Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Huyện Quảng Trạch, Tỉnh Quảng Bình

Tài liệu nghiên cứu Luận văn phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn huyện quảng trạch tỉnh quảng bình, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Phát Triển Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại Huyện Quảng Trạch, Tỉnh Quảng Bình
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Quảng Bình

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1.1. Khái niệm và tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV)
• 1.1.1.1. Khái niệm DNNVV
• 1.1.1.2. Tiêu chí xác định DNNVV

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển DNNVV Tại Huyện Quảng Trạch

Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam nói chung và huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình nói riêng. DNNVV giúp khai thác hiệu quả các nguồn lực, tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và giảm chênh lệch giàu nghèo. Tại Quảng Trạch, phần lớn doanh nghiệp là DNNVV, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại. Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ DNNVV, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục. Việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp phù hợp để thúc đẩy DNNVV phát triển là vấn đề cấp thiết và lâu dài đối với huyện Quảng Trạch trong quá trình hội nhập. Theo tài liệu gốc, sự tồn tại và phát triển của loại hình doanh nghiệp này trong nền kinh tế thị trường là tất yếu khách quan và là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Đảng, Nhà nước cũng như chính quyền địa phương các cấp.

1.1. Vai Trò Của DNNVV Trong Phát Triển Kinh Tế Quảng Trạch

DNNVV đóng góp đáng kể vào GDP và kim ngạch xuất khẩu của huyện Quảng Trạch. Chúng tạo ra việc làm, thúc đẩy phát triển kinh tế Quảng Trạch và giúp khai thác tiềm năng, thế mạnh của địa phương. Sự phát triển của DNNVV là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại. DNNVV còn giúp duy trì và phát triển các ngành nghề truyền thống, tạo ra sự đa dạng trong nền kinh tế.

1.2. Chính Sách Hỗ Trợ DNNVV Tại Quảng Bình Tổng Quan

Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ DNNVV trên nhiều mặt, từ tiếp cận nguồn lực (đất đai, vốn, công nghệ) đến phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm. Các chính sách này nhằm tạo điều kiện cho DNNVV phát triển mạnh mẽ về số lượng, năng lực kinh doanh và khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, bản thân doanh nghiệp và sự hỗ trợ của Nhà nước còn nhiều hạn chế, vì thế chưa phát huy hết tiềm năng đối với các DNNVV. Cần có những đánh giá và điều chỉnh chính sách phù hợp để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa Quảng Bình hiệu quả hơn.

II. Thách Thức Rào Cản Phát Triển DNNVV Tại Quảng Trạch

Mặc dù có vai trò quan trọng, DNNVV tại huyện Quảng Trạch vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Hầu hết các DNNVV có quy mô nhỏ, hoạt động phân tán và thiếu nguồn lực để đầu tư lớn. Khả năng mở rộng thị trường, đặc biệt là thị trường quốc tế, còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp thiếu chiến lược dài hạn và sự liên kết, hợp tác giữa các DNNVV còn yếu. Thiết bị và công nghệ thường ở mức dưới trung bình, dẫn đến suất tiêu hao nguyên, nhiên vật liệu cao. Theo tài liệu, hầu hết các DNNVV có quy mô nhỏ, hoạt động phân tán, thiếu các nguồn lực để tiến hành các dự án đầu tư lớn; khả năng mở rộng thị trường đầu ra, đặc biệt là thị trường quốc tế có nhiều hạn chế; nhiều doanh nghiệp thiếu tính chiến lược và không có kế hoạch dài hạn.

2.1. Khó Khăn Về Vốn Và Tiếp Cận Tín Dụng Cho DNNVV

Một trong những thách thức lớn nhất đối với DNNVV là khó khăn trong tiếp cận vốn và tín dụng. Các thủ tục vay vốn phức tạp, yêu cầu tài sản thế chấp cao và lãi suất vay còn cao khiến nhiều DNNVV khó tiếp cận nguồn vốn cần thiết để mở rộng sản xuất kinh doanh. Cần có các giải pháp để cải thiện khả năng vay vốn doanh nghiệp nhỏ và vừa Quảng Bình, như đơn giản hóa thủ tục, tăng cường bảo lãnh tín dụng và hỗ trợ lãi suất.

2.2. Hạn Chế Về Công Nghệ Và Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao

DNNVV thường thiếu nguồn lực để đầu tư vào công nghệ hiện đại và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều này ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Cần có các chương trình hỗ trợ DNNVV tiếp cận công nghệ mới, nâng cao trình độ quản lý và kỹ năng nghề cho người lao động. Việc phát triển nguồn nhân lực Quảng Trạch là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của DNNVV.

III. Giải Pháp Phát Triển Nguồn Nhân Lực Cho DNNVV Quảng Trạch

Để giải quyết các thách thức và thúc đẩy phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tại huyện Quảng Trạch, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này tập trung vào cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ tiếp cận vốn, nâng cao năng lực công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp và bản thân các DNNVV để triển khai các giải pháp này một cách hiệu quả. Theo tài liệu, để góp phần thúc đẩy sự hình thành và phát triển loại hình DNNVV trên địa bàn huyện Quảng Trạch - tỉnh Quảng Bình, nhằm huy động tối đa tiềm năng về vốn, lao động, mặt bằng. trong nhân dân, cần thiết phải nghiên cứu để tìm những biện pháp phù hợp thúc đẩy các DNNVV trên địa bàn phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng.

3.1. Đào Tạo Và Nâng Cao Kỹ Năng Cho Người Lao Động

Cần tăng cường đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng cho người lao động để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động và yêu cầu của các doanh nghiệp. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với đặc thù của từng ngành nghề và nhu cầu của từng doanh nghiệp. Cần khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo, tạo điều kiện cho người lao động được thực hành và nâng cao tay nghề. Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Quảng Trạch là yếu tố quan trọng để thu hút đầu tư và phát triển kinh tế.

3.2. Thu Hút Và Giữ Chân Nhân Tài Cho DNNVV

DNNVV cần có các chính sách đãi ngộ hấp dẫn để thu hút và giữ chân nhân tài. Các chính sách này bao gồm mức lương cạnh tranh, cơ hội thăng tiến, môi trường làm việc tốt và các phúc lợi khác. Cần tạo điều kiện cho người lao động được phát triển bản thân, nâng cao trình độ chuyên môn và đóng góp vào sự phát triển của doanh nghiệp. Việc xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp và thân thiện là yếu tố quan trọng để thu hút và giữ chân nhân tài.

IV. Hướng Dẫn Tiếp Cận Vốn Cho DNNVV Tại Quảng Trạch

Tiếp cận vốn là yếu tố then chốt để DNNVV có thể mở rộng sản xuất kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh. Cần có các giải pháp để cải thiện khả năng tiếp cận vốn của DNNVV, như đơn giản hóa thủ tục vay vốn, tăng cường bảo lãnh tín dụng và hỗ trợ lãi suất. Các DNNVV cần chủ động tìm hiểu thông tin về các chương trình hỗ trợ vốn và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ để đáp ứng yêu cầu của các tổ chức tín dụng. Theo tài liệu, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách cho các DNNVV trên nhiều mặt từ việc hỗ trợ tiếp cận các nguồn lực (đất đai, vốn, công nghệ.), đến hỗ trợ phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm, mở rộng quan hệ với bạn hàng, khách hàng.

4.1. Tìm Hiểu Các Chương Trình Hỗ Trợ Vốn Từ Nhà Nước

Nhà nước có nhiều chương trình hỗ trợ vốn cho DNNVV, như Quỹ Phát triển DNNVV, Quỹ Bảo lãnh tín dụng và các chương trình hỗ trợ lãi suất. Các DNNVV cần chủ động tìm hiểu thông tin về các chương trình này và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ để đáp ứng yêu cầu. Cần có sự hướng dẫn và hỗ trợ từ các cơ quan chức năng để DNNVV có thể tiếp cận các chương trình hỗ trợ vốn một cách dễ dàng và hiệu quả.

4.2. Xây Dựng Kế Hoạch Kinh Doanh Khả Thi Để Vay Vốn

Để vay vốn thành công, DNNVV cần xây dựng kế hoạch kinh doanh khả thi, thể hiện rõ tiềm năng phát triển và khả năng trả nợ. Kế hoạch kinh doanh cần được trình bày một cách rõ ràng, chi tiết và thuyết phục. Cần có sự tư vấn từ các chuyên gia để xây dựng kế hoạch kinh doanh hiệu quả và đáp ứng yêu cầu của các tổ chức tín dụng.

V. Ứng Dụng Thương Mại Điện Tử Cho DNNVV Quảng Trạch

Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc ứng dụng thương mại điện tử là yếu tố quan trọng để DNNVV mở rộng thị trường, tiếp cận khách hàng mới và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Cần có các chương trình hỗ trợ DNNVV ứng dụng thương mại điện tử, như đào tạo kỹ năng, hỗ trợ xây dựng website và quảng bá sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử. Các DNNVV cần chủ động tìm hiểu và ứng dụng thương mại điện tử để không bị tụt hậu trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

5.1. Xây Dựng Website Bán Hàng Chuyên Nghiệp

Website bán hàng là kênh quan trọng để DNNVV giới thiệu sản phẩm, tiếp cận khách hàng và thực hiện giao dịch trực tuyến. Website cần được thiết kế chuyên nghiệp, thân thiện với người dùng và tối ưu hóa cho các công cụ tìm kiếm. Cần có các biện pháp bảo mật để đảm bảo an toàn cho thông tin của khách hàng và doanh nghiệp.

5.2. Quảng Bá Sản Phẩm Trên Các Sàn Thương Mại Điện Tử

Các sàn thương mại điện tử là kênh hiệu quả để DNNVV tiếp cận khách hàng tiềm năng và tăng doanh số bán hàng. Cần lựa chọn các sàn thương mại điện tử phù hợp với sản phẩm và đối tượng khách hàng mục tiêu. Cần có các chiến lược quảng bá sản phẩm hiệu quả để thu hút khách hàng và tăng doanh số bán hàng.

VI. Phát Triển Bền Vững DNNVV Tương Lai Kinh Tế Quảng Trạch

Phát triển bền vững là xu hướng tất yếu của DNNVV trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và biến đổi khí hậu. Cần có các giải pháp để DNNVV phát triển theo hướng bền vững, như sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và thực hiện trách nhiệm xã hội. Phát triển bền vững không chỉ giúp DNNVV nâng cao uy tín và thương hiệu mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của huyện Quảng Trạch. Theo tài liệu, sự phát triển có hiệu quả, nguồn vốn quay vòng nhanh trong các DNNVV góp phần nâng cao tích luỹ tài sản trong nước. DN tạo ra khối lượng hàng hoá và dịch vụ lớn hơn, phong phú hơn, chất lượng tốt hơn, thay thế được nhiều mặt hàng phải nhập khẩu, góp phần quan trọng cải thiện và nâng cao mức tiêu dùng trong nước và tăng xuất khẩu, đó cũng là yếu tố giữ cho nền kinh tế ổn định và phát triển.

6.1. Ứng Dụng Công Nghệ Xanh Trong Sản Xuất

Công nghệ xanh giúp DNNVV giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, tiết kiệm chi phí sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh. Cần khuyến khích DNNVV ứng dụng các công nghệ xanh, như sử dụng năng lượng tái tạo, tái chế chất thải và sản xuất các sản phẩm thân thiện với môi trường.

6.2. Thực Hiện Trách Nhiệm Xã Hội Của Doanh Nghiệp

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) là cam kết của doanh nghiệp đối với các vấn đề xã hội và môi trường. Thực hiện CSR giúp DNNVV nâng cao uy tín và thương hiệu, thu hút khách hàng và tạo dựng mối quan hệ tốt đẹp với cộng đồng. Cần khuyến khích DNNVV thực hiện CSR một cách tự nguyện và có trách nhiệm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam, chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp, đóng góp trên 40% GDP và giải quyết việc làm cho 51% lực lượng lao động xã hội. Tại địa bàn huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình – địa phương sở hữu 447,88 km² diện tích tự nhiên cùng dân số 106.472 người vào năm 2016, việc phát triển các doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ được xác định là đòn bẩy chiến lược nhằm khai thác tiềm năng kinh tế biển, hành lang kinh tế Đông - Tây và hệ thống hạ tầng trọng điểm như Cảng biển nước sâu Hòn La. Mặc dù tổng giá trị sản xuất toàn huyện giai đoạn 2014 - 2016 duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 9,85%/năm, năng lực cạnh tranh và quy mô vận hành của khối doanh nghiệp này vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng về vốn, công nghệ và trình độ quản trị.

Đề tài tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế thị trường, đồng thời khảo sát, đánh giá toàn diện bức tranh thực trạng tại huyện Quảng Trạch xuyên suốt giai đoạn 2012 - 2016. Trên cơ sở nhận diện các rào cản nội tại và biến động từ môi trường kinh doanh bên ngoài, nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp mang tính ứng dụng thực tiễn cao cho giai đoạn tiếp theo. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 18 xã thuộc huyện Quảng Trạch với trọng tâm là các doanh nghiệp hoạt động theo Luật Doanh nghiệp. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học thực chứng, hỗ trợ chính quyền địa phương hoàn thiện cơ chế điều hành, hướng tới mục tiêu tăng trưởng số lượng doanh nghiệp trên 10%/năm và nâng cao năng suất lao động cho hơn 60.660 người trong độ tuổi lao động tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng quan điểm duy vật biện chứng của Triết học Mác - Lênin về quy luật phát triển, coi phát triển kinh tế là quá trình vận động đi lên từ thấp đến cao thông qua sự tích lũy về lượng dẫn đến biến đổi về chất. Quá trình phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa không đơn thuần là sự gia tăng số học về số lượng cơ sở kinh doanh, quy mô vốn hay lực lượng lao động, mà còn bao hàm sự hoàn thiện cơ cấu ngành nghề, nâng cao hiệu quả sinh lời trên từng đồng vốn và cải thiện năng suất lao động.

Khung pháp lý nền tảng của nghiên cứu dựa trên Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ về trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, kết hợp tiêu chí phân loại của Ngân hàng Thế giới (WB) và Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO). Ba khái niệm trung tâm được chuẩn hóa gồm:

• Quy mô doanh nghiệp: Xác định theo tiêu chí số lượng lao động bình quân năm (dưới 10 người đối với doanh nghiệp siêu nhỏ, từ 10 đến dưới 200 người đối với doanh nghiệp nhỏ) và tổng nguồn vốn đăng ký kinh doanh (dưới 20 tỷ đồng cho ngành công nghiệp - xây dựng, dưới 10 tỷ đồng cho ngành thương mại - dịch vụ).
• Hiệu quả hoạt động: Đo lường qua tỷ suất sinh lời trên doanh thu, lợi nhuận trên vốn và giá trị gia tăng tạo ra trên mỗi lao động.
• Nhân tố tác động: Phân định thành môi trường bên ngoài (chính sách thuế, lãi suất, cơ sở hạ tầng giao thông, rủi ro thiên tai ven biển) và năng lực bên trong (tiềm lực tài chính, trình độ nhân sự, công nghệ thiết bị và mạng lưới phân phối).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp nhằm đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ Niên giám Thống kê tỉnh Quảng Bình, Niên giám Thống kê huyện Quảng Trạch, báo cáo điều tra doanh nghiệp hàng năm của Cục Thống kê tỉnh Quảng Bình và các số liệu chuyên ngành từ Sở Kế hoạch và Đầu tư giai đoạn 2012 - 2016.
• Dữ liệu sơ cấp: Thực hiện khảo sát điều tra thực tế trong năm 2017 với quy mô mẫu là 81 doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn huyện. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng theo ngành nghề kinh doanh, bao gồm 2 doanh nghiệp nông - lâm - thủy sản, 31 doanh nghiệp công nghiệp - xây dựng và 48 doanh nghiệp thương mại - dịch vụ. Cơ cấu đối tượng phỏng vấn gồm 8 giám đốc/phó giám đốc, 24 trưởng/phó phòng chuyên môn và 49 nhân viên trực tiếp.

Hệ thống công cụ phân tích bao gồm phần mềm thống kê chuyên dụng SPSS và Microsoft Excel. Phương pháp phân tổ thống kê và phân tích chuỗi thời gian (tính toán lượng tăng giảm tuyệt đối, tốc độ phát triển định gốc và tốc độ phát triển bình quân) được lựa chọn nhằm mô tả rõ nét xu hướng biến động của các chỉ tiêu vốn, lao động, doanh thu và lợi nhuận. Kiểm định phân tích phương sai (ANOVA) được sử dụng để kiểm tra mức độ khác biệt có ý nghĩa thống kê trong đánh giá của các nhóm chuyên gia và nhà quản lý về mức độ ảnh hưởng của các rào cản thể chế, tiếp cận đất đai và tín dụng đến sự phát triển của doanh nghiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu thực tế tại huyện Quảng Trạch giai đoạn 2012 - 2016 làm nổi bật bốn phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, số lượng doanh nghiệp tăng trưởng ở mức khá nhưng cơ cấu ngành nghề còn mất cân đối nghiêm trọng. Tổng số doanh nghiệp nhỏ và vừa tăng từ 100 đơn vị năm 2012 lên 142 đơn vị năm 2016, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 9,2%/năm. Loại hình Công ty TNHH chiếm tỷ trọng áp đảo, tăng từ 57 doanh nghiệp (chiếm 57,0%) lên 100 doanh nghiệp (chiếm 70,4%), với tốc độ phát triển 15,1%/năm. Ngược lại, khối Hợp tác xã sụt giảm mạnh từ 14 cơ sở (14,0%) xuống còn 6 cơ sở (4,2%). Theo ngành nghề, lĩnh vực thương mại - dịch vụ tăng nhanh nhất với mức tăng 14,2%/năm, nâng quy mô từ 50 đơn vị (50,0%) lên 85 đơn vị (59,9%), trong khi ngành nông - lâm - thủy sản chỉ chiếm vỏn vẹn 1,4% tổng số doanh nghiệp (2 đơn vị) vào năm 2016.

Thứ hai, quy mô vốn đầu tư có sự mở rộng nhưng đại bộ phận vẫn thuộc nhóm siêu nhỏ. Nhóm doanh nghiệp có vốn dưới 1 tỷ đồng chiếm tỷ trọng cao nhất, từ 30 doanh nghiệp (30,0%) năm 2012 tăng lên 45 doanh nghiệp (31,7%) năm 2016. Mặc dù nhóm có quy mô vốn từ 10 đến dưới 50 tỷ đồng ghi nhận mức tăng trưởng bình quân ấn tượng 22,0%/năm (từ 14 lên 31 doanh nghiệp), số lượng doanh nghiệp có vốn từ 50 tỷ đồng trở lên chỉ đạt 4 cơ sở (chiếm 2,8%). Vốn sản xuất kinh doanh bình quân chung trên một doanh nghiệp còn khiêm tốn, dẫn đầu là khối Công ty Cổ phần với 61,6 tỷ đồng/doanh nghiệp, trong khi các cơ sở nông nghiệp chỉ đạt bình quân 1,17 tỷ đồng/doanh nghiệp năm 2016.

Thứ ba, quy mô và chất lượng lao động bộc lộ nhiều hạn chế lớn. Doanh nghiệp có dưới 10 lao động chiếm tới 58,5% tổng số đơn vị (83 doanh nghiệp) năm 2016, tăng mạnh so với mức 49,0% năm 2012. Số lao động bình quân cho mỗi doanh nghiệp giảm từ 17,9 người xuống 14,6 người. Theo kết quả Tổng điều tra cơ sở kinh tế năm 2016, trình độ nhân lực còn rất thấp khi có tới 21,53% lao động chưa qua đào tạo (446 người) và 28,89% chỉ đạt trình độ trung cấp nghề, trong khi tỷ lệ có trình độ đại học chỉ chiếm 18,29% (379 người) và trên đại học chiếm 0,61% (13 người).

Thứ tư, hiệu quả tài chính và khả năng tích lũy lợi nhuận còn thấp. Tỷ lệ doanh nghiệp làm ăn có lãi giảm từ 84,0% năm 2012 xuống 81,0% năm 2016, đồng nghĩa với việc số doanh nghiệp thua lỗ tăng lên 27 đơn vị (chiếm 19,0%). Đáng chú ý, trong nhóm có lãi năm 2016, có tới 82,4% số cơ sở kinh doanh (117 doanh nghiệp) đạt mức lợi nhuận dưới 50 triệu đồng/năm. Các đơn vị đạt lợi nhuận trên 200 triệu đồng chỉ chiếm 2,8% (4 doanh nghiệp).

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân bố không gian phản ánh rõ nét sự chênh lệch hạ tầng: các xã ven biển có điều kiện giao thông thuận lợi như Cảnh Dương (18 doanh nghiệp, chiếm 12,7%), Quảng Hưng (18 doanh nghiệp, 12,7%), Quảng Xuân (17 doanh nghiệp, 12,0%) và Quảng Phú (15 doanh nghiệp, 10,6%) tập trung phần lớn lượng doanh nghiệp. Trong khi đó, các xã miền núi, vùng sâu như Phù Hóa, Quảng Thạch, Quảng Tiến chỉ có duy nhất 1 doanh nghiệp hoạt động (chiếm 0,7%).

Sự sụt giảm doanh thu bình quân của ngành thương mại - dịch vụ từ mức 16,66 tỷ đồng năm 2012 xuống 11,98 tỷ đồng năm 2016 (tốc độ giảm 7,9%/năm) phản ánh trực tiếp tổn thương từ sự cố ô nhiễm môi trường biển Formosa năm 2016, khiến ngành du lịch, dịch vụ ăn uống và hậu cần nghề cá ven biển Quảng Trạch chịu thiệt hại nặng nề.

Khi so sánh với kinh nghiệm phát triển tại huyện Thanh Ba (Phú Thọ) hay huyện Yên Dũng (Bắc Giang), điểm nghẽn của Quảng Trạch nằm ở việc chưa tận dụng triệt để quỹ đất sạch tại Khu công nghiệp và Khu kinh tế Hòn La (mới thu hút được 10 doanh nghiệp, chiếm 7,0%). Nhằm hỗ trợ trực quan hóa cho các nhà quản lý, các chuỗi số liệu phân tổ về vốn và chuyển dịch cơ cấu ngành nên được mô hình hóa qua biểu đồ cột chồng kết hợp đồ thị đường thể hiện xu hướng tăng trưởng, đồng thời thiết lập bản đồ GIS định vị mật độ phân bố doanh nghiệp trên 18 xã.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thúc đẩy khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa huyện Quảng Trạch bứt phá trong giai đoạn 2018 - 2025, bốn nhóm giải pháp đồng bộ được đề xuất:

• Nâng cao năng lực tài chính và khả năng tiếp cận vốn tín dụng: Thiết lập cơ chế quỹ bảo lãnh tín dụng vi mô tại địa phương, liên kết chặt chẽ giữa Ủy ban nhân dân huyện Quảng Trạch với Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh và các tổ chức tín dụng. Mục tiêu đến năm 2022 giải ngân nguồn vốn vay ưu đãi với lãi suất thấp hơn 1,5 - 2%/năm cho ít nhất 60% số doanh nghiệp thuộc nhóm vốn dưới 1 tỷ đồng, tạo điều kiện mở rộng quy mô vốn bình quân toàn huyện tăng 15%/năm.
• Quy hoạch quỹ đất và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật: Đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, bố trí tối thiểu 50 ha quỹ đất sạch trong các cụm công nghiệp địa phương và xúc tiến hạ tầng kết nối Cảng nước sâu Hòn La. Giao Phòng Kinh tế và Hạ tầng phối hợp Ban Quản lý Khu kinh tế Hòn La hoàn thành quy hoạch chi tiết trước năm 2021, đảm bảo 100% doanh nghiệp có nhu cầu thuê mặt bằng sản xuất được tiếp cận đất công khai, minh bạch.
• Đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Tổ chức định kỳ 4 - 6 khóa bồi dưỡng quản trị doanh nghiệp, chuyển đổi số và kỹ năng thương mại điện tử hàng năm cho đội ngũ giám đốc và quản lý cấp phòng. Giao Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội liên kết với các trường cao đẳng, đại học trong khu vực nhằm kéo giảm tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo từ 21,53% xuống dưới 10% vào năm 2025.
• Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và xúc tiến thị trường: Cắt giảm 30% thời gian xử lý thủ tục cấp phép kinh doanh, thuế và môi trường tại bộ phận một cửa. Hội Doanh nghiệp huyện Quảng Trạch chủ trì thiết lập chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm nông - thủy sản chế biến, xây dựng sàn giao dịch sản phẩm địa phương nhằm mở rộng thị trường ra các tỉnh Bắc Trung Bộ và xuất khẩu sang thị trường Lào qua Cửa khẩu quốc tế Cha Lo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống dữ liệu thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho bốn nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý Nhà nước và cơ quan hoạch định chính sách cấp huyện, tỉnh: Sử dụng khung phân tích và dữ liệu thực chứng để xây dựng Nghị quyết phát triển kinh tế tư nhân, lập đề án quy hoạch cụm công nghiệp và điều chỉnh chính sách ưu đãi đầu tư giai đoạn trung hạn.
• Chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã trên địa bàn: Tham khảo bức tranh toàn cảnh về thị trường, đánh giá các điểm nghẽn về cấu trúc tài chính, từ đó tái cấu trúc bộ máy quản trị, xây dựng chiến lược liên kết chuỗi và chủ động phòng ngừa rủi ro thị trường.
• Các ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng: Nắm bắt đặc điểm quy mô vốn và chu kỳ kinh doanh của từng nhóm ngành (công nghiệp - xây dựng đạt vốn bình quân 24,5 tỷ đồng/đơn vị, thương mại - dịch vụ đạt 6,2 tỷ đồng/đơn vị) để thiết kế các gói sản phẩm tín dụng và dịch vụ bảo lãnh thế chấp linh hoạt, phù hợp.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý kinh tế: Khai thác bộ khung lý thuyết chuẩn hóa, phương pháp tiếp cận điều tra mẫu 81 doanh nghiệp và quy trình ứng dụng mô hình ANOVA làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu phát triển kinh tế địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao loại hình Công ty TNHH lại chiếm tỷ trọng áp đảo tại huyện Quảng Trạch? Loại hình Công ty TNHH tăng mạnh từ 57 cơ sở năm 2012 lên 100 cơ sở năm 2016 (chiếm 70,4%) do ưu thế vượt trội về chế độ trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi vốn góp, thủ tục thành lập linh hoạt theo Luật Doanh nghiệp và mô hình quản trị tinh gọn. Điều này giúp các nhà đầu tư cá nhân tại nông thôn dễ dàng khởi nghiệp với số vốn ban đầu dưới 1 tỷ đồng mà không phải chịu rủi ro vô hạn như doanh nghiệp tư nhân.

2. Sự cố môi trường biển năm 2016 ảnh hưởng cụ thể như thế nào đến doanh nghiệp địa phương? Sự cố Formosa đã tác động tiêu cực trực tiếp đến 85 doanh nghiệp thương mại - dịch vụ và 2 doanh nghiệp thủy sản ven biển. Doanh thu bình quân của nhóm thương mại - dịch vụ giảm xuống 11,98 tỷ đồng/năm (giảm 7,9%/năm), lượng khách du lịch sụt giảm mạnh khiến tỷ lệ doanh nghiệp thua lỗ toàn huyện tăng lên 19,0% (27 đơn vị), buộc nhiều cơ sở phải thu hẹp quy mô hoạt động.

3. Khảo sát 81 doanh nghiệp năm 2017 phản ánh rào cản lớn nhất hiện nay là gì? Kết quả điều tra 81 phiếu cho thấy rào cản lớn nhất nằm ở chất lượng nguồn nhân lực và khả năng tiếp cận vốn. Có tới 21,53% lao động chưa qua đào tạo nghề, trong khi 82,4% doanh nghiệp có mức sinh lời dưới 50 triệu đồng/năm, khiến các đơn vị không đủ tài sản bảo đảm và phương án kinh doanh khả thi để tiếp cận các khoản vay trung - dài hạn từ hệ thống ngân hàng.

4. Khu kinh tế Hòn La mang lại tiềm năng gì nhưng tại sao doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa tham gia sâu? Khu kinh tế Hòn La sở hữu cảng biển nước sâu và kết nối trực tiếp Quốc lộ 12A sang Lào, mở ra cơ hội lớn cho logistics và chế biến xuất khẩu. Tuy nhiên, tính đến năm 2016 mới có 10 doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động tại đây do chi phí đầu tư hạ tầng ban đầu cao, thủ tục thuê đất phức tạp và bản thân doanh nghiệp địa phương còn quá nhỏ bé về vốn để tham gia chuỗi cung ứng.

5. Giải pháp nào mang tính đột phá để nâng cao lợi nhuận cho các doanh nghiệp siêu nhỏ? Doanh nghiệp cần nhanh chóng đổi mới thiết bị và ứng dụng công nghệ số trong quản trị bán hàng, đồng thời thành lập các liên minh ngành nghề thông qua Hội Doanh nghiệp huyện để gom đơn hàng, giảm chi phí vận chuyển nguyên vật liệu đầu vào từ 10 - 15%, chuyển dịch từ bán lẻ đơn thuần sang cung ứng dịch vụ phụ trợ cho các dự án công nghiệp lớn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và đánh giá thực chứng sự phát triển của 142 doanh nghiệp nhỏ và vừa huyện Quảng Trạch giai đoạn 2012 - 2016.
• Nhận diện rõ nét xu hướng gia tăng về số lượng với tốc độ 9,2%/năm nhưng quy mô vốn và lao động có xu hướng thu hẹp (doanh nghiệp dưới 10 lao động chiếm 58,5%).
• Đánh giá sâu sắc tác động của các cú sốc môi trường và điểm nghẽn chất lượng lao động (21,53% chưa qua đào tạo) đến hiệu quả sinh lời của khối kinh tế tư nhân.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về thể chế, tín dụng, mặt bằng sản xuất và đào tạo nhân lực với lộ trình thực hiện cụ thể đến năm 2025.
• Cung cấp cơ sở khoa học tin cậy giúp cấp ủy, chính quyền địa phương hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân, tạo động lực thúc đẩy Quảng Trạch sớm trở thành vùng kinh tế động lực phía Bắc tỉnh Quảng Bình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Khái niệm và tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) 1. Khái niệm DNNVV Doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường được hiểu là một tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh của mình.

Theo từ điển Bách khoa toàn thư: Doanh nghiệp vừa và nhỏ là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ bé về mặt vốn, lao động hay doanh thu. DNNVV là những cơ sở sản xuất kinh doanh vì mục đích lợi nhuận, có quy mô doanh nghiệp trong những giới hạn nhất định theo các tiêu thức vốn, lao động, doanh thu, giá trị thu được trong từng thời kỳ theo quy định của từng quốc gia. Ở Việt Nam, ngày 30/6/2009, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 56/2009/NĐ-CP về trợ giúp phát triển DNNVV. Nghị định đã đưa ra một định nghĩa chung về DNNVV để các ban ngành, địa phương, các tổ chức trong và ngoài nước có căn cứ xác định đối tượng thực hiện chính sách và các biện pháp trợ giúp DNNVV phát triển.

Theo đó, DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn hoặc số lao động bình quân năm[1]. Tiêu chí xác định DNNVV Theo tiêu chí của Ngân hàng Thế giới, DN siêu nhỏ là DN có số lượng lao động dưới 10 người, DN nhỏ có số lượng lao động từ 10 đến dưới 50 người, còn DN vừa có từ 50 đến 300 lao động. Ở mỗi nước, người ta có tiêu chí riêng để xác định DNNVV. Ở Việt Nam, nhìn chung đều dựa vào hai tiêu chí chủ yếu là số lượng lao động và tổng vốn đầu tư để xác định loại hình DNNVV.

Nhưng ở mỗi nước, mức độ định lượng rất khác nhau.1: Tiêu chí phân loại DNNVV ở một số quốc gia Tên nước Phân loại Số lao động Số vốn Doanh thu Mỹ Tất cả các ngành  500 - - Chế tác  300 <300 triệu yên - Bán buôn  100 100 triệu yên - Nhật Bản Bán lẻ  50  50 triệu yên - Dịch vụ  100  100 triệu yên - DN cực nhỏ < 10 - - EU DN nhỏ <50 - 7 triệu ero DN vừa < 250 - 40 triệu ero Sản xuất nhỏ - 50 triệu bạt - Sản xuất vừa - 50-200 triệu bạt - Bán buôn nhỏ -  50 triệu bạt - Thái Lan Bán buôn vừa - 50-100 triệu bạt - Bán lẻ nhỏ -  30 triệu bạt - Bán lẻ vừa - 30-60 triệu bạt - Singapore - <100 < 1,2 triệu đô la - Nguồn: APEC 1998 và OECD 2000 Ở Việt Nam, sự hình thành quan niệm và cách phân loại DNNVV cũng rất khác nhau qua các thời kỳ phát triển của đất nước. Trước năm 1998, Nhà nước chưa có văn bản pháp luật nào quy định tiêu chí cụ thể về DNNVV. Do đó, mỗi tổ chức, mỗi địa phương đưa ra một quan niệm khác nhau về DNNVV, nhằm định hướng mục tiêu và đối tượng hỗ trợ của tổ chức, địa phương mình. Ví dụ: - Ngân hàng Công thương đưa ra tiêu chí DNNVV là những doanh nghiệp có giá trị tài sản cố định dưới 10 tỷ đồng, vốn lưu động dưới 8 tỷ đồng, doanh thu dưới 8 tỷ đồng và số lao động thường xuyên dưới 500 người.

- Tổ chức phát triển công nghiệp của Liên hợp quốc (UNIDO) tại Việt Nam lại đưa ra tiêu thức xác định DNNVV dựa trên mục tiêu hỗ trợ: Doanh nghiệp nhỏ là doanh nghiệp có ít hơn 50 lao động, tổng số vốn và doanh thu ít hơn 1 tỷ đồng; doanh nghiệp vừa là doanh nghiệp có số lao động thường xuyên từ 51 đến 200 người, tổng số vốn và doanh thu từ 1 tỷ đến 5 tỷ đồng. Hiện nay, Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009 của Chính phủ, quy định DNNVV ở nước ta gồm: Doanh nghiệp Nhà nước; Doanh nghiệp ngoài Nhà nước: Hợp tác xã; Doanh nghiệp tư nhân; Công ty hợp danh; Công ty trách nhiệm hữu 6 hạn tư nhân; Công ty cổ phần không có vốn nhà nước; Công ty cổ phần có vốn nhà nước dưới hoặc bằng 50%; Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Tiêu chí DNNVV được xác định như sau: Bảng 1.2: Tiêu chí phân loại DNNVV ở Việt Nam DN siêu Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa Quy mô nhỏ Tổng Tổng Số lao Số lao Số nguồn nguồn động động lao động Lĩnh vực vốn (tỷ vốn (người) (người) (người) đồng) (tỷ đồng) I. Nông, lâm < 10 ≤20 10-200 > 20 – 100 > 200 - 300 nghiệp và thủy sản II.

CN và xây dựng < 10 ≤20 10-200 > 20 – 100 > 200 - 300 III. Thương mại và < 10 ≤ 10 10 – 50 > 10 – 50 > 50 - 100 dịch vụ Nguồn: Tổng hợp từ Nghị định số 56/2009/NĐ-CP Theo cách phân loại này, số lượng DNNVV chiếm 97% tổng số doanh nghiệp hiện có tại Việt Nam. Trung bình mỗi năm DNNVV đã tạo thêm khoảng nửa triệu lao động mới, sử dụng tới 51% lao động xã hội và đóng góp trên 40% GDP cho nền kinh tế. Đặc điểm của DNNVV Một là, dễ khởi nghiệp: Do vốn ít, lao động không đòi hỏi chuyên môn cao; với đặc tính chu kỳ sản phẩm ngắn nên các doanh nghiệp có thể sử dụng vốn tự có hoặc vay mượn bạn bè, các tổ chức tín dụng.

Hơn nữa, quy trình tổ chức quản lý trong các DNNVV gọn nhẹ, khi hoạt động kinh doanh gặp khó khăn thì nội bộ doanh nghiệp dễ dàng bàn bạc, thống nhất hành động. Vì vậy, DNNVV dễ dàng khởi sự và hoạt động nhạy bén theo cơ chế thị trường. Có bộ máy tổ chức sản xuất và quản lý gọn nhẹ, hiệu quả. Các quyết định quản lý được đưa ra và thực thiện nhanh chóng, không ách tắc và tránh phiền hà nên có thể tiết kiệm tối đa chi phí quản lý DN.

DNNVV có vốn ban đầu ít xảy ra rủi ro nên tạo ra nhiều khả năng đầu tư của các cá nhân và mọi thành phần kinh tế. Hiện nay ở Việt Nam, một chủ thể có ý tưởng SXKD cộng với một số ít vốn, một số lao động nhất định và mặt bằng không lớn là có thể khởi sự được DN. Hai là, các DNNVV có tính linh hoạt, năng động cao, dễ thích ứng với các biến 7 động của thị trường. Do quy mô không lớn, nên DNNVV rất năng động và dễ thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của thị trường.

Trong một số trường hợp, DNNVV còn năng động thích ứng nhanh với những biến động về cơ chế, chính sách quản lý kinh tế của nhà nước. Trong thương mại, nhờ tính linh hoạt, dễ tham gia thị trường, cũng như dễ rút lui khỏi thị trường khi điều kiện kinh doanh không thuận lợi, nên DNNVV dễ dàng tìm kiếm lợi nhuận từ những "ngách” của thị trường, đặc biệt là trong giai đoạn chuyển đổi của nền kinh tế. Ba là, các DNNVV có một số lợi thế tương đối như lãi suất đầu tư thấp nhờ phát huy các nguồn lực đầu vào tại chỗ như lao động, tài nguyên hay nguồn vốn, khai thác và phát huy các ngành nghề truyền thống của từng địa phương. Thực tế ở Việt Nam đã có rất nhiều DN từng bước trưởng thành, lớn mạnh nhờ khôi phục và phát triển các ngành nghề truyền thống trong từng hộ gia đình, từng dòng họ, làng nghề của nông thôn Việt Nam.

Bốn là, DNNVV có một số lợi thế trong việc theo sát nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng, qua đó sáng tạo ra nhiều loại sản phẩm hàng hoá và dịch vụ mới, đáp ứng tốt hơn nhu cầu tiêu dùng của khách hàng. Về khía cạnh này, có thể nói DNNVV có một số lợi thế trong việc định hướng và làm xuất hiện nhiều nhu cầu mới từ phía người tiêu dùng. Bên cạnh những ưu thế DNNVV cũng có những đặc điểm yếu thế cần được giúp đỡ vủa Nhà nước, các tổ chức xã hội: Thứ nhất, hầu hết các DNNVV có quy mô nhỏ, hoạt động phân tán, thiếu các nguồn lực để tiến hành các dự án đầu tư lớn; khả năng mở rộng thị trường đầu ra, đặc biệt là thị trường quốc tế có nhiều hạn chế; nhiều doanh nghiệp thiếu tính chiến lược và không có kế hoạch dài hạn. Thứ hai, sự liên kết, hợp tác giữa các DNNVV và sự liên kết hợp tác theo hiệp hội ngành hàng, theo địa bàn không bền vững.

Thứ ba, thiết bị - công nghệ của DNNVV thường ở mức dưới trung bình, do không đủ tài chính cho việc nghiên cứu triển khai hay tiếp nhận công nghệ tiên tiến, do đó suất tiêu hao nguyên, nhiên vật liệu cao. Vai trò của DNNVV trong phát triển kinh tế xã hội 1. Đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Hiện nay, ở hầu hết các nước trên thế giới, đặc biệt là các nước đang phát triển, DNNVV chiếm tỷ trọng cao, đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Tốc độ gia tăng số lượng các DNNVV nhanh hơn so với các loại hình DN khác.

Các DNNVV hoạt động phổ biến trong tất cả các ngành CN, TM, DV, từ công nghiệp thủ công truyền thống đến các ngành công nghiệp kỹ thuật cao, tạo khả năng gia công, thầu phụ cho các doanh nghiệp lớn. Sự phát triển có hiệu quả, nguồn vốn quay vòng nhanh trong các DNNVV góp phần nâng cao tích luỹ tài sản trong nước. DN tạo ra khối lượng hàng hoá và dịch vụ lớn hơn, phong phú hơn, chất lượng tốt hơn, thay thế được nhiều mặt hàng phải nhập khẩu, góp phần quan trọng cải thiện và nâng cao mức tiêu dùng trong nước và tăng xuất khẩu, đó cũng là yếu tố giữ cho nền kinh tế ổn định và phát triển. Vì vậy, các DN này góp phần quan trọng vào sự gia tăng thu nhập quốc dân của các nước trên thế giới, bình quân chiếm khoảng 50% GDP ở mỗi nước.

Riêng ở Việt Nam, trong những năm qua, mỗi năm các DNNVV đóng góp khoảng 25% GDP của cả nước. Gia tăng tính năng động của nền kinh tế DNNVV là nhân tố tạo nên sự năng động của nền kinh tế trong cơ chế thị trường. Do số lượng các DNNVV tăng lên rất nhanh, làm gia tăng số lượng, chủng loại hàng hoá, dịch vụ và làm tăng tính cạnh tranh trong nền kinh tế. Chính sự cạnh tranh của DN trong việc tìm kiếm thị trường, mẫu mã sản phẩm, giá cả hàng hóa… mà nền kinh tế ngày càng trở nên năng động.