Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIÊN ĐỘI NGU TO TRUONG CHUYÊN MÔN CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHO THONG 1. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VAN DE 1. Nghiên cứu ngoài nước Trên thế giới có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục của các tác giả như: "Những vấn đề về quản lý trường học" (P. Kônđakốp), "Quản lý vấn đề quốc dân trên địa bàn huyện" (M.
Nhà giáo dục học Xô-viết V.A Xukhomlinxki khi tổng kết những kinh nghiệm quản lý chuyên môn trong vai trò là hiệu trưởng nhà trường cho rằng "Kết quả hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào công việc tổ chức đúng đắn các hoạt động dạy học". Cùng với nhiều tác giả khác ông đã nhấn. mạnh đến sự phân công, sự phối hợp chặt chẽ, thống nhất quản lý giữa hiệu trưởng và Phó hiệu trưởng để đạt được mục tiêu đề ra. Mô hình quản lý trường học ưu viét SEM [8], đề cập đến lãnh đạo nhà trường, lãnh đạo tài năng: “Người lãnh đạo phải nêu gương sáng, có khả năng.
lãnh đạo, hiểu rõ mục đích, tôn trọng, khuyến khích nhân viên. người lãnh đạo lĩnh hội được sứ mệnh của trường học với các mục tiêu cụ thể, năng lực lãnh đạo tốt, và sự thông cảm cũng như tôn trọng đồng nghiệp sẽ là động lực cho những người khác noi theo. Với vai trò của minh, hiệu trưởng phải vạch ra một tầm nhìn đối với những thành tích, kết quả dự định đạt được và tạo ra một môi trường học tập lý tưởng cho học sinh và cả giáo viên. Hiệu trưởng cần duy trì liên tục mục đích tăng cường năng lực cho giáo viên đề đối mặt với thử thách hiện tại và tương lai và luôn phấn đấu vì sự phát triển để hướng tới nền giáo dục toàn diện cho học sinh và giáo viên”.
Trong mô hình này, lãnh đạo nhà trường được xếp vào tiêu chí số một. Các nhà nghiên cứu quản lý giáo dục Xô Viết đã cho rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên”. Với kinh nghiệm 26 năm làm hiệu trưởng VAXukhomlinxki (VA.Xukhomilinxki - Một số kinh nghiệm lãnh đạo của hiệu trưởng THPT) đã tổng kết được những thành công cũng như thất bại của mình. Cùng với nhiều tác giả khác ông đã đưa ra một số biện pháp quản lý của trường THPT như việc phân công công việc hợp lý qua các thành viên trong.
BGH, HT và phó HT phụ trách CM. Các tác giả nhắn mạnh đến sự phối hợp chặt chẽ, sự thống nhất quản lý giữa HT và phó HT đề đạt mục tiêu đẻ ra. tác giả đều khẳng định vai trò lãnh đạo toàn diện của HT. Tuy nhiên, trong thực.
tế cùng tham gia quản lý nhà trường với HT còn có vai trò của phó HT đặc biệt là phó HT phụ trách công tác hoạt động CM và TTCM. Xukhomlinki cũng như nhiều tác giả đã chú trọng đến sự phân công hợp lý giữa HT và các phó HT, ở đây được hiểu theo nghĩa: Hiệu trưởng là người lãnh đạo tập thể sư phạm của nhà trường chịu trách nhiệm về các vấn đề chung, song không xa rời công tác giảng dạy. Bằng việc HT có thể trực tiếp quản lý một công. tác CM cụ thể nào đó và am hiểu công tác dạy môn học chuyên ngành thuộc lĩnh vực CM của mình.
Phó HT cùng với HT đề ra kế hoạch công tác dạy học tối ưu nhất trong điều kiện cụ thể và là người tổ chức thực hiện kế hoạch này Trong những trang viết của mình, V. Xukhomlinxki cũng như các tác giả V. Xtrehicodin, Gigoocscaia, Hakhonôp. đều cho rằng muốn nâng chất lượng giảng dạy là phải xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ GV, phát huy được tính chủ động, sáng tạo trong lao động và tạo ra khả năng ngày cảng hoàn thiện vi tay nghề sư phạm của mình.
Muốn xây dựng đội ngũ GV có trình độ CM, tâm huyết với nghề, người HT phải có quyền lựa chọn đội ngũ GV cho trường mình, đó là những người yêu trẻ, phải biết giao tiếp với trẻ, nắm vững CM giảng dạy, nắm vững các khoa học có liên quan các môn trong nhà trường, vận dụng linh hoạt lý luận dạy học, lý luận giao tiếp, tâm lý học. Một trong những biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy được các nhà quản lý, nhà sư phạm chỉ ra, đó là xây dựng cộng đồng học tập đối với các TCM, hội thảo khoa học sư phạm, chuyên môn đối với nhà trường, thông qua các buổi hội thảo khoa học, là biện pháp tốt nhất để nâng cao chất lượng dạy học của GV, vì giáo viên có hiểu biết sâu sắc, nghiệp vụ sư phạm uyên thâm sẽ có điều kiện tổ chức định hướng giúp HS phát huy tiềm năng, kỹ năng tự học, kích thích tỉnh thần hiếu học của HS, từ đó gợi mở HS có nhiều thắc mắc thú vị hơn trong học. Thông qua các buổi hội thảo, HT hiểu biết thêm ý thức của đội ngũ GV về việc dạy học. Đồng thời đội ngũ GV cũng hiểu biết sâu.
hơn về chuyên môn, nghiệp vụ và tri thức hỗ trợ cho hoạt động giáo dục HS, góp phần nâng cao chất lượng dạy học. Nghiên cứu trong nước. Bước vào thế kỷ XI, nền kinh tế thế giới đang chuyển sang giai đoạn phat triển nền kinh tế tri thức; dé đảm bảo cho sự phát triển của nó thì yếu tố Giáo dục và Đào tạo, khoa học và công nghệ được coi là nguồn lực quyết định. Do đó yêu cầu về chất lượng Giáo dục và Đảo tạo ngày càng cao để đào.
tạo ra những lớp người lao động năng động, trí tuệ, làm chủ công nghệ thông tin. Để nâng cao chất lượng Giáo dục và Đào tạo thì việc nâng cao chất lượng. đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục có ý nghĩa quyết định. Vn dé phát triển đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý nói chung, trong đó phát triển đội ngũ TTCM nói riêng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc.
nâng cao chất lượng giáo dục THPT hiện nay. Ở nước ta, cho đến nay có một số đẻ tài nghiên cứu về quản lý đội ngữ TTCM của HT trường THPT, trong đó các tác giả đề cập đến vấn để này như: Hà Thế Ngữ, Phạm Minh Hạc, Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Gia Quý, Nguyễn Kỳ, Đăng Quốc Bảo, Trần Kiểm, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc,. Ngoài ra, còn có các luận văn thạc sĩ nghiên cứu về đội ngũ TTCM trường tiểu học, trường THCS, trường THPT ở nhiều tỉnh thành, nhiều địa phương khác nhau nhưng nhìn chung, các công trình nghiên cứu này chỉ tập trung vào vấn đề quản lý, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ TTCM, cụ thể như sau: - Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trường THPT chuyên Thăng Long - Đà Lạt (Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục của Trần Thị Nghĩa, “Trường Đại học Sư phạm Hà ¡ năm 2009). [29] - Các biện pháp xây dựng phát triển đội ngũ giáo viên trung học cơ sở.
huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2007 - 2015 (Luận văn chuyên ngành quản lý giáo dục của tác giả Hoàng Minh Chí, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 2007).{10] ~ Một số giải pháp xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên của trường “THPT chất lượng cao Chu Văn An, giai đoạn 2001 ~ 2015 (Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục của tác giả Phạm Vương Tắn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội II, năm 2001).28] Các tác giả đều có chung nội dung là nghiên cứu các bi pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý. Điều khác nhau cơ 10 bản của các luận văn này là mỗi tác giả nghiên cứu công tác phát triển hoặc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và đưa ra một số các biện pháp thiết thực, khả thi nhằm thực hiện tốt hơn công tác phát triển đội ngũ hoặc nâng. cao chất lượng cho một đơn vị hay một cơ sở cụ thẻ. Điểm chung trong các nghiên cứu về phát triển đội ngũ đều đề cập đến các yếu tố quy mô, cơ cấu và chất lượng, với các khâu quy hoạch, tuyển dụng, bồi dưỡng, sử dụng, đánh giá và tạo động lực làm việc cho đội ngũ.
Đây là cơ sở để tác giả luận văn có thể kế thừa để vận dụng vào nghiên cứu của mình. Tuy nhiên việc nghiên cứu về phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở các trường THPT ở thị xã Ngã Năm, tỉnh Sóc Trăng thì chưa có đề tài, tác giả nào nghiên cứu. MỘT SÓ KHÁI NIỆM CƠ BẢN 1. Phát triển Phát triển là thuật ngữ được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như: Phát triển kinh tế, phát triển xã hội, phát triển nguồn nhân lực, phát triển đội ngũ.
Phát triển được hiểu là sự tăng trưởng, là sự chuyển biến theo chiều hướng tích cực, tiến lên. Theo quan niệm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, phát triển là quá trình biển đổi từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp. Đó là sự tích lũy dần về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất; là quá trình làm nảy sinh ra cái mới trên cơ sở cái củ, do sự đấu tranh giữa các mặt đối lập nằm ngay trong bản thân sự vật hiện tượng. Theo Triết học: “Phát triển là quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của một sự vật.
Quá trình vận động đó diễn ra vừa dẫn dần, vừa nhảy vọt để đưa tới sự ra đời của cái mới thay thể cái cũ. Sự phát triển là kết quả của quá trình thay. đổi dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, quá trình diễn ra theo đường xoắn ốc và hết mỗi chu kỳ sự vật lặp lại dường như sự vật ban đầu nhưng ở mức (cấp độ) cao hơn”. [22] Phát triển là một quá trình nội tại: La bước chuyển từ thấp đến cao, xảy ra bởi vì trong cái thấp đã chứa đựng dưới dạng tiềm tàng những khuynh hướng dẫn đến cái cao, còn cái cao là cái thấp phát triển lên.
Phát triển là làm cho số lượng và chất lượng vận động theo hướng đi lên trong mối quan hệ hỗ trợ, bổ sung cho nhau tạo nên một hệ thống. Nhu vay, sự vật, hiện tượng. con người, xã hội biến đổi để tăng tiến về ố lượng, chất lượng dưới tác động của bên trong hoặc bên ngoài đều được coi là phát triển. Tóm lại có thể hiểu, phát triển là biểu hiện sự thay đổi.