Bộ sách Hướng dẫn học cho Trường học mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Đổi mới giáo dục là một trong những nhiệm vụ quan trọng của ngành giáo dục Việt Nam hiện nay. 273 trang · Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo.

• Trường học: Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo
• Chuyên ngành: Giáo Dục
• Đề tài: Đổi Mới Giáo Dục Với Sách Hướng Dẫn Học Cho Trường Học Mới
• Loại tài liệu: Tài Liệu Hướng Dẫn
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. BỐI CẢNH THỰC HIỆN
• 2. NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CẦN LƯU Ý TRONG VIỆC THIẾT KẾ BÀI HỌC KIẾN THỨC MỚI THEO MH THM
• 2.1. Tài liệu hướng dẫn học thiết kế bài học theo từng chủ đề học tập
• 2.2. Sử dụng TLHDH để hướng dẫn bổ sung, hỗ trợ HS tự học
• 2.3. Vai trò của GV và HS trong dạy học theo MH THM
• 2.4. Hình thức hoạt động dạy học
• 2.5. Thay đổi cách ghi vở
• 3. ĐẶC ĐIỂM CỦA TỪNG NHÓM HOẠT ĐỘNG THEO TLHDH
• 3.1. Hoạt động khởi động (xác định nhiệm vụ học tập)
• 3.2. Hoạt động hình thành kiến thức
• 3.3. Hoạt động luyện tập
• 3.4. Hoạt động ứng dụng (vận dụng)
• 3.5. Hoạt động tìm tòi mở rộng

Tóm tắt

I. Tổng quan về Đổi mới giáo dục với sách Hướng dẫn học

Đổi mới giáo dục là một trong những nhiệm vụ quan trọng của ngành giáo dục Việt Nam hiện nay. Sách Hướng dẫn học cho Trường học mới được thiết kế nhằm thay thế sách giáo khoa truyền thống, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách chủ động và sáng tạo hơn. Bộ sách này không chỉ đơn thuần là tài liệu học tập mà còn là công cụ hỗ trợ giáo viên trong việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực.

1.1. Đặc điểm nổi bật của sách Hướng dẫn học

Sách Hướng dẫn học được biên soạn dựa trên chương trình giáo dục phổ thông mới, bao gồm 8 môn học chính. Mỗi bài học được thiết kế để giải quyết một vấn đề cụ thể, giúp học sinh hình thành kiến thức một cách có hệ thống.

1.2. Vai trò của sách trong mô hình Trường học mới

Sách không chỉ cung cấp kiến thức mà còn hướng dẫn học sinh cách học tập chủ động, phát triển kỹ năng mềm và khả năng tư duy phản biện. Điều này rất quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại.

II. Thách thức trong việc áp dụng sách Hướng dẫn học

Mặc dù sách Hướng dẫn học mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó trong thực tế cũng gặp không ít thách thức. Giáo viên cần phải thay đổi phương pháp giảng dạy truyền thống để phù hợp với mô hình mới. Điều này đòi hỏi sự linh hoạt và sáng tạo trong cách tổ chức lớp học.

2.1. Khó khăn trong việc chuyển đổi phương pháp dạy học

Nhiều giáo viên vẫn quen với phương pháp giảng dạy truyền thống, dẫn đến việc khó khăn trong việc áp dụng các kỹ thuật dạy học tích cực. Cần có thời gian và sự hỗ trợ để giáo viên làm quen với mô hình mới.

2.2. Sự khác biệt trong nhận thức của học sinh

Học sinh cũng cần thời gian để thích nghi với phương pháp học tập mới. Một số em có thể gặp khó khăn trong việc tự học và tìm tòi kiến thức, điều này cần được giáo viên hỗ trợ kịp thời.

III. Phương pháp giảng dạy hiệu quả với sách Hướng dẫn học

Để tối ưu hóa việc sử dụng sách Hướng dẫn học, giáo viên cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng tư duy và khả năng làm việc nhóm.

3.1. Kỹ thuật dạy học tích cực

Sử dụng các kỹ thuật như thảo luận nhóm, dự án học tập và các hoạt động trải nghiệm thực tế sẽ giúp học sinh hứng thú hơn với việc học. Điều này cũng khuyến khích sự sáng tạo và khả năng tự học của học sinh.

3.2. Tích hợp công nghệ trong giảng dạy

Việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy sẽ tạo ra môi trường học tập phong phú hơn. Giáo viên có thể sử dụng các phần mềm học tập, video giảng dạy và tài liệu trực tuyến để hỗ trợ học sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn của sách Hướng dẫn học

Sách Hướng dẫn học không chỉ là lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong quá trình dạy và học. Việc áp dụng các kiến thức đã học vào thực tế sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về giá trị của kiến thức.

4.1. Các hoạt động trải nghiệm thực tế

Giáo viên có thể tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực tế để học sinh áp dụng kiến thức vào cuộc sống. Điều này không chỉ giúp học sinh ghi nhớ kiến thức mà còn phát triển kỹ năng sống.

4.2. Đánh giá kết quả học tập

Việc đánh giá kết quả học tập cần được thực hiện thường xuyên và đa dạng. Giáo viên có thể sử dụng các hình thức đánh giá khác nhau như kiểm tra, bài tập nhóm và dự án để đánh giá sự tiến bộ của học sinh.

V. Kết luận về tương lai của Đổi mới giáo dục

Đổi mới giáo dục với sách Hướng dẫn học là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục tại Việt Nam. Tương lai của giáo dục sẽ phụ thuộc vào khả năng áp dụng linh hoạt và sáng tạo các phương pháp dạy học mới.

5.1. Tầm quan trọng của sự hợp tác

Sự hợp tác giữa giáo viên, học sinh và phụ huynh là rất cần thiết để đảm bảo thành công của mô hình giáo dục mới. Tất cả các bên cần cùng nhau hỗ trợ và tạo điều kiện cho học sinh phát triển.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Để đảm bảo sự phát triển bền vững của giáo dục, cần có những chính sách hỗ trợ và đầu tư hợp lý vào cơ sở vật chất, đào tạo giáo viên và phát triển chương trình học.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Tài liệu "Hướng dẫn vận dụng phương pháp dạy học lớp 9 theo mô hình trường học mới – Môn Công nghệ" do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam biên soạn và phát hành. Văn bản được xây dựng nhằm triển khai định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, thực hiện chủ trương đổi mới chương trình và sách giáo khoa theo Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội, đồng thời vận dụng tinh thần Công văn số 791/HD-BGDĐT về việc thí điểm phát triển chương trình giáo dục nhà trường phổ thông.

Về vị trí môn học, tài liệu đóng vai trò là tài liệu hướng dẫn học (TLHDH) và giảng dạy phân môn Công nghệ lớp 9 thuộc khối giáo dục nghề nghiệp tự chọn cấp Trung học cơ sở (THCS). Mục tiêu học tập cốt lõi của tài liệu là cung cấp hệ thống tri thức nông học cơ bản; hình thành ở học sinh các kỹ năng kỹ thuật về nhân giống, trồng, chăm sóc và bảo quản hoa; phát triển năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực nhận thức kỹ thuật, thiết kế kỹ thuật và giải quyết vấn đề thực tiễn, đồng thời hỗ trợ định hướng nghề nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao.

Cấu trúc tài liệu tiếp cận theo chuỗi 5 nhóm hoạt động sư phạm của phương pháp dạy học tích cực tương ứng với lôgic hoạt động nghiên cứu khoa học: Khởi động, Hình thành kiến thức, Luyện tập, Vận dụng và Tìm tòi mở rộng. Điểm đặc thù của tài liệu là chuyển đổi phương thức tổ chức dạy học: từ việc giáo viên thuyết giảng truyền thụ nội dung sang hướng dẫn hoạt động học cá nhân và học tương tác; học sinh tiếp nhận nhiệm vụ, tự khám phá kiến thức, rèn luyện kỹ năng thực hành và ghi nhận tiến trình nhận thức vào vở theo cách riêng.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                             CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN "TRỒNG HOA" (35 TIẾT)
[Bài Mở Đầu]         [Bài 1]                 [Bài 2]               [Bài 3, 4, 5]       [Ôn Tập & K.Tra]
Giới thiệu nghề      Đặc điểm thực vật &     Kỹ thuật trồng        Kỹ thuật trồng      Đánh giá định kỳ
trồng hoa (2t)       ngoại cảnh (3t)         hoa hồng (6t)         cúc, đồng tiền,     & tổng kết (6t)
- Ý nghĩa kinh tế,   - Phân loại thân        - 7 giống hồng        hoa thảm (18t)
  thẩm mỹ, y học       (thân thảo/gỗ)          phổ biến            - Kỹ thuật vườn ươm
- 4 mô hình canh     - Yếu tố: Ánh sáng,     - Nhân giống vô tính  - Quản lý sâu bệnh
  tác chính            nhiệt độ, ẩm độ, đất    (giâm/chiết/ghép)   - Thu hái, bảo quản
- Yêu cầu nghề       - Phân bón & giá thể    - Quy trình chăm sóc

Các chương/chủ đề chính

Chương trình môn Công nghệ 9 theo khung chuẩn gồm 17 mô đun tự chọn (mỗi mô đun thời lượng 35 tiết). Tài liệu tập trung phát triển sâu 4 mô đun thực nghiệm theo mô hình trường học mới, trong đó mô đun "Trồng hoa" (phát triển từ mô đun 14) được cấu trúc chi tiết với tiến trình logic sau:

1. Bài mở đầu: Giới thiệu nghề trồng hoa (2 tiết): Cung cấp dữ liệu về vai trò kinh tế, thẩm mỹ, y học và môi trường của nghề trồng hoa; xác định các đặc điểm lao động, yêu cầu năng lực cá nhân; phân tích 4 mô hình trồng hoa phổ biến bao gồm: trồng trên đồng ruộng, trồng trong nhà kính/nhà lưới, trồng trong chậu và trồng bằng phương pháp thủy canh.
2. Bài 1: Đặc điểm thực vật và yêu cầu ngoại cảnh của cây hoa (3 tiết): Phân loại hình thái thân (thân gỗ như hoa đào, hoa trạng nguyên, hoa trà, hoa đỗ quyên; thân thảo như hoa cúc, hoa mào gà, hoa cẩm chướng, hoa dạ yến thảo, hoa hồng môn, hoa li, hoa sô đỏ); phân tích tác động sinh lý của các yếu tố ngoại cảnh (nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, đất đai và dinh dưỡng) đến sự sinh trưởng và phân hóa mầm hoa; giới thiệu các công thức giá thể và phân bón chuyên dùng (Agrodream "M", NPK 20-20-15, đạm SA, lân nung chảy Văn Điển, kali clorua, kali sunphat).
3. Bài 2: Kĩ thuật trồng hoa hồng (6 tiết): Khảo sát 7 giống hoa hồng phổ biến (Hồng đỏ Pháp, Hồng đỏ Ý, Hồng phấn, Hồng trắng sứ, Hồng quế, Hồng trắng xanh, Hồng vàng); xác định yêu cầu sinh thái (nhiệt độ tối ưu 8–25°C, độ ẩm đất 60–70%, độ ẩm không khí 80–85%, pH đất 5,6–6,5); quy trình kỹ thuật nhân giống vô tính (giâm cành với nồng độ IAA/NAA 200–300 ppm, chiết cành với bầu đất mùn rơm/rễ lục bình, ghép mắt nhỏ có gỗ trên gốc tầm xuân hoặc hồng dại); kỹ thuật trồng, tạo tán, tỉa cành, thu hái và bảo quản hoa.
4. Bài 3: Kĩ thuật trồng hoa cúc (6 tiết): Cung cấp kỹ thuật nhân giống, trồng, chăm sóc và điều khiển quang chu kỳ phân hóa mầm hoa.
5. Bài 4: Kĩ thuật trồng hoa đồng tiền (6 tiết): Phân tích đặc điểm thực vật, kỹ thuật tách thân/chồi, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh.
6. Bài 5: Kĩ thuật trồng một số cây hoa thảm (6 tiết): Kỹ thuật ươm hạt, trồng cây con trang trí bồn hoa và khuôn viên cảnh quan.
7. Ôn tập và kiểm tra định kỳ (6 tiết): Đánh giá tổng hợp kiến thức lý thuyết và kỹ năng thực hành nghề nghiệp.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Sinh học thực vật và sinh thái nông nghiệp: Mối liên hệ tương tác giữa các yếu tố môi trường (ánh sáng, nhiệt độ, nước, chất dinh dưỡng) với chu kỳ sinh trưởng của thực vật; cơ chế tác động của quang chu kỳ và nhiệt độ tới quá trình cảm ứng ra hoa (điều khiển nở hoa bằng kỹ thuật thắp đèn 4–5 giờ/ngày đối với hoa cúc ngắn ngày, kỹ thuật khoanh vỏ/thiến cành đối với hoa đào).
• Hóa nông và thổ nhưỡng: Thành phần hóa học và tỷ lệ hấp thu dinh dưỡng khoáng đa lượng (NPK), vi lượng (B, Fe, Zn, Cu); độ chua của đất (độ pH); nguyên lý phối trộn giá thể hữu cơ và vô cơ (đất đồi, đất phù sa, trấu hun, xỉ than, xơ dừa).
• Kỹ thuật nông học ứng dụng: Nguyên lý phát sinh rễ bất định và tầng sinh mô (tượng tầng) trong các phương pháp nhân giống sinh dưỡng (giâm hom, chiết cành, ghép mắt); các hệ thống tưới nước chuyên dụng (tưới phun, tưới thấm, tưới nhỏ giọt, tưới rãnh, tưới ngầm).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật thao tác: Cắt tỉa cành giâm đạt chuẩn góc vát 30°, chiều dài 8–10 cm chứa 1–3 mắt; xử lý hóa chất kích thích ra rễ theo đúng nồng độ ppm; thực hiện bóc vỏ khoanh bầu chiết cành cách ngọn 25–30 cm; thao tác rạch vỏ ghép mắt nhỏ có gỗ đảm bảo mặt tượng tầng tiếp xúc chính xác; phối trộn giá thể theo tỷ lệ thể tích chuẩn.
• Kỹ năng phân tích và tổng hợp: Thiết lập sơ đồ tư duy hệ thống hóa các yêu cầu ngoại cảnh của cây trồng; chẩn đoán sai lệch sinh lý thực vật theo mùa (biện pháp che bóng, xới xáo, bón phân hoai loãng mùa hè và bao bọc thân, giảm lượng nước tưới chống rét mùa đông).
• Kỹ năng tự học và quản lý học tập: Xây dựng kế hoạch thực hành cá nhân; thu thập dữ liệu nông học qua phiếu quan sát; vận dụng kỹ thuật ghi chép tiến trình nhận thức (vở ghi phản ánh quá trình sửa sai, bổ sung tri thức qua từng hoạt động thay cho việc chỉ chép kết luận).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

                    QUY TRÌNH 5 NHÓM HOẠT ĐỘNG SƯ PHẠM TRONG BÀI HỌC
[1. KHỞI ĐỘNG]                     [2. HÌNH THÀNH KT]                       [3. LUYỆN TẬP]
- Bộc lộ quan niệm sẵn có          - Đọc tài liệu, quan sát mẫu vật         - Vận dụng giải bài tập
- Tạo mâu thuẫn nhận thức          - Hoạt động cá nhân/nhóm                 - Chuẩn hóa, chính xác
- Xác định nhiệm vụ học tập        - Giáo viên "chốt" kiến thức               hóa kiến thức
                                   [4. VẬN DỤNG/ỨNG DỤNG]                 [5. TÌM TÒI MỞ RỘNG]
                                   - Xử lý tình huống thực tiễn           - Nghiên cứu tài liệu mở rộng
                                   - Trồng tại gia đình/vườn trường       - Tham quan mô hình sản xuất

Tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach)

Giáo trình triển khai phương pháp giáo dục lấy hoạt động học của học sinh làm trung tâm. Quy trình tổ chức mỗi bài học kiến thức mới được thực hiện thông qua 5 nhóm hoạt động:

1. Khởi động: Sử dụng câu hỏi tình huống hoặc kỹ thuật động não, tia chớp nhằm khơi gợi hiểu biết sẵn có, tạo mâu thuẫn nhận thức và hình thành nhu cầu học tập kiến thức mới.
2. Hình thành kiến thức: Học sinh làm việc cá nhân với tài liệu hướng dẫn học, tư liệu hình ảnh và vật mẫu thực tế; trao đổi thảo luận nhóm (áp dụng kỹ thuật "khăn trải bàn", làm việc cặp đôi); giáo viên quan sát, hỗ trợ và chính thức hóa ("chốt") kiến thức cốt lõi.
3. Luyện tập: Thực hiện các bài tập, câu hỏi củng cố, bài thực hành mô phỏng để chính xác hóa các hiểu biết vừa chiếm lĩnh.
4. Vận dụng (Ứng dụng): Chuyển giao nhiệm vụ thực hành vào bối cảnh thực tế tại vườn trường hoặc gia đình (nhân giống, trồng chậu, xử lý sâu bệnh).
5. Tìm tòi mở rộng: Khuyến khích học sinh tự nghiên cứu thêm tài liệu chuyên ngành, khảo sát các mô hình canh tác tại địa phương và lập báo cáo thu hoạch.

Tổ chức thực hành và kỹ thuật dạy học

Tiến trình tổ chức bài học thực hành trên lớp hoặc ngoài hiện trường tuân thủ nghiêm ngặt 4 bước thao tác: (1) Chuyển giao nhiệm vụ; (2) Thực hiện nhiệm vụ; (3) Báo cáo kết quả; (4) Đánh giá kết quả.

Trong giai đoạn hướng dẫn ban đầu, giáo viên linh hoạt lựa chọn 3 mức độ hướng dẫn tùy theo độ phức tạp của bài:

• Mức 1: Giáo viên làm mẫu toàn bộ quy trình thao tác kỹ thuật;
• Mức 2: Giáo viên hướng dẫn các thao tác mới và khó, học sinh thực hiện theo tài liệu hướng dẫn;
• Mức 3: Học sinh tự chủ thực hiện toàn bộ thao tác dựa trên hướng dẫn trong tài liệu dưới sự bao quát của giáo viên.

Phương pháp kiểm tra và đánh giá

Quy trình đánh giá kết hợp đồng bộ giữa đánh giá quá trình (formative assessment) và đánh giá tổng kết (summative assessment):

• Đánh giá dựa trên quan sát hành vi, tinh thần hợp tác nhóm và thái độ an toàn lao động.
• Đánh giá sản phẩm thực hành (chất lượng hom giâm, tỷ lệ sống của cành chiết, cành ghép, độ đồng đều của cây giống) thông qua các tiêu chí định lượng công khai.
• Tích hợp tự đánh giá của cá nhân, đánh giá chéo giữa các nhóm học sinh và đánh giá nhận xét định hướng của giáo viên (không áp đặt điểm số hành chính cứng nhắc trong giai đoạn thử nghiệm).

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tái cấu trúc nội dung không phụ thuộc vào thời lượng tiết học 45 phút: Khác với sách giáo khoa truyền thống quy định cố định mỗi tiết 45 phút cho một bài học đơn lẻ, tài liệu thiết kế các bài học theo chủ đề tương đối trọn vẹn với thời lượng linh hoạt (từ 2 đến 6 tiết cho một chủ đề), cho phép thực hiện đầy đủ chu trình nhận thức khoa học.
• Tích hợp hướng dẫn hoạt động học trực tiếp vào văn bản: Tài liệu không chỉ trình bày nội dung lý thuyết đơn thuần mà đóng vai trò là một tài liệu hướng dẫn tự học chi tiết, quy định rõ ràng từng hành động học tập, câu hỏi gợi mở, bài tập tình huống và sản phẩm học tập cần đạt được của học sinh.
• Tích hợp liên môn và giáo dục môi trường: Nội dung tích hợp kiến thức Sinh học (sinh lý, di truyền thực vật), Hóa học (phân bón hóa học, hóa chất kích thích sinh trưởng), Vật lý (quang học, cơ học đất) và gắn liền với các vấn đề thời sự theo Công văn 791/HD-BGDĐT như: bảo vệ nguồn nước, sử dụng năng lượng hiệu quả, ứng phó biến đổi khí hậu và an toàn vệ sinh lao động trong sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật.
• Gắn kết thực tiễn nông nghiệp công nghệ cao: Đưa các mô hình canh tác hiện đại vào bài học (nhà kính, nhà lưới điều khiển vi khí hậu, kỹ thuật trồng thủy canh không dùng đất) bên cạnh các phương pháp canh tác truyền thống trên đồng ruộng.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Nhóm đối tượng	Mục đích và phương thức sử dụng
Học sinh lớp 9 THCS	Sử dụng làm tài liệu học tập chính khóa cho mô đun nghề tự chọn; thực hiện các hoạt động tự học, thảo luận nhóm và bài tập thực hành theo hướng dẫn.
Giáo viên môn Công nghệ THCS	Sử dụng làm căn cứ thiết kế kế hoạch bài dạy (giáo án), thiết lập sổ tay lên lớp (nhật ký giảng dạy), tổ chức các góc học tập, góc thư viện lớp học và thiết kế tiêu chí đánh giá.
Sinh viên ngành Sư phạm Kỹ thuật / Nông nghiệp	Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên ngành về phương pháp luận dạy học tích cực, kỹ thuật xây dựng chủ đề dạy học tích hợp và kỹ thuật tổ chức thực hành nông nghiệp.
Cán bộ quản lý giáo dục & Tổ chuyên môn	Sử dụng làm tài liệu nghiên cứu phục vụ sinh hoạt chuyên môn theo mô hình nghiên cứu bài học, xây dựng chương trình giáo dục nhà trường theo định hướng phát triển năng lực.

Yêu cầu tiên quyết đối với người học khi tiếp cận tài liệu là phải nắm vững các kiến thức sinh học đại cương và kỹ thuật trồng trọt cơ bản đã được trang bị trong chương trình Công nghệ lớp 7 và Sinh học THCS.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng đào tạo nào?

Tài liệu được thiết kế chuyên biệt cho học sinh lớp 9 cấp THCS theo học chương trình mô hình trường học mới, đồng thời là tài liệu tham khảo chuẩn mực cho giáo viên môn Công nghệ, cán bộ quản lý giáo dục phổ thông và sinh viên các trường đại học sư phạm chuyên ngành kỹ thuật nông nghiệp.

2. Cần trang bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học giáo trình?

Học sinh cần nắm vững kiến thức căn bản về thổ nhưỡng, phân bón, kỹ thuật chăm sóc cây trồng trong môn Công nghệ lớp 7, cùng các khái niệm sinh học thực vật (quang hợp, hô hấp, cấu tạo giải phẫu thân - lá - rễ, sinh sản sinh dưỡng) trong chương trình Sinh học cấp THCS.

3. Điểm khác biệt căn bản giữa tài liệu hướng dẫn học này và sách giáo khoa Công nghệ 9 truyền thống là gì?

Sách giáo khoa truyền thống tập trung trình bày hệ thống lý thuyết theo từng tiết học 45 phút cố định; trong khi tài liệu này được cấu trúc thành các chủ đề học tập tích hợp, phân rã nội dung thành chuỗi 5 hoạt động học cụ thể, hướng dẫn học sinh tự tìm tòi kiến thức và ghi nhận tiến trình học tập thay vì chỉ tiếp nhận thụ động kết luận của giáo viên.

4. Phương pháp tự học giáo trình này tại nhà như thế nào để đạt hiệu quả?

Người học cần thực hiện tuần tự các câu hỏi gợi mở trong từng hoạt động, tự ghi chép lập luận vào vở nháp, sau đó đối chiếu với phần tổng kết kiến thức; kết hợp thực hiện các bài tập trong hoạt động "Vận dụng" và "Tìm tòi mở rộng" bằng việc trực tiếp thực hành phối trộn giá thể, nhân giống hoa (giâm cành, chiết cành) trên các mẫu cây tại vườn nhà.

5. Những điều kiện cơ sở vật chất và học liệu nào cần chuẩn bị kèm theo?

Để triển khai đầy đủ các bài thực hành trong tài liệu, cần chuẩn bị: phòng thực hành hoặc vườn trường; bộ dụng cụ làm vườn (dao ghép chuyên dụng, kéo cắt cành, túi bầu PE); hóa chất kích thích sinh trưởng (dung dịch IAA/NAA); các nguyên liệu phối trộn giá thể (tro trấu hun, xơ dừa, xỉ than, đất phù sa); phân bón NPK và các mẫu cây giống hoa hồng, hoa cúc, hoa thảm.

---

Kết luận

Tài liệu "Hướng dẫn vận dụng phương pháp dạy học lớp 9 theo mô hình trường học mới – Môn Công nghệ" là văn bản định hướng sư phạm hoàn chỉnh, kết hợp giữa cơ sở lý thuyết khoa học giáo dục và quy trình kỹ thuật nông nghiệp thực nghiệm. Tài liệu giải quyết bài toán chuyển dịch từ dạy học truyền thụ kiến thức sang hình thành và phát triển toàn diện năng lực thao tác kỹ thuật, tư duy nghiên cứu và khả năng tự học của học sinh.

Lộ trình học tập đề xuất cho người học là tiếp cận tuần tự từ nhận thức tổng quan về nghề nghiệp, phân tích đặc tính sinh học thực vật và các yếu tố môi trường, đến trực tiếp thực hành các kỹ thuật nhân giống vô tính và quản lý quy trình canh tác ngoài thực địa. Để nâng cao hiệu quả giảng dạy, cơ sở giáo dục cần chuẩn bị đầy đủ hệ thống học liệu trực quan, góc thực hành sinh thái và duy trì hình thức sinh hoạt chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu có thể là dạy học trực quan, đàm thoại nêu vấn đề, dạy học theo nhóm, vấn đáp. c) Tiến trình dạy học được thực hiện theo các hoạt động như sau : – Hoạt động khởi động yêu cầu HS huy động những hiểu biết của mình về nghề trồng hoa, ý nghĩa của nghề đối với đời sống con người, xu hướng phát triển của nghề trong tương lai để trả lời 3 câu hỏi. Qua đó bộc lộ những hạn chế trong hiểu biết, tạo ra nhu cầu cần tìm hiểu kiến thức ở hoạt động tiếp theo. – Hoạt động hình thành kiến thức gồm có 3 nội dung chính về ý nghĩa của nghề trồng hoa, đặc điểm và yêu cầu của nghề trồng hoa và các mô hình trồng hoa phổ biến.

Kiến thức được HS lĩnh hội chủ yếu bằng hoạt động tự tìm hiểu, thảo luận dưới sự tổ chức, hướng dẫn của GV. Kết thúc, GV chốt lại kiến thức và cho HS ghi vào vở. – Hoạt động luyện tập yêu cầu HS vận dụng kiến thức đã học của bài để thực hiện bài tập, qua đó củng cố kiến thức của bài. – Hoạt động tìm tòi, mở rộng đề ra nhiệm vụ cho HS tự tìm hiểu tình hình trồng hoa ở các địa phương, thực tế các mô hình trồng hoa đang được triển khai.

20 d) Lưu ý : – Nội dung kiến thức của bài mở đầu cũng như của mô đun trồng hoa hoàn toàn mới. Vì vậy, GV cần chốt lại những nội dung chính và cho HS ghi vào vở. – Trong bài nêu khá nhiều câu hỏi, bài tập nên GV cần chuẩn bị đáp án các câu hỏi, bài tập có trong bài để sử dụng cho tiện lợi và hiệu quả. – Để giờ dạy thêm sinh động và giúp HS lĩnh hội kiến thức thuận lợi hơn, GV nên sưu tầm thêm hình ảnh, video, bảng biểu, số liệu về ý nghĩa của nghề trồng hoa, đặc điểm, yêu cầu và triển vọng của nghề và các mô hình trồng hoa phổ biến.

Hướng dẫn cụ thể cho mỗi hoạt động a) Hoạt động khởi động *) Mục đích và ý tưởng sư phạm : – Mục đích : Giúp HS xác định được những điều đã biết, chưa biết và cần phải học để biết về ý nghĩa, các công việc chủ yếu của nghề trồng hoa. – Ý tưởng sư phạm : Có thể tổ chức cho HS hoạt động theo nhiều phương thức khác nhau để tạo không khí vui vẻ, hứng thú cho việc bắt đầu bài học nhưng vẫn đạt được mục đích. Ví dụ như sử dụng kĩ thuật động não, kĩ thuật tia chớp ; thi kể về những điều đã biết đối với nghề trồng hoa. *) Nội dung và phương thức hoạt động : – HS làm việc cá nhân, đọc và viết câu trả lời vào giấy nháp ; có thể trao đổi với bạn cùng bàn hoặc cùng nhóm để cùng hoàn thiện câu trả lời.

– GV yêu cầu một vài HS ở các bàn, các nhóm khác nhau trình bày câu trả lời của mình hoặc của nhóm mình ; đề nghị HS trong lớp nhận xét, chỉnh sửa, bổ sung. Cuối cùng, GV nhận xét, đánh giá về tinh thần, thái độ học tập và kết quả mà HS đã báo cáo. Từ đó, GV phân tích cho HS thấy vốn hiểu biết của các em còn hạn chế, sai sót rồi khéo léo khuyến khích HS nghiên cứu, tìm hiểu nội dung ở hoạt động tiếp theo. Khi HS làm việc, GV bao quát toàn lớp để đảm bảo tất cả HS đều tự đọc, nghiên cứu, suy nghĩ để trả lời câu hỏi, tích cực thảo luận ; đồng thời hướng dẫn các em ghi kết quả vào giấy nháp.

Khi HS báo cáo, GV có thể yêu cầu HS đứng tại chỗ đọc câu trả lời hoặc một số HS cùng lên bảng ghi câu trả lời lên bảng. Khi tổ chức cho HS nhận xét lẫn nhau hoặc bản thân GV nhận xét thì GV cần động viên, khích lệ kịp thời và chỉ cho HS thấy rõ là hiểu biết của các em chưa đầy đủ nên cần phải tích cực nghiên cứu, học tập nội dung của bài trong hoạt động “Hình thành kiến thức”. 21 *) Sản phẩm HS cần hoàn thành : Sản phẩm mà HS cần phải hoàn thành trong hoạt động này chính là câu trả lời cho 3 câu hỏi nêu trong hoạt động khởi động và có thể cho cả các câu hỏi mà GV hỏi thêm. Các câu trả lời có thể không đầy đủ hoặc có sai sót nhưng đó lại chính là tiền đề để GV kích thích HS tích cực học tập ở hoạt động tiếp theo.

*) Gợi ý trả lời câu hỏi, bài tập trong hoạt động : – Hãy kể tên những loại hoa đang được trồng phổ biến hiện nay. Một số loài hoa được trồng phổ biến hiện nay : hoa đào, hoa hồng, hoa mai, hoa cúc, thược dược, hoa đồng tiền, hoa huệ, hoa thuỷ tiên, hoa lay ơn, hoa li, hoa lan, hoa mào gà, hoa sô đỏ, hoa dừa cạn, hoa dạ yên thảo. – Hoa có ý nghĩa gì đối đời sống của con người ? + Mang lại giá trị kinh tế cho con người. + Mang lại giá trị thẩm mĩ, tinh thần không thể thiếu trong đời sống của con người vì hoa là biểu tượng của cái đẹp, hoa có màu sắc tươi tắn, hài hoà và hương thơm, mật ngọt, hình thái đa dạng hấp dẫn.

Ngoài ra, hoa còn là biểu tượng của tình cảm như tình yêu lứa đôi, tình bạn, tình cảm gia đình, tình thầy trò. Hoa cũng thể hiện sự trang trọng, kính yêu, sự huy hoàng, dùng trong hội nghị, lễ, tết… + Mang lại các giá trị khác : có thể trồng ở những vùng đất khô cằn hoặc đất ngập úng mà không sử dụng để trồng lương thực, thực phẩm. Làm đẹp cảnh quan môi trường, làm bóng mát, dải phân cách đường giao thông, tạo vành đai xanh thành phố. Là vị thuốc chữa bệnh : hoa hồng chữa ho, hạt sen và tâm sen là thuốc an thần, thuốc bổ.

Là nguồn mật cho nghề nuôi ong. Làm hương liệu trong thực phẩm, mĩ phẩm như xà phòng, tinh dầu. – Trồng hoa có được coi là một nghề hay hay không ? Nếu có thì xu hướng phát triển của nghề trồng hoa sẽ như thế nào ? Dựa trên những căn cứ nào em đưa ra những nhận định đó ? + Trồng hoa được coi là một nghề trong xã hội. + Nghề trồng hoa là nghề có triển vọng ngày càng phát triển và thu hút được nhiều lao động.

Những người có tay nghề cao sẽ luôn có nhiều đơn đặt hàng, bận rộn với công việc và có thu nhập tốt. Do nhu cầu về hoa của xã hội ngày càng tăng cao. b) Hoạt động hình thành kiến thức *) Mục đích và ý tưởng sư phạm : – Mục đích : Giúp HS có được những hiểu biết ban đầu, cơ bản, cần thiết về nghề trồng hoa. 22 – Ý tưởng sư phạm : GV sử dụng một số phương pháp và kĩ thuật dạy học như phương pháp dạy học đàm thoại nêu vấn đề, phương pháp dạy học trực quan, dạy học nêu và giải quyết vấn đề, dạy học theo nhóm, vấn đáp.

tạo điều kiện để HS tích cực, tự giác, chủ động thực hiện các nhiệm vụ được giao qua hình thức học cá nhân, học nhóm hoặc học cả lớp, tạo điều kiện, cơ hội cho HS phát hiện, chỉ ra và hiểu được ý nghĩa, đặc điểm, yêu cầu và cơ hội nghề nghiệp của nghề trồng hoa. Các kiến thức này được HS lĩnh hội chủ yếu bằng hoạt động tự tìm hiểu, khám phá, trao đổi dưới sự tổ chức, hướng dẫn của GV. Kết thúc mỗi nội dung chính, GV tổ chức cho HS báo cáo kết quả tìm hiểu của các em rồi nhận xét, đánh giá, chốt nội dung để HS ghi vào vở. Bài mở đầu có 3 nội dung chính, sau đây sẽ trình bày lần lượt từng nội dung.

Nội dung 1 : Ý nghĩa của nghề trồng hoa *) Nội dung và phương thức hoạt động : – Nội dung : Kiến thức cần chốt lại của nội dung 1 là : Nghề trồng hoa tạo ra sản phẩm là hoa có ý nghĩa to lớn đối với đời sống của con người. Đó là : + Mang lại giá trị kinh tế cho con người + Mang lại giá trị thẩm mĩ, tinh thần + Mang lại các giá trị khác : Làm đẹp cảnh quan, làm dược liệu, làm hương liệu. – Phương thức hoạt động : Trước hết GV tổ chức, hướng dẫn HS làm việc cá nhân : đọc nội dung, liên hệ thực tiễn và phát triển kết quả trong hoạt động trước để trả lời 2 câu hỏi. Ghi câu trả lời ra giấy nháp của cá nhân.

Sau đó, nếu tổ chức cho HS học tập theo nhóm thì hướng dẫn HS làm việc theo nhóm (vận dụng các kĩ thuật dạy học tích cực như “khăn trải bàn”, “thảo luận nhóm”,. Mỗi nhóm sẽ có kết quả trả lời 2 câu hỏi ghi trên giấy để báo cáo trước lớp khi được yêu cầu. + Trong quá trình HS làm việc theo cá nhân, GV quan sát và có những can thiệp kịp thời cho HS nào có yêu cầu trợ giúp như gợi ý, góp ý, giải thích. Khi HS làm việc theo nhóm, GV quan sát và can thiệp theo từng nhóm.

Có thể sử dụng các thiết bị dạy học, học liệu (nếu có và thấy cần thiết). + GV lấy tinh thần xung phong hoặc yêu cầu một vài HS trình bày câu trả lời và các HS trong lớp nhận xét, chỉnh sửa, bổ sung. HS có thể trình bày tại chỗ hoặc ghi câu trả lời lên bảng. Cuối cùng, GV chốt kiến thức, cho HS ghi vào vở.

*) Sản phẩm HS cần hoàn thành : Sản phẩm mà HS cần phải hoàn thành trong nội dung 1 này chính là câu trả lời cho 2 câu hỏi nêu trong nội dung 1 và có thể cho cả các câu GV hỏi thêm. Các câu 23 trả lời có thể chưa đầy đủ hoặc có sai sót, GV cần gợi ý, dẫn dắt để HS bổ sung, chỉnh sửa hoặc chính bản than GV chỉnh sửa, bổ sung. *) Gợi ý trả lời câu hỏi, bài tập trong nội dung 1 : – Nêu các giá trị mà trồng hoa mang lại đối với đời sống con người. + Mang lại giá trị kinh tế cho con người + Mang lại giá trị thẩm mĩ, tinh thần + Mang lại các giá trị khác : Làm đẹp cảnh quan, làm dược liệu, làm hương liệu.

– Hãy đặt tên cho mỗi sản phẩm hoa thể hiện trong các hình 1. Hoa cắt cành Hình b. Hoa trồng chậu Hình c. Hoa thảm Hình d.