Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Quảng Trị: Thực Trạng và Giải Pháp

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh quảng trị, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Lê Thanh Hiếu
• Người hướng dẫn: TS. Lê Bảo
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Quảng Trị: Thực Trạng và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.6. Bố cục của đề tài
• 0.7. Tổng quan về tài liệu nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. TỔNG QUAN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1.1. Khái niệm DN và DNN&V
• 1.1.2. Đặc điểm của DNN&V
• 1.1.3. Vai trò của DNN&V
• 1.2. NỘI DUNG VÀ TIÊU CHÍ PHÁT TRIỂN DNN&V
• 1.2.1. Gia tăng số lượng, quy mô DNN&V
• 1.2.2. Chuyển dịch cơ cấu DNN&V theo hướng hợp lý
• 1.2.3. Huy động nguồn lực phát triển DNN&V
• 1.2.4. Mở rộng thị trường của DNN&V
• 1.2.5. Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và đóng góp cho xã hội của DNN&V
• 1.2.6. Chỉ tiêu đánh giá trình độ phát triển của DNN&V
• 1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN DNN&V
• 1.3.1. Các nhân tố thuộc về điều kiện tự nhiên
• 1.3.2. Các nhân tố thuộc về kinh tế
• 1.3.3. Các nhân tố thuộc về xã hội
• 1.3.4. Chính sách phát triển DNN&V
• 1.4. KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN DNN&V
• 1.4.1. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới
• 1.4.2. Kinh nghiệm ở một số tỉnh trong nước
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG TRỊ
• 2.1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH QUẢNG TRỊ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN DNN&V
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế
• 2.1.3. Điều kiện xã hội
• 2.1.4. Chính sách phát triển DNN&V
• 2.2. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DNN&V TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG TRỊ
• 2.2.1. Thực trạng về số lượng, quy mô DNN&V
• 2.2.2. Thực trạng chuyển cơ cấu DNN&V
• 2.2.3. Thực trạng các nguồn lực của DNN&V
• 2.2.4. Thực trạng thị trường tiêu thụ của DNN&V
• 2.2.5. Thực trạng hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh và đóng góp cho xã hội của DNN&V
• 2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DNN&V TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG TRỊ
• 2.3.1. Kết quả đạt được
• 2.3.2. Những mặt hạn chế
• 2.3.3. Nguyên nhân chủ yếu những mặt hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG TRỊ
• 3.1. CĂN CỨ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 3.1.1. Xu hướng phát triển DNN&V thời gian tới
• 3.1.2. Quan điểm, mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Trị đến năm 2020
• 3.1.3. Quan điểm, mục tiêu phát triển DNN&V trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đến năm 2020
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG TRỊ
• 3.2.1. Giải pháp gia tăng số lượng, quy mô DNN&V
• 3.2.2. Giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu DNN&V
• 3.2.3. Giải pháp huy động các nguồn lực phát triển DNN&V
• 3.2.4. Giải pháp hỗ trợ mở rộng thị trường tiêu thụ cho DNN&V
• 3.2.5. Giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của DNN&V
• 3.2.6. Giải pháp nâng cao đóng góp cho xã hội của DNN&V
• 3.3. KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT
• 3.3.1. Kiến nghị đối với tỉnh Quảng Trị
• 3.3.2. Đề xuất đối với Trung ương
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Quảng Trị

Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNN&V) tại Quảng Trị là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh kinh tế hiện nay. Khu vực này không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, thực trạng phát triển DNN&V tại tỉnh vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Khái Niệm và Đặc Điểm Của Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa

DNN&V được định nghĩa là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ về vốn, lao động và doanh thu. Đặc điểm của DNN&V là tính linh hoạt và khả năng thích ứng nhanh với biến động của thị trường.

1.2. Vai Trò Của Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Trong Kinh Tế Quảng Trị

DNN&V đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Chúng cũng góp phần vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh.

II. Thực Trạng Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Quảng Trị Hiện Nay

Thực trạng phát triển DNN&V tại Quảng Trị cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù số lượng doanh nghiệp đã tăng lên, nhưng quy mô và hiệu quả hoạt động vẫn còn hạn chế.

2.1. Số Lượng và Quy Mô Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa

Theo thống kê, số lượng DNN&V tại Quảng Trị đã tăng lên đáng kể trong những năm qua, nhưng vẫn chưa đáp ứng được tiềm năng của tỉnh.

2.2. Các Thách Thức Trong Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa

Các DNN&V tại Quảng Trị đang đối mặt với nhiều thách thức như thiếu vốn, công nghệ lạc hậu và khó khăn trong việc tiếp cận thị trường.

III. Giải Pháp Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Quảng Trị

Để phát triển DNN&V tại Quảng Trị, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ giúp tăng cường năng lực cạnh tranh mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển.

3.1. Tăng Cường Hỗ Trợ Tài Chính Cho Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa

Cần có các chính sách hỗ trợ tài chính, như vay vốn ưu đãi, để giúp DNN&V có nguồn lực phát triển bền vững.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo và Nguồn Nhân Lực

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quan trọng giúp DNN&V nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và tăng trưởng doanh thu.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Về Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa

Nghiên cứu về DNN&V tại Quảng Trị đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn có thể áp dụng để cải thiện tình hình phát triển. Các kết quả nghiên cứu này sẽ là cơ sở cho việc xây dựng chính sách phát triển trong tương lai.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Hoạt Động Của Doanh Nghiệp

Nghiên cứu cho thấy rằng DNN&V có thể nâng cao hiệu quả hoạt động thông qua việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất.

4.2. Ứng Dụng Các Mô Hình Kinh Doanh Hiện Đại

Việc áp dụng các mô hình kinh doanh hiện đại sẽ giúp DNN&V tại Quảng Trị tăng cường khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Quảng Trị

Kết luận về phát triển DNN&V tại Quảng Trị cho thấy rằng mặc dù còn nhiều thách thức, nhưng với các giải pháp đúng đắn, tương lai của DNN&V tại tỉnh có thể tươi sáng hơn.

5.1. Tương Lai Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa

DNN&V có tiềm năng phát triển mạnh mẽ nếu được hỗ trợ đúng mức từ chính sách và các nguồn lực.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể và hiệu quả để thúc đẩy sự phát triển bền vững của DNN&V tại Quảng Trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNN&V) đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế xã hội Việt Nam, chiếm tới 97% tổng số doanh nghiệp cả nước và tạo việc làm cho khoảng 10 triệu lao động. Tỉnh Quảng Trị, với vị trí địa lý thuận lợi và tiềm năng phát triển đa dạng, đã chứng kiến sự gia tăng số lượng DNN&V trong những năm gần đây. Tuy nhiên, thực trạng phát triển DNN&V tại đây vẫn còn nhiều hạn chế như quy mô nhỏ, trình độ công nghệ lạc hậu, khó khăn trong tiếp cận vốn và thị trường, cũng như năng lực quản lý còn yếu. Nghiên cứu này tập trung phân tích thực trạng phát triển DNN&V trên địa bàn tỉnh Quảng Trị từ năm 2005 đến 2012, đồng thời đề xuất các giải pháp phát triển bền vững đến năm 2020.

Mục tiêu nghiên cứu gồm hệ thống hóa lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về phát triển DNN&V, đánh giá thực trạng phát triển DNN&V tại Quảng Trị, và đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy sự phát triển của khu vực này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Quảng Trị, với phân tích dữ liệu từ giai đoạn 2005-2012 và dự báo đến năm 2020. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ góp phần làm rõ các vấn đề lý luận mà còn cung cấp cơ sở khoa học cho các cấp chính quyền trong hoạch định chính sách phát triển DNN&V tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, bao gồm:

• Khái niệm và phân loại DNN&V: Theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP, DNN&V được phân loại dựa trên quy mô vốn và số lao động, phù hợp với từng ngành nghề hoạt động. Ví dụ, doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực công nghiệp có từ 10 đến dưới 200 lao động và tổng nguồn vốn từ 20 tỷ đến dưới 100 tỷ đồng.

• Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển DNN&V: Bao gồm điều kiện tự nhiên (vị trí địa lý, tài nguyên), kinh tế (tốc độ tăng trưởng, cơ sở hạ tầng), xã hội (nguồn lao động, văn hóa), và chính sách phát triển (hỗ trợ tài chính, pháp luật).

• Nội dung phát triển DNN&V: Gia tăng số lượng và quy mô, chuyển dịch cơ cấu theo ngành nghề và loại hình doanh nghiệp, huy động nguồn lực (vốn, lao động, công nghệ), mở rộng thị trường, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và đóng góp xã hội.

• Chỉ tiêu đánh giá phát triển DNN&V: Giá trị sản lượng hàng hóa dịch vụ, tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ đóng góp vào GDP, quy mô sử dụng nguồn lực, hiệu quả sử dụng nguồn lực, cơ cấu doanh nghiệp và thị phần.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích thực chứng kết hợp phân tích chuẩn tắc, thống kê và so sánh. Dữ liệu thu thập từ các báo cáo thống kê của tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2005-2012, các tài liệu pháp luật, và các nghiên cứu liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký hoạt động trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn này.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các công cụ thống kê mô tả, phân tích xu hướng và so sánh tỷ lệ phần trăm nhằm đánh giá thực trạng và sự chuyển dịch cơ cấu DNN&V. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2005-2012 để đánh giá thực trạng, đồng thời đề xuất giải pháp phát triển đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Gia tăng số lượng và quy mô DNN&V: Số lượng doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Trị tăng đều qua các năm 2005-2012, tuy nhiên quy mô vốn và lao động trung bình của các doanh nghiệp còn thấp. Ví dụ, vốn sản xuất kinh doanh trung bình trên một doanh nghiệp trong giai đoạn này chỉ đạt khoảng vài tỷ đồng, thấp hơn nhiều so với các tỉnh phát triển khác.

2. Chuyển dịch cơ cấu DNN&V theo ngành nghề và loại hình: Cơ cấu doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào các ngành nông nghiệp, thương mại và dịch vụ, với tỷ lệ doanh nghiệp tư nhân chiếm phần lớn. Tuy nhiên, tỷ trọng các doanh nghiệp có quy mô vốn và lao động lớn vẫn còn hạn chế, chưa tạo được sự chuyển dịch cơ cấu mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa.

3. Nguồn lực phát triển hạn chế: Vốn chủ sở hữu và vốn vay của DNN&V còn thấp, tỷ lệ vốn vay trên vốn chủ sở hữu không đảm bảo, gây khó khăn trong mở rộng sản xuất. Trình độ lao động và công nghệ sản xuất còn lạc hậu, phần lớn doanh nghiệp sử dụng công nghệ thủ công, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

4. Hiệu quả sản xuất kinh doanh và thị trường: Doanh thu thuần và lợi nhuận của DNN&V tăng trưởng chậm, tỷ suất lợi nhuận trung bình thấp hơn mức kỳ vọng. Thị trường tiêu thụ chủ yếu là thị trường nội địa, khả năng mở rộng thị trường quốc tế còn hạn chế do thiếu nguồn lực và năng lực quản lý.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội đặc thù của Quảng Trị, như địa hình chia cắt, khí hậu khắc nghiệt, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ. Bên cạnh đó, năng lực quản lý và trình độ công nghệ của DNN&V còn yếu, khó tiếp cận nguồn vốn và thị trường rộng lớn.

So sánh với các tỉnh phát triển như Bình Dương và Bắc Ninh, Quảng Trị còn thiếu các chính sách hỗ trợ đồng bộ và môi trường kinh doanh chưa thực sự thuận lợi. Ví dụ, Bình Dương đã xây dựng hệ thống đào tạo nghề gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp và khu công nghiệp, trong khi Quảng Trị chưa có mô hình tương tự.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng doanh nghiệp, bảng phân tích cơ cấu vốn và lao động, cũng như biểu đồ so sánh tỷ suất lợi nhuận qua các năm để minh họa rõ nét hơn về thực trạng và xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ tiếp cận vốn cho DNN&V: Xây dựng các quỹ bảo lãnh tín dụng và chương trình cho vay ưu đãi với lãi suất thấp nhằm giúp doanh nghiệp mở rộng quy mô sản xuất. Thời gian thực hiện trong 3-5 năm tới, chủ thể thực hiện là UBND tỉnh phối hợp với các ngân hàng thương mại.

2. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Thiết lập các trung tâm đào tạo nghề gắn kết với doanh nghiệp và khu công nghiệp, nâng cao kỹ năng quản lý và chuyên môn cho lao động. Thời gian triển khai từ 2014 đến 2018, do Sở Lao động – Thương binh và Xã hội chủ trì.

3. Khuyến khích đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực quản lý: Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ hiện đại thông qua các chương trình chuyển giao công nghệ, đào tạo quản lý và tư vấn phát triển sản phẩm. Chủ thể thực hiện là Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với các viện nghiên cứu, thời gian 2014-2020.

4. Mở rộng thị trường tiêu thụ: Tổ chức các hội chợ thương mại, xúc tiến xuất khẩu và hỗ trợ xây dựng thương hiệu cho DNN&V. Thời gian thực hiện trong 5 năm, do Sở Công Thương và Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh đảm nhiệm.

5. Cải thiện môi trường kinh doanh và chính sách hỗ trợ: Đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường minh bạch và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chủ thể là UBND tỉnh và các sở ngành liên quan, thực hiện liên tục và đánh giá định kỳ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước địa phương: Sử dụng luận văn làm cơ sở khoa học để xây dựng và điều chỉnh chính sách phát triển DNN&V phù hợp với điều kiện thực tế của tỉnh Quảng Trị.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả kinh tế phát triển: Tham khảo để hiểu rõ hơn về thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển DNN&V tại địa phương, từ đó phát triển các nghiên cứu chuyên sâu hơn.

3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Quảng Trị: Nắm bắt các phân tích về thị trường, nguồn lực và các giải pháp phát triển nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng quy mô.

4. Các tổ chức hỗ trợ phát triển doanh nghiệp và nhà đầu tư: Dùng làm tài liệu tham khảo để thiết kế các chương trình hỗ trợ, đầu tư hiệu quả, phù hợp với nhu cầu và đặc điểm của DNN&V tại Quảng Trị.

Câu hỏi thường gặp

1. DNN&V tại Quảng Trị có đặc điểm gì nổi bật so với các tỉnh khác?
   DNN&V tại Quảng Trị chủ yếu có quy mô nhỏ, sử dụng công nghệ lạc hậu và gặp khó khăn trong tiếp cận vốn và thị trường. Điều kiện tự nhiên và cơ sở hạ tầng còn hạn chế cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của doanh nghiệp.

2. Nguyên nhân chính khiến DNN&V tại Quảng Trị phát triển chậm là gì?
   Nguyên nhân bao gồm hạn chế về vốn, trình độ quản lý và công nghệ, thiếu chính sách hỗ trợ đồng bộ, cùng với điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội đặc thù của tỉnh.

3. Các giải pháp nào được đề xuất để phát triển DNN&V tại Quảng Trị?
   Các giải pháp gồm hỗ trợ tiếp cận vốn, phát triển nguồn nhân lực, khuyến khích đổi mới công nghệ, mở rộng thị trường và cải thiện môi trường kinh doanh.

4. Vai trò của chính sách nhà nước trong phát triển DNN&V như thế nào?
   Chính sách nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc tạo môi trường thuận lợi, hỗ trợ tài chính, đào tạo và pháp lý, giúp doanh nghiệp vượt qua các rào cản và phát triển bền vững.

5. Làm thế nào để DNN&V tại Quảng Trị nâng cao năng lực cạnh tranh?
   Doanh nghiệp cần tập trung đổi mới công nghệ, nâng cao trình độ quản lý, đào tạo nguồn nhân lực, đồng thời tận dụng các chính sách hỗ trợ và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Kết luận

• DNN&V tại Quảng Trị có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương nhưng còn nhiều hạn chế về quy mô, công nghệ và nguồn lực.
• Thực trạng phát triển DNN&V giai đoạn 2005-2012 cho thấy sự gia tăng số lượng nhưng chưa đồng đều về chất lượng và hiệu quả.
• Các yếu tố tự nhiên, kinh tế xã hội và chính sách hiện hành ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của DNN&V.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm hỗ trợ vốn, phát triển nhân lực, đổi mới công nghệ, mở rộng thị trường và cải thiện môi trường kinh doanh.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các cấp quản lý và doanh nghiệp trong việc hoạch định chiến lược phát triển DNN&V đến năm 2020 và xa hơn.

Luận văn kêu gọi các cơ quan chức năng và doanh nghiệp cùng phối hợp thực hiện các giải pháp đề xuất nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Quảng Trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục; Luận văn đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng: - Chƣơng 1: Một số lý luận cơ bản về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. - Chƣơng 2: Thực trạng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Quảng Trị. - Chƣơng 3: Một số giải pháp nhằm phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Quảng Trị. Tổng quan về tài liệu nghiên cứu Cho tới nay đã có nhiều công trình khoa học, nhiều bài viết, bài báo nghiên cứu về vấn đề DNN&V ở nƣớc ta.

Trong đó đáng lƣu ý là: - Cuốn “Giải pháp phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam” do Giáo sƣ, Tiến sĩ Nguyễn Đình Hƣơng (Đại học Kinh tế Quốc dân làm chủ biên). Trong cuốn này, tác giả đề cập đến những vấn đề cơ bản nhất, khái quát nhất về phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở nƣớc ta trong nền kinh tế thị trƣờng, một số vƣớng mắc, hạn chế trong việc phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ trong thời gian qua. Trên cơ sở đó, tác giả đề ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ trong thời gian tới. - Cuốn “Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế” của TS.

Phạm Xuân Giang (Khoa Quản trị kinh doanh, Trƣờng ĐH công nghiệp). Tác giả đã đi sâu nghiên cứu những khó khăn mà doanh nghiệp DNN&V gặp phải trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế, những yếu kém, tồn tại của DNN&V của Việt Nam và nguyên nhân của vấn đề. Trên cơ sở đó, tác giả kiến nghị các giải pháp để phát triển DNN&V Việt Nam trong thời kỳ hội nhập. - Bài viết của Tiến sĩ Nguyễn Hồng Nhung (tạp chí Nghiên cứu Đông Nam Á, số 3, 2003) “Vai trò của Chính phủ trong việc phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở các nƣớc ASEAN”.

Trong bài này, tác giả đã phân tích các chính sách khuyến khích hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ của các Chính phủ Singapore, Thái Lan, Malaysia, Indonesia. Từ đó, tác giả rút ra bốn kết luận trong các chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở các nƣớc này là: Hỗ trợ phải thƣờng xuyên, toàn diện và rộng khắp thông qua kế hoạch, chƣơng trình cụ thể; thu hút các cơ quan, các tổ chức, các bộ ngành liên quan; xác định nguyên nhân chủ yếu cần hỗ trợ và xây dựng quan hệ qua lại giữa các doanh nghiệp vừa và nhỏ với Luan van 5 doanh nghiệp lớn, các công ty nƣớc ngoài để tạo mạng lƣới sản xuất quy mô quốc gia, trong đó doanh nghiệp vừa và nhỏ đóng vai trò là vệ tinh. - Bài viết của Vũ Văn Hà - Đặng Ngọc Hiếu, báo Điện tử Đảng cộng sản Việt Nam về “Kinh nghiệm phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ của Nhật Bản”. Trong đó, tác giả trình bày tình hình phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Nhật Bản trên cở sở đó rút ra kinh nghiệm, kiến nghị một số giải pháp phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam.

- Báo cáo khoa học của TS.Trƣơng Quang Thông, Trƣờng Đại học Kinh tế TP.HCM và nhóm nghiên cứu Viện Nghiên cứu Kinh tế Phát triển về “Doanh nghiệp nhỏ và vừa và vấn đề tài trợ tín dụng”, thông qua nghiên cứu thực nghiệm tại thành phố Hồ Chí Minh năm 2008-2009, tác giả đã đi sâu tìm hiểu, phân tích đặc điểm chung của quá trình hình thành và phát triển, cấu trúc nguồn vốn, nhân sự, những đặc điểm về động cơ kinh doanh, tƣ duy chiến lƣợc, các phƣơng thức quản lý tài chính… của các DNN&V. Bên cạnh đó, cuộc khảo sát cũng nhằm mục tiêu nhận diện những nhu cầu nguồn vốn kinh doanh và đầu tƣ; khả năng tiếp cận các nguồn vốn nói chung, các đặc điểm hình thành và phát triển các mối quan hệ tín dụng của các DNN&V cùng với những cản ngại có thể có. Ngoài ra, còn một số luận văn, luận án nghiên cứu về DNN&V ở phạm vi quốc gia và địa phƣơng nhƣ: - Luận văn Tiến sĩ “Phát triển DNN&V ở Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế” của Phạm Văn Hồng năm 2007 - Trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội; - Luận văn Thạc sĩ “Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tại tỉnh Gia Lai” của Trần Ngọc Nẫm năm 2011- Đại học Đà Nẵng; - Luận văn Thạc sĩ “Một số giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ ở tỉnh Kon Tum” của Phạm Đình Phƣớc năm 2011 - Đại Luan van 6 học Đà Nẵng. Qua các luận văn, luận án nghiên cứu về DNN&V phạm vi quốc gia cũng nhƣ địa phƣơng giúp cho tác giả có sự so sánh, đối chiếu về thực trạng và nghiên cứu, học hỏi xây dựng các giải pháp phát triển DNN&V trên địa bàn tỉnh Quảng Trị.

Tại địa phƣơng có một số công trình nghiên cứu liên quan đến DNN&V nhƣ: - Luận văn Thạc sĩ “Phát triển kinh tế tƣ nhân tỉnh Quảng Trị” của Hoàng Lê Duy năm 2011 - Đại học Đà Nẵng. Tác giả đã đi sâu phân tích đánh giá thực trạng phát triển, đề cập đến các yếu tố tác động đối với khu vực kinh tế tƣ nhân trên địa bàn tỉnh Quảng Trị. Đồng thời, đã đƣa ra các giải pháp cụ thể để phát triển kinh tế tƣ nhân tỉnh Quảng Trị. Trong đó, có một phần liên quan đến DNN&V trên địa bàn tỉnh Quảng Trị.

- Cục Thống kê Quảng Trị có công trình nghiên cứu “Phân tích thống kê thực trạng Doanh nghiệp trên tỉnh Quảng Trị” năm 2007. Tuy nhiên, việc nghiên cứu chỉ dừng lại ở mức độ phân tích thống kê chứ chƣa đi sâu vào đánh giá thực trạng, chƣa đề cập đến các nhân tố ảnh hƣởng và các mặt hạn chế, yếu kém và nguyên nhân tồn tại cũng nhƣ chƣa đề ra các giải pháp để phát triển doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Trị. Nhìn chung, các công trình đó đều nghiên cứu về DNN&V ở các khía cạnh nhƣ: - Thực trạng DNN&V ở nƣớc ta trong thời gian qua về: quy mô, công nghệ, vốn, trình độ quản lý, tạo việc làm,… - Kinh nghiệm của một số nƣớc trong khu vực và trên thế giới về phát triển DNN&V. - Những thuận lợi và khó khăn của các DNN&V ở Việt Nam trong xu thế mở cửa hội nhập với khu vực và thế giới.

Luan van 7 Nhƣ vậy đã có nhiều công trình nghiên cứu về DNN&V ở nhiều khía cạnh và góc độ khác nhau. Những kết quả nghiên cứu đó là những luận cứ quan trọng để tác giả luận văn tiếp thu có chọn lọc cho công trình nghiên cứu của mình. Tuy nhiên, trong những công trình khoa học đó chƣa có công trình nào nghiên cứu về việc phát triển DNN&V trên địa bàn tỉnh Quảng Trị hiện nay một cách có hệ thống dƣới góc độ khoa học. Do vậy, đề tài luận văn sẽ là một công trình khoa học độc lập, không trùng lặp với các công trình khác.

Luan van 8 CHƢƠNG 1 MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. TỔNG QUAN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Khái niệm DN và DNN&V a. Khái niện DN Doanh nghiệp là một đơn vị kinh tế thực hiện hạch toán kinh tế độc lập, có đầy đủ tƣ cách pháp nhân, đƣợc thành lập theo Luật Doanh nghiệp Nhà nƣớc, Luật Hợp tác xã, Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tƣ nƣớc ngoài.

Cụ thể gồm các loại hình doanh nghiệp sau đây: - Doanh nghiệp Nhà nƣớc do Trung ƣơng quản lý và do Địa phƣơng quản lý (kể cả các doanh nghiệp kinh tế Đảng, đoàn thể do Nhà nƣớc cấp vốn). - Doanh nghiệp tập thể (HTX) - Doanh nghiệp tƣ nhân. - Công ty hợp danh. - Công ty trách nhiệm hữu hạn.

- Công ty cổ phần (kể cả doanh nghiệp Nhà nƣớc cổ phần hoá, công ty cổ phần có vốn góp của Nhà nƣớc). - Doanh nghiệp 100% vốn đầu tƣ trực tiếp của nƣớc ngoài, doanh nghiệp liên doanh đƣợc thành lập theo Luật Đầu tƣ nƣớc ngoài. Khái niệm DNN&V Hiện nay, có nhiều quan niệm khác nhau về DNN&V. Nhƣng xét một cách chung nhất, DNN&V là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ về vốn, lao động, doanh thu hoặc cả ba yếu tố trên.

Trên cơ sơ quy mô đó, DNN&V có thể chia thành ba loại đó là doanh nghiệp siêu nhỏ (micro), doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa. Luan van 9 Theo tiêu chí của Ngân hàng thế giới (WB), doanh nghiệp siêu nhỏ là doanh nghiệp có dƣới 10 lao động, doanh nghiệp nhỏ có số lƣợng lao động từ 10 đến dƣới 50 ngƣời, còn doanh nghiệp vừa có từ 50 đến 300 lao động. Mỗi nƣớc có tiêu chí riêng để xác định DNN&V nƣớc mình. Ở Việt Nam, khái niệm DNN&V đƣợc quy tại Nghị định số 56/2009/NĐ-CP đƣợc bàn hành ngày 30/6/2009 của Chính phủ.

Theo đó, DNN&V đƣợc hiểu là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, bao gồm DN siêu nhỏ, DN nhỏ và DN vừa đƣợc phân dựa trên quy mô tổng nguồn vốn hoặc số lao động bình quân (trong đó tiêu chí tổng nguồn vốn là tiêu chí ƣu tiên) và đƣợc xem xét theo từng khu vực hoạt động nhất định của DN (khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản; khu vực công nghiệp và xây dựng; khu vực thƣơng mại và dịch vụ). Cụ thể nhƣ sau: DN Quy mô DN nhỏ DN vừa siêu nhỏ Số Tổng Số lao Tổng Số Khu vực lao động nguồn vốn động nguồn vốn lao động I. Nông, lâm từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 10 ngƣời trở 20 tỷ đồng nghiệp và ngƣời đến đồng đến ngƣời đến xuống trở xuống thủy sản 200 ngƣời 100 tỷ đồng 300 ngƣời II. Công từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 10 ngƣời trở 20 tỷ đồng nghiệp và ngƣời đến đồng đến ngƣời đến xuống trở xuống xây dựng 200 ngƣời 100 tỷ đồng 300 ngƣời III.

Thƣơng từ trên 10 từ trên 10 tỷ từ trên 50 10 ngƣời trở 10 tỷ đồng mại và dịch ngƣời đến đồng đến ngƣời đến xuống trở xuống vụ 50 ngƣời 50 tỷ đồng 100 ngƣời Luan van 10 Việc xác định DNN&V dựa trên cả hai tiêu chí tổng nguồn vốn hoặc số lao động bình quân. Đồng thời, tùy theo ngành nghề, lĩnh vực doanh nghiệp hoạt động mà quy định quy mô đối với hai tiêu chí trên theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ban hành ngày 30 tháng 6 năm 2009 của Chính phủ là đầy đủ, phù hợp với tình hình kinh tế Việt Nam và xu thế của thế giới hiện nay; giúp việc phân loại doanh nghiệp chính xác hơn. Vì vậy, khái niệm này đƣợc sử dụng chính thức cho toàn bộ nội dung luận văn. Đặc điểm của DNN&V [21, tr1] a.