Chương I CƠ SỞ LÍ LUẬN VE PHÁT TRIEN DOI NGŨ TO TRƯỞNG CHUYEN MON TRUONG TRUNG HỌC CƠ SO ĐÁP UNG YEU CAU DOI MOI GIAO DUC 1. Tổng quan nghiên cứu van dé 1. Những nghiên cứu về đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường trung học cơ sử 1. Những nghiên cứu ngoài nước a.
Tô chuyên môn trường trung học Hoạt động của tô chuyên môn trong trường trung học là dé tài đang được các nhà khoa học về giáo dục trên the giới quan tâm bàn luận trong vài thập niên gan đây. Một số bài viết, công trình nghiên cứu đưa ra định nghĩa, vai trò, nhiệm vụ và phương thức hoạt động của tô chuyên môn trường trung học. Johnson (2003) đã đưa ra định nghĩa, vai trò của tô chuyên môn trường trung học: (i) Tô chuyên môn là một tô chức hoạt động chuyên môn cấp bộ phận trong nhà trường: (ii) Tô chuyên môn là nơi GV day cùng môn học hoặc các môn học cùng lĩnh vực sinh hoạt chuyên môn, trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau thực hiện nhiệm vụ; (iii) Tô chuyên môn là nơi GV được bôi đưỡng kiến thức, kĩ năng giáo dục va day học nhằm nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ: (iv) Tô chuyên môn là nơi tạo ra môi trường dé các hoạt động giáo dục và day học điển ra thuận lợi và đạt hiệu quả cao nhất có thé. Gallimore và Ermeling (2010) đã nêu lên các nhiệm vụ cơ bản của tô chuyên môn: (i) Xác định những khó khăn trong hoạt động sư phạm của tô chuyên môn trên cơ sở thu thập thông tin vẻ quá trình day của GV và kết quả học tập của HS; (ii) Xây dựng kế hoạch giáo dục nhằm giải quyết những khó khăn trong quá trình dạy của GV và quá trình học của HS; (iii) Triển khai thực hiện kế hoạch dé đạt được các mục tiêu dé ra; (iv) Thành lập các nhóm bộ môn đề quản lí sâu sát chất lượng giáo dục; (v) Hỗ trợ GV về nhiều mặt dé họ yên tâm công tác, phát triển nghề nghiệp.
13 Aguilar (2012) đã nghiên cứu về phương thức hoạt động của tô chuyên môn trường trung học. Tác giả cho rang, tô chuyên môn là nơi các thành viên có cơ hội học tập lẫn nhau, thi đua và truyền cảm hứng cho nhau; mỗi thành viền trong tô hoàn thành nhiệm vụ tốt hơn những gì có thé làm một minh; điểm mạnh của mỗi thành viên trong tô có thé được khai thác và phát huy tốt nhất. Một tô chuyên môn hoạt động hiệu qua khi: (i) TTCM tạo ra môi trường làm việc an toàn, không gian làm việc thoải mái dé các thành viên phát trién nghé nghiệp: (ii) Mỗi thành viên hiểu được vai trò, trách nhiệm của bản thân, sử dụng phương pháp đạy học phù hợp nhất dé nâng cao thành tích học tập của HS: (iii) Mỗi thành viên có thé mắc sai lầm và được sửa sai, phản biện tích cực; (iv) Mỗi thành viên tôn trọng và chấp nhận sự khác biệt về nhân cách, ý tưởng của các thành viên khác khi cùng thực hiện nhiệm vụ chung; (v) Mỗi thành viên biết lắng nghe, chia sẻ, phối hợp cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ. Sparks (2013) bổ sung thêm một số phương thức hoạt động của tô chuyên môn trường trung học.
Đó là việc "nuôi đường” các mỗi quan hệ đồng nghiệp trong tô chuyên môn, gia tăng sự hài lòng trong công việc của GV, cung cấp phương tiện dạy học và giúp GV giải quyết những khó khăn trong quá trình giảng dạy. Song song đó, tô chuyên môn can xây dựng mục tiêu rõ ràng, khả thi, phù hợp với sứ mệnh và tim nhìn của nha trường, các thành viên trong tô cam kết thực hiện mục tiêu chung với kế hoạch giáo duc cá nhân và cùng tham gia giám sát tiến độ thực hiện. Các nghiên cứu trên đã nêu bật vai trò, nhiệm vụ, phương thức hoạt động của tô chuyên môn trong nhà trường. Tô chuyên môn là nơi GV được bồi dường kiến thức, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ.
là nơi GV được hướng dan, hỗ trợ. phối hợp với đồng nghiệp hoàn thành nhiệm vụ giáo dục, là nơi tạo ra môi trường thuận lợi cho các hoạt động giáo dục và đạy học. Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trường trung học Từ thập niên 1990, các nhà khoa học vẻ giáo dục đã nhìn nhận tầm quan trọng của đội ngũ TTCM, từ đó xuất hiện nhiều nghiên cứu liên quan đến vai trò. nhiệm vụ, mô hình nhân cách nghề nghiệp của TTCM trường trung học.
14 Vai trò của tô trưởng chuyên môn trường trung học Turner (1996) đã tong hợp các nghiên cứu của các tác giả trong dau thập niên 1990 về vai trò của TTCM tại các trường trung học ở Anh và xứ Wales với mục dich đúc kết các nhận định về mức độ ảnh hưởng của TTCM đối với quá trình dạy và học trên lớp của GV trong tổ chuyên môn. Tác giả khang định, cho đến thời điểm hiện tại, chưa có nghiên cứu phân tích những tác động cụ thé về vai trò của TTCM liên quan trực tiếp đến hai khía cạnh của quá trình giáo dục: chất lượng đạy và chất lượng học, đồng thời tác giả cũng đưa ra một số gợi ý về hướng nghiên cứu vấn đề nảy trong tương lai. Metcalfe và Russell (1997) thực hiện một nghiên cứu về vai trò của TTCM trong giám sát hoạt động dạy học của GV với mau là cán bộ quản lí va đội ngũ TTCM của 23 trường trung học. Nghiên cứu đã chỉ ra, TTCM xem xét việc giám sát hoạt động day học của GV trên cơ sở văn hoá tập thé va dưới góc độ hỗ trợ, chia sẻ chuyên môn, không giám sát với tư cách kiêm soát chất lượng giảng dạy.
TTCM không chấp nhận ý tưởng rằng họ giám sát hoạt động giảng dạy của GV trên cơ Sở “chuyên gia” nào đó. Tuy nhiên trên thực tế, TTCM là người quán lí chuyên môn cấp tô trong hệ thong quản trị của nhà trường, vì vậy TTCM có nhiệm vụ giám sát, báo cáo với lãnh đạo nha trường về năng lực giảng dạy và chất lượng giáo dục của từng GV trong tô chuyên môn. Abolghasemi và các cộng sự (1999) đã chọn mẫu ngẫu nhiên gồm 59 TTCM và 214 GV của 28 trường trung học ở Sydney, Úc khi nghiên cứu về vai trò của TTCM. Các tác gia đã sử dụng phương pháp điều tra bảng hỏi.
Nội dung phiếu hỏi được chia thành 2 phan: phan thứ nhất về nhận thức. tầm nhìn của hiệu trưởng đối với sự phát trién của nhà trường; phan thứ hai vẻ văn hoá sinh hoạt tô chuyên môn, mỗi quan hệ giữa các tô chuyên môn, vai trò của TTCM đối với tầm nhìn, sứ mệnh của nhà trường. Theo kết quả khảo sát, TTCM là người đóng vai trò trung gian giữa hiệu trưởng và GV trong tô chuyên môn. Nếu TTCM thực hiện tốt vai trò trung gian này, họ sẽ hỗ trợ GV từng bước thực hiện thành công mục tiêu kế hoạch dài hạn của nhà trường trong tương lai.
l§ Brown và các cộng sự (2000) thực hiện nghiên cứu về vai trò của TTCM trong Việc Cải tiền trường học. Đề tài được thực hiện với 8 đơn vị trường học có đội ngũ TTCM điền hình, sử dụng phương pháp phỏng vấn, tổng kết kinh nghiệm qua nghiên cứu các báo cáo, kế hoạch phát triển nhà trường. Kết luận của đề tài: () TTCM được xem là “chia khoá" dé cải thiện chất lượng giáo dục và day học, cải tiễn và phát triển nhà trường; (ii) TTCM giữ vai trò quan trọng trong việc thúc day và khuyến khích GV dạy tốt, góp phan nâng cao hiệu suất đảo tao; (iii) Hiệu trưởng luôn mong muốn, kì vọng đội ngũ TTCM hỗ trợ tích cực các chính sách, chiến lược cải tiền của nhà trường. Gold (2000) với tác phẩm “Head of Department: Principle in Practice” đã dé cao vai trò TTCM trong trường hoc: (i) TTCM luôn là người đi đầu về kiến thức bộ môn được phân công giảng dạy và là thành viên của nhóm nhân sự chủ chốt trong nhà trường; (ii) TTCM có tiềm năng lớn, có anh hưởng lớn đến định hướng phát triển của nhà trường, tuy nhiên đôi khi tiềm năng đó chưa được phát huy bởi hệ thông quản trị quan liêu; (iii) TTCM có ảnh hưởng đến việc ra quyết định của hiệu trưởng.
hiệu trưởng can hiểu giá trị thật sự của đội ngũ TTCM dé khích lệ, phát huy và khai thác hiệu quả tiềm lực của đội ngũ này. Trong một nghiên cứu nhằm xác định lại vai trò của đội ngũ TTCM trước bỗi cảnh đổi mới giáo dục ở Kenya, Atebe (2009) đã tô chức lay mẫu từ 28 hiệu trưởng, 84 TTCM thuộc 28 trường trung học ở quận Kakamega East. Kết quả khảo sát cho thay: (i) Đội ngũ TTCM hau hết là những người có trình độ chuyên môn cao và nhiều kinh nghiệm trong quản lí, họ đảm nhiệm vị trí TTCM vì mong muốn được phục vụ cộng đồng và phát trién nghề nghiệp: (ii) Đội ngũ TTCM giữ vai trò quan trọng trong quan lí chương trình, quản lí tài chính, quan lí nhân sự và quan lí các nguồn lực hỗ trợ: (3) Đội ngũ TTCM là cầu nói giữa hiệu trưởng và GV trong việc thực thi các quyết định quản lí của hiệu trưởng trong nhà trường. Nhiệm vụ của tổ trưởng chuyên môn trường trung học Wise và Bush (1999) thực hiện nghiên cứu về nhiệm vụ của TTCM và các yeu tố anh hưởng đến công việc của họ.
Khao sát được thực hiện với mau là các TTCM 16 và những đối tượng khác trong các trường trung học. Nghiên cứu mô ta, TTCM là người quản lí chuyên môn cấp bộ phận trong nha trường và họ có nhiệm vụ quản lí 4 lĩnh vực cơ bản: hành chính, học thuật, giảng dạy và hoạt động của tô chuyên môn. Các yếu tô ảnh hưởng đến nhiệm vụ quản lí của TTCM bao gồm chương trình giảng dạy, huy động nguồn lực, phát triển chuyên môn GV và ki luật HS. Boodhoo-Eftekhari (2000) cũng tìm hiểu về nhiệm vụ của TTCM trong quản lí lao động sư phạm GV trong tô chuyên môn.
Tác giả đã tiến hành lấy mẫu từ 6 trường trung học thuộc Cộng hoà Guyana, Nam Mi. Nghiên cứu chi ra rằng, TTCM có nhiệm vụ giám sát các hoạt động dạy học của GV, đánh giá kết quả học tập của HS qua từng giai đoạn, chỉ đạo thực hiện các hoạt động giáo dục khác, quản trị tô chuyên môn theo phân công của hiệu trưởng. Cũng theo kết quả nghiên cứu, đối với việc dự giờ đồng nghiệp, TTCM “cha trương" giữ cho việc quan sát tiết dạy ở mức độ thân thiện dé đám bảo các mỗi quan hệ cá nhân.