào Luật Giáo dục năm 2019, Điều lệ trường trung học cơ sở ban hành theo Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT, Quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên theo Thông tư 20/2018/TT-BGDĐT và chế độ phụ cấp trách nhiệm theo Thông tư 33/2015/TT-BGDĐT.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ các văn bản quản lý nhà nước, báo cáo tổng kết năm học của Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Gia Nghĩa và nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập qua điều tra thực tiễn. Tổng dung lượng mẫu khảo sát gồm 202 phiếu hợp lệ trên tổng thể 302 nhân sự được tiếp cận, bao gồm 11 cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng), 25 tổ trưởng chuyên môn và 166 giáo viên trực tiếp giảng dạy tại 05 trường trung học cơ sở đại diện.

Phương pháp chọn mẫu kết hợp giữa chọn mẫu chủ đích đối với toàn bộ cán bộ quản lý, tổ trưởng chuyên môn và chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên đối với giáo viên theo từng tổ bộ môn nhằm đảm bảo tính đại diện cao. Dữ liệu khảo sát được xử lý định lượng bằng phần mềm thống kê, tính toán các chỉ số phần trăm, điểm trung bình và độ lệch chuẩn. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích định lượng kết hợp phỏng vấn sâu là nhằm lượng hóa chính xác mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn quản lý của tổ trưởng chuyên môn, tạo bằng chứng thực nghiệm vững chắc để xây dựng các giải pháp quản trị nhân sự giáo dục giai đoạn 2019-2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng 25 tổ trưởng chuyên môn tại 05 trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa mang lại các kết quả định lượng cụ thể:

Thứ nhất, về cơ cấu giới tính và độ tuổi, có 20/25 tổ trưởng chuyên môn là nữ (chiếm tỷ lệ 80,0%) và 100% tổ trưởng chuyên môn là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Độ tuổi từ 30 đến 39 tuổi chiếm ưu thế tuyệt đối với 20 người (tỷ lệ 80,0%), độ tuổi từ 40 đến 49 tuổi có 05 người (tỷ lệ 20,0%), không có nhân sự nào dưới 30 tuổi hoặc từ 50 tuổi trở lên.

Thứ hai, về trình độ đào tạo và năng lực bổ trợ, 100% tổ trưởng chuyên môn đạt trình độ chuẩn cử nhân đại học sư phạm, chưa có nhân sự đạt trình độ thạc sĩ (tỷ lệ 0%). Về ngoại ngữ và tin học, 100% có chứng chỉ tiếng Anh Bậc 2 và tin học cơ bản, trong khi tỷ lệ có trình độ trung cấp lý luận chính trị đạt 40,0% (10/25 người).

Thứ ba, về thâm niên công tác quản lý, nhóm có thâm niên từ 5 đến dưới 10 năm chiếm tỷ lệ cao nhất với 72,0% (18/25 người), thâm niên dưới 5 năm chiếm 16,0% (04/25 người) và nhóm từ 10 đến 15 năm chiếm 12,0% (03/25 người).

Thứ tư, về phẩm chất chính trị và năng lực chuyên môn, kết quả đánh giá cho thấy 89,0% ý kiến ghi nhận phẩm chất chính trị ở mức Tốt. Tuy nhiên, năng lực tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học và năng lực ứng dụng công nghệ thông tin chuyên sâu vẫn còn hạn chế ở khoảng 35% nhân sự khảo sát.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích phản ánh thực trạng nguồn nhân lực tổ trưởng chuyên môn tại thành phố Gia Nghĩa sở hữu cơ cấu tuổi trẻ, nhiệt huyết và có nền tảng chính trị vững vàng nhờ tỷ lệ 100% đảng viên. Tuy nhiên, việc tỷ lệ nữ giới chiếm 80,0% ở độ tuổi nuôi con nhỏ cùng việc 72,0% nhân sự có thâm niên quản lý ở mức trung bình (5 đến 10 năm) đặt ra rào cản trong việc linh hoạt đổi mới phương pháp quản trị. Năng lực quản lý của đội ngũ hiện chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cá nhân hơn là kỹ năng quản lý trường học bài bản.

So sánh với các nghiên cứu quản lý giáo dục tại các đô thị phát triển, tỷ lệ tổ trưởng chuyên môn có trình độ sau đại học tại Gia Nghĩa đạt 0% là một điểm nghẽn lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng. Trong trình bày học thuật, dữ liệu này có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột kép so sánh mức độ thâm niên và biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu chuyên ngành đào tạo giữa các môn tự nhiên và xã hội. Nguyên nhân sâu xa xuất phát từ điều kiện kinh tế - xã hội của một đô thị miền núi mới thành lập năm 2020, chế độ phụ cấp trách nhiệm hệ số 0,2 và mức giảm 3 tiết dạy mỗi tuần theo Thông tư 33/2015/TT-BGDĐT chưa tạo đủ động lực thúc đẩy tự học tập nâng cao trình độ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực trạng, luận văn đề xuất 04 nhóm giải pháp mang tính hệ thống nhằm phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn:

• Hoàn thiện công tác quy hoạch và chuẩn hóa tiêu chuẩn tuyển chọn, bổ nhiệm: Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng ban giám hiệu 05 trường trung học cơ sở xây dựng đề án quy hoạch cán bộ tổ chuyên môn định kỳ hàng năm. Mục tiêu đặt ra là 100% tổ phó chuyên môn và giáo viên cốt cán được đưa vào diện quy hoạch nguồn, hoàn thành trước tháng 8 hàng năm trước thềm năm học mới.
• Đổi mới nội dung và hình thức bồi dưỡng kỹ năng quản lý giáo dục: Hiệu trưởng các trường tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về 05 năng lực cốt lõi, đặc biệt là kỹ năng lập kế hoạch giáo dục môn học và chuyển đổi số trong quản lý. Mục tiêu nâng tỷ lệ tổ trưởng chuyên môn thành thạo phần mềm quản trị học tập lên 100%, thực hiện lộ trình tập huấn 02 đợt mỗi năm học từ năm 2022 đến 2025.
• Đổi mới cơ chế kiểm tra, đánh giá và sinh hoạt chuyên môn: Chỉ đạo chuyển đổi hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn truyền thống sang mô hình sinh hoạt dựa trên nghiên cứu bài học và dạy học tích hợp liên môn. Mục tiêu nâng tỷ lệ giờ dạy xếp loại giỏi qua kiểm tra nội bộ đạt từ 85% trở lên, triển khai định kỳ 02 tuần một lần.
• Thực hiện chính sách đãi ngộ, cải thiện môi trường và điều kiện làm việc: Ủy ban nhân dân thành phố Gia Nghĩa và nhà trường cần bố trí nguồn ngân sách trang bị 100% phòng làm việc chuyên môn có kết nối internet tốc độ cao, máy in và thiết bị trình chiếu; đồng thời xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ hỗ trợ thêm phụ cấp trách nhiệm từ 10% đến 15% mức lương cơ sở cho tổ trưởng chuyên môn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý trường học (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng): Nắm bắt khung quy trình quy hoạch, đánh giá và bố trí sử dụng tổ trưởng chuyên môn một cách khoa học, xóa bỏ định kiến cảm tính trong công tác cán bộ.
• Tổ trưởng, tổ phó chuyên môn cấp trung học cơ sở: Sử dụng tài liệu để tự đánh giá khoảng trống năng lực cá nhân, lập kế hoạch tự bồi dưỡng về kỹ năng kế hoạch hóa, quản lý hồ sơ chuyên môn và chỉ đạo dạy học phân hóa.
• Chuyên viên quản lý giáo dục tại Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Tham khảo các căn cứ thực tiễn để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông phù hợp với đặc thù khu vực Tây Nguyên và các địa phương vùng khó khăn.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Quản lý giáo dục: Khai thác phương pháp luận nghiên cứu thực trạng, hệ thống bảng hỏi chuẩn hóa và mô hình phân tích định lượng chức năng quản lý nhân sự giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

• Vai trò trọng tâm của tổ trưởng chuyên môn trong nhà trường trung học cơ sở là gì? Tổ trưởng chuyên môn giữ vị trí người đứng đầu tổ, là cầu nối trực tiếp giữa ban giám hiệu và giáo viên. Họ chịu trách nhiệm chỉ đạo thực hiện kế hoạch giáo dục môn học, bồi dưỡng chuyên môn cho tổ viên, kiểm tra nền nếp dạy học và tư vấn công tác nhân sự cho hiệu trưởng.

• Cơ cấu độ tuổi của đội ngũ tổ trưởng chuyên môn tại thành phố Gia Nghĩa có đặc điểm gì? Theo số liệu khảo sát thực tế, 80,0% tổ trưởng chuyên môn nằm trong độ tuổi từ 30 đến 39 tuổi, 20,0% thuộc độ tuổi từ 40 đến 49 tuổi. Đây là lực lượng trẻ, có khả năng thích ứng nhanh với đổi mới giáo dục nhưng cần tích lũy thêm kinh nghiệm quản lý thực tiễn.

• Điểm nghẽn lớn nhất về trình độ của tổ trưởng chuyên môn trong nghiên cứu là gì? Toàn bộ 100% tổ trưởng chuyên môn mới đạt chuẩn trình độ đại học, chưa có nhân sự có trình độ sau đại học (thạc sĩ). Đồng thời, tỷ lệ đạt chứng chỉ trung cấp lý luận chính trị mới dừng lại ở mức 40,0%, hạn chế khả năng tham mưu chiến lược.

• Quyền lợi và định mức giảng dạy của tổ trưởng chuyên môn được quy định ra sao? Theo quy định hiện hành tại Thông tư 33/2015/TT-BGDĐT và Văn bản hợp nhất 03/VBHN-BGDĐT, tổ trưởng chuyên môn trường trung học cơ sở được hưởng hệ số phụ cấp trách nhiệm 0,2 và được giảm 03 tiết dạy mỗi tuần để thực hiện công tác quản lý tổ.

• Giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng sinh hoạt tổ chuyên môn là gì? Giải pháp đột phá là chuyển đổi phương thức sinh hoạt chuyên môn truyền thống sang sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học, tăng cường dự giờ tư vấn, ứng dụng công nghệ thông tin và đẩy mạnh dạy học liên môn theo định hướng phát triển phẩm chất học sinh.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý nhân sự giáo dục và chuẩn nghề nghiệp áp dụng cho vị trí tổ trưởng chuyên môn tại cấp trung học cơ sở.
• Nghiên cứu phản ánh trung thực thực trạng 25 tổ trưởng chuyên môn tại 05 trường thuộc thành phố Gia Nghĩa với tỷ lệ 100% đảng viên, 80% là nữ và 100% đạt chuẩn cử nhân.
• Công trình chỉ rõ những khoảng trống về năng lực quản lý, trình độ lý luận chính trị và kỹ năng chuyển đổi số trong quản trị tổ chuyên môn.
• Hệ thống 04 giải pháp đồng bộ được đề xuất có tính khả thi cao, gắn liền với kế hoạch phát triển giáo dục giai đoạn 2022-2025 của thành phố Gia Nghĩa.
• Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà quản lý giáo dục trong việc chuẩn hóa đội ngũ cán bộ trung gian, thúc đẩy nâng cao chất lượng dạy học toàn diện. Quý bạn đọc và các nhà nghiên cứu hãy áp dụng ngay các giải pháp này vào thực tiễn quản trị trường học để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động chuyên môn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề TTCM đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả dạy và học trong nhà trường THCS. Họ chính là cầu nối giữa hiệu trưởng với giáo viên, là người trực tiếp đảm bảo nội dung chương trình dạy và học, là người trực tiếp chỉ đạo, thực hiện đổi mới phương pháp, chất lượng đầu ra của học sinh nhằm giúp hoạt động dạy và học của nhà trường đạt hiệu quả cao. Thế giới đang phát triển nhanh về KT - XH cùng với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ.

Đây chính là lí do để các nước trên thế giới tập trung đầu tư cho GD&ĐT. Hiện nay, ngành Giáo dục nước ta đang tiến hành đổi mới căn bản, toàn diện, nó đặt ra cho giáo dục những cơ hội và nhiều thách thức. Chỉ thị 40- CT/TW của Bộ Chính trị tập trung vào việc xây dựng, nâng cao chất lượng ĐNNG và cán bộ QLGD. Dưới sự tổ chức và quản lí có hiệu quả, đội ngũ TTCM trong trường THCS có chất lượng sẽ góp phần rất lớn nâng cao chất lượng GD&ĐT, nguồn nhân lực đáp ứng sự nghiệp CNH, HĐH của nước ta trong xu thế hội nhập và phát triển [2].

Ở các trường THCS, TCM đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc chuẩn bị các điều kiện thực hiện các hoạt động dạy học trong nhà trường. Người TTCM được ví như “cánh tay nối dài của lãnh đạo nhà trường”, trực tiếp điều hành các công việc cụ thể trong hoạt động dạy học. Công tác lãnh đạo, quản lí của TTCM là một trong những yếu tố quyết định đến hiệu quả hoạt động của TCM, góp phần quan trọng đến chất lượng giáo 7 dục của các nhà trường. TCM là một nhóm nhỏ, đó là nhóm chính thức tồn tại trên cơ sở pháp quy.

TCM còn là tổ chức cơ sở giúp nhà trường thực thi các quy định về dạy học, mang tính thống nhất và chuyên sâu. Nếu có TTCM tốt, có năng lực, các cá nhân trong TCM sẽ nhận thức và thực hiện tốt nền nếp, kỉ cương trong dạy học, thực hiện được các mục tiêu giáo dục đề ra. Trong những năm qua, vấn đề bồi dưỡng, phát triển ĐNNG trong các nhà trường đã được Bộ GD&ĐT hết sức quan tâm. Tuy nhiên, đối với đội ngũ TTCM thì chưa có sự quan tâm thỏa đáng, chưa có những tài liệu mang tính đặc thù để tập huấn bồi dưỡng.

Việc nghiên cứu về đội ngũ TTCM trong các nhà trường phổ thông chưa nhiều và chưa thành hệ thống. Cụ thể: Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT ngày 15/9/2020 của Bộ GD&ĐT ban hành Điều lệ trường THCS, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học [11]; Thông tư số 14/2018/TT-BGDĐT ngày 20/7/2018 của Bộ GD&ĐT ban hành quy định chuẩn hiệu trưởng cơ sở GDPT [9]; Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT ngày 22/8/2018 của Bộ GD&ĐT ban hành quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở GDPT [10] chỉ mới tạo ra cơ sở pháp lí và điều kiện thuận lợi trong công tác chỉ đạo, quản lí, phát triển đội ngũ TTCM. Ở nước ta, đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu về đội ngũ TTCM của hiệu trưởng trường THCS. Về lý luận quản lý có nhiều công trình nghiên cứu có liên quan của các tác giả: Phạm Minh Hạc, Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Quốc Bảo, Trần Kiểm, Nguyễn Lộc, Nguyễn Văn Lộc,.

Đội ngũ TTCM có một vai trò rất quan trọng trong việc chỉ đạo trực tiếp hoạt động chuyên môn trong nhà trường THCS. Xây dựng đội ngũ TTCM có phẩm chất tốt, có năng lực chuyên môn vững vàng, có khả năng quản lý giỏi, nhiệt tình, mẫu mực, năng động, sáng tạo, tổ chức tốt các hoạt động là yếu tố quyết định chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường, là nền tảng cho chiến lược phát triển giáo dục đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước. 8 Để đội ngũ TTCM thực sự là hạt nhân trong hoạt động chuyên môn của trường THCS, vai trò của người hiệu trưởng trong việc xây dựng và quản lý đội ngũ TTCM là hết sức quan trọng. Những năm qua, dưới ánh sáng nghị quyết Đại hội Đảng, ngành GD&ĐT luôn được Đảng và nhân dân quan tâm đúng mức.

Nhờ đó, hoạt động của nhà trường THCS từng bước được vận hành theo đúng nguyên lý giáo dục của Đảng. Tuy vậy, GD&ĐT Gia Nghĩa trong quá trình phát triển còn gặp nhiều khó khăn và thách thức, chất lượng và hiệu quả còn thấp, còn bất cập; năng lực chuyên môn của một bộ phận giáo viên còn hạn chế. Việc phân công, phân cấp và cơ chế phối hợp giữa ngành giáo dục và các ngành hữu quan còn bộc lộ những bất cập, chưa tạo được sự chủ động trong quản lý và điều hành. Một số CBQL thiếu chủ động trong suy nghĩ, chưa theo kịp tình hình phát triển KT- XH trong thời kỳ mới.

Người hiệu trưởng đã nhận thức được vai trò, vị trí của TTCM nhưng các biện pháp xây dựng và quản lý đội ngũ TTCM chưa thật chặt chẽ, khoa học. Việc bố trí tổ trưởng còn mang tính chủ quan, cảm tính, chưa có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng. Tổ chức thực hiện, kiểm tra và đánh giá các hoạt động chuyên môn chưa thật cụ thể; công tác giao ban giữa hiệu trưởng và TTCM chưa thường xuyên và kịp thời. Những nguyên nhân trên ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả giảng dạy, giáo dục hiện nay.

Các khái nhiệm chính của luận văn 1. Quản lý, quản lý giáo dục a. Quản lý Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng, có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý để chỉ huy, điều khiển, liên kết các yếu tố tham gia vào hoạt động thành một chỉnh thể thống nhất, điều hoà hoạt động của các khâu một cách hợp quy luật nhằm đạt đến mục tiêu xác định trong điều kiện biến động của môi trường. 9 Từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa động từ quản lý, theo đó, quản lý gồm hai yếu tố.

“Quản” là trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định và “Lý” là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo yêu cầu nhất định. Như vậy, công tác “quản lý” là thực hiện hai quá trình liên hệ chặt chẽ với nhau là “quản” và “lý”. Quản lý là khái niệm có ý nghĩa rất tổng quát, từ khi xã hội loài người hình thành và phát triển, hoạt động tổ chức quản lý đã được quan tâm. Hoạt động quản lý được bắt nguồn từ sự phân công lao động trong xã hội nhằm đạt được hiệu quả cao hơn.

Theo Từ điển Tiếng Việt: “Quản lý là tổ chức, điều khiển hoạt động của đơn vị, cơ quan…, là chăm nom và sắp đặt công việc trong một tổ chức hoặc phụ trách việc chăm nom và sắp đặt công việc trong một tổ chức” [43]. Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý là một quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu chung” [7, tr. Tác giả Hồ Văn Vĩnh cho rằng: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đã đề ra” [41, tr. Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: Quản lý là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất [30].

Theo Nguyễn Lộc: “Quản lý được định nghĩa như việc tập trung vào các công việc cụ thể như tổ chức nhân lực, đánh giá phân phối nguồn lực, vận dụng các quy chế,… nhằm vận hành tổ chức một cách hiệu quả nhất [21, tr. Tổng hợp những quan niệm trên, chúng tôi cho rằng: Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý 10 nhằm đạt mục tiêu đề ra. Người quản lý là những người làm việc trong tổ chức, điều khiển công việc của người khác và chịu trách nhiệm trước kết quả hoạt động của họ, người quản lý còn là người là người lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát con người, tài chính, vật chất và thông tin một cách có hiệu quả để đạt được mục tiêu. Quản lý giáo dục Nhà nước quản lý mọi hoạt động của xã hội, trong đó có hoạt động giáo dục.

Nhà nước QLGD thông qua tập hợp các tác động hợp quy luật được thể chế hoá bằng pháp luật của chủ thể quản lý, nhằm tác động đến các phân hệ quản lý để thực hiện mục tiêu giáo dục mà kết quả cuối cùng là chất lượng, hiệu quả đào tạo thế hệ trẻ. Theo Nguyễn Ngọc Quang: “QLGD là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý (hệ giáo dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [30, tr. Theo Phạm Minh Hạc: “QLGD là quản lý trường học, thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành Giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [17, tr. Kônđacôp: QLGD là tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức và hướng đích của chủ quản lý ở các cấp khác nhau, đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ Bộ đến trường) nhằm mục đích đảm bảo việc hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức và vận dụng những quy luật chung của xã hội cũng như các quy luật của quá trình giáo dục, của sự phát triển thể lực và tâm lý trẻ em [19, tr.

11 Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý giáo dục là sự điều hành các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội” [7].