Luận văn phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Tuyên Quang

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường phổ thông dân tộc nội trú tại tỉnh Tuyên Quang, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Mai Thị Thanh Bình
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Tuyết Mai
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Phát Triển Đội Ngũ Cán Bộ Quản Lý Trường Phổ Thông Dân Tộc Nội Trú Tỉnh Tuyên Quang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Giới hạn phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Một số khái niệm liên quan
• 1.2.1. Khái niệm quản lý, biện pháp quản lý
• 1.2.2. Khái niệm quản lý trường học
• 1.2.3. Khái niệm đội ngũ cán bộ quản lý trường học
• 1.2.4. Khái niệm phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
• 1.3. Trường PTDTNT trong hệ thống giáo dục quốc dân
• 1.3.1. Đặc điểm của hệ thống trường PTDTNT
• 1.3.2. Mục tiêu, vai trò và tính chất của trường PTDTNT
• 1.3.3. Chính sách ưu tiên đối với trường PTDTNT
• 1.3.4. Nhiệm vụ của trường PTDTNT
• 1.3.5. Nhiệm vụ quyền hạn của hiệu trưởng trường PTDTNT
• 1.4. Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường PTDTNT
• 1.4.1. Đội ngũ cán bộ quản lý trường PTDTNT
• 1.4.2. Nội dung phát triển đội ngũ CBQL trường PTDTNT
• 1.4.3. Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường PTDTNT
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG PTDTNT TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TUYÊN QUANG
• 2.1. Khái quát tình hình kinh tế, xã hội của tỉnh Tuyên Quang
• 2.2. Khái quát về giáo dục tỉnh Tuyên Quang
• 2.2.1. Về qui mô, mạng lưới trường lớp
• 2.2.2. Đội ngũ CBQL, GV và NV
• 2.2.3. Số trường đạt chuẩn quốc gia
• 2.3. Khái quát về các trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Tuyên Quang
• 2.3.1. Qui mô trường lớp và tỉ lệ HS PTDTNT
• 2.3.2. Về đội ngũ CBQL, GV và NV trường PTDTNT
• 2.3.3. Về chất lượng GD của HS các trường PTDTNT
• 2.3.4. Về CSVC, trang thiết bị dạy học của các trường PTDTNT
• 2.4. Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý các trường PTDTNT tỉnh Tuyên Quang
• 2.4.1. Số lượng, cơ cấu đội ngũ cán bộ quản lý
• 2.4.2. Chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường PTDTNT tỉnh Tuyên Quang
• 2.4.3. Đánh giá chung về đội ngũ cán bộ quản lý các trường PTDTNT tỉnh Tuyên Quang
• 2.5. Thực trạng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường PTDTNT tỉnh Tuyên Quang
• 2.5.1. Quy hoạch phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
• 2.5.2. Lựa chọn, bổ nhiệm, sử dụng cán bộ quản lý
• 2.5.3. Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý
• 2.5.4. Kiểm tra, đánh giá cán bộ quản lý
• 2.5.5. Chế độ chính sách đối với cán bộ quản lý
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH TUYÊN QUANG
• 3.1. Những định hướng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường PTDTNT tỉnh Tuyên Quang
• 3.2. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.3. Các biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường PTDTNT tỉnh Tuyên Quang
• 3.3.1. Rà soát lại đội ngũ cán bộ quản lý các trường PTDTNT
• 3.3.2. Quy hoạch phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường PTDTNT
• 3.3.3. Đổi mới cơ chế bổ nhiệm, luân chuyển, đề bạt cán bộ quản lý các trường PTDTNT
• 3.3.4. Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng cán bộ quản lý đáp ứng yêu cầu quản lý các trường PTDTNT
• 3.3.5. Thực hiện Thanh tra, kiểm tra, đánh giá cán bộ quản lý các trường PTDTNT một cách thường xuyên
• 3.3.6. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của biện pháp đề xuất
• 3.5. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường phổ thông dân tộc nội trú

Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường phổ thông dân tộc nội trú tại tỉnh Tuyên Quang là một nhiệm vụ quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Đội ngũ cán bộ quản lý không chỉ là những người điều hành mà còn là những người định hướng cho sự phát triển của giáo dục tại địa phương. Việc phát triển đội ngũ này cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả.

1.1. Đặc điểm của trường phổ thông dân tộc nội trú

Trường phổ thông dân tộc nội trú có vai trò quan trọng trong việc giáo dục và đào tạo học sinh dân tộc thiểu số. Đặc điểm của trường này là sự kết hợp giữa giáo dục văn hóa và bảo tồn văn hóa dân tộc.

1.2. Vai trò của cán bộ quản lý trong giáo dục

Cán bộ quản lý đóng vai trò quyết định trong việc thực hiện các chính sách giáo dục. Họ là cầu nối giữa chính quyền và cộng đồng, giúp triển khai các chương trình giáo dục hiệu quả.

II. Thách thức trong phát triển đội ngũ cán bộ quản lý tại Tuyên Quang

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc phát triển đội ngũ cán bộ quản lý, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Những thách thức này bao gồm sự thiếu hụt về số lượng và chất lượng cán bộ, cũng như sự không đồng bộ trong các chính sách giáo dục.

2.1. Thiếu hụt về số lượng cán bộ quản lý

Số lượng cán bộ quản lý hiện tại chưa đáp ứng đủ nhu cầu của các trường phổ thông dân tộc nội trú. Điều này dẫn đến áp lực lớn cho những cán bộ đang làm việc.

2.2. Chất lượng đào tạo cán bộ quản lý

Chất lượng đào tạo cán bộ quản lý còn hạn chế, nhiều cán bộ chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện nhiệm vụ.

III. Phương pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý hiệu quả

Để phát triển đội ngũ cán bộ quản lý, cần áp dụng các phương pháp đào tạo và bồi dưỡng phù hợp. Việc này không chỉ giúp nâng cao năng lực mà còn tạo động lực cho cán bộ trong công việc.

3.1. Đào tạo và bồi dưỡng cán bộ quản lý

Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu cho cán bộ quản lý, giúp họ cập nhật kiến thức mới và nâng cao kỹ năng quản lý.

3.2. Tạo môi trường làm việc tích cực

Môi trường làm việc tích cực sẽ khuyến khích cán bộ quản lý phát huy năng lực. Cần có các chính sách hỗ trợ và động viên kịp thời.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Các trường phổ thông dân tộc nội trú đã có những bước tiến trong việc nâng cao chất lượng giáo dục nhờ vào sự cải thiện trong quản lý.

4.1. Kết quả từ các chương trình đào tạo

Các chương trình đào tạo đã giúp cán bộ quản lý nâng cao năng lực, từ đó cải thiện chất lượng giáo dục tại các trường.

4.2. Tác động đến học sinh

Sự phát triển của đội ngũ cán bộ quản lý đã tạo ra những tác động tích cực đến học sinh, giúp họ có môi trường học tập tốt hơn.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho phát triển đội ngũ cán bộ quản lý

Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường phổ thông dân tộc nội trú là một quá trình liên tục và cần sự quan tâm từ nhiều phía. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng đào tạo và tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ trong công tác.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Cần có các chính sách dài hạn để đảm bảo sự phát triển bền vững cho đội ngũ cán bộ quản lý, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan

Hợp tác giữa các cơ quan quản lý giáo dục, các trường học và cộng đồng là rất cần thiết để phát triển đội ngũ cán bộ quản lý hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giáo dục dân tộc tại các tỉnh miền núi phía Bắc đóng vai trò nền tảng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Tại tỉnh Tuyên Quang, cộng đồng 22 dân tộc thiểu số chiếm tới 60,2% quy mô học sinh toàn tỉnh với 75.880 trên tổng số 124.818 học sinh phổ thông. Tuy nhiên, hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn mới chỉ tiếp nhận 1.850 học sinh, tương đương 2,25% tổng số học sinh dân tộc thiểu số. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tối ưu hóa năng lực lãnh đạo tại các cơ sở giáo dục nội trú chuyên biệt.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là sự bất cập trong công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý tại 6 trường phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá toàn diện thực trạng đội ngũ và quy trình phát triển cán bộ, từ đó đề xuất hệ thống biện pháp quản lý đồng bộ nhằm nâng cao phẩm chất, năng lực lãnh đạo của đội ngũ cán bộ quản lý đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại 1 trường trung học phổ thông dân tộc nội trú cấp tỉnh và 5 trường trung học cơ sở dân tộc nội trú cấp huyện trong giai đoạn từ năm học 2009-2010 đến năm học 2012-2013. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để chuẩn hóa 100% cán bộ quản lý về nghiệp vụ quản lý giáo dục và nâng cao tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số được theo học trường nội trú đạt mức mục tiêu 6,4% theo quy hoạch giáo dục của địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết hệ thống trong quản lý tổ chức kết hợp với lý luận quản lý giáo dục hiện đại của các chuyên gia giáo dục Việt Nam. Các luận điểm của Các Mác về tính tất yếu của hoạt động quản lý trong phân công lao động xã hội và quan điểm của Afanaxev về tác động quản trị con người được sử dụng làm nền tảng định hướng.

Khung lý thuyết của luận văn tập trung vào 5 khái niệm nòng cốt:

• Quản lý giáo dục: Hệ thống các tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể sư phạm nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục.
• Quản lý nhà trường: Quá trình vận hành một thiết chế giáo dục cơ sở theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Nhà nước.
• Đội ngũ cán bộ quản lý trường học: Tập thể lãnh đạo gồm hiệu trưởng và các phó hiệu trưởng được bổ nhiệm theo quy định tại Điều lệ trường trung học.
• Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý: Hệ thống các chính sách, biện pháp tác động nhằm nâng cao số lượng, tối ưu hóa cơ cấu và hoàn thiện chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ lãnh đạo.
• Trường phổ thông dân tộc nội trú: Loại hình trường chuyên biệt thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, hoạt động theo Quy chế ban hành kèm Quyết định số 49/2008/QĐ-BGDĐT, thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, giáo dục con em đồng bào dân tộc thiểu số và tạo nguồn cán bộ cho địa phương.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng tổng hợp các nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp thông qua hệ thống phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục:

• Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu: Khảo sát được thực hiện trên tổng dung lượng mẫu gồm 154 khách thể nghiên cứu. Cỡ mẫu bao gồm 15 cán bộ quản lý, lãnh đạo và chuyên viên thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang; 18 cán bộ quản lý trực tiếp gồm 6 hiệu trưởng và 12 phó hiệu trưởng tại 6 trường phổ thông dân tộc nội trú; 121 cán bộ giáo viên giữ vai trò tổ trưởng chuyên môn, giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn. Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích nhằm bao quát 100% đội ngũ cán bộ quản lý đương nhiệm và đại diện đầy đủ các khối lớp, bộ môn chuyên môn.

• Phương pháp thu thập và phân tích: Tác giả phối hợp phương pháp nghiên cứu văn bản pháp quy, điều tra bằng phiếu hỏi anket, phỏng vấn sâu chuyên gia quản lý, quan sát thực tế hoạt động chỉ đạo sư phạm và thống kê toán học. Thống kê mô tả và thống kê suy luận được lựa chọn nhằm lượng hóa chính xác các chỉ số về trình độ lý luận chính trị, chứng chỉ quản lý giáo dục và năng lực sử dụng tiếng dân tộc thiểu số của cán bộ.

• Thời gian thực hiện: Dữ liệu thực tiễn được thu thập liên tục trong 4 năm học từ năm 2009 đến năm 2013 và hoàn thiện phân tích tổng hợp trong năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại 6 trường phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

• Trình độ chuyên môn đạt chuẩn tuyệt đối nhưng thiếu hụt chứng chỉ nghiệp vụ: 100% cán bộ quản lý gồm 18 hiệu trưởng và phó hiệu trưởng đều đạt trình độ chuyên môn chuẩn và trên chuẩn đào tạo. Tuy nhiên, chỉ có 50,0% cán bộ quản lý sở hữu chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý giáo dục, trong đó tỷ lệ này ở cấp hiệu trưởng đạt 66,6% và cấp phó hiệu trưởng chỉ đạt 41,6%.

• Bất cập về năng lực ngôn ngữ bản địa: Mặc dù môi trường học sinh hoàn toàn là con em đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ cán bộ quản lý sử dụng thành thạo ít nhất một thứ tiếng dân tộc thiểu số tại địa phương mới đạt 77,7%. Đối với đội ngũ tổ trưởng chuyên môn và giáo viên chủ nhiệm, tỷ lệ này lần lượt là 53,3% và 58,2%.

• Khoảng cách về trình độ lý luận chính trị: 72,2% cán bộ quản lý có trình độ lý luận chính trị từ trung cấp trở lên. Tuy nhiên, vẫn còn 27,8% cán bộ quản lý (tương đương 5 phó hiệu trưởng) chưa qua đào tạo lý luận chính trị bài bản.

• Sự chênh lệch về chất lượng và cơ sở vật chất giữa các đơn vị: Trường cấp tỉnh có bề dày phát triển và đạt chuẩn quốc gia từ năm 2012 với tỷ lệ học sinh đỗ đại học, cao đẳng từ 129 đến 152 em mỗi năm. Ngược lại, 4 trên 5 trường cấp huyện mới thành lập từ năm 2009-2010 đang trong quá trình xây dựng cơ bản, có đơn vị phải mượn địa điểm hoạt động với tổng mức đầu tư xây dựng dự kiến từ 23 tỷ đến hơn 50 tỷ đồng nhưng chưa hoàn thiện đồng bộ.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu thực trạng được hệ thống hóa trực quan thông qua 15 bảng thống kê chi tiết và 5 biểu đồ phân tích. Biểu đồ xếp loại hai mặt giáo dục cho thấy tỷ lệ học sinh xếp loại hạnh kiểm khá và tốt đạt trung bình 97,4%, tỷ lệ học lực khá và giỏi đạt 56,3%. Tuy nhiên, kết quả học lực yếu trong học kỳ 1 năm học 2013-2014 tăng lên mức 4,8% do chính sách ưu tiên tuyển sinh con em dân tộc Mông tại các địa bàn đặc biệt khó khăn (chiếm tỷ lệ từ 7,5% đến 10,4% tại các trường).

Nguyên nhân của những hạn chế trên bắt nguồn từ việc mô hình trường nội trú cấp huyện còn non trẻ, chu trình quy hoạch và đào tạo nguồn cán bộ quản lý chuyên biệt chưa theo kịp tốc độ phát triển mạng lưới trường lớp. Công tác bổ nhiệm cán bộ trong một số giai đoạn còn nặng về chuyên môn thuần túy mà chưa chú trọng đúng mức các kỹ năng quản trị đặc thù của trường nội trú 24/24 giờ. So sánh với các nghiên cứu giáo dục tại các tỉnh miền núi phía Bắc như Lào Cai, Điện Biên, kết quả tại Tuyên Quang phản ánh mẫu số chung: đội ngũ giáo viên vững vàng về chuyên môn văn hóa nhưng gặp rào cản về ngôn ngữ, phong tục tập quán và phương pháp quản lý tâm lý học sinh nội trú.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm chuẩn hóa và nâng cao năng lực đội ngũ lãnh đạo trường phổ thông dân tộc nội trú, tác giả đề xuất hệ thống 5 giải pháp trọng tâm:

• Rà soát và đánh giá chuẩn hóa năng lực cán bộ: Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang chủ trì rà soát định kỳ 100% cán bộ quản lý theo Chuẩn hiệu trưởng trường trung học và các tiêu chí đặc thù của trường nội trú, thực hiện ngay trước thềm mỗi năm học mới.

• Hoàn thiện công tác quy hoạch và tạo nguồn kế cận: Xây dựng quy hoạch cán bộ quản lý giai đoạn 2014-2020 đảm bảo cơ cấu độ tuổi, giới tính và tỷ lệ cán bộ người dân tộc thiểu số đạt tối thiểu 60%, chú trọng phát hiện nguồn cán bộ trẻ từ đội ngũ tổ trưởng chuyên môn giỏi.

• Đổi mới cơ chế bổ nhiệm, luân chuyển và đề bạt: Áp dụng quy trình tuyển chọn công khai, kết hợp bảo vệ chương trình hành động quản trị trường nội trú trước hội đồng chuyên môn; thực hiện điều động luân chuyển cán bộ giữa trường nội trú tỉnh và các trường nội trú huyện sau chu kỳ công tác 5 năm.

• Đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu nghiệp vụ và văn hóa dân tộc: Phối hợp với các trường đại học sư phạm tổ chức các khóa bồi dưỡng quản lý giáo dục bắt buộc cho 100% cán bộ chưa có chứng chỉ; triển khai đào tạo tiếng dân tộc thiểu số và kỹ năng quản lý đời sống nội trú, hoàn thành trước năm 2016.

• Nâng cao hiệu lực thanh tra, kiểm tra và bảo đảm chế độ chính sách: Tăng cường thanh tra toàn diện hoạt động quản lý tài chính, cơ sở vật chất và an toàn nội trú định kỳ 2 lần mỗi năm học; bảo đảm chi trả đúng, đủ 100% chế độ phụ cấp ưu đãi và phụ cấp trách nhiệm theo quy định tại Nghị định của Chính phủ và Quyết định số 1640/QĐ-TTg.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống giải pháp của luận văn mang lại giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý và chuyên viên Sở Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chiến lược phát triển nhân lực giáo dục dân tộc, hoàn thiện quy trình bổ nhiệm và điều phối mạng lưới 6 trường nội trú trên địa bàn.

• Ban Giám hiệu và Tổ trưởng chuyên môn các trường phổ thông dân tộc nội trú: Cung cấp khung năng lực thực tiễn, kinh nghiệm điều hành quy trình nuôi dạy học sinh 24/24 giờ và các phương pháp nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn.

• Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Quản lý giáo dục: Tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp khảo sát thực chứng, cách thiết kế bảng hỏi và xử lý dữ liệu định lượng trên mẫu 154 khách thể nghiên cứu giáo dục miền núi.

• Các nhà hoạch định chính sách giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số: Cung cấp bằng chứng thực tiễn về mối quan hệ giữa năng lực quản trị nhà trường và hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư công tại 22 vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số theo học trường nội trú tại Tuyên Quang là bao nhiêu?

Theo số liệu khảo sát năm học 2013-2014, toàn tỉnh có 1.850 học sinh nội trú trên tổng số 75.880 học sinh dân tộc thiểu số, đạt tỷ lệ 2,25%. Địa phương đặt mục tiêu mở rộng mạng lưới để nâng tỷ lệ này lên mức 6,4% nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo cán bộ nguồn.

Hạn chế lớn nhất về năng lực của cán bộ quản lý trường nội trú là gì?

Hạn chế lớn nhất là chứng chỉ nghiệp vụ quản lý giáo dục mới đạt 50% và kỹ năng sử dụng thành thạo tiếng dân tộc thiểu số mới đạt 77,7%. Ngoài ra, 41,6% phó hiệu trưởng chưa có trình độ trung cấp lý luận chính trị.

Tại sao cán bộ quản lý trường nội trú bắt buộc phải biết tiếng dân tộc thiểu số?

Theo Quyết định số 49/2008/QĐ-BGDĐT, việc sử dụng tiếng bản địa giúp cán bộ thấu hiểu tâm lý, phong tục tập quán của học sinh dân tộc, quản lý hiệu quả đời sống nội trú 24/24 giờ và tăng cường gắn kết với phụ huynh, cộng đồng địa phương.

Dung lượng và cơ cấu mẫu khảo sát của luận văn được thiết kế ra sao?

Nghiên cứu khảo sát 154 khách thể gồm 15 cán bộ Sở Giáo dục và Đào tạo, 18 cán bộ quản lý trường nội trú (6 hiệu trưởng, 12 phó hiệu trưởng) và 121 giáo viên, tổ trưởng chuyên môn, đảm bảo tính đại diện tuyệt đối cho toàn hệ thống trường nội trú tỉnh.

Giải pháp nào được đánh giá mang tính đột phá nhất trong luận văn?

Giải pháp đột phá nhất là chuẩn hóa bắt buộc chứng chỉ quản lý giáo dục kết hợp đổi mới cơ chế bổ nhiệm cán bộ qua bảo vệ chương trình hành động và thực hiện luân chuyển cán bộ định kỳ giữa các đơn vị nội trú.

Kết luận

• Đội ngũ 18 cán bộ quản lý tại 6 trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Tuyên Quang đạt 100% chuẩn đào tạo chuyên môn nhưng còn thiếu hụt chứng chỉ quản lý và năng lực tiếng dân tộc.
• Cơ sở vật chất của các trường nội trú cấp huyện đang trong giai đoạn đầu tư xây dựng với quy mô hàng chục tỷ đồng mỗi trường, đòi hỏi năng lực quản trị tài sản công rất lớn từ phía hiệu trưởng.
• Chất lượng giáo dục toàn diện duy trì ổn định với 97,4% học sinh xếp loại hạnh kiểm khá tốt và 56,3% học sinh đạt học lực khá giỏi.
• Hệ thống 5 giải pháp đồng bộ từ rà soát, quy hoạch, bổ nhiệm, đào tạo đến thanh tra chính sách là chìa khóa nâng cao chất lượng quản lý giáo dục dân tộc.
• Lộ trình chuẩn hóa toàn diện đội ngũ cán bộ quản lý cần được triển khai quyết liệt trong giai đoạn 2014-2020 nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội miền núi.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã làm sáng tỏ thực trạng và đề xuất hệ thống biện pháp quản lý có tính khả thi cao, gắn liền với bối cảnh đặc thù của 22 dân tộc trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. Các nhà quản lý giáo dục, giảng viên và học viên quan tâm có thể ứng dụng trực tiếp mô hình này vào công tác quy hoạch, phát triển nhân lực quản lý tại các cơ sở giáo dục nội trú trên toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường phổ thông dân tộc nội trú Chƣơng 2: Thực trạng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường Phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang Chƣơng 3: Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường Phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. 6 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƢỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Hoạt động quản lý bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động. Chính sự phân công, hợp tác lao động nhằm đến hiệu quả nhiều hơn, năng suất cao hơn trong lao động, đòi hỏi phải có sự chỉ huy, phối hợp, điều hành, kiểm tra, chỉnh lý., phải có người đứng đầu.

Đây là hoạt động giúp người thủ trưởng phối hợp nỗ lực của các thành viên trong nhóm, trong cộng đồng, trong tổ chức đạt được mục tiêu đề ra. Từ khi xã hội loài người xuất hiện thì nhu cầu quản lý cũng được hình thành như một tất yếu khách quan. Quản lý đã xuất hiện từ lâu và ngày càng được hoàn thiện cùng với lịch sử hình thành và phát triển của loài người. Các tư tưởng quản lý sơ khai xuất phát từ các tư tưởng triết học cổ Hy Lạp và cổ Trung Hoa.

Sự đóng góp của các nhà triết học cổ Hy Lạp tuy còn ít ỏi nhưng đáng ghi nhận: Đó là các tư tưởng của Xôcrát (469-399 Tr. CN), Platôn (427-347 Tr.CN) và Arixtôt (384-322 Tr. Thời Trung Hoa cổ đại đã công nhận các chức năng quản lý đó là: Kế hoạch hóa, tổ chức, tác động, kiểm tra. Các nhà hiền triết của Trung Hoa trước công nguyên đã có những đóng góp lớn về tư tưởng quản lý quan trọng về tư tưởng quản lý vĩ mô, quản lý toàn xã hội.

Các nhà tư tưởng và chính trị lớn đó là Khổng Tử (551- 478 Tr.CN), Mạnh Tử (372289 Tr.CN), Thương Ưởng (390-338 Tr.CN) đã nêu lên tư tưởng quản lý “Đức trị, Lễ trị” lấy chữ tín làm đầu. Những tư tưởng quản lý trên vẫn có ảnh hưởng khá sâu sắc đến các nước phương đông ngày nay. Ở Việt Nam, khoa học quản lý tuy còn non trẻ, song nó đã có những thành tựu đáng kể, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý xã hội trong những 7 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ điều kiện cụ thể tương ứng với tình hình phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Trong lĩnh vực quản lý giáo dục ở Việt Nam những năm qua đã có nhiều công trình nghiên cứu về lý luận cũng như đề ra được các giải pháp quản lý có hiệu quả trong việc phát triển giáo dục và đào tạo ví dụ như; PGS.

TS Nguyễn Ngọc Quang “Những khái niệm cơ bản về lý luận quản lý giáo dục” đã đề cập đến những khái niệm cơ bản của quản lý, QLGD, các đối tượng của khoa học QLGD; PGS.TS Đặng Bá Lãm - PGS.TS Phạm Thành Nghị “Chính sách và Kế hoạch phát triển trong quản lý giáo dục” đã phân tích khá sâu sắc về lý thuyết và mô hình chính sách, các phương pháp lập kế hoạch giáo dục; GS.TSKH Vũ Ngọc Hải - PGS.TS Trần Khánh Đức “Hệ thống giáo dục hiện đại trong những năm đầu thế kỷ XXI” đã trình bày những quan điểm, mục tiêu, giải pháp phát triển giáo dục và hệ thống giáo dục. Trong các nghiên cứu đề xuất các biện pháp QLGD nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ QLGD tại các trường trung học, góp phần nâng cao hiệu quả QLGD ở địa phương trong giai đoạn đổi mới, đã có một số đề tài nghiên cứu như: - Một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý chuyên môn của hiệu trưởng các trường THCS các huyện ngoại thành Hải Phòng, của Nguyễn Văn Tiến - năm 2000 - Luận văn thạc sĩ: Thực trạng, phương hướng và những giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường trung học cơ sở tỉnh Bắc Ninh, của Nguyễn Công Duật - năm 2000. - Một số giải pháp bồi dưỡng nâng cao năng lực QL quá trình dạy học của hiệu trưởng trường THCS tỉnh Quảng Ninh, của Hà Văn Cung - năm 2000. Các đề tài trên chủ yếu đi sâu vào nghiên cứu thực trạng về số lượng, cơ cấu và xây dựng đội ngũ CBQL trường trung học cơ sở trên địa bàn của một địa phương cụ thể, chưa đề cập đến việc phát triển đội ngũ CBQL trường PTDTNT một cách đồng bộ về cơ cấu, đảm bảo về phẩm chất và năng lực đáp 8 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ ứng được những đổi mới về giáo dục và đào tạo trong giai đoạn hiện nay là vấn đề rất cần thiết ở mỗi địa phương.

Ở tỉnh Tuyên Quang chưa có đề tài nghiên cứu khoa học nào đề cập đến vấn đề phát triển đội ngũ CBQL các trường PTDTNT. Vì vậy, việc nghiên cứu biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý các trường PTDTNT trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang là rất cần thiết 1. Một số khái niệm liên quan 1. Khái niệm quản lý, biện pháp quản lý 1.

Quản lý Có thể hiểu khái niệm quản lý theo nhiều quan điểm và cách tiếp cận khác nhau. Trong khuôn khổ của luận văn này chúng tôi chỉ đưa ra một số quan điểm chủ yếu sau đây: * Quan điểm của các tác giả nước ngoài về quản lý Các Mác trong bộ Tư bản đã viết: “Bất kỳ lao động nào có tính xã hội và chung trực tiếp, được thực hiện với quy mô tương đối lớn đều ít nhiều cần tới sự quản lý…. Một người chơi vĩ cầm riêng lẻ thì tự điều khiển lấy mình, nhưng một dàn nhạc thì cần có nhạc trưởng”.Afanaxev: “Quản lý con người có nghĩa là tác động đến anh ta, sao cho hành vi, công việc và hoạt động của anh ta đáp ứng những yêu cầu của xã hội, tập thể, để những cái đó có lợi cho cả tập thể và cá nhân, thúc đẩy sự tiến bộ của cả xã hội lẫn cá nhân”. “Quản lý là hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm.

Mục tiêu của mọi nhà quản lý là nhằm hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất, và sự bất mãn cá nhân ít nhất. Với tư cách thực hành thì cách quản lý là một nghệ thuật, còn kiến thức có tổ chức về quản lý là một khoa học”. Các tác giả nước ngoài định nghĩa về khái niệm quản lý có khác nhau, song có thể nhận thấy một số điểm chung là: quản lý là biết được điều bạn muốn người khác làm, sao cho đem lại hiệu quả nhất và thúc đẩy sự tiến bộ. 9 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ * Quan điểm của các tác giả trong nước về quản lý Từ điển tiếng Việt định nghĩa quản lý là: Quản lý là trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định.

Quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo yêu cầu nhất định. [23] Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến những người lao động nói chung là khách thể quản lý nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến. [24] Tác giả Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt cho rằng: “Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được mục tiêu nhất định”. [22] Tuy có nhiều cách hiểu, cách diễn đạt khác nhau, song có thể nói rằng: Quản lý là hệ thống những tác động có chủ định, phù hợp quy luật khách quan của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm khai thác và tận dụng tốt nhất những tiềm năng và cơ hội của đối tượng quản lý để đạt đến mục tiêu quản lý trong một môi trường luôn biến động.

Biện pháp quản lý Theo Từ điển Tiếng Việt “Biện pháp là cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể” [31]. Như vậy, biện pháp là cách làm cụ thể được chủ thể sử dụng trên cơ sở phương pháp đã được xác định. Tính hiệu quả của quản lý phụ thuộc một phần quan trọng vào việc lựa chọn đúng và đáp án linh hoạt nhất các biện pháp quản lý. Biện pháp quản lý chính là những cách thức cụ thể để thực hiện phương pháp quản lý.

Thực tế cho thấy đối tượng quản lý phức tạp, đòi hỏi những biện pháp quản lý cũng rất đa dạng linh hoạt. Hơn nữa giữa các biện pháp quản lý có liên quan chặt chẽ với nhau, tạo thành một hệ thống các biện pháp giúp cho nhà quản lý thực hiện tốt các phương pháp quản lý của mình, mang lại hiệu quả tối ưu của bộ máy. Khái niệm quản lý trường học * Trường học: Trường học là một tổ chức giáo dục cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân, trực tiếp đào tạo, giáo dục nhân cách bằng tổ chức hướng dẫn, truyền thụ 10 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.vn/ những tri thức, đạo đức mà nhân loại đã sàng lọc, chiết xuất được cho thế hệ trẻ. Vì vậy, trong bất kỳ xã hội nào hoạt động trung tâm trong các nhà trường là hoạt động giáo dục và quản lý giáo dục.TS Đặng Quốc Bảo: “Trường học là một thiết chế xã hội, trong đó diễn ra quá trình đào tạo, giáo dục với sự tương tác của hai nhân tố thầy - trò.

Truờng học là một bộ phận của công đồng và trong guồng máy của hệ thống giáo dục quốc dân, nó là đơn vị cơ sở” [2,tr. * Quản lý trường học Trong phạm vi nhà trường, hoạt động quản lý bao gồm quản lý hoạt động giáo dục, các đối tượng giáo dục như: Quản lý hoạt động dạy học, hoạt động lao động, hoạt động ngoại khoá, hoạt động xã hội; quản lý giáo viên, quản lý học sinh, quản lý tài chính, tài sản. Ta cần phân biệt rõ quản lý giáo dục với quản lý nhà trường. Quản lý giáo dục là quản lý một hoạt động, còn quản lý nhà trường là quản lý một thiết chế của hệ thống giáo dục.

Như ta đã biết, quản lý giáo dục bao gồm hai cấp độ: Quản lý cấp vĩ mô và quản lý cấp vi mô.