PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay, đời sống con người ngày càng được nâng cao cả về vật chất và tinh thần. Trên góc độ kinh tế quốc dân, giáo dục là một loại hình dịch vụ mà sinh viên chính là khách hàng mục tiêu. Do đó, ngoài việc nâng cao chất lượng đào tạo thì mỗi trường đại học cần có sự quan tâm nhiều hơn đến các dịch vụ phục vụ những nhu cầu liên quan đến đời sống của sinh viên.
Trong khoảng 10 năm trở lại đây, các dịch vụ phục vụ những nhu cầu đời sống thiết yếu của sinh viên đang theo học tại các trường đại học và cao đẳng trên cả nước (đặc biệt là ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP. Hồ chí Minh, Đà Nẵng) phát triển rất mạnh mẽ, hình thức phục vụ phong phú, đa dạng. Những dịch vụ như dịch vụ nhà ở, dịch vụ ăn uống, in ấn - photocopy, dịch vụ trông giữ xe, dịch vụ đi lại, dịch vụ giải trí… mặc dù đem lại doanh thu rất lớn nhưng hiện nay phần lớn những dịch vụ kể trên dựa rất nhiều vào các nhà cung cấp dịch vụ tư nhân. Nguyên nhân chủ yếu là do các trường đại học chưa tập trung phát triển những dịch vụ này, hầu hết mới chỉ dừng lại ở việc cung cấp phòng ở theo kiểu KTX hoặc cho bên ngoài thuê địa điểm để kinh doanh dịch vụ, mặt khác là do các trường thường ở trong khu vực nội thành nên có khuôn viên chật hẹp không mở rộng, phát triển được các dịch vụ.
Các dịch vụ chủ yếu do tư nhân cung cấp với mức giá cao, không thống nhất cộng với chất lượng dịch vụ không đảm bảo đã ảnh hưởng rất nhiều đến việc học tập và sinh hoạt của sinh viên. Theo số liệu thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm 2012 cả nước có hơn 1,2 triệu sinh viên theo học tại 153 trường đại học công lập trên cả nước, điều này cho thấy nhu cầu học tập và sinh hoạt của riêng sinh viên học tại các trường công lập là rất lớn, khai thác và phát triển các dịch vụ hỗ trợ sinh viên là việc làm cần thiết đối với các trường. Hiện nay, ở các trường đại học để hỗ trợ sinh viên thường có các dịch vụ như: dịch vụ Ký túc xá sinh viên; dịch vụ Nhà 2 ăn, các căng tin; dịch vụ trông giữ xe máy, xe đạp; dịch vụ in ấn - photocopy; internet; văn phòng phẩm. Mặc dù, những đơn vị dịch vụ được các trường giao nhiệm vụ quản lý các dịch vụ kể trên đã và đang hoàn thành tốt những nhiệm vụ được giao đem lại lợi ích cho người học cũng như cho Nhà trường nhưng với số lượng sinh viên theo học ngày càng tăng các đơn vị mới chỉ đáp ứng khoảng 30% nhu cầu.
Bởi vậy, về lâu dài đối với các đơn vị dịch vụ ở các trường đại học nói chung, trường đại học công lập nói riêng, việc duy trì các dịch vụ là không đủ, cần phải không ngừng làm mới, làm phong phú dịch vụ của mình. Phát triển dịch vụ cả về chiều rộng lẫn chiều sâu sẽ đáp ứng đa dạng nhu cầu của người học, mang lại độ thỏa mãn cao hơn và lợi ích nhiều hơn cho cả sinh viên và nhà trường. Xuất phát từ thực tế trên, với những nghiên cứu về hoạt động dịch vụ trong quá trình học tập, tác giả đã lựa chọn đề tài “Phát triển dịch vụ hỗ trợ sinh viên ở trường Đại học công lập trên Địa bàn Thành phố Hà Nội” nhằm đề xuất một số giải pháp phát triển dịch vụ tại trường Đại học công lập trên địa bàn Thành phố Hà Nội. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến dịch vụ hỗ trợ sinh viên ở trƣờng đại học Ở Việt Nam đã có một số công trình khoa học nghiên cứu về dịch vụ nói chung và dịch vụ hỗ trợ sinh viên nói riêng: Tác giả Ma Cẩm Tường Lam (2011), trong luận văn thạc sĩ với đề tài “Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của sinh viên đối với cơ sở vất chất, trang thiết bị tại Trường Đại học Đà Lạt” đã chỉ ra sự hài lòng của sinh viên đối với cơ sở vật chất, trang thiết bị tại Trường Đại học Đà Lạt chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố: (1) Năng lực đội ngũ nhân viên; (2) Công tác quản lý của Nhà trường; (3) Tình trạng cơ sở vật chất, trang thiết bị; (4) Năng lực đội ngũ giảng viên; Đồng thời kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt về sự hài lòng của SV đối với cơ sở vật chất, trang thiết bị của trường theo Ngành học nhưng không có sự khác biệt về sự hài lòng của SV theo Giới tính và Khóa học.
3 Tác giả Trần Thị Ngọc Hà (2012) trong luận văn thạc sĩ với đề tài “Phân tích nhu cầu sử dụng dịch vụ hỗ trợ thử việc cho sinh viên trên địa bàn thành phố Cần Thơ” bằng phương pháp thống kê mô tả, luận văn đã minh chứng về nhu cầu sử dụng dịch vụ hỗ trợ thử việc đối với sinh viên trên địa bàn thành phố Cần thơ được đa số sinh viên được hỏi cho rằng là cần thiết và sẵn sàng tham gia dịch vụ. Bên cạnh đó, đề tài “Đánh giá sự hài lòng của sinh viên về chất lượng các dịch vụ Công nghệ thông tin của Trường đại học kinh tế Huế” trong câu hỏi “Trường Kinh tế Huế có nên có một trung tâm tư vấn hỗ trợ về việc làm, nhà trọ, mua bán trao đổi, học tập cho sinh viên.?” thì kết quả cho thấy hơn 70% sinh viên được khảo sát cho rằng rất cần thiết có một trung tâm tư vấn và hỗ trợ sinh viên do trường tổ chức và quản lý Sau khi nghiên cứu các công trình khoa học có liên quan đến dịch vụ hỗ trợ sinh viên ở trường đại học, tác giả nhận thấy ở Việt Nam, nghiên cứu về dịch vụ hỗ trợ đào tạo ở các trường đại học chưa có nhiều công trình nghiên cứu được công bố. Đặc biệt nghiên cứu về dịch vụ hỗ trợ sinh viên ở các trường đại học công lập là đề tài chưa từng được nghiên cứu tại Việt Nam 3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài Mục tiêu nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về dịch vụ, phân tích thực trạng dịch vụ hỗ trợ sinh viên ở các trường ĐH Công lập trên địa bàn Tp.
Luận văn hướng đến đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển dịch vụ hỗ trợ sinh viên tại các trường trường đại học công lập trên địa bàn Hà Nội đến năm 2020. Nhiệm vụ của đề tài: Để đạt mục tiêu nghiên cứu trên, nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm: − Hệ thống hóa các vấn đề cơ bản về dịch vụ và phát triển dịch vụ tại các trường đại học công lập. − Phân tích thực trạng phát triển dịch vụ hỗ trợ sinh viên tại các trường Đại học Công lập trên địa bàn Thành phố Hà Nội giai đoạn 2008 – 2013. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu Luận văn tập trung nghiên cứu về DVHT SV và phát triển DVHT SV ở trường Đại học Công lập trên địa bàn TP.
Hà Nội Phạm vi nghiên cứu − Về không gian: luận văn nghiên cứu về phát triển dịch vụ hỗ trợ sinh viên tại Trường đại học Công lập trên địa bàn Thành phố Hà Nội − Về thời gian: luận văn nghiên cứu trong thời gian từ năm 2008 đến năm 2013 và kiến nghị đến năm 2020. Phƣơng pháp sử dụng trong luận văn Để giải quyết vấn đề thuộc phạm vi đề tài, các phương pháp nghiên cứu chủ yếu được sử dụng: Phương pháp phân tích, so sánh và tổng hợp: được sử dụng trong việc thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo, các kết quả nghiên cứu đã được công bố trong và ngoài nước có liên quan đến chủ đề nghiên cứu, để từ đó phác thảo mô hình dự kiến nghiên cứu. Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Tác giả sẽ tiến hành xin ý kiến của các nhà khoa học để có cái nhìn rõ hơn về dịch vụ hỗ trợ sinh viên và đồng thời giúp hoàn thiện bảng hỏi. Phương pháp điều tra chọn mẫu: thông qua việc sử dụng bảng hỏi có cấu trúc, phương pháp này giúp thu thập các số liệu để đánh giá chung về thực trạng dịch vụ hỗ trợ sinh viên ở trường đại học công lập trên địa bàn Hà Nội: Tác giả sẽ tiến hành điều tra sinh viên năm thứ 2,3,4 (nội trú và ngoại trú) tại 3 trường: − Trong đó: Đại học Kinh tế quốc dân và Đại học Bách Khoa là 2 trường đầu ngành của khối ngành Kinh tế và Kỹ thuật với qui mô đào tạo sinh viên chính quy lớn và đa dạng với nhiều chuyên ngành đào tạo; trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo quản lý; diện tích đất lớn.
Học viện Ngân hàng có qui mô đào tạo 5 sinh viên chính qui ở mức trung bình, số chuyên ngành đào tạo ít; trực thuộc Ngân hàng Nhà nước và diện tích đất trung bình. − Số phiếu điều tra đã phát ra và nhận được trả lời tại mỗi trường như sau: Số phiếu điều tra Số phiếu điều tra nhận TT Trƣờng phát ra (phiếu) đƣợc trả lời của SV (phiếu) 1 Đại học Kinh tế quốc dân 250 208 2 Đại học Bách Khoa 100 64 3 Học viện Ngân Hàng 100 98 Tổng 450 370 trong đó số phiếu điều tra nhận được trả lời của sinh viên có 162 phiếu điều tra do sinh viên nội trú trả lời và 208 phiếu điều tra sinh viên ngoại trú trả lời Quy trình nghiên cứu Thu thập học liệu, tài liệu liên quan Xây dựng (Giáo trình, luận án, luận văn, .) bảng hỏi Tiến hành khảo sát thử Hoàn thiện và xin ý kiến chuyên gia bảng hỏi Phát phiếu điều tra (Tiến hành điều tra sinh viên tại một số trƣờng) Thu phiếu điều tra và tổng hợp kết quả khảo sát điều tra Phân tích kết quả khảo sát điều tra Đề xuất giải pháp Hình 1 Quy trình nghiên cứu (Nguồn: Tác giả xây dựng) 6 6. Ý nghĩa của đề tài Đề tài được hoàn thành sẽ có ý nghĩa cả trên cả phương diện lý luận và thực tiễn: Về lý luận − Hệ thống hóa cơ sở lý luận về dịch vụ hỗ trợ sinh viên và phát triển dịch vụ hỗ trợ sinh viên ở trường Đại học − Nghiên cứu, đúc rút được những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn phát triển dịch vụ hỗ trợ sinh viên ở trường Đại học trong và ngoài nước.